Category: Мэдээ, мэдээлэл

МБНЭ-ийн төлөөлөл эхлээд Монгол судлаач Наран багштай уулзсан юм. Наран багштай нөхөрлөөд удаж байна. Монгол Улсын нэртэй эрдэмтэн Далай багш бие нь чилээрхэж Хөх хотод эмчлүүлж байхад Наран багш гэртээ байлгаж, туслалцаа үзүүлдэг байсан юм. Тиймээс Хөх хотод очих бүрдээ Наран багштай уулздаг болсон юм. Наран багш бид хоёр Монгол Улс, БНХАУ-д болсон олон удаагийн эрдэм шинжилгээний хуралд оролцож байсан. Нөхөртөйгөө монголд ирэхэд нь Өвөрхангай аймгийн нутаг, Орхоны Улаан зутгаланд хамт аялсан юм. Бидэнд дурсах зүйл байгагүй бий.
Д.Хүрэлбаатар

Энэ удаа Эрээн хот эль хуль хүн цөөтөй байлаа. Жилийн жилд цагаан сарын дараа цөөнгүй хугацаанд худалдаа, наймаа зогсонго байдалд ордог.
Бид ажлын уулзалтаа хийж, санал бодлоо солилцсон. Уулзалтын дараа хүндэтгэлийн зоог барьж байсан. МБНЭ-ийн медалийн нөөц дууссан тул захиалга өгсөн.
Бид ажлын уулзалт хийсний дараа хоёр өдрийн хугацаанд амарч, зах зээл үзэж, сонирхоод буцсан. Биднийг Замын-Үүдийн Бөөгийн зөвлөлийн удирдагч, Монгол бөөгийн удган Отгонцэцэг хүлээн авч үдийн хоолоор дайлсан.

Тэд энэ үйлдлээрээ Америк даяар хэлэлцэж байгаа галт зэвсгийн асуудалд өөрийн байр суурийг илэрхийлж байгаа ажээ. Саяхан Флоридагийн дунд сургуульд гарсан аллагын хэрэгт энэхүү AR-15 бууг ашигласан юм.
Сүмийн гол санваартан нь Шон Мүүн гэгч бөгөөд энэхүү шашны урсгалыг үүсгэн байгуулагч Сүн Мюн Мүүний хүү ажээ.
Тэр хэвлэлд ярихдаа “Бурхан хүмүүст галт зэвсэг эзэмших эрх өгсөн бөгөөд үүгээр өөрийгөө болон бусдыг хамгаалах ёстой” хэмээн тайлбарласан байна.
Ажиллагааны үеэр сүмийн гадна галт зэвсгийн эсрэг тэмцэгчид цугларч, эсэргүүцлээ илэрхийлсэн бол цагдаа нар хамгаалалтад гарсан байв.
Сүмд ирэгсэд үүдэнд нь буугаа цэнэггүй болохыг шалгуулан нэвтэрч байжээ.
Флоридагийн аллагын дараа АНУ даяар жирийн иргэд галт зэвсэг эзэмшихийг хориглох талаар өргөн маргаан дэгдээд байгаа юм.

Монгол Улс БНАСАУ-тай 1948 оны 10 дугаар сарын 15-нд дипломат харилцаа тогтоож, бие биеийн бүрэн эрхт байдлыг харилцан хүлээн зөвшөөрсөн анд нөхөр болсон юм. Манай хоёр улс Солонгосын дайны хүнд хэцүү жилүүдэд Элчин сайдын яамдаа харилцан нээж байсан түүхтэй.
Солонгосын ард түмний Аугаа их жолоодогч нөхөр Ким Ир Сен амьд сэрүүн байхдаа хоёр удаа Монгол Улсад айлчлан Монгол Улсын үе үеийн удирдлагатай хамт Солонгос, Монголын харилцааг хөгжүүлэх үндсийг тавьж өгсөн юм. Дипломат харилцаа тогтоосны 70 жилийн ойн хүрээнд урлаг, соёл, спортын болон бусад арга хэмжээнүүдийг хоёр талдаа зохион байгуулж байна.
Б.Цэлмүүн

Энэ удаагийн уулзалтаар МБНЭ-ийн удирдлага, Өвөрмонгнолын бөөгийн судлаач, төлөөлөгч нартай хийсэн уулзалт, ярилцлагын талаар танилцуулга хийлээ.
Удахгүй болох БНАСАУ, ОХУ-ын Халимагт болох арга хэмжээнүүдэд МБНЭ-ийн оролцох хугацаа, бүрэлдэхүүн, хийгдэх ажлуудын талаар МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д. Жаргалсайхан дэлгэрэнгүй тайлбарлалаа.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн соёл, шашны зөвлөх И.Хулан МБНЭ-ийн Дээд цэцийн ээлжит хуралдаанд оролцож, санал бодлоо солилцох тухайгаа мэдэгдлээ. МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан дараагийн “МБНЭ-ийн Дээд цэцийн хуралдайн тавин нэгдүгээр хуралдаан 5 дугаар сард болох бөгөөд хуралдааны бэлтгэлийн хангаад танд хугацаагаа мэдэгдэх болно” гэв.
Б.Цэлмүүн

МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан хүлээн авч уулзсанд талархал илэрхийлээд Дээд цэцийн хуралдаанд танилцуулж, ирсэн саналыг нэгтгэж эргэж мэдээллэхээр боллоо. Цаашид хамтарч ажиллах талаар санал солилцлоо.
Өвөг дээдэс маань эрт дээр үеэс эх дэлхийгээ аргадан амьдарч, нутаг ус, уул усаа хамгаалж ирсэн өвөрмөц сэтгэлгээтэй ард түмэн. Энэ үүднээс тэнгэрийн эзнийг хурмаст, усны эзнийг лус, уулын эзнийг савдаг гэж нэршиж заншжээ. Түүгээр ч үл барам тухайн газар усны нэр болон лус савдгийн дvр байдлыг газар нутгийн хэлбэр төрх, байгалийн тогтоц, онцлог ялгаанд тохируулан бүтээдэг ёсонтой байсан байна. Амьдран буй газар нутгийнхаа лус, савдгийг баясгаж чадвал тухайн газар нутагт ая тухтай амьдрах нөхцөл бүрдэхийн зэрэгцээ хүч чадал бүхий лус, савдгийн зүгээс ажил үйлс бүтэмжтэй байхад тус дэм болох зэрэг эерэг нөлөөлөл ирж байдаг хэмээн монголчууд эртнээс үзэж уул усаа тахиж, шүтэж ирсэн уламжлалтай юм.
Улаанбаатар хотын дөрвөн талд дүнхийх дөрвөн хайрхан уулыг ч мөн адил өөр өөрсдийн савдаг шивдэгтэй гэдэг. Түүхийн ухааны доктор Гантулга Чингэлтэй хайрхан уулыг судалсан судалгааны сайхан ном бичсэн. Үүнд савдаг гэдэг нь тухайн уулых нь эзэн юм. Шивдэг гэдэг нь тэр орон нутгийнхаа эзэн гэж тайлбарласан байдаг. Чингэлтэй уулын шивдэг бол олон шавьтай, номын багш дүрээр холоос харагддаг гэж эртнээс үзэж ирсэн. Тиймээс номын багш гэдэг нь Чингэлтэй хайрхан уулын шивдэг юм. Тэрнээс өмнө олон шавь нараар хүрээлүүлсэн хөх өвгөн шиг намбатай сайхан уул гэж яригдаж ирсэн түүхтэй юм. Энэ уулыг эрдэм номын шивдэгтэй уул гэдэгтэй холбогдуулан зарим тайлбарыг хэлж болох юм. Нийслэл Улаанбаатар хотын хоймор үргэлжлэн сүндэрлэх Чингэлтэй хайрхан уул нь үргэлжийн мөнхөд наран мандуулсан энгэр ээвэр булаг шандаар баян, ургамал ан амьтнаар элбэг, үзэсгэлэнтэй сайхан хангай билээ. Чингэлтэй уулын ноён оргил нь далайн түвшинээс дээш 2300 орчим метр өндөр, Хэнтийн нурууны салбар үзүүрийн уул хөвч, ойт хээрийн шинж голлосон тогтоцтой уул юм.
“Чингэлтэй уулын арын их ой мод үргэлжилсээр хэнтийн нурууны ноён оргил Асралт хайрхан түүнээс Бухын зоо хэмээх ян хөвчтэй залгадаг. Ой мод нь шинэс, нарс, хуш, гацуур, хус, хайлаас гээд монгол газар ургадаг бүх модыг багтаасан холимог ойтой. Ургамлын сангийн хувьд маш баялаг. Тухайлбал сэржмядаг, жамъянмядаг, юмдүүжин гээд үзэсгэлэнтэй сайхан цэцгүүд ургадаг. Дэгд, гоньд, халиар, гандигар, агь, жууцай, сөд, бамбай, даль, нохойн хошуу зэрэг эмийн төрлийн ургамал мөн үхрийн нүд, хад, нэрс, аньс, гүзээлгэнэ зэрэг жимс элбэг. Энэ уул маань өмнө талаараа Ар согоот, Салхит, Хайлааст, Хайст, баруун талаараа Баянцагаан, Баянхайрхан, Сант, ар болон өвөр Гүнт, Хожуултын даваа, мөн зүүн талаараа Жигжид, Бумбат, Яргайт, Шадивлан, Суваргын өндөр зэрэг олон уулс амуудаар хүрээлэгдсэн, ам бүрээс нь их бага хэмжээтэй булаг горхи ундран урсаж, байгаль эх, хүн амыг ундаалж байдаг. Мөн Сэлбэ голын ай савыг эрт үеэс эдүгээ хүртэл энэ гол горхи нь тэтгэсээр ирсэн ийм сайхан уул юм” гэжээ.
Чингэлтэй хайрхан уулыг Төрийн тусгай хамгаалалтанд авсан билээ.

Б. Цэлмүүн

Зэвсэгт хүчний генерал, офицер, энхийг сахиулж яваа цэнхэр дуулгатнууд, дайнд оролцож, дарийн утаа үнэртсэн хүндэт буурлууд, ахмад дайчид, Батлан хамгаалахын алба хаагчид, Зэвсэгт хүчний нийт бие бүрэлдэхүүний үе үеийн төлөөлөл “Монгол цэргийн өдөр”, Зэвсэгт хүчний 97 жилийн ойн баяраа “Цэргийн андууд” дурсамж, уулзалт, хүндэтгэлийн хүлээн авалт хийж тэмдэглэлээ. Ийм өргөн олон оролцсон ажиллагаа ойрын 40 жилд болоогүйгээр онцлог гэж хэлж болно. МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч, Зэвсэгт хүчний хурандаа Д.Жаргалсайхан Монгол Улсын Ерөнхий сайд асан Амаржаргалтай ЦНДС-д нэг өрөөнд 2 жил хамтдаа ажилласан, Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхтэй ЦНДС, Удирдах зөвлөлд хамт ажиллаж байжээ.
Төрөл мэргэжлийн цэрэг, улс төр, ерөнхий цэрэг, танк, их буучид, авто, ар тал, барилга, инженерийн төлөөлөл мэндчилгээ ая дууны дээжээ өргөн билээ. Мөн биднээс цөөнгүй хэсэг Онцгой байдал, Хилийн цэрэг, Цагдаагийн бүрэлдэхүүнд алба хааж байгаа билээ. Тэд хүрэлцэн ирсэн байна лээ. Үе үеийн өргөн олныг хамарсан баярын цэнгүүнд хуран цугларсан олон хамт өнгөрүүлсэн цэргийн албаны хугацаагаа дурсан нэг үдшийг хамтдаа өнгөрүүллээ.
Монгол Улсын эрт, эдүгээ, ирээдүйн гурван цагийн хэлхээст түүхэнд хамгийн тод мөрөө Монгол цэрэг бштээсэн түүхтэй. Хүннү гүрнээс улбаатай эрэлхэг баатруудын аугаа их сүр хүчийг залгамжлан Их Монгол Улсыг байгуулсан, Монгол цэргийн сүр хүч, байлдах урлагийн гайхамшгийг дэлхий дахинаа таниулсныг олон зууны буурал түүх, намтар өгүүлдэг.
Манжийн дарлалыг эсэргүүцсэн “Үндэсний эрх чөлөөний тэмцэл”, даян дэлхийд туурга тусгаар улсаа зарлан тунхагласан “Ардын хувьсгал”, эх орныхоо тусгаар тогтнол, газар нутгийн халдашгүй дархан байдлыг хамгаалан дайтсан “Халхын голын дайн”-ы ялалт, “Чөлөөлөх дайн”-д оролцсон баатарлаг үйлс, энх цагийн бүтээн байгуулалтад тэргүүн эгнээд явсан зэрэг нь Монгол Улсын цэрэг, армийн түүхийн нэг хэсэг билээ.
Монгол төрийн төрөө амь насаа зориулсан баатруудын дурсгалын цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулах зорилтыг Монголын тэнгэр үзэлтнүүд, тэнгэрийн улаач нар дэвшүүлээд гурван жил болж байна. Дэлхий даяар Монголын түүх, цэргийн үйл явдалтай холбоотой 1000 орчим газар байдаг. Улс орныхоо тусгаар тогтнол, ард түмнийхээ эрх чөлөөг хамгаалан тэмцсэн түүх, үе үеийн эх орончид, цэрэг дайчдынхаа гавьяат үйлсээр бахархах, өсвөр залуу үеийнхний эх оронч сэтгэлийг нь дэврээх, эх орноо гэсэн хүсэл эрмэлзэл, хайрлан хамгаалах үзэл олгоход энэ цогцолбор чухал ач холбогдолтой билээ.
Олон зууны баялаг түүх, орчин үеийн шинэ шинэ ололт амжилтаар түүхийн хуудсаа зузаатган, хөгжин бэхжиж буй Монгол Улсын Батлан хамгаалах, Зэвсэгт хүчний яруу алдар өнө мөнхөд мандан бадарч, Их эзэн Чингис хааны ариун сүнс, Төрийн минь хар сүлд ивээх болтугай.