logo

logo.jpg

Advertisement

Гадаад мэдээ

Ес. Баяртай, Ольхон арал МОНГОЛ ТУУРГАТНЫ ТЭНГЭРИЙН ЗАМААР-тэмдэглэлийн үргэлжлэл

Ес. Баяртай, Ольхон арал МОНГОЛ ТУУРГАТНЫ ТЭНГЭРИЙН ЗАМААР-тэмдэглэлийн үргэлжлэл Өглөө бид эртлэн босоод Олхун арлын хаалга болох усан боомтын хаалганы зүг хөдлөв. Энд бараг 3-4 км урт автомашины цуваа хөвөрнө. Өдөржин их дугаарын тоосонд өдрийг өнгөрүүллэв. Хоолны газарт орлого сайн ордог шинжтэй. Учир нь 10 ширхэг хуушуур, пришки ундаатай хамт авахад 70 мянган төгрөг болов. Ийнхүү тодорхой бичсэн нь дараа энэ чиглэлд аялагчдад сануулах зорилго агуулав. Ольхон арал (буриадаар: Ойхон) Байгал нуурын хамгийн том арал юм. Буриадын бүрэлдэхүүнд байсан уг арлыг 1937 онд Эрхүү мужид оруулжээ Ольхон арал, Буриадаар Ойхон арал гэж нэрлэгддэг энэхүү үзэсгэлэнт газар нь Байгаль нуурын хамгийн том арал ажээ. Анх Буриадын бүрэлдэхүүнд байсан уг арал 1937 онд Эрхүү мужийн харъяанд орсон гэдэг. Дэлхийн нийт цэвэр усны 20 хувийг бүрдүүлдэг Байгаль нуурын төв хэсэгт оршдог тус арлын урт нь 72 км юм. Цаг уурчдын тодорхойлсноор тус арал нь нутгийн бусад хэсгээс илүү нарлаг, тааламжтай уур амьсгалтай аж. Энд тал, шилмүүст төгөл, элсэн жалга, модтой өндөрлөгүүд бий. Ольхон аралд нэгэн нууцлагдмал, өвөрмөц хад байдаг бөгөөд хүмүүс Бурхан хад, Бөөгийн хад зэргээр нэрлэж иржээ. Тус хад нь далай руугаа түрж байрласан тун өвөрмөг тогтоцтой юм байна.  “Бөөгийн домог” романыг бичсэн зохиолч Г.Аюурзана энэ хадны талаар нэгэн ярилцлагадаа “Эртнээс нааш бөөгийн гол шүтээн гэгдэж ирсэн газар. Очсон хүн бүр ямар нэгэн сайхан эрчим хүчийг мэдэрдэг.  Тэр хадыг тойрч гороолчихоод унтахад этгээд юмс зүүдэлдэг тийм сонин газар гэгддэг л дээ. Бөөгийн тухай романы үйл явдал өрнөхөд хамгийн тохиромжтой газар гэж би сонгож авсан. Улаан хувьсгалаас өмнө бол энэ арал Төв Азийн бөөгийн сүүлчийн амьд голомт байсан юм билээ” гэж дурджээ. Байгаль нуур бүх талаараа гайхамшигтай. Дэлхийн цэнгэг уст нууруудын усан сангийн 20%-ийг агуулдаг энэ үзэсгэлэнт нуур 50 метрийн гүнд байгаа зүйлийг төвөггүй харж болохоор тийм тунгалаг устай ажээ. Түүнээс гадна хялбархан тайлбарлаж болохооргүй хэд хэдэн сонирхолтой үзэгдэл энд болдог. Байгаль нуурын мөс их хачирхалтай. Мөсөн бүрхүүлийн өвөрмөгц сонин хэлбэр зөвхөн энд л ажиглагддаг.  Загасчилахаар гарсан нутгийн иргэд энд байх ёсгүй зүйлүүдийг харуулдаг хачин сонин зэрэглээтэй тааралдах нь олонтаа. Нуурын гүн дэх ус аагим халуун зуны цагт ч гэсэн халдаггүй байна, харин нуурын толион дээр бүлээн ус байдаг. Өөр өөр нягттай агаарын давхарга нарны гэрлийг хугалснаар зэрэглээ үүснэ. Цаг агаарын нөхцөл байдлаас үл хамааран зарим үед нууран дээр аймшигт эргүүлэг үүсдэг. Энэ үзэгдэл жилд 1-2 удаа болдог аж. Нутгийн оршин суугчид “нүгэлтнүүдийн сүнсийг сорон аваачих тамын хаалга нээгдэв” хэмээн итгэдэг гэнэ. Энэ үзэгдлийг эрдэмтэд 2 янзаар тайлбарлаж байна. Нуурын ёроолд үе үе ан цав, нүх гарч хурдан хугацааны дотор усаар дүүрдэг нь гадаргуу дээр эргүүлэг үүсэх шалтгаан болдог байх. Нөгөө талаар, яг энд өөд өөдөөсөө довтлох 2 янзын урсгал уулздаг байж болзошгүй гэнэ. Яг л Бермудын гурвалжин шиг эгэл биш нэгэн бүс Байгаль нууранд байдаг. Энд тоног төхөөрөмж ажиллахаа болино, бөмбөгөн цахилгаан мэт гэрэлтэгч бөмбөлгүүд гарч ирнэ, цаг агаар огцом өөрчлөгдөнө. Мөн цаг хугацааны өөрчлөлтөнд орсон гэж энд ирсэн зарим хүмүүс ярьдаг аж. Байгаль нуурын мөсөн гадаргуу дээр үе үе гарч ирдэг аварга том цагаригнуудыг зөвхөн агаараас л харж болно. Гэхдээ жил бүр өөр өөр газарт гарч ирдэг аж. Эдгээр цагаригийг нуурын ёроолоос дээш шидэгдсэн байгалийн хийтэй холбон тайлбарладаг.  Харин Байгаль нуурын ус маш эрчимтэй гэрэлтдэг бөгөөд энэ процесс бараг сар үргэлжилдэг байна. Нүдэнд үл үзэгдэх гэрлийн урсгалыг тусгай төхөөрөмж ашиглан хардаг. Нуурын усны гэрэлтэх чанар янз бүр, гүндээ харьцангуй бага, харин 11-1-р сарын дунд үе хүртэл маш хурцаар гэрэлтдэг ажээ. «Ольхон арлын ургамлууд» ургамлын цайны цуглуулгыг Байгал нуурын голд орших нууцлаг увидаст Ольхон арал дээр ургадаг олон зүйлийн зэрлэг ургамлаар хийдэг. Цайны найрлаганд ордог эмийн ургамлуудыг сонгон авахдаа тэдгээр ургамлууд нь хоорондоо нэгдсэн үед организмд хамгийн их ашигтайгаар нөлөөлж, цайнд тааламжтай сайхан амт оруулдаг тэрхүү шинж чанарыг нь тооцож үзсэн.

Найм. Буриад бөөгийн тахилга МОНГОЛ ТУУРГАТНЫ ТЭНГЭРИЙН ЗАМААР ​

Найм. Буриад бөөгийн тахилга МОНГОЛ ТУУРГАТНЫ ТЭНГЭРИЙН ЗАМААР Энэ өдрийг бид амралтын өдөр гэж нэрлэсэн  юм. Тэгээд Ольхон арлын  баруун талд нуурын эрэгт майханаа зэрэгцүүлэн байрлуулсан юм. Бидний хажууд ОХУ-ын Буриадын “Дээжэ” бөөгийн тэргүүн удган В. В. Сергеевна буудалсан байлаа. Бид хэдхэн сарын өмнө хамтран ажиллах тухай ярилцаж байсан Түүний цаад талд Буриадын бөөгий “Мөнх тэнгэр төв” тахилгаа хийхэд бэлэн болсон байв. Тэднээс тахилгыг үзэх, кино зураг авах зөвшөөрөл авав. Гэвч тэд кино зураг авч эхлэнгүүт гэнэт дургүйцсэн юм. Буриадын бөөгийн “Мөнх тэнгэр төв”, “Дээжэ” төвийн тахилгын зан үйл өөр, өөр байдаг. Гол зөрөлдөөн нь “мах”-аа өргөх зан үйл дээрээ зөрчилддөг ажээ. Нарийн ажиглавал нилээд олон ялгаа харагдана. Хэд хэдэн бургасыг тайрч өнгө өнгийн туузаар чимэглэж байрлуулсан байв. Түүний ард нэгэн урт ширээн дээр зайран удганууд сууж хэнгэргээ дэлдэн дуудлагаа хийнэ. Түүний ардхан талд хоёр хэсэг газар хуяаг дуулгаа дэлгэн байршуулсан харагдана. Тахилгыг толгойлж бөөлж буй зайран бургасны өмнө сууж Ольхун арлын зүг харан бөөлөв. Түүний дараа тахилгадаа өргөх  хар зүсмийн хонийг авчирж сүнсийг нь дэвтээж амийг нь таслав. Түүний дараа хонийг бэлдсэн тогоонд муулж мах гэдсийг нь чанав. Тэгээд махаа тодорхой дэг жаягтай тавьж бөө нарын өмнө аваачиж байрлуулав. Түүн дээр тахилгад зориулсан бургаснуудаа тавьж шатаан тэнгэр эзэн сахиусандаа хийн хэлбэрээр дэгдээн тахилгаа өргөв. Иймэрхүү дэс дарааллаар буриадын тахилга болж өнгөлөө. Энэхүү зан үйл өглөөнөөс эхлэн орой болтол үргэлжилсэн бөгөөд Тахилга дуусаад түүнийгээ наргиж наадамлан тэмдэглэдэг ажээ. Үдшийн бүрэнхий нөмөрмөгц бид Монгол зохион байгуулсан нэгдсэн тахилгын кинонуудаа амрагч олонд зориулан гаргасан билээ.                

БНСУ-ЫН БӨӨ НАРТАЙ УУЛЗАВ

                БНСУ-ЫН БӨӨ НАРТАЙ УУЛЗАВ                 Монгол Улсад аялж, байгалийн сайхан, Улаанбаатар хотын хөгжилтэй танилцсан солонгосын иргэд буцахын өмнө МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхантай уулзаж, санал бодлоо солилцож, оройн хоол хамтдаа идсэн билээ. Уулзалтад Дархан хотын бөөгийн хүрээлэнгийн тэргүүн, Монгол бөөгийн их удган Бадамсүрэн, түшээ, залуучуудын төлөөлөл хамт оролцлоо.             Өмнөд солонгосын бөө нарын энэ удаагийн аялалд 40 орчим удган оролцсон  бүрэлдэхүүнтэй ирсэн байна. Тэдний сонирхосон асуудлууд нь Монголын бөөгийн байдал, байгууллагуудын хөгжлийн чиг хандлагын тухай байлаа. МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан “ Өнөөдөр Монголд бөөгийн 100 гаруй төв, төрийн бус байгууллагууд үйл ажиллагаа явуулж байна. Тэдгээрийн 86 нь МБНЭ-д хамтарч ажиллахаар нэгдсэн юм. Монголд дэлхийн бусад шашины байгууллагууд үйл ажиллагаагаа эхлээд 27 жил болж байгаа боловч шашины байгууллагууд эдийн засаг зохион байгуулалтын хувьд хүчирхэг болж, 1000 гаруй сүм, хийд байгуулж аль хэдийн суурьшмал байр сууриа баттай эзэлсэн байна. Одоо өөрийн сурталчилгааны телевизтэй, сургалт, үйлчилгээ, хамтын ажиллагааны өргөн боломжтой ажиллаж байна. Өмнөд солонгост үндсэн шашин байсан будда, одоо байр сууриа алдаж, христийн шашин илүү хүчтэй түгсэн тэр замнал монголд давтагдаж байна.             Монголын төрт ёсны түүхийн улбааг өөртөө агуулсан Мөнх тэнгэрийн үзэл монголчуудын дотор эргэн түгж байна. Мөнх тэнгэр шүтлэгтэнгүүд одоо хүн амын 20 хувьд хүрч байна. Энэ бол манай тэнгэрийн улаач нарын түүхэнд гүйцэтгэсэн маш чухал гавьяа юм.Өнөөгийн цаг үе биднийг зайлшгүй хамтарч ажиллах нөхцлийг шаардаж байна.             Гэвч бидний өмнө тулгарч байгаа сорилт бэрхшээлийг ойлгоогүй, тус тусдаа амин хувиа хичээсэн бөөгийн тэргүүн, багш нар байсаар байна. Асуудалд хувийн явцуу эрх ашигаар хандах ньтасрахгүй байна. Бид цаг үеийн хүнд сорилтыг даван туулж байж зорилтоо хүрнэ гэдэгт итгэдэг. Ирэх онд МБНЭ-ээс хоёр удаа нэгдсан тахилга зохион байгуулах болно гэдгийг хэллээ.             Хоёр солонгосын ард түмэн энх тайвнаар зэрэгцэн оршиж байж, тулгарч байгаа асуудлыг шийднэ. Саяхан умард солонгосын, дараа нь өмнөд солонгосын иргэдтэй уулзах завшаан тохиож байна. Дайнаас ангид байж хамгийн зөв зохистой зөв шийдвэрийг гаргаж чадна. Энх тайван, амгалан ноёрхох болтугай” гэв.              БНСУ-ын бөөгийн холбоо болон Солонгосын бөөгийн мэдээ телевизийг төлөөлж захирал Ким “Өмнөд солонгост бөө мөргөлийн байгууллагуудын хөгжилд тулгарч байгаа бэрхшээлүүд ижил байгааг дурьдаад түүний даван туулахын тулд ажиллаж байгаа тухай ярьсан юм. Өмнөд солонгосын бөөгийн холбоо нь байгуулагдаад 14 жил болж байгаа бөгөөд өнгөрсөн жилээс бөөгийн шашинаа сурталчилдаг бие даасан телевизтэй болсон. Энэ удаагийн аялалын бүрэлдэхүүнд тус телевизоролцож тусгай нэвтрүүлэн хийгдэж байгааг” хэлсэн. .             Өмнөд солонгосын бөөгийн холбооны удирдлагууд МБНЭ-ийн төлөөлөгч нарыг өмнөд солонгост айлчлахыг албан ёсоор урьж, цаашид хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэхээ илэрхийллээ.             Уулзалт ярилцлага хэн хэнийхээ сонирхосон асуултад хариулт өгч, найрсаг дотно халуун яриа өрнөж өнгөрлөө.                                                                    Д.Хүрэлбаатар                 БНСУ-ЫН БӨӨ НАРТАЙ УУЛЗАВ                 Монгол Улсад аялж, байгалийн сайхан, Улаанбаатар хотын хөгжилтэй танилцсан солонгосын иргэд буцахын өмнө МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхантай уулзаж, санал бодлоо солилцож, оройн хоол хамтдаа идсэн билээ. Уулзалтад Дархан хотын бөөгийн хүрээлэнгийн тэргүүн, Монгол бөөгийн их удган Бадамсүрэн, түшээ, залуучуудын төлөөлөл хамт оролцлоо.             Өмнөд солонгосын бөө нарын энэ удаагийн аялалд 40 орчим удган оролцсон  бүрэлдэхүүнтэй ирсэн байна. Тэдний сонирхосон асуудлууд нь Монголын бөөгийн байдал, байгууллагуудын хөгжлийн чиг хандлагын тухай байлаа. МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан “ Өнөөдөр Монголд бөөгийн 100 гаруй төв, төрийн бус байгууллагууд үйл ажиллагаа явуулж байна. Тэдгээрийн 86 нь МБНЭ-д хамтарч ажиллахаар нэгдсэн юм. Монголд дэлхийн бусад шашины байгууллагууд үйл ажиллагаагаа эхлээд 27 жил болж байгаа боловч шашины байгууллагууд эдийн засаг зохион байгуулалтын хувьд хүчирхэг болж, 1000 гаруй сүм, хийд байгуулж аль хэдийн суурьшмал байр сууриа баттай эзэлсэн байна. Одоо өөрийн сурталчилгааны телевизтэй, сургалт, үйлчилгээ, хамтын ажиллагааны өргөн боломжтой ажиллаж байна. Өмнөд солонгост үндсэн шашин байсан будда, одоо байр сууриа алдаж, христийн шашин илүү хүчтэй түгсэн тэр замнал монголд давтагдаж байна.             Монголын төрт ёсны түүхийн улбааг өөртөө агуулсан Мөнх тэнгэрийн үзэл монголчуудын дотор эргэн түгж байна. Мөнх тэнгэр шүтлэгтэнгүүд одоо хүн амын 20 хувьд хүрч байна. Энэ бол манай тэнгэрийн улаач нарын түүхэнд гүйцэтгэсэн маш чухал гавьяа юм.Өнөөгийн цаг үе биднийг зайлшгүй хамтарч ажиллах нөхцлийг шаардаж байна.             Гэвч бидний өмнө тулгарч байгаа сорилт бэрхшээлийг ойлгоогүй, тус тусдаа амин хувиа хичээсэн бөөгийн тэргүүн, багш нар байсаар байна. Асуудалд хувийн явцуу эрх ашигаар хандах ньтасрахгүй байна. Бид цаг үеийн хүнд сорилтыг даван туулж байж зорилтоо хүрнэ гэдэгт итгэдэг. Ирэх онд МБНЭ-ээс хоёр удаа нэгдсан тахилга зохион байгуулах болно гэдгийг хэллээ.             Хоёр солонгосын ард түмэн энх тайвнаар зэрэгцэн оршиж байж, тулгарч байгаа асуудлыг шийднэ. Саяхан умард солонгосын, дараа нь өмнөд солонгосын иргэдтэй уулзах завшаан тохиож байна. Дайнаас ангид байж хамгийн зөв зохистой зөв шийдвэрийг гаргаж чадна. Энх тайван, амгалан ноёрхох болтугай” гэв.              БНСУ-ын бөөгийн холбоо болон Солонгосын бөөгийн мэдээ телевизийг төлөөлж захирал Ким “Өмнөд солонгост бөө мөргөлийн байгууллагуудын хөгжилд тулгарч байгаа бэрхшээлүүд ижил байгааг дурьдаад түүний даван туулахын тулд ажиллаж байгаа тухай ярьсан юм. Өмнөд солонгосын бөөгийн холбоо нь байгуулагдаад 14 жил болж байгаа бөгөөд өнгөрсөн жилээс бөөгийн шашинаа сурталчилдаг бие даасан телевизтэй болсон. Энэ удаагийн аялалын бүрэлдэхүүнд тус телевизоролцож тусгай нэвтрүүлэн хийгдэж байгааг” хэлсэн. .             Өмнөд солонгосын бөөгийн холбооны удирдлагууд МБНЭ-ийн төлөөлөгч нарыг өмнөд солонгост айлчлахыг албан ёсоор урьж, цаашид хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэхээ илэрхийллээ.             Уулзалт ярилцлага хэн хэнийхээ сонирхосон асуултад хариулт өгч, найрсаг дотно халуун яриа өрнөж өнгөрлөө.                                                                    Д.Хүрэлбаатар               

ОРОЙН ХҮНДЭТГЭЛИЙН ЗООГ БАРИВ

ОРОЙН ХҮНДЭТГЭЛИЙН ЗООГ БАРИВ             Дархан Уул аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн хамт олон БНАСАУ-ын баярыг тохиолдуулан, Солонгос нөхөддөө оройн зоог барьсан билээ. Хүндэтгэлийн арга хэмжээг нээж МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан баяр хүргэж үг хэллээ. “Монгол-Солонгосын ард түмэн олон зуун жилийн найрамдал нөхөрлөл, хамтын ажиллагааны уламжлалтай. Үүний нэг тод жишээ бол Солонгосын хааны хатны түүх домог билээ. МБНЭ-ийн төлөөлөгчдийг БНАСАУ-д зочилоход гүн туслалцаа үзүүлж, Солонгос хатны бунханд бөөлөх бололцоо олгосонд бид гүн талархаж явдаг билээ. Энэхүү харилцаа өнөөдөр уламжлан хөгжиж байна. 2017 онд биднийг БНАСАУ-д зочилоход туслалцаа үзүүлсэн бүх хүнд талархал илэрхийлэхийг хүсч байна. Өнгөрсөн нэг жил гаруйхан хугацаанд БНАСАУ-д их бүтээн байгуулалтын ажил өрнөжээ.             Юуны өмнө Пхеньян хотод олон сайхан орчин үеийн авангард загварын барилга бүхий хороололууд ашиглагтанд оржээ. Хөдөө тосгонуудад 4-6 давхарын орон сууцны барилга хороололууд баригдаж, хүн ардаа орон сууцаар хангахад их бүтээн байгуулалт хийж байгааг  харлаа.  Орчин үеийн цэцэглэлт хөгжил бүхий Пхеньян хотын хөгжилийн явцтай танилцлаа.             Орчин үеийн тоног төхөөрөмж бүхий үйлдвэрийн үйл ажиллагаатай танилцсандаа баяртай байна. Түүний зэрэгцээ аялал жуулчлал хөгжүүлэх зорилго бүхий амьтдын хүрээлэн, худалдаа, соёлын арга хэмжээг үзсэн.             Мөн улс орноо батлан хамгаалах чиглэлээр авч хэрэгжүүлж байгаа арга хэмжээнүүдийг үзлээ. Өнөөдөр бидний урилгыг хүлээн авч хүрэлцэн ирсэн Та бүхэнд баярын мэндчилгээ дэвшүүлж, БНАСАУ-ын баярын өдрийг тохиолдуулан улам их амжилтыг хүсэн ерөөж байна” гэлээ.             Солонгосын ард түмний хүндэтгэлийн баярыг хамтран тэмдэглэж байгаад хүндэтгэлийн үгээ Солонгосын тал илэрхийлж, баяр хүргэж үг хэлсэн билээ.             Оройн зоог дээр Дархан хотын Драмын театрын уран бүтээлчид ая дууны дээжээ өргөн барьсан билээ. Зоогт хүрэлцэн ирсэн зочид ч гэсэн ая дууны дээжээ өргөн барьсан билээ. Монгол дууг тун өвөрмөц сайхан дуулдаг тэдний ая дууны мэндчилгээ хаана ч монголчуудын гүн талархалыг хүлээдэг билээ. Энэ орой нэг дууг Монгол, Солонгос дуучин хамтдаа дуулж сонирхуулсан юм.             Ийнхүү найрамдлын гэж нэрлэгддэг Дархан хотод МБНЭ-ийн бөөгийн хүрээлэнгийн хамт олон Умард солонгосын нөхөдтэйгээ хамт баярын арга хэмжээг тэмдэглэж өнгөрүүллээ.                                     Д.Хүрэлбаатар 

ОЛОН УЛСЫН УУЛЗАЛТ БОЛОВ

                                             ОЛОН УЛСЫН УУЛЗАЛТ БОЛОВ             Дархан хотод Монгол, Солонгос, Турк төлөөлөл оролцсон уулзалт болж өнгөрлөө. Монгол гэрт болсон уулзалт даруухан боловч ажил хэрэгч байж чадсан билээ. Одоогоос хорь орчим жилийн өмнө сургалтаа эхэлсэн олон улсын сургуулийн хамт олон хүрсэн амжилтын талаар тодорхой жишээтэйгээр ярьсан бол Дархан уул аймгийн ШУТИС-ын захирал Батбаатар, сургуулийнхаа талаар дэлэгрэнгүй мэдээлж, боловсролын сургуулиудын дунд хамтарсан техникын мэдлэгийн тэмцээн хийх талаар санал дэвшүүлж, тохиролцов.             МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайханы санаачилгаар хийсэн уулзалтад мөнх тэнгэр шүтлэгтэн нарыг төлөөлж, Х.Бадамсүрэн, Мялдорж нар оролцлоо. Уулзалт ярилцлага бие биентэйгээ танилцсан, ажил хэрэгч болж өнгөрлөө.               

Долоо. Ольхоны арал

                       Долоо. Ольхоны арал Нэлээд өндөр давааг давж уруудсаар Ольхонлуу орох хаалга гэж нэрлэгдсэн усан гарам дээр ирлээ. Энэ өдрийн усан онгоцний хамгийн сүүлчийн рес буюу сүүлчийн тээвэрлэлтээр хамгийн сүүлчийн машин болж таслагдлаа. Усан тээвэрлэгчээр явахад нуурын усанд хөвөх загас тод харагдана. Усан тээврийн онгоц арлын газар тулж зангуугаа буулгаж машинууд их газар дээр буув. Дэржигнүүр сул шорой боссон шороон замаар давхисаар нэгэн тосгонд шөнө дөлөөр орж ирлээ. Тосгон дундуур шууд гарч захын байшингуудын дэргэд майханаа барьж хоноглов. Шөнийн тэнгэрт түгэх оддын барижаагаар зүг чигээ тодорхойлж цэлмэг шөнийн тэнгэр доор гүн нойронд автав. Өглөөний наран тэнгэрт мандаж ойн дээгүүр нарны туяа тусах мөчид бидний түрүүч бослоо. Бид нэгэн сонин ургасан модны дэргэд унтсан байлаа.Өглөөний цайгаа ууж майхнаа хураагаад тосгоны төврүү хөдөллөө. Бидний хоноглосон газраас нэг километр хүрэхгүй газар алдарт Ольхун уул оршин бид дэргэд нь хоножээ. Ольхуны хадны зүг явахдаа эхлээд тахилгын газраар орно. Тэндээс цааш холгүй Ольхуны хадан уул оршино. Монгол бөөгийн их зайран Д.Одонхүү хуур манжигаар бөөлж үдээс хойш хуяглан бөөлөх бололцоогоо тавилаа. Ийнхүү Ольхуны хадан дээр МБНЭ ийн ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан Монгол бөөгийн их зайран Д.Одонхүү түүний түшээ Оюунаа Улаан үүдийн Бөөгийн зөвлөлийн удирдагч Монгол бөөгийн удган Аюунаа нөхөр Андрейн хамт админ Б.Цэлмүүн Д.Дашзэвэг С.Галбадрах О.Ундрахоргил Отгоо нарын хамт МБНЭ ийг төлөөлж анх удаа ирлээ. Үдэш 19 цагийн алдад Монгол бөөгийн их зайран Д.Одонхүү Ольхуны хадны дэргэд хуяглан бөөлсөн билээ. Гүвээний дээгүүр хүмүүс эгнэн сууж,зогсон бөөлөлтийг сонирхоно. Сонирхогчид бөөлж буй улаачруу ойртхыг хүсдэггүй бололтой. Бөөлөлт 22 цагийн  үед дуусч байрлах газарлуугаа хөдлөв. Энэ удаа бид Ольхуны хадаас баруун тийш нуурын эргийг сонгон байрлалаа. Санамсаргүй хийсэн энэ сонголт Буриад бөө нарын дэргэд буудалсан байлаа.

Цэцгийн баярт оролцов

​                                ​                                      Цэцгийн баярт оролцов Найрамдлын гэж алдаршсан Дархан хотыг МБНЭ-ийн төлөөлөл зорьлоо. Алсын зам цас их орсоны дараахан тохиолоо. Үнэхээрийн их цас орсон нь замын явцад харагдаж байв. Дарханы замын даваануудад мөстөлтөөс халтиргаа үүсч жижиг машинуудад халгаатай байсан. Найрамдлын Дархан хот энэ удаа Солонгосын “Цэцгийн баяр”-ыг тэмдэглэж байгаа билээ. “Цэцгийн баяр”-ын нээлт Дархан хотын ШУТИС-ын байранд болсон юм. Дархан-уул аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийнхэн солонгосын Цэцэгийн баярт хамтран оролцлоо. “Цэцгийн баяр”-ын гол зааланд улаан том дэлбээт сарнай цэцгүүдийг өрөн тавьсан байв. “Цэцгийн баяр”-ын нээлтэд БНАСАУ-ын Онц бөгөөд бүрэн эрхт элчин сайд Хон Гю оролцож баярын мэндчилгээ дэвшүүлж үг хэлэв. БНАСАУ-тай дипломат харилцаа тогтоосны 69 жил, БНАСАУлсын Их Удирдагч Ким Ир Сен Монголд айлчилсны 60 жилийн ой, БНАСАУлсын Удирдагч Ким Ир Сен мэндэлсний 105 жилийн ой, “Цэцгийн баяр”, хоёр ард түмний уламжлалт найрамдлын харилцааны талаар сэтгэгдлээ хуваалцсан билээ. Нээлтийн дараа БНАСАУ-н Элчин сайд Хон Гю болон төлөөлөгчид баярын урлагын хэсэгчилсэн тоглолт үзлээ. “Цэцгийн баяр”-т урилгаар ирсэн хүндэт зочдоос гадна ШУТИС-ийн оюутнууд оролцлоо. Орой нь Дархан-уул аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн хамт олон Солонгосын төлөөлөгч нарыг хүндэтгэн хүлээн оройн зоог барьж, баяр хүргэсэн байна. Анх удаа орон нутагт “Цэцгийн баяр”-ыг тэмдэглэж, түүнд МБНЭ-ийн Дархан-уул аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн гишүүд нэгдэж оролцсон юм.                                     Б.Цэлмүүн Найрамдлын гэж алдаршсан Дархан хотыг МБНЭ-ийн төлөөлөл зорьлоо. Алсын зам цас их орсоны дараахан тохиолоо. Үнэхээрийн их цас орсон нь замын явцад харагдаж байв. Дарханы замын даваануудад мөстөлтөөс халтиргаа үүсч жижиг машинуудад халгаатай байсан. Найрамдлын Дархан хот энэ удаа Солонгосын “Цэцгийн баяр”-ыг тэмдэглэж байгаа билээ. “Цэцгийн баяр”-ын нээлт Дархан хотын ШУТИС-ын байранд болсон юм. Дархан-уул аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийнхэн солонгосын Цэцэгийн баярт хамтран оролцлоо. “Цэцгийн баяр”-ын гол зааланд улаан том дэлбээт сарнай цэцгүүдийг өрөн тавьсан байв. “Цэцгийн баяр”-ын нээлтэд БНАСАУ-ын Онц бөгөөд бүрэн эрхт элчин сайд Хон Гю оролцож баярын мэндчилгээ дэвшүүлж үг хэлэв. БНАСАУ-тай дипломат харилцаа тогтоосны 69 жил, БНАСАУлсын Их Удирдагч Ким Ир Сен Монголд айлчилсны 60 жилийн ой, БНАСАУлсын Удирдагч Ким Ир Сен мэндэлсний 105 жилийн ой, “Цэцгийн баяр”, хоёр ард түмний уламжлалт найрамдлын харилцааны талаар сэтгэгдлээ хуваалцсан билээ. Нээлтийн дараа БНАСАУ-н Элчин сайд Хон Гю болон төлөөлөгчид баярын урлагын хэсэгчилсэн тоглолт үзлээ. “Цэцгийн баяр”-т урилгаар ирсэн хүндэт зочдоос гадна ШУТИС-ийн оюутнууд оролцлоо. Орой нь Дархан-уул аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн хамт олон Солонгосын төлөөлөгч нарыг хүндэтгэн хүлээн оройн зоог барьж, баяр хүргэсэн байна. Анх удаа орон нутагт “Цэцгийн баяр”-ыг тэмдэглэж, түүнд МБНЭ-ийн Дархан-уул аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн гишүүд нэгдэж оролцсон юм.                                     Б.Цэлмүүн

Шашины асуудал эрхлэх комисст хүсэлт гаргажээ

 Шашины асуудал эрхлэх комисст хүсэлт гаргажээ БНХАУ-ын Өвөрмонголын нутагт Монголын эртний соёлын өв болох бөө мөргөлтэй холбоотой кино, нэвтрүүлгийг өргөн хэмжээгээр цацах болсон байна. Түүнтэй холбоотой маргаан гарч, уг материалыг зөвшөөрөлгүй тарааж байгаа тухай гомдол манайд ирсэн юм. МБНЭ-ээс зохион байгуулсан “Монгол бөөгийн ёс зүй” сэдэвт дугуй ширээний ярилцлага, МБНЭ-ийн Дээд цэцийн хуралдайн протокол, баталсан төлөвлөгөөний дагуу “Тэнгэрийн цаг” нэвтрүүлгээр хамтарч хийгдсэн МБНЭ-ийн гучин гишүүний оролцсон ярилцлагыг манай байгууллагын зөвшөөрөлгүй цацаж байгаад анхаарал хандуулж, уг нэвтрүүлгийг хэн цацаж байгаа болон холбогдох эзнийг тогтоож  өгөхийг хүссэн байна.    

Цагаачлалын асуудлаар хувийн захидал илгээв

Цагаачлалын асуудлаар хувийн захидал илгээв Ноён Маким Тондоне Францын Цагаачлал ба интеграцын асуулал хариуцсан зөвлөх, Руди Веестри Белгийн цагаачлын асуудал хариуцсан элчин сайд, Торунн Юнийн Хафштайн Исланд Улсын Шүүх, хуулийн асуудал хариуцсан захирал, Кеннет Баркер Ирландын цагаачлалын албаны  зааварлагч нарт хувийн захидал илгээв МБНЭ-ийн ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан мэндчилгээ дэвшүүлж, ажлын амжилт хүсээд олон жил мэргэжлийн чиглэлээр хамтарч ажиллаж байснаа дурсаад зарим асуудал анхааралаа хандуулахыг хувийн зүгээс хүссэн байна. Танай улсад амьдарч байгаа зарим иргэд хүний эрхийг зөрчин иргэнийг гарал үүсэл, үндэс угсаа, арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхах үзэл гаргаж байгаа зөрчлийг анхааралдаа авахыг хүсч, зарим үйлдлийг баримтын хамт илгээсэн байна. Мөн Монголын нутагт байдаг эртний соёлын өв болсон бөөгийн зарим үнэт зүйлийг гутаан доромжлох, эвдлэх, нураах үйлдлийг хийж байсныг баримтаар дурьдсан байна.  Хүний эрх, эрх чөлөөг дээдлэн хүндэлж, хуулийн хүрээнд ажиллаж амьдрахад анхаарч энэхүү хүсэлтийг илгээж байгааг дурьдсан байна.  

Монгол дахь шашины удирдлагууд уулзалдав

Монгол дахь шашины удирдлагууд уулзалдав Монголд үйл ажиллагаа явуулж байгаа шашины удирдлагууд АНУ-ын Элчин сайдын Яаманд уулзалт хийлээ. Уузалтад Монголын Эвангелийн эвсэл, Монголын Католик шашны тэргүүн, Христын шашины тэргүүн, Буддын шашны тэргүүн хамба, Монголын Исламын шашны тэргүүн, Монголын Бөөгийн Нэгдсэн Эвлэлийн удирдлагууд оролцлоо. “Дэлхийн шашины байдлын тухай илтгэл”-тэй холбоотой анхаарах асуудлын талаар санал солилцсон юм. Өнгөрсөн хугацаанд шашины байгуулагуудын өмнө тулгарч байгаа бэрхшээлүүдийн талаар санал солилцлоо. Нэгэнт олон шашин зэрэгцэн оршиж байгаа үед нийгэмд үүсэн шашин шүтлэгийн асуудлыг буурь, суурьтай шийдэх нь тулгамдсан асуудал билээ. Мөн Монгол дахь шашины тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах асуудлаар саналаа хэллээ. МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан Монгол дахь шашины байдлын талаар ярилцахдаа “Завхан аймгийн Хар нуурт болсон соёлын арга хэмжээнд Завхан аймгийн засаг дарга, холбогдох албан тушаалтнууд, Монголын бөөгийн байгууллагууд Монгол нүүдлийн соёл, тэнгэр үзэл, бөө мөргөлийн тухай сурталчилгаа хийхэд зөвшөөрөл олгоогүй нь шашин шүтлэг, хүний эрх чөлөөнд ялгаварлан халдсан үйл ажиллагаа гэж үзэж” илтгэлд тусгах талаар саналаа хэллээ. Шашины хуулинд нэмэлт өөрчлөлт оруулах төсөл бүхэлдээ бөө мөргөлийн хөгжилд саад болох бөгөөд амьдралд хэрэгжих боломжгүй юм. Улаач хүн өөрийн амьдарч буй гэр, орондоо онгодоо залж явдаг. Шинэ хууль нь үүнд саад болох заалттай. Хэрвээ хууль гарвал бөө мөргөл улам бүр далд хэлбэрт орох чиг хандлагыг бий болгоно. Хуульд тусгахдаа Монгол бөө мөргөлийн зан үйлээс оршин суугчдын амьдрах орчинд саад болсон үйлүүдийг хориглож болох юм.” гэж саналаа хэллээ.                                                                             Б.Банзрагч                

Хуудаснууд

Subscribe to Гадаад мэдээ