Арван зургаа. ЦЭНГЭЛ ХАЙРХАНЫ БЭЛД НЭГДСЭН ТАХИЛГА ХИЙСЭН ГАЗАР ШИНЭ НУУР БИЙ БОЛЖЭЭ.

Энэ удаа Өөдаа удган ганцаар залбирал хийх боломж тохиосон. Их хайрхан тод мэлтийн харагдаж, бид өмнө тахилга хийж байсан газарт байрлалаа эзлэв.
Хуур татаж, шинэхэн эзэмшсэн манжигаар залбирал үйлдэв. Хир хэмжээндээ хичээн эхэнхүү залбиралыг хийлээ.
Буянт уулаараа овоглоод Мөнх цаст хайрхан уулынхаа хормойд, сүрлэг өндөр сарьдаг хавцлууд, ширүүн урсгалтай Сагсай, өмнө хойт Хөлцөөт, Буянт, Өмнө голууд, нөмөр ихтэй уул хангайгаа өгсөн уруудаж өвөл зунтай золгосоор цаг цагийнхаа ажлыг амжуулж, цаглашгүй ихийг бүтээсээр ирсэн нутаг.
1942 оны гуравдугаар сарын 10-нд “Буянт” нэртэй сумыг байгуулжээ. Буянт сумын 184567 мянган га нутаг дэвсгэрт 700 өрхийн 2,5 мян хүн амьдарч мах, сүү, ааруул, тос, ноос ноолуурын гол үйлдвэрлэл хийгээд ачаа уналгын өдөр тутмын хэрэгсэл болсон 110 гаруй мянга орчим толгой мал сүрэгтэй. Буянтын хүн амын дийлэнх нь урианхайчууд. Монголчуудын эрт эдүгээгийн угсаа түүхийн явцад идэвхтэй оролцож олон зууны туршид алдар нэрээ дуурсгасаар ирсэн эртний хүчирхэг овог аймгийн нэг бол урианхайчууд юм.
Халбан Бөөрөгт, нарийн Хужирт, Бургастай зэрэг сүрлэг уулс олон бий. Сумын төвийн баруун урдуур урсан өнгөрдөг Монгол Алтайн арван гурван давааны нэг болох Хайртын даваанаас эх авсан Сагсай гол 100 гаруй км урсан Ховд голд цутгадаг. Мөнх цаст уулуудаас эх авсан Буянт, өмнө, хойд Хөлцөөт Бөөрөгт, Өмнөгол зэрэг ширүүн урсгалтай голууд байдаг.
Сумын нутаг ашигт малтмалаар элбэг баян, хүдэр болон шохойн чулуу, нүүрсний занар, улаан зос, хар, цагаан шавар элбэг тохиолддогоос гадна олон өнгийн шороон будаг байдаг нь тогтоогдсон.
Одоо Буянт сумаас сурын спортоор Улсын мэргэн, спортын мастер 10 гаруй, аймгийн мэргэн арваад, спортын дэд мастер арваад, сумын мэргэн 20 гаруй төрөн гарсан байна.
Орон нутгийн төрийн захиргаа, цэрэг армийн салбаруудад идэвх зүтгэл гарган тодорсон, тэнгэр үзэлтэн улаач нарын танил хурандаа Б.Жуваа энэ сумынх билээ. Хайрхан сүрлэг уулс хадган цэнхэр голуудтай манай Буянтынхан урианхай, казахаараа хүүрнэж, өтгөн шаргал цайгаа ууж, хүүхэд багачуудаа өсгөн хүмүүжүүлж төрж өссөн газар шороо, нутаг усандаа эзэн болж байгалийн хэцүүг хүч чадлаараа даван хөдөлмөрлөж төр засгийнхаа өгөөмөр түшигт түвшин амьдарч байна.