logo

logo.jpg

Advertisement

Бидний хэн?, хаана?, юуг?, хэрхэн?

Эх орноо хамгаалагчдын өдөр”-ийг тэмдэглэж байна.

Эх орноо хамгаалагчдын өдөр”-ийг тэмдэглэж байна. Жил бүрийн хоёрдугаар сарын 23-нд Орос улсад “Эх орноо хамгаалагчдын өдөр”-ийг тэмдэглэдэг бөгөөд энэ нь Оросын цэргийн баяр юм. Цэргийн баярыг тэмдэглэх журам Орост 1918 оноос эхэлжээ.  Энэ өдрийг тохиолдуулан Москва болон Оросын олон хотод ёслолын жагсаал, үзэсгэлэн, концерт, баярын үйл ажиллагаанд зориулсан театрчилсан тоглолтууд болж байгаа бөгөөд ОХУ-ын Зэвсэгт хүчний нэгдэл, хэсгүүдэд хоёрдугаар сарын 23-нд ёслолын жагсаал хийдэг уламжлалтай.  Мөн энэ үдэш эх орныхоо төлөө амиа өргөсөн хүмүүсийн дурсгалд 1000 орчим буу, салютын төхөөрөмжөөр нэгэн зэрэг 30 удаа салют буудаж хүндэтгэл үзүүлдэг уламжлалтай аж.  Эх орноо хамгаалагчдын өдөр Оросын ард түмэн жагсаалд байгаа эсвэл байсан цэрэг эрсийн ар гэрийнхэнд, мөн цэрэг-интернационалчид, флот, армийн цэргийн албан хаагч, ахмад дайчдад талархан, хүндэтгэл үзүүлдэг.  Энэ жил ч уламжлал ёсоор ОХУ-ын элёин сайдын яаманд хүндэтгэлийн ажиллагаа болж, ЗХЖШ-ын удирдлагууд, Монгол улсад суугаа элчин сайдын цэрэг агаарын атташе, ахмад дайчид хүндэтгэлийн арга хэмжээ боллоо.  “Эх орноо хамгаалагчдын өдөр”-ийг тохиолдуулан ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.Путин, Батлан хамгаалахын сайд Шайгу нарын нүндэтгэлийн арга хэмжээнд Монгол Улсын батлан хамгаалахын сайд Н.Энхболд оролцож байна.  Ахан дүүсийн холбоотой манай хоёр улсын хувьд жил бүрийн энэ өдөрт зориулж Монгол Улсын газар шороо тусгаар тогтнолын төлөө амь бие үл хайрлан тэмцэж явсан зөвлөлтийн дайчдадаа хүндэтгэл үзүүлж Зөвлөлтийн дайчдын хөшөө болон, Жуков жанжны хөшөөнүүдэд цэцэг өргөдөг уламжлалтай билээ.

​ДЭЭД ТЭНГЭР БА БИЛЭГ ТӨӨРГИЙН КВАНТ ҮНДЭСЛЭЛ № 4

ДЭЭД ТЭНГЭР БА БИЛЭГ ТӨӨРГИЙН КВАНТ ҮНДЭСЛЭЛ № 4   Хэний хэн бэ?  Бүх юмсыг “бурхан” бүтээжээ гэх номлол бол ил бодист оршихуй, ахуй хугацаан дахь хувирлын тухай “охор” бодолд сөгдсөн эрт цаг үеийн төсөөллөөс үүдэлтэй. Бурханыг “хүмэнжүүлж” бас тэнгэрт байгаа мэтээр шүтдэг нь дэлхий даяар түгээмэл.  “Бурхан” гагцхүү тэнгэрт заларч байгаа гэх үзэл  их лавширч.  Тэгэхээс ч өөр гарц байгаагүй нь тодорхой. Хүмүүн ил ахуй юмсыг “бурхны” -  шид тавилан хэмээн сөгдсөн нь  үзэгдэл, хувирлын үндэс сурвалжийн тухай  мэдэхгүй байснаас үүдсэн  гэнэн төсөөлөл бишрэл юм. Гэвч  аливаа юмс, оршихуй мөнх бус болохыг хүмэн насны эцэс рүү мэдэрдэг авч   утга учрыг мэдэхгүй  болохоор гагцхүү бурхнаас  заяасан  тавилан хэмээсээр дуусдаг.  Физикийн шинжлэх ухааны өнөөгийн өндөрлөгөөс учир шалтгааны учиг үзүүрийн барааг тандах нөхцөл бүрдэж эхэлж байна. Мөнх  хувирах  хорвоогийн гүн язгуурт юмсын бүрэлдэх, зуурд орших, бүрлэхүйнбилиг заяаг хөтөлдөг скалар цахилгаан соронзон холограф буюу билиг орон байна гэх санааг өмнө хэллээ.  Өвөг дээдсийн билгээр тандаж мэдэрсэн дээд тэнгэр бол үүн лүгээ хамаарна  хэмээнэм. Суу заль эрдэм. Шинэ зуунд хувьсахуйн жамын зөв жолоог хүмүүнд атгуулаад байгаа синергетик эрдэм[3] нь  молхибодисчийн бодлоор бол  Мөнх Тэнгэр эрдмийн “их суу заль” ухаан лугаа дүйж байна. Эл суурь ухаануудын үүднээс бол Орчлонгийн хувьсал нь  алхам шат бүртээ илүү дээд төгөлдрийг урлан бүтээхийг чиглэн өрнөх  жамтай аж.  Орчлонг алхам алхмаар төгөлдөржүүлэн бүтээх  зүй жор тогтол аугаа билиг орон буюу скалархолографид  хадгалаастай байх тухай ахиулан ярилцах хэрэгтэй болов. Холографийнбүрэлдэл нь  огторгуй- хугацааны 4D их далайн “талст” мэтээр үелэн бүрэлдээд гурван цагийн тавилан жамыг бүхэлд нь хадгална. Тэр холографийн цэг бүрт нь  өнгөрсөн, өнөө оршин буй   өнө ирээдүйд  тохиох тавилан жамын сан мэдээлэл ч хадгаалаастай.  Квант физикийн хэл, томьёоллоор урьтаж өгүүлбэл, холограф бол чухамдаа орчлонгийн долгион функц,[9] нь юм.  Долгион функц бол тохиосон, оршин буй, тохиох бүхий төлөв бүрэлдлийн төгсгөлгүй   тавилангийн зүйг хадгалдаг номтой. Энэ бол өвөг дээдсийн тандан  таньсан Дээд Тэнгэр- дээд билиг заяа мөн  буюу.             Орчлонгийн ил хийгээд далд  оршихуй ний амьсгалын үйлээр дээд тэнгэр заяа  тэгж бүрэлдсэн буюу. Дээд тэнгэрийн оройн мандлын тэр шидийг  хүмүүн бид өвлөжээ. Хүмүүн цогцос хийгээд бүхий л эд эсээрээ  дээд оюун лугаа шүтэн барилдаж, дээд тэнгэрийн холограф тавилангийн сангаас мэдээллийг сугалан авах заяа тохиосон амьдын  дээд төрөлтөн мөн.   Орчлонгийн оюун ухааны эрч   хүрээ буюу цар сонгорол  нь амьгүй бүх юмс бодисоос амьд ертөнц улмаар дээд оюун ухааныг эзэгнэсэн хүмүүнийг хүртэл аугаа их цараанд дэгж цацарчээ.  Энэ бол Орчлонгийн хувьслын суу залийн жамаар бүрэлдсэн тунамал бүтээл бөгөөд чинагш ч зогсолтгүй төгөлдөржих жамтай.   Бодисын бүтэц ба амьсахуй. Бодист хорвоо хийгээд дээд тэнгэрийн шүтэн барилдахуйн үйлээр  бүхий л ил юмс  бүрэлдэнэ, зуурдын төрхийг туулан хувирч бүрлэнэ. Эгэл бөөмс  бол  мөнхүү жамаар Дээд тэнгэрийн  энергит тавилангийн ундаргаас  бодист   илийн төрөл олсон зуурдын “царцмал” гэх үүц.  Бодист хорвоогийн  зуурдын “тулгын чулуу”  тэгж  бүрэлдэх жамтай мэт. Чинагш төнхөж бодвол, бодист орчлонгийн бүрэлдэх, бүрлэхүйн зуурдын   тавилан нь  дээд тэнгэрийн залуур жамаар тухай бүр тохиохыг өмнө дурдсан. Харин бодист юм бүрэлдэхдээ шинжлэх ухаанд  нэгэнт тодорсон тулгуур хүчний үйлчлэлийн хуулийг дагана.   Электрон, цөм  хамсахдаа Дээд тэнгэрийн  ивээл зарлигаар атомын тов тодорхой бүтэц буюу оршихуйн квант заяаг бүрэлдүүлнэ.  Атом, молекулын  ний хамсахуйн явцад бодисын тов тодорхой огторгуй-   геометр бүтэц  түүн лүгээ барилдан    тохиосон төрх төлөв бүрэлдэнэ.    Чингэснээр бодис нь  бөөмс, атом, молекул, хатуу, шингэн, хий,  дөл төрхт төлөвт орших заяатай ажээ.  Бодисын геометр бүтэц, төрх төлөв бол чухамхүү дээд тэнгэрийн ивээлээр бүрэлдсэн  амьгүй бодист ертөнцийн  оршихуйн жам юм. Бодист юмс гаднаа ч гүндээ ч дээд оюуны далайд булхан байх заяатай учраас  дээд тэнгэрийн билиг мэдрэмжийг ч далд агуулна.       /Эйнштейний шагналт, доктор профессор О. Лхагва

№ 3 ДЭЭД ТЭНГЭР БА БИЛЭГ ТӨӨРГИЙН КВАНТ ҮНДЭСЛЭЛ

№ 3  ДЭЭД ТЭНГЭР БА БИЛЭГ ТӨӨРГИЙН КВАНТ ҮНДЭСЛЭЛ                                                                                                     /Эйнштейний шагналт, доктор профессор О. Лхагва Скалар энерги, долгио. Дэлхийг  эдүгээ цахилгаан соронзон долгионы өртөөгөөр хэржээ.  Маквеллийн цахилгаан соронзон долгионы онол, Фарадейн туршлагад суурилуулан эрдэм яван дэвжсээр эл аугаа дэвшилд хүргэж. Сонгодог буюу илийн физикт бол цахилгаан соронзон долгио нь зөвхөн хөндлөн  цахилгаан Е болон соронзон H   векторын ээлжлэх хам хувирлаар төлжиж тарах бөгөөд замдаа орчинд  энергиэ шингээж барна гэх үзэлд  суурилна.  Үлдэж хоцрох юмгүй замхарна гэж үзсээр эл зууныг үзэв.  Гэвч   давшиж чиглэх мөртлөө огторгуйд юүлж орчлонд тархдаг  “скалар” энерги буюу долгио  байгааг бүр ХХ зууны эхэнд Сербийн физикч  Тесла[3] илрүүлсэн байж. Цагаасаа түрүүлсэн эрдэмтнийг тухайн үед нь хэн ч ухаж ойшоогоогүй  ганцаардаж явжээ.  Эдүгээ скалар энерги долгиог илрүүлээд шимтэн судалж байна.  Гол шид чанар нь скалар долгио чинадын учир бодист хорвоод энергээ алдаж саардаггүй тэгэхлээр дэлхийг эгшин зуур тархаж  хаа сайгүй[1,3] дүүргэнэ. Тэгэх мөртлөө мөнхүү скалар энерги алс далд  дахь өмнөх орны мэдээллийг ч шууд шингээнэ. Энэ бол амьмахуйн зарчим мөн. Тиймээс чинагшхүмүүнд далдыг харах билиг “нүд” болох шидтэй  аж.  Энергээ алдаггүй “чинад” шидтэй болохоор шинжлэх ухаанд ч шууд баригдаж ажиглалтад өртөхгүй. Гагцхүү эдүгэ гагцхүү дам хувирлаар нь илрүүлж байгаа юм. Бүр гайхалтай нь аливаа юмсын бүтэц дэх  амин-дотоод хувьсах чанарыг өөрчлөх шидтэй.  Хүмэн хийгээд адгуусын ой санамжийн төрөлх хүрдийг бусниулах аюул бий. Орон зайд юүлбэл хүчтэй цахилгаан соронзон орон- скалар энерги хураах учир шинэ “бөмбөг”ч бүтээх болов. Эйнштейний онол ёсоор орчлон анх 13.5 тэрбум жилийн өмнө цэг мэт зай дахь нягтрал  дэлбэрэхэд үүсжээ. Тэгэхэд  цахилгаан соронзон долгионы гаргууд нягтарсан  дөл бадарч байсан хэмээн төсөөлмөөр. Чингэхэд ихэнх нь богино рентгенээс чинагших богино долгио үүсэх магадал илүү их. Харин орчлонг аажим хөрөх явцад урт долгионууд цацарчээ.  Хурдсан тарж буй бодисыг “гүйцэж” шингээгүй өнийн(relic) гэгдэж буй Орчлонг дүүргэсэн долгио долгионы үлдэц ойролцоогоор 2.70 К температуртай орчил үүсгэдгийг[7] нотолжээ. Үүнээс сэдэж бодвол их дэлбэрэлтээс инагш Орчлон даяар  скалар цахилгаан соронзон долгионы их давхардал- харилцан үйлчлэл- дифракц, улмаар холограф сан бүрэлдэж, бас шинэ үзэгдэл хувирлын скалар мэдээллээр   тасралтгүй арвижсаар байх аж. Тиймээс Орчлон  нь бүхий л  төрлийн  скалар цахилгаан соронзон долгионы холографбүрэлдлийн их санг агуулна. Энэ бол Дээд Тэнгэрийн тавилан заяаны далай мөн буюу.   Биоскалар долгио. Хүний удмыг тээгч молекул ДНХ, нейрон биоскалар долгионоор хоорондоо харилцдагийг бас илрүүлсэн,[8] байна. Тэгэхлээр биоскалар цахилгаан соронзон долгио  хожуу үүсч, орчлонг даяар амьдрал үүсэх сан мэдээллийг бүрэлдүүлсэн гэх төсөөллийг төрүүлж байна. Эцэст хэлэхэд дээд тэнгэр буюу хар энерги, нүх бол долгионы   асар өргөн хүрээнд цацагдсан  скалар болон биоскалар цахилгаан соронзон долгионы сүлэлдлээр үүссэн холограм бүрэлдлийн сан хэмээн төсөөлж болмоор.  Тэгэхлээр Орчлонгийн чинадынчинад гүнд алив оршихуйн бүрэлдэх, бүрлэхүйн  жам тавилангийн скалар цахилгаан соронзон долгионы холограф буюу билиг тавилангийн  орон байж таарах нь.  Тэр оронд Орчлонгийн бүрэлдэх хувирахуйн дэг тавилан төөргийг жолоодох заяа хадгалаастай байна хэмээнэм. Эл скалархолограф орныг  өвөг дээдэс маань билгээр тандан бадруулаад Дээд Тэнгэр хэмээн оновчтой нэрлэсэн мэт санагдана.   Цахилгаан соронзон долгионы хөндлөн Е болон Н вектор бол ил юмс- атомт бодист үйлчлэх хүчний орон юм. Харин чинадруу шүглэж  буй скалар орон бол  дээд оюуны тэнгэр рүүухааралт  мэдээллийн энергийг юүлэн нийлүүлж байна гэж үзвэл зохиму. Амьтай, амьгүй бүхий л юмс чинадскалар орны үйлчлэлд байнга байж [1], залбирч санаснаар буюу сайн үйлийн төөргийг хурайлан биежүүлж болохоос гадна бас хүч алдсан гутранга үзэл хийгээд хорон санаа, сэтгэлийн бузардлаар муу үйлийг ч  өдөөж болох юм. Хүмэнэй санаа мэдрэхүйд цахилгаан, соронзон орныг үүсгэнэ. Түүнээс уламжилсан скалар орон- хүсэл нь далд скалар орон лугаа ний болсноор  чинад  тавилан заяаг хөгжөөж, газарт хэрэгжүүлэх хөврөл болох юм. Дээд Тэнгэр хүмэнэй үг- хүслийг сонсох шидтэй аж.

“ТЭНГЭР ҮЗЭЛ” ГЭЖ ЮУ ВЭ

“ТЭНГЭР ҮЗЭЛ” ГЭЖ ЮУ ВЭ Тэнгэр үзэл гэхээр бидний толгойд, “Тэнгэр эрхэс, нар сар, од мичидэд, байгаль хангай, уул усандаа, за тэгээд эцэг эх, өвөг дээдэстээ залбирах” тухай бодол санаа юун түрүүнд буудаг болов уу гэж бодогддог ба би өөрөө ч тийм л бодол сэтгэхүйтэй явж ирсэн нэгэн. Энэ нь ч нэг их алдаагүй бололтой. Тэгэхдээ юманд учир, суманд занги гэгчлэн бас тун нарийн учир холбогдол, бүр шинжлэх ухааны хүрээнд очих тодорхой үндэслэл монголчууд бидний энэхүү өвөг үзэл баримтлалд ч, хүсэл залбиралд ч хангалттай байгаа нь гадаад дотоодын эрдэмтэн судлаачдын анхаарлыг эрхгүй татаж буй талаар өөрийн олж мэдсэн, харьцуулж дүгнэснээ та бүхэнтэйгээ хуваалцахаар зориглон шийдлээ. Нэг үгээр бид мухар сохроор даган сүсэглэх бус мэдлэг мэдээлэлтэйгээр, бодит уг үндсийг нь таньж ойлгон, үр дагаварыг нь өөрсдийн амьдрал ахуйдаа бүтээлчээр нэвтрүүлсний үр дүнд улс үндсээрээ өөдлөн дэвжих үүд хаалгыг нээх учиртай гэсэн энэхүү үзлийн туйлын ач холбогдлыг маргаж үгүйсгэх хүн цөөн буйзаа. Мэдээж хэрэг, буруу зөрүү бодож дүгнэсэн, алдаж оносон зүйл байхыг үгүйсгэхгүй тул элдэв байдлаар хэлж дайран, хилэнц нүгэл хураалгүйгээр засч залруулан, мэдлэг мэдээлэл, ухаан бодлоо уралдуулахыг хүсэх байна. Бид бүхэн “би”-гээсээ ангижирч, нэгдсэн нэг ХҮЧ, нэгдсэн их ХАЙР, нэгдсэн нэг ЗАЯАНД нэгдэн төвлөрөхийг товчхондоо Тэнгэр үзэл гэж хэлж болохоор. Тэр их хүч, тэр их хайр нь бидний эцэг эх, эмээ өвөө, өвөг дээдсийн маань үр хойчоо гэх агуу хайрын ид шид, эргээд бид өөрсдөө эцэг эх, үр хүүхэд, хань ижил, ахан дүүс, өвөг дээдсээ хайрлан хүндлэх энгүй их элч цогиноос эх үүдэлтэй “Оюун сэтгэхүйн цөм хүч” юм байна. Оюун ухааны эрчилж биежсэн тэрхүү цөм хүч нь мэдээж эрхэст тэнгэр, энгүй огторгуйн эрчил орчинд эвсэн төвлөрч, очихгүй хүрэхгүй, харахгүй үзэхгүй, мэдэхгүй сонсохгүй, мэдрэхгүй танихгүй зүйлгүй тийм “Агуу хүчин”, нэг ёсондоо ертөнцийг эзэгнэсэн ер бусын хүчин чадал бүхий WiFi төв болон, орон зай, цаг хугацаанаас ангид, тавилан заяаны мөнхийн эзэн болж, бид бүхнийг, бидний үйлийг цэгнэн оршдог болж таарч байна. Хүн гэдэг орчлон хорвоогийн оройн дээд цэцэг болсон гайхамшигт амьтан оюун сэтгэл, махан биений бүрдэл болон энэ дэлхий дээр оршин буй ч мөнх бусыг үзүүлэхийн цагт оюун сэтгэхүй-астрал биеийн цогц нь (мэдээж нүгэл буяны шалгууртайгаар) одот огторгуйн зүг оройлон одохдоо эрчим биеийн төлөвөөр, дээр дурдсан цөм хүчинд нэгдэн төвлөрөхийн хамт оч энерги нь орчлон хорвоогийн бодит хуулийн дагуу нэг төлөвөөс нөгөөд шилждэг бөгөөд тэгэхдээ өөрийн бүхий л мэдлэг мэдээллээ нэгд нэгэнгүй, нягт нямбай хадгалсаар цөм хүчний нэгдсэн санд оруулдаг аж. Ийнхүү нэгдэн төвлөрөхийн хирээр “цөм хүч” улам баяжиж, улам ухаажиж, улам хүчирхэгжиж байдаг нь бас л хорвоо ертөнцийн жам хуулийн дагуу явагддаг ажээ. “Тэнгэр буюу оюун сэтгэхүйн цөм хүч” (Дээд ухамсар ч гэдэг) хаана ч, хэнд ч адил тэгш үйлчилдэг болтой. Гэхдээ Монголын нууц товчоо, түүний түүхэн тайлал, онгод тэнгэрүүдийн айлдсан хөх толбоны үүсэл түүх, Их хаадуудын маань байлдан дагууллын гайхам амжилт, бөө мөргөлтнүүдийн өнөөгийн байр байдал зэргээс ажин, харьцуулж үзэхэд Мөнх тэнгэр, монгол хүмүүн буюу хөх толботнуудыг арай л өөр тавилан заяагаар ивээж байна гэж би хувьдаа дүгнэдэг. Түүнээс гадна хамгийн гол зүйл бол монголчуудын хорвоо дэлхий, өвөг дээдсээ илүүтэй хайралж хүндэлж ирсэн түүхэн уламжлал, онгон дагшин байгальтайгаа хүйн холбоотой аж төрдөг зэрэг нь тэнгэрийн таалалд нийцэхэд илүүтэй нөлөөлдөг нь ч мадаггүй бизээ. Ямартай ч практик амьдрал дээр бууж, үр хойчисоо сурган, засч залруулж буй онгод тэнгэрүүд бол яах аргагүй бодит үндэслэлтэй, үгүйсгэх аргагүй зүйл. Харин тэдгээрийн чанар чансаа, мэдлэг чадвар, алдаа оноо зэрэг элдэв асуудлууд нь тусдаа судалгаа шаардсан, олон талын учир шалтгаан бүхий төвөгтэй асуудал бөгөөд тэр бүхнээс нь хамаарч олон нийтийн хандлага тийм ч сайнгүй явж ирсэн гэж цөөнгүй судлаачид үздэг аж. Энэ бүхэнд энэ олон шашин, сүм хийд ч ихээхэн хэмжээгээр нөлөөлж байдаг нь бас тодорхой зүйл. Харин баттай хэлж чадах нэг зүйл бол хувь хүний өөрийн нь гадаад дотоод зөн совингоо уншиж, таньж, мэдрэх чадвар буюу өөрөө өөрийгөө, өөрөөр хэлбэл дотоод хүнээ мэдэрч сонсож сурах, Мөнх тэнгэрийн ивээл хүчинд гүн итгэлтэйгээр хандаж, өөрийн үйл хандлага, үзэл бодлоо шударга ариун байлгах зэрэг нь таны амьдрал ахуйд шууд нөлөөлөхийг та өөр дээрээ туршаарай, тандаарай, мэдрээрэй гэх байна. Нэг үгээр та Дээд тэнгэрт залбирвал дээрээс ивээнэ, даасан тэнгэртээ залбирвал хажуугаас ивээнэ гэдгийг орчин цагт гадаад дотоодын эрдэмтэн мэргэд олон талаас нь янз бүрээр ярьж бичиж буй мөн ганц нэгээрээ гэхээсээ гэр бүл, хамт олноороо, бүр улс нийтээрээ нэгдэн төвлөрч Мөнх тэнгэртээ хандван залибарч байвал гайхам үр дүнтэй талаарх далд үзэгдэл судлаачдын тайлбарыг давтан хэлээд илүүц бизээ.                                                                              Судлаач Болд Пүрэв 

ОТЕМ болон ТЭНГЭР ШҮТЛЭГ хаанаас үүсэлтэй вэ?.

Энэ буланд бидний үйлсийн тухай бичдэг идэвхтнүүдийн материалаас тавьж байна. ОТЕМ болон ТЭНГЭР ШҮТЛЭГ хаанаас үүсэлтэй вэ?. Нийгэм, хүн төрөлхтөн өөрчлөгдөн хөгжиж, цаг хугацаа урагшлахын хэрээр хүн өнгөрсөн үеийнхээ түүх, үүсэл гарвал, уг үндсээ таньж мэдэж, судалж, тодотгож байх учиртай юм. Монголчуудын өнөө үеийн нүүдлийн өв соёл, газар зүйн байршил болон хүн амын иргэншил нь Хүннүчүүдийн бий болгосон түүхийн улбаа юм .Монголчуудын өвөг болох Хүннү нарын гар урлалын онцлог нь амьтны загвар талтан ба хүрэл урлал юм.ТөвАзид ноёрхож байсан нүүдэлчин хүннү нарын амьтны загвар талтан ба хүрэл гар урлалын буга, янгир, бар, чоно зэрэг араатан, бүргэд, шонхор зэрэг нүүдэлчдийн шүтээн тотем болсон жигүүртэн шувууд, морь,тэмээ зэрэг мал адгуусын болон нар сарны дүрслэл нь " Монгол " бөө мөргөлд түгээмэл байдаг. Гэтэл эдгээр ан амьтны тотем шүтлэг нь монголбөө нараас гадна түнгүс гарвалтай "Сибир "-ын бөөнарын дунд мэр сэр байхаас өөр ямар ч үндэс гарвалтай бөөнарт хадгалагдаж үлдээгүй нь хүннү нар монголчуудын өвөг гэдгийг олон зүүн жилийн түүхийн явцад баталж буй явдалюм. Түүнчлэн түрэг уйгарууд монгол нутгаас нүүдлэн явахдааТүрэгүүд " Шонхор " шувуугшүтээнээболгож, сарыгсүлднийнэгхэсэгболгон авсан болУйгарууд " Сар "- ыгсүм хийдийнхээ орой тотемоо болгон авч үлджээ. Мөн Түрэг, Уйгарын угсаа гарвалын домог нь чонотой холбоотой бол Монголчуудын угсаагарал ч " Бөртэ чоно, хоо марал"-аас эхтэй билээ. Хөх Түрэгүүд" Тэнгэрмэт тэнгэрээс болгоогдсон Түрэгийн мэргэнхаан" гэдэг бол харин Уйгарууд " Сартэнгэр төлзий болсон баатар мэргэн уйг архаан" гэж өргөмжилдөг. Мөн Монголчууд" Дээд тэнгэрээс заяат төрсөн" хэмээн дээдэлдэг уламжлалтай байсан ажээ. А.ГОТОВ

“ТЭНГЭРЛЭГ ЗАЛУУС-8” аян Залууст дэмжлэг үзүүлэв

“ТЭНГЭРЛЭГ ЗАЛУУС-8” аян Залууст дэмжлэг үзүүлэв             МБНЭ-ийн Дээд цэцийн хуралдайн гишүүн, Монгол бөөгийн зайран Баяржаргал захын хороололд амьдарч байгаа, өрх айлуудад Хорооны ажилтнуудын тодорхойлолтыг үндэслэн туслалцаа үзүүлсэн байна. МБНЭ-ийн Дээд цэцийн хуралдайн гишүүн, Монгол бөөгийн зайран Баяржаргал, гэргийнхээ хамт цөөнгүй өрхөд жил бүр туслалцаа үзүүлж, түлээ, нүүрс, хүнсний бүтээгдэхүүн, гурил, будаа түгээсэн байна. Тодорхой жишээ болгон орон гэргүй байсан өрхөд Цагдаагийн байгууллагаас гэрээр тусласан бөгөөд тэдэнд хагас сар хэрэглэх хүнсний бүтээгдэхүүнийг зайран Баяржаргал, гэргийн хамт тусламж болгон олгосон байна.  Ийнхүү жил болгон уламжлал болгон зохион байгуулдаг “Тэнгэрлэг залуус” аян амжилттай үргэлжилж байна.                                     Б.Цэлмүүн 

Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдэд бэлэг гардууллаа

            Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдэд бэлэг гардууллаа   МБНЭ-ийн Орхон аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн хамт олон шинэ жилийн  баяраар өвөрмөц үйл ажиллагаа зохион байгуулав.  ийн Орхон аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн удирдагч, Монгол бөөгийн тэргүүн удган Нанжаа, МБНЭ-ийн Дээд цэцийн хуралдайн гишүүн, Монгол бөөгийн удган Солонго, Монгол бөөгийн тэргүүн удган Түвшинжаргал нар удирдан зохион байгуулж, Нийгмийн халамж үйлчилгээний хэлтэстэй хамтран хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдэд бэлэг гардууллаа. Орхон аймгийн 21 багийн 42 хүүхдэд шинэ жилийн баярын мэнд хүргэлээ. Орхон Булган аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн залуучууд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийн Найдвар төвийн багачуудыг шинэ жилийн баяраар бэлэг гардуулан шинэ жилийн баярын мэнд хүргэлээ.                                                   

​МОНГОЛЫН УНАЛТ ДОРОЙТЛЫН ҮНДСЭН ШАЛТГААНЫ НЭГ НЬ ЛАМЫН ШАШИН, МУХАР СҮСЭГ

МОНГОЛЫН УНАЛТ ДОРОЙТЛЫН ҮНДСЭН ШАЛТГААНЫ НЭГ НЬ ЛАМЫН ШАШИН, МУХАР СҮСЭГ   Тив дэлхийд сүр хүчээрээ гайхагдсан төр улсаа мандуулан, бардамнаж явсан ард түмнийг тогтоон барих арга ухааныг хол ойрын бүх л улс үндэстнүүд хайн сүвэгчилж байсан нь дамжиггүй бөгөөд тэр дундаас их цагаан хэрэмний урдах хан үндэстнүүд эртний өст хөршөө үүрд устган далдруулахыг ямагт хүсч зорьж ирсэн нь лавтай. Их Юань гүрэн задран унах цаг дор түүний сүүлчийн хаан Тогоонтөмөрийг 1368 онд “Давааны арын орон”-руу нь шахан гаргасан хятадууд Мин хэмээх улсыг байгуулж, улмаар түрэмгий хөршөө нэг мөр дарж, устгахад чиглэсэн цогц бодлого авч хэрэгжүүлсэн бөгөөд үүний тулд юун түрүүнд Хубилай хааны үеийн бааз суурь дээр суурилсан цэрэг армиа улам хүчирхэгжүүлэх, цагаан хэрмээ сэргээн сайжруулах, нүүдэлчдийн оюун сэтгэхүйрүү ээлжит түрлэгээ хийж байсан буддын шашныг овжноор ашиглах, эрх мэдэл, шан харамж, хов гүтгэлэг, цол хэргэм зэрэг элдэв бусын аргаар монголчуудыг дотроос нь хагалан бутаргах зэрэг арга тактик хэрэгжүүлсэн нь ихээхэн үр дүнд хүрсэн бөгөөд тэрхүү бодлогыг Мин улсын дараа дараагийн хаадууд болоод манж Чингийн үе үеийн удирдлагууд ч уламжлан авч, үргэлжлүүлж ирсэн нь маргашгүй үнэн. Дээрх арга ажиллагаа, ов мэхнүүд зорьсон цэгтээ оновчтой хүрч байснаас Мин улсын цэрэг монголчуудыг илт илүүрхэн, удаа дараа дайран довтолж, олноор нь алж хядаж байсан бөгөөд нийслэл Хархорум хотыг 1380, 1388 онуудад юу ч үгүй болтол талан дээрэмдэж, галдан шатааж байсан ба энэ цаг үеэс хойш элэг нэгтнүүд маань уруудан доройтсоор ирсэн нь түүхэн баримтуудад тодорхой тусгагдан үлдсэн билээ. Мин улсын /1368-1644/ хаан Тай Зу (жинхэнэ нэр нь Нань Зинд), нутаг орондоо ихээхэн нэр хүндийг олоод байсан тангад лам Зонхов /1357-1419/-ыг өөрийн ордонд урвуулан авчирч, шашны зөвлөх нэрээр хорьж (нэг ч удаа нутагт нь буцааж бүр насан өндөр ээжийг нь өөдлөхөд ч уулзуулаагүй), өөрийн зальт санааг “Амьд бурхан, богд Зонховын амин номлол” нэрээр гарган тавьж, нилээдгүй газар аваад байсан улааны урсгалын эсрэг сөргүүлэн тавьснаас үүдэн гарсан улаан шар урсгалын тэмцэл зуун зуунаар үргэлжилж, түвдэд ч монголд ч асар их цус урсгасан түүхтэй билээ. "Богд Зонхов" ламын үнэнч шавь өндөр гэгээн Занабазар, дилав хутагт Жамсранжав нарыг ч аанай л дээрх уламжлалт бодлогын хүрээнд манж Чингийн Кан Си (Энх-Амгалан) хаан, Хятад, Тайваны ерөнхийлөгч Чан Кай Ши нар мөн л зөвлөх нэрээр дэргэдээ цагдаж, монголчуудыг шарын номлолд нэвчүүлэх үйлстээ овжноор ашиглаж ирсэн хан үндэстний холч нарийн ухаанд хөөрхий гэнэн нүүдэлчдийг байтугай, хорвоо дэлхийг ч сүлбэх хорон санаа шингэсэн буйг хэн хэрхэн таамаглах... Ийнхүү уруудан доройтох замаа нэгэнт зассан Их Монгол улс зуун зуунаар задран доройтсоор 1911 оны үеийн өрөвдөлтэй, арчаагүй төлөв байдлыг олжээ. Чингис хааны үеийн төрийн засаглалын хүчирхэг тогтолцоо, газар нутаг, хүн ам, олон улсын нэр хүнд, цэрэг-зэвсгийн чадавх, эдийн засгийн хүчин чадал зэрэгтэй харьцуулах аваас зүүдэнд ч оромгүй хэмжээнд хүртлээ унан доройтсон байлаа. Төв төрийг нь мөхөөн түмэн хэсэгт хувааж, хооронд нь алалцуулж, хамаг хатуу баялгийг нь цөлмөн мөлжиж, хүн амыг нь мухар сүсэгтэн болгон мунхруулж, цэрэг эрсийг нь шалдан лам, дарга жанждыг тойн, хан ван нарыг эфү, хоосон нэр, цол, чулуун жинсний төлөө улангасан өрсөлдөгч хэнээтнүүд болгож хувиргасан нь үнэхээрийн эмгэнэл, гаслан шаналал байв. Энэ бол харийн, дайсагнагч хүчнүүдийн (тангад, мин, төвд, манж г.м) хоруу бодлогын хэрэгжилт, урьдаас төлөвлөсөн үр дүн байлаа. Харийн хүчнүүд хожиж, завшиж, харин монголчууд ядуурч, цөөрч, доройтсоор мөхөл сөхөрлийн ирмэгт тулжээ.  

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зөвлөх Ц.Хулан, Монголын бөөгийн төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзав

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зөвлөх Ц.Хулан, Монголын бөөгийн төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзав Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн соёл, шашны зөвлөх Ц.Хулан, МБНЭ-ийн төлөөллийг бүрэн бүрэлдэхүүнээр албан ёсоор анх удаа хүлээн авч уулзлаа. МБНЭ-ийн байгуулагдсаны гурван жилийн ойгоор Монгол Улсын Их хурлын дэд дарга Т.Цог Монгол туургатан бөөгийн төлөөлөгч нарыг хүлээн авч уулзаж байсан билээ. МБНЭ-ийн Таван жилийн ойг тохиолдуулан хийсэн арга хэмжээнд Монгол туургатнуудын төлөөлөл хүрэлцэн ирсэн байна. Энэ удаа Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга, өөрийн зөвлөх болох Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Соёл, шашины зөвлөх Ц.Хуланг Монгол бөө нарын төлөөлөгч нарыг хүлээн авч уулзлаа. Энэхүү уулзалтад МБНЭ ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан, ойрад, дүрвэд, халимаг, Өөлд, Баяд, Хотон бөөгийн төлөөлөл, Монгол бөөгийн их зайран Д.Одонхүү, Тува, Урианхай, Захчин, Торгууд, Мянгад бөөгийн төлөөлөл, Монгол бөөгийн их зайран П.Батжаргал, Монголын зүүн бүс, Буриад, Хамниган, Үзэмчин, Барга бөөгийн төлөөлөл, Монгол бөөгийн их удган Х.Гэрэлтуяа,  Дархад, цаатан бөөгийн төлөөлөл, Монгол бөөгийн их удган Б.Бадамсүрэн, төвийн бүс, Хотгойд бөөгийн төлөөлөл, Монгол бөөгийн тэргүүн удган Я.Мөнгөнсувд, залуучуудын төлөөлөл, МБНЭ ийн Залуучуудын зөвлөлийн удирдагч, Монгол бөөгийн удган Т.Баттогтох, Монголын өмнө бүс, Халх, Дарьганга, Торгууд, Хорчин бөөгийн төлөөлөл, Монгол бөөгийн удган Ц.Бор нар тус тус төлөөлөн оролцлоо. Нөгөө талдаа Монгол бөөг тээж яваа өнөөгийн гурван үеийнхэн уулзалтад оролцжээ.  Монголын тэнгэр үзэлтнүүд, Монгол бөөгийн төв байгууллага болох МБНЭ ийн байгуулагдсаны таван жилийн ойн баярын өдрүүдийг тохиолдуулан Монголын төргүүний зөвлөх, анх удаа гурван үеийн төлөөлөл болсон, монголын биет болон биет бус соёлын өвийг өнөө үед тээн авчирсан, олон үндэстэн, язгуурын тэнгэрийн улаач нар, тэнгэр үзэлтэн , бөө нарыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зөвлөх хүлээн авч уулзсан байна. Уулзалтын эхэнд ирсэн бүрэлдэхүүнээ танилцуулсны дараа МБНЭ ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан Монголын тэнгэр үзэлтнүүд, Монголын тэнгэрийн улаач нарын өнөөгийн байдал, тулгамдсан асуудал, тавьж байгаа зорилтын тухай дэлэгрэнгүй танилцуулга хийсэн. Монгол улсын Ерөнхийлөгчид зориулан хийсэн “МОНГОЛЫН БӨӨГИЙН НЭГДСЭН ЭВЛЭЛ. 2012-2017 ОН. ГЭРЭЛ ЗУРГИЙН ТАЙЛАН”, мөн “Монголын тэнгэр шүтлэгтэнгүүдийн цаг тооны бичиг-2017 он”, “Монгол бөөгийн ёс зүй” зэрэг зургийн цомог, номыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулгад уламжлуулан өгөхөөр Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Соёл, шашны зөвлөх Ц.Хуланд гардуулан өгсөн байна. Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Соёл, шашны зөвлөх Ц.Хулан  ярианыхаа эхэнд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын мэндчилгээг дэвшүүлж, өгсөн ном бүтээлийг Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулгад гардуулж өгөхөө илэрхийллээ. Тэрээр “Монголын тэнгэр үзэлтнүүд, Монголын олон язгуурын тэнгэрийн улаач нар болон гурван үеийн төлөөлөл болсон хүмүүстэй уулзаж байгаадаа баяртай байна.” гэдгийг илэрхийллээ. Монголын нүүдлийн соёл иргэншлийн үнэт өв болсон Мөнх тэнгэрийн үзэл, бөө шүтлэгийн талаар дэлэгрэнгүй ярилцаж, санал бодлоо солилцлоо. Дараа нь Монголын үндэсний шүтлэг болсон бөө мөргөл болон тулгамдсан асуудлаар МБНЭ-д чиглэл өгч, хамтран ажиллахаа илэрхийллээ. Уулзалтын дараа дурсгалын зураг авахууллаа.                                     Д.Хүрэлбаатар  

МБНЭ-ШИНЭ ЖИЛИЙН ЦЭНГҮҮН-2017

МБНЭ-ШИНЭ ЖИЛИЙН ЦЭНГҮҮН-2017             МБНЭ-ийн байгуулагдсаны Таван жилийн ойн жил,  2017 оныхоо жилийнхээ ажил, үйлсээ дүгнэн тэмдэглэсэн Шинэ жилийн цэнгүүн Нийслэлийн төв хэсэгт орших .... рестораны 12 давхарт болж өнгөрлөө. Шинэ жилийн цэнгүүн хоёр зүйлээр онцлог байлаа. Энэ удаагийн шинэ жилийн цэнгүүнд аймаг аймгийн төлөөлөгч, Мөн Өмнөговь аймгийн Даланзадгад, Цогт Цэций сумын бөөгийн зөвлөлийн гишүүд өргөн бүрэлдэхүүнээр  оролцсон  онцлогтой байлаа. Мөн Монгол туургатны салбар зөвлөлийн удирдагчид хүрэлцэн ирсэнээрээ онцлог байлаа. Хүндэтгэлийн ширээнд ОХУ-ын Улаан Үд, Чита, БНХАУ-ын Эрээний салбар зөвлөлийн төлөөлөл уригдан суусан байлаа. Өөрөөр хэлбэл шинэ жилийн цэнгүүнд монгол туургатнуудын төлөөлөл хүрэлцэн ирж оролцсон юм.             Монголын сайхан уртын дуу, морин хуур эгшиглэж Баярын цэнгүүн эхэлснийг тунхаглалаа. МБНЭ-ийн байгуулагдсаны Таван жилийн ой, 2017 оныхоо жилийнхээ ажил, үйлсээ дүгнэн тэмдэглэсэн Шинэ жилийн цэнгүүнийг МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан нээж үг хэллээ. Энэ баярт өдөр Монголын төр албан ёсоор хүлээн авч уулзсан бөгөөд Монгол Улсын Еранхийлөгчийн соёл, шашины зөвлөх Ц.Хулан“Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Монголын бүх Тэнгэр үзэлтнүүд, улаач нарт баярын мэндчилгээ дэвшүүлсэн”-ийг уламжлав. МБНЭ-ийн Таван жилийн ойд зориулсан “Итгэл тээсэн он жилүүд” илтгэлийг МБНЭ-ийн сайтад “Индэр” буланд тусгайлан хоёр сарын хугацаанд үргэлжлүүлэн тавих юм. Ингэснээрээ Монголын тэнгэр үзэлтнүүдийн өнгөрсөн таван жилийн хугацаанд хийсэн ажлаа Тэнгэр үзэлтнүүд, улаач нар, шүтлэгтэн нартай хүогэхийг зорьсон юм. Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн соёл, шашины бодлогын зөвлөх Ц.Хулан МБНЭ-ийн төлөөлөгч нарыг Төрийн ордонд хүлээн авч уулзсан тухай мэдээллийг Монгол бөөгийн Их зайран Д.Одонхүү олонд хүргэх үүрэг ногдлоо. Цэнгүүний эхэнд энэ жилийн хамгийн онцлог болсон Монгол бөөгийн Их удган цолыг Б.Бадамсүрэн, “Долоон өвгөн Од” одонгоор Б.Нанжаа нар шагнагдсаныг гардуулах ёслол боллоо. Монгол улсын зүрх уул, бахархалт хайрхан, БУРХАН ХАЛДУН хайрханы нэгдсэн тахилгад  Нарны тахилгад толгойлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн их дархан удган Д.Батчулуун, Хайрханы тахилгад толгойлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн Их зайран П.Батжаргал, Тэнгэрийн тахилгад толгойлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн их зайран Г.Болд, Галын тахилгад толгойлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн тэргүүн зайран Ж.Өсөхбаяр нар, тэргүүлж бөөлсөн Монгол бөөгийн их зайран Дангаасүрэн, Монгол бөөгийн тэргүүн зайран Д.Зоригто, Батдорж, П.Зоригтбаатар, Монгол бөөгийн их удган Отгонсүрэн, удган Жавзмаа нарт дурсгалын “ӨРГӨМЖЛӨЛ” олгосныг гардууллаа. Цэнгүүнд хүрэлцэн ирсэн урлагын хамт олон олон сайхан дуу, хуур, бүжгээрээ цугларсан олон, шагнал хүртэгсдэд баярын мэндчилгээ хүргэж байлаа. Монгол Улсын хайрхадын сүлд болсон ОТГОНТЭНГЭР хайрханы хайрханы Хайрханы тахилгад толгойлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн их зайран Д.Одонхүү, Монгол бөөгийн тэргүүн удган Я.Мөнгөнсувд, Лусын тахилгад толгойлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн их удган Б.Бадамсүрэн, Монгол бөөгийн их зайран Э.Балжир, Тэнгэрийн тахилгыг толгойлж бөөлсөн Монгол бөөгийн тэргүүн удган Цэрэндэмид, Галын тахилгыг толгойлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн тэргүүн удган Сосорбарам нарт, тэргүүлж бөөлсөн Монгол бөөгийн их удган Отгонсүрэн, Монгол бөөгийн тэргүүн удган Жавзмаа, Эрдэнэцэцэг, Монгол бөөгийн тэргүүн зайран Батдорж, Монгол бөөгийн их зайран Г.Болд нарт дурсамж, “Талархал”-ыг тус тус гардууллаа. Шинэ жилийн цэнгүүний онцлох гол явдлын нэг нь Монгол бөөгийн удган, зайран хэмээх эрхэм хүндэт цолоо хамгаалж, баталгаажуулсан Монгол бөөгийн удган Ц.Бор, Байгальтөгс, нарын ... тэнгэрийн улаач нар цолны батламж, энгэрийн тэмдэгээ хүлээн авсан байна. Шинэ жилийн цэнгүүний бас нэг онцлог нь Мөнх тэнгэрийн төлөө өөрсдийн хүч, хөдөлмөр, цаг хугацаагаа зориулж, их үйлсийг бүтээх үйлсэд хувь хэмрээ оруулсан Тэнгэрийн улаач нарт Мөнх тэнгэрийн төлөө “Алтан шонхор”, “Мөнгөн шонхор”, “хурэл шонхор медэлиар шагнасан явдал юм. Ялангуа олон сайхан залуу улаач нар “Алтан шонхор” медалийн эзэд болсон нь тэнгэрийн үйлсийг залгамжлах залуу үе, өсөн бойжиж, төлөвшиж байгааг илэрхийлэл болж байлаа. МБНЭ-ийн таван жил, 2017 онд амжилтын эзэд болсон залуучуудаа ТАЛАРХАЛ буландаа дэлэгрэнгүй мэдээлэл тавих болно.   2015 онд Дэлхийн шашины илтгэлд албан ёсоор бичигдэж, Манай төлөөллийг УИХ-ын дэд дарга хүлээн авч уулзсан, 2016 онд Монгол Улсад суугаа АНУ-ын элчин сайд Ж.Галт Монгол бөөгийн үйл ажиллагаатай танилцаж, Монгол бөөгийн Онгодын өргөөнд хүндэтгэл үзүүлсэн бол,  2017 онд Монголын төрийн тэргүүний зөвлөх, анх удаа Тэнгэрийн улаач нарын төлөөллийг хүлээн авч уулзсан нь түүхэнд тэмдэглэх үйл явдал боллоо. “МБНЭ-ийн таван жил”, “Монголын тэнгэр үзэлтнүүдийн цаг тооны бичиг” хэвлэгдэн гарсан бөгөөд захиалга авч байна. Ирж байгаа 2018 он Тэнгэр үзэлтнүүдийн хувьд шинэ шинэ үйл явдлаар арвин жил байх болно. Мөнх хөх тэнгэр, эзэн Чингис хааны ариун сүнс ивээх болтугай.                         Д.Хүрэлбаатар                    

Хуудаснууд

Subscribe to Бидний хэн?,  хаана?, юуг?, хэрхэн?