Author: admin_shaman

“WANE-TV“ “Fox-59” гэх мэт америкийн томоохон телевизээр “Өсвөр насны хоёр охинг хичээлд нь явуулалгүй, хооллож ундлалгүй гэртээ хорьж, тамлан зовоож байсан хэрэгт буруутган цагаан арьстай эмэгтэйг баривчилсан талаар дурджээ. АНУ-ын Индиана мужийн иргэн Мэри Хеллер гэгч өсвөр насны хоёр охинг тааламжгүй нөхцөлд, хоол ундгүй удаан хугацааны турш хорьж, зодож, жанчиж байсныг хөршүүд нь мэдээд цагдаад хандсан байна. Цагдаагийнхан өнгөрсөн сард энэ талаар мэдээлэл хүлээн авч, гүйцэтгэх ажиллагаа явуулсны үрд дүнд түүний үйлдсэн жигшүүрт хэргийг илрүүлжээ. Эх сурвалжийн мэдүүлснээр өмхийрсэн үнэртэй байшингаас эцэнхий, бохир ази охин гарч ирсэн. Охидын нэг Хятадаас ирсэн бол нөгөө нь Монгол охин байж. Охид “Бид хоёр зөвхөн шуудан, сонин авахаар гарах л зөвшөөрөл өгдөг байсан” гэж мэдүүлжээ. “WANE-TV”-ийн баримтаас үзэхэд, цагдаа нар өрөөнүүдээс их хэмжээний хар үснүүд, хадаастай суран бүс, гав, бороохой зэргийг олсон байна. Охидыг “Хүүхэд хамгааллын газар”-т аваачин халамжлаж байгаа гэнэ. ХМТ-оос Мэри Хеллерийг цагдан хорьж, охидыг хүчирхийлж байсан хэргээр шалгаж байсан ч энэ этгээд яаж шийтгүүлсэн түүний гарын шүүс болж байсан монгол охины ирээдүй юу болсон нь бүрхэг хэвээр хоцорсон. Сэжигтэн Мэри Хеллер хүнд өвчний улмаас гэрээ цэвэрлэж чадахгүй байснаа хүлээн зөвшөөрсөн ч охидыг зодон, хорьж байснаа үгүйгэжээ. Ингэхээр гаж донтон Мэрийгийн гарт яагаад монгол охин орсон юм бол? гэдэг талаар манай хууль хяналтынхнаас авахуулаад Хүүхэд хамгаалах байгууллага, хэвлэл мэдээллийнхэн, ТТБ-ууд ч таг чиг өнгөрсөн нь харамсалтай…Энэ талаар Монгол төр юу ч дуугарсангүй нүдэн балай чихэн дүлий өнгөрсөн. Өнөөдрийн байдлаар АНУ, Европ бусад оронд Монголын 3000 орчим өнчин хүүхэд үрчлэгдсэн гэсэн тооноос өөр тодорхой мэдээлэл эрх баригчдад алга!!!

Bayar Gerelee

Бээжингий олимпыг тохиолдуулан барьсан олон улсын нисэх буудал тун өвөрмөц шийдэлтэй. Нисэх буудалд ороод “метрогоор” явж хилийн шалган нэвтрүүлэх байранд хүрдэг. Маш олон худалдаа хоолны үйлчилгээ байрладаг. Олон улсын “капитал” нисэх буудал нэртэй юм.
Харин 2-3 жилийн өмнө ашиглалтад орсон олон улсын буудал нилээд өвөрмөц шийдэлтэй байдаг. Энэ хоёр нисэх буудлын ойролцоо хятадын орон нутгийн нислэгийн буудлууд байрладаг. Ийм буудал Бээжинд хэд хэдэн газар байдаг.
Бээжингийн Капитал олон улсын нисэх буудал (Beijing Capital International Airport) Ази тивийн хамгийн ачаалалтай нисэх буудал бөгөөд 70 орчим авиа компани дэлхийн 200 орчим улс руу нислэг үйлддэг байна.
“Daxing” буюу Бээжин Дашин шинэ нисэх буудал.
Энэ буудлаар зочлох боломж гарч байлаа. Жилд 72 сая хүнд үйлчилж, хоёр сая тонн ачаа тээвэрлэх боломжтой уг нисэх буудлын нийт талбай 1,4 сая м.кв буюу 25 ширхэг хөлбөмбөгийн талбайг нийлүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээтэй, Бээжингийн төвөөс урд зүгт 46 км зайнд байрлаж байгаа ба цагт 300 онгоц нисч, хөөрөх боломжтой.
Бээжин бол дэлхийн хамгийн том дамжин өнгөрүүлэгч хотуудын нэг билээ. Харин “Daxing” нисэх буудал ашиглалтад орсноор 2022 онд Бээжин хот дэлхийд нэгд бичигдэх дамжин өнгөрөх төв болох зорилт тавьжээ.
Улс орны хөнгжлийн явцад шинэ нөхцөл бүрдэж байна. Энэ бол хурдны галт тэрэгний үйлчилгээ билээ. Хурдны галт тэрэг үйлчилгээнд нэвтэрснээр олон шинэ хандлагыг бий болгосон. Үйлчлүүлэгч хурдан галт тэрэгийг сонгосноор хотын төвөөс шууд галт тэргэндээ сууна. Нисэх буудал очихын тулд их цаг зарцуулдаг, метро, таксигаар үйлчлүүлэх шаардлагагүй болж байна.
Хурдны галт тэрэг нь цаг агаарын бороо, манан, үүлэрхэг байдал гээд нисэх онгоцны саадал энд хамаарахгүй болж байна. Тодорхой жишээ дурдая.
Анх Шанхай хотоос Бээжин хот хүртэл галт тэргээр 12 цаг явдаг байж билээ. Галт тэрэг маш цөөхөн буудалд хэдхэн минут зогсдог байсан. Одоо хурданы галт тэрэг 5 цаг явж байна. Бээжин Өвөрмонголын Хөх хот хүртэл 2 цаг явж байна. Хурдны галт тэрэг явдаг газруудад нисэх онгоцны үйлчилгээ бараг шаардлагагүй болж байгаа харагдана.
Хурдны галт тэргэнд үйлчилгээ нь нисэх онгоц лугаа адил тавлаг, тохитой үйлчилгээ угтана.Цаг хугацаа хэмнэсэн таатай орчин бүхий галт тэрэгний үйлчилгээ энэ цагийн нэг онцлог үйлчилгээ болж байна.

Тус улс нь дэлхийн дулаарал, дэлхийн эдийн засгийн тогтворгүй байдал, Украин дахь Оросын түрэмгийллээс үүдэлтэй хүндрэл бэрхшээл зэрэг гаднаас ирж буй нөлөөллөөс гадна, хөдөлмөрийн харилцаанаас эхлээд тэгш бус байдал, засаглал зэрэг дотооддоо тулгамдаж буй олон асуудлыг даван туулах зайлшгүй шаардлагатай байна.

Монгол Улсын Шадар сайд ноён С.Амарсайхан, Монгол Улсын Боомтын асуудал эрхэлсэн сайд хатагтай Х.Булгантуяа, Их Британийн Ерөнхий сайдын Монголыг хариуцсан худалдааны элч, парламентын гишүүн Дэниел Кавчински, Кэмбрижийн их сургуулийн Монгол ба Өвөр Азийн судалгааны төвийн (MIASU) судлаач доктор Элизабет Фокс нартай хийсэн Лондон хот дахь “Эзэн хааны коллеж”-ийн профессор Керри Брауны энэхүү ярилцлагад Монгол Улсын хэтийн төлөв, хөгжил дэвшилд тулгарч буй сорилтуудын талаар онцлон ярилцжээ.
“Дэлхийн дулаарал, уур амьсгалын өөрчлөлт, экологийн доройтол болон урьдчилан тооцож болшгүй үйл явдлын далайц, давтамж нэмэгдсэн нь бидний өмнө тулгарч буй сорилтуудыг улам нэмэгдүүлж байгаагаас гадна, геополитикийн нөхцөл байдал манай нийгэм, эдийн засгийн хөгжилд нөлөөлж байна” гэж Шадар сайд С.Амарсайхан хэллээ.
Тэрбээр Засгийн газраас хэрэгжүүлж буй “Алсын хараа 2050” шинэ бодлогын талаар ярихдаа, 2050 он гэхэд Монгол улсыг Азийн тэргүүлэгч орнуудын нэг болгох зорилгоор худалдаа, цахимжуулалт, эрчим хүч, эдийн засгийн өсөлт, засаглалыг сайжруулах зэрэг эдийн засгийн олон чиглэлээр тулгарч буй бэрхшээлийг даван туулахыг зорьж байгаагаа хэлэв.
Монгол Улсын хилийн боомтуудыг сайжруулах нь “Алсын хараа-2050” бодлогын нэг чухал хэсэг юм. “Эрдэс баялгийн экспортын 90 гаруй хувь нь хэдхэн хилийн боомтоор дамжин экспортлогдож байгаа тул бид автозамын, төмөр замын болон агаарын хилийн боомтуудад их хэмжээний хөрөнгө оруулж байна. 2030 он гэхэд хилийн боомтуудын нэвтрүүлэх хүчин чадлыг гурав дахин нэмэгдүүлж нийт экспортын хэмжээг 20 тэрбум ам.доллар болгохыг зорьж байна” гэж хатагтай Х.Булгантуяа онцоллоо.
Хөрш Хятад улсын тухайд өмнө нь тээврийн дэд бүтэц сул байснаас хүндрэл бэрхшээл үүсэж байсан тус улстай Монголын Засгийн газар түүхий эдийн худалдаагаа нэмэгдүүлэхийг зорьж байгаа бөгөөд хөрш орны харилцаанд чухал ач холбогдол өгч байгаа талаараа дурдлаа. “Хоёр улсын стратегийн түншлэл нь Шинэ сэргэлтийн бодлого болон “Алсын хараа-2050” урт хугацааны хөгжлийн бодлогын уялдаа холбоог хангана” гэж Боомтын асуудал эрхэлсэн сайд хэлэв.
Бид эдийн засгийн бие даасан байдлаа бэхжүүлэхийн тулд дотоодын эрчим хүчний үйлдвэрлэлд тээвэр, дэд бүтцийн боломжуудыг улам сайн ашиглан эрчим хүчний аюулгүй байдлаа сайжруулах шаардлагатай байна” гэж Шадар сайд С.Амарсайхан хэллээ.
Энэхүү ярилцлагын үеэр Лондон дахь “Эзэн хааны коллеж”, Кэмбрижийн их сургуулийн Монгол ба Өвөр Азийн судалгааны төвөөс (MIASU) хамтран гаргасан Монгол Улсын өмнө тулгамдаж буй сорилтууд, хэтийн төлөвийг тодорхойлсон тайланг танилцуулсан байна. Уг тайлан нь Монголын талаар Их Британи, Европ төдийгүй бусад бүс нутгийн улс орнуудад илүү өргөн хүрээнд таниулах зорилготой ажээ.
Доктор Фокс Монгол Улс нь бүс нутагтаа онцгой байр суурь эзэлдэг, ардчилсан улсын статустай, 3.4 сая хүн амтай хэмээн яриад, уур амьсгалын өөрчлөлтөд өртөмтгий байдал, агаарын бохирдол, авлига зэрэг асуудлууд нь нэмэлт сорилтууд болж байна гэлээ.
Шадар сайд С.Амарсайхан авлигын талаар ярихдаа, “Монгол Улс авлигын индексээрээ дэлхийд 110 дугаарт эрэмбэлэгдсэн, энэ тоог хоёр оронтой тоонд маш хурдан оруулах хэрэгтэй. Энэ бол манай Засгийн газрын зорилт” хэмээн тэмдэглэв.
Тэрбээр Монгол Улс нь Их Британитай хийж буй харилцаандаа чухал ач холбогдол өгдөг болохыг дахин нотлоод “Манай засгийн газар хоёр орны ашиг сонирхол, үнэт зүйлд нийцүүлэн Их Британитай харилцаагаа бүх талаар хөгжүүлэхийн төлөө байгаа. Тиймээс манай хоёр талын худалдаа, хөрөнгө оруулалт Шинэ сэргэлтийн бодлогын хүрээнд өргөжин тэлэх боломжтой” хэмээн мэдэгдсэн юм.
“Монголчууд биднийг гурав дахь хөрш хэмээн нэрлэж байгаад бид их бахархаж байна. Зөв түншлэлээр Монгол Улс дэлхийн хамгийн чинээлэг орнуудын нэг болж чадна гэдэгт би бүрэн итгэлтэй байна” гэж Их Британийн Ерөнхий сайдын Монголыг хариуцсан худалдааны элч Даниел Кавчински хэллээ.
Эх сурвалж: Монцамэ агентлаг

Тэр өөрийнхөө тухай ном бичиж, шүлэг найраг туурвиж, дуу зохиож дуулахыг ч таалан болгоосонгүй, орд харш сүм хийдийг ч алдар нэрээрээ овоглосонгүй. Түүнийг таалал болоход “эх нутгийнхаа хөрсөнд амгалан нойрсохыг хүссэн” гэрээслэл ёсоор нь бунхан, сүм, пирамид, тэр ч байтугай булшны чулуу ч босголгүй оршуулжээ. Ийнхүү их хаан халин одохдоо Монголын уудам талд мандан бадарсан газартаа эргэн шингэсэн юм” гэж Америкийн эрдэмтэн Жак Уэтерфорд “Өнөөгийн ертөнцийг үндэслэгч эзэн Чингис хаан” номондоо бичжээ.
Марко Поло “…Монголын эрхшээлд орсон бүх улс орнууд Чингис хааны захиргаанд орсон даруйдаа айх аюулгүй амар жимэр суух болсноо ухаарч Чингис хааныг өндөр дээд язгууртан болохыг хүлээн зөвшөөрч түүний төлөө бүхий л сэтгэлээ зориулан үнэнчээр зүтгэх болсон юм” гэж тэмдэглэсэн байдаг.
Вашингтоны цэргийн академийн урлагийн тэнхмийн ханан дээр дэлхийн алдарт жанжингуудын хөрөг зураг байх бөгөөд хамгийн эхэнд Чингис хааны хөрөг болон хэлсэн үгийг нь байрлуулжээ. Тэрбээр “Монголчууд хоёрхон замаар л явж ирсэн. Тэр гуйдаг эсвэл булаадаг” гэж хэлжээ.
Америкийн эрдэмтэн Д.Ж.Вернадский “Монголчууд ба Орос орон” номондоо “XIII зууны Монгол арми бол тэр үеийн дэлхий дахины хамгийн шилдэг арми байсан. Чингисийн цэргийн зохион байгуулалт нь хатуу чанд сахилга бат, дэг журам, эрэлхэг зориг, сайтар боловсруулсан арга төлөвлөгөө, нэгдмэл байнгын сургуулилт юм” хэмээн дүгнэн бичжээ.
Чингис хааныг дэлхийн эрдэмтэд, түүхчид, улс төрийн зүтгэлтнүүд янз бүрээр үнэлэн дүгнэдэг боловч эцсийн эцэст Чингис хаан бол дахин давтагдашгүй, ер бусын хувь тавилант амьдралтай, энгийн нэгэн цэргийн жанжин биш, гарамгай удирдагч, түүхэн суут хүн байсан гэдэгт санал нэгддэг. Тийм ч учраас 2002 онд Америкийн Тайм (Time) сэтгүүлээс зохион байгуулсан санал асуулгаар “Хоёр дахь мянганы суут хүн” хэмээн өргөмжлөн зарлажээ.
Дэлхийн олон эрдэмтэн судлаачид “Чингис хаан төрийн дээд эрхийг атгасан хэмжээгүй эрхт эзэн хаан байсан боловч дорно дахины олон хаадын адил дур зоргоор авирладаг хаан байгаагүй бөгөөд бусдын санал бодлыг анхааран тусгаж авдаг ухаантан байсан. Тухайн үеийн төр нийгмийн үзэл баримтлал, хууль тогтоомж, зарлиг тушаал нь хааны бүрэн эрхийг үндэслэх ба бататгахад чиглэгдэж байсан. Их хааныг өргөмжлөх, дайтах ба найрамдах зэрэг чухал асуудлыг зөвлөлдөн шийдвэрлэх, хаанд зөвлөх шинж чанарыг агуулсан Их хуралдайг байгуулсан нь үнэн хэрэгтээ тогтмол бус язгууртны институт байсан юм” хэмээн дүгнэжээ.
Оросын Монголч эрдэмтэн В.Я.Владимирцов “Чингис хааны авъяас чадвар нь хэчнээн суут боловч Чингис бол өөрийн үеийн хүү, Монголын ард түмний хүү байсан юм” хэмээн хэлжээ.
Чингис хааны хөргийг янз бүрээр зурсан дөрөв таван зураг дэлхий дээр тархжээ. Эдүгээ Тайванд хадгалагдаж буй эх зургийг судлаачид хүлээн зөвшөөрсөн байна.

Хэрвээ та лусад хангайд юм өргөх гэж байгаа бол орлуулах биш жинхэнэ эрдэнэ гар татамгүй хүн олхооргүй газарт өргө лус хуурвал өөрөө л өөрийгөө хуурахтай ижил болно бас очсон уул хангайнхаа эзэн суух араатан жигүүртэнд нэн хэрэгтэй идээ ундааг зөв оновчтой өргө архинаас илүү үр тариа цэцгийн үр цац, эргээд жил дараалж очиход чинь арвай тариа цэцэг ургасан байдаг нь сайхан , гол ус лусадаа бол эрдэнэ эдээ л өргө бусад найрлага хор болох элдэв юм бүү хий Лус баясгах гэж байгаа бол үржилын үед нь загасны хоол тэжээл өргө. Усгүй харангадсан хатуу өвөл бол том мөс өвс ачиж хамгийн ус өвс хүрэлцээгүй газар тавь амьтан хэдэн км цаанаас өөрөө үнэртээд олчихно. Тас шонхор шаазгай хэрээнд бол мах шүүсээ зөв өргө! Бусад мэрэгч хулгана зурам алаг даахай жижиг амьтантай хангайд шар тосонд чанасан боорцог модны ёроолоор өргө. Ернь ямар амьтан юу иддэг яадаг юу өргөдөг юу тустай юу хортойг ялгаж үйлдвэл том тус тэр болно. Үйлэнд яваад уул ус хангай нутаг бууц төрсөн газар нэхэлтэй лус аргадалгаа хийсэний ард дүн нь зүүдээр ирвэл зөв тэр л болно. Бодоод үзие архи асгасан газар чинь цэцэг дэлгэрхүү? Хүнд идхэд таатай амттан бол хүндээ л таатай болхоор хүн өөрөө л мунхагаар өөрийгөө хуурна очих газар чинь хүнд биш тэр нутгийн ан амьтан хий сахиул дүртэнд очиж байгаа шүүдээ хүн эргэх гэж биш ! нөгөө их идээ ундаа нь амьтанд таатай биш өөрсдөө идэхгүй хаяхад ил хаяж чадахгүй ихээр авсан идэхгүй ёс болгож өрсөн хэвийн боов хээгшсэн өөх тосоо ачиж очно ,та хүн харин тэр уул хангайн амьтад бол амьтад шүүдээ! Их далайд оччихоод мөсөн дээгүүр хаазлаад гулгаад байдаг. Их хайрханд очоод идэж уугаад хог новш шил лаазаа хаяаад л байдаг. Ил далдын үйл эх захгүй байдаггүй эмх цэгцтэй саруул байвал ирэх буян нь хур мэт гэнэ. Уул хайрханы эзэн сахиултай ярьж чаддаг хүн л юу нэхэлтэй ямар тахилгатай яавал хортой яавал ээлтэйг мэдэж чадна бусад нь бол зүгээр л……цаг зав хөрөнгө мөнгөний гарлага хэлбэр дүр хөөсөн байгал эх сүйтгэгчид!
Улаахан Уужаа

Хорол удганы эцэг Цэвээн заарин нэгэн удаа Тагна уулын урианхай орж Тува нартай ангийн үсний наймаа хийж явахдаа урианхайн бөө нартай булганы арьсны үнэ тохиролцоогүйн улмаас хэрүүл зодоон үүсгэжээ… Үүнээс болоод урианхайн бөө нар лусын гаралтай онгод явуулж Цэвээн заарингийн гал голомтод аюул учруулсан гэнэ. Тагна урианхайн бөөгийн хараалаар ирсэн энэ онгодыг Хорол удганы багш хар дархадын алдартай бөө Жалхын Цэвээн удган гэгч тогтоож ” хар булгадайн юм ” хэмээн нэрлэж Хорол удганд нэг сүлд болгон тахиулж өөрийн манжигнаас ногоон хөх алаг , ногоон-хөх- ногоон алаг , ногоон хөх алаг 3 манжиг авч урт ногоон туузанд бэхлэн бүтээж баруун мөргөлд нь нэмсэн гэдэг. Бөө болсоноос хойш Хорол удган нэг удаа “муухай өвгөн хар морьтой ирээд Хорол удганыг нүхрүү түлхэж унагах гэхэд тэрээр зулзаган хуш модноос зууралдан байж тэр нүхнээс унасангүй” гэж зүүдлээд юуны учир ингэж зүүдэлсэн гэдгийг багшаасаа асуужээ. Тэгхэд багш нь ” чи бөөлөхгүй удаад онгодоо уурлуулсан байна. Хар булгадайн юм бол там болтол ухсан долоон алд гүн нүхтэй чоно , баавгайн дүрд хувирдаг онгод юм шүү дээ. Хар моринд сэтэрлэж одоо түүнийг өөрөө тахь” гэсэн ёсоор Хорол удган сэтэр татаж багшийнхаа бүтээсэн урт ногоон туузтай энэ зэрэгцүүлэн мөн тийм урт ногоон туузанд цагаан, хар , улаан өнгө бүхий гурван манжиг үйлдэж толгойнд нь алтан саа өргөн бүтээж энэ мөргөлдөө нэмж байжээ…
Choigoo Shamanic Path
Арван хоёрдугаар сарын 10-нд 13:52 цагт ·

ЦОЛ, ШАГНАЛ ГАРДУУЛАХ ЁСЛОЛЫН АЖИЛЛАГАА-г нээж Монгол ардын уртын дуу, морин хуур эгшиглэн цуурайтаж, ёслолын ажиллагааг эхлэснийг олонд тунхаглав. Баярын ажиллагааг нээж, МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан жилийн ажлаа дүгнэж үг хэллээ.
2022 оны Нэгдсэн тахилгуудад Монгол бөө нарыг бөөлөлтийн дүнг МБНЭ-ийн ДЦХ-аар хэлэлцээд дараах хүмүүст Монгол бөөгийн эрхэм цол олгосныг тунхаглан зарлалаа.
Монголын тулгар төр, Мөнх тэнгэрийн үйлийг төрийн дээд шүтлэг болгон тунхаглаж, тахиж ирсэний 2231 жилийг тохиолдуулан, Мөнх тэнгэрийн үзэл, эзэн Чингис хаанаа эрхэмлэн дээдэлсэн, үндэсний уламжлалт биет болон биет бус соёлын өвийг өвлөн авч яваа, Монгол соёл, зан үйл, ёс заншил, дэг журмыг үеийн үед мөрдөж шүтэж ирсэн, энэ үйлсэд амьдралаа зориулсан улаач нарт Дээд Цэцийн Хуралдайн 2022 оны 11 дүгээр сарын 06-ны өдрийн нууц санал хураалтын дүнг үндэслэн:
Монгол бөөгийн их зайран Пүрэвээгийн Батжаргал Монгол бөөгийн ДАРХАН ЗАЙРАН цолоор,
Мөн Монгол бөөгийн Тэргүүн дээд Зайран цолоор Пүрэвсүрэнгийн Эрдэнэбаатар, Гэндэнбазарын Өлзийхутаг, Монгол бөөгийн Тэргүүн дээд Удган цолоор Авирмэдийн Оюунтуул нарт,
Монгол бөөгийн Тэргүүн Удган цолыг Батын Мэндбаяр, Рагчаагийн Маахүү, Буянхишигийн Солонго, Монгол бөөгийн Тэргүүн Зайран цолыг Төмөрбаатарын Пүрэвдорж, Бүрэнтөгсийн Болдбаатар, Борхүүгийн Доржпүрэв, Пүрэвсан нарт,
Монгол бөөгийн Зайран цолоор Чагнаадоржийн Болд, Пүрэвжавын Мөнх-Эрдэнэ, Хандсүрэнгийн Бямба, Баатарцогтын Жавхланцогт, Жагваралын Ганболд, Зоригтбаатарын Мөнхбат нарыг, Монгол бөөгийн удган цолоор Бат-Очирын Нямжав, Хонгорын Майцэцэг, Бадрахын Нямтөр, Чулуунбаатарын Дэлгэрмөрөн, Билгүүн, Батсүрэн нарт олгогдсон байна.
МБНЭ-ийн Дээд цэцийн гишүүд Монгол бөөгийн цол олгогсдод энгэрийн тэмдэг, цолны батламжийг гардуулж өглөө.

Мөнх тэнгэрийн үзлийг эрхэмлэн түгээх ажилд их амжилт гаргасан улаач нарыг шагналаа.
Мөнх тэнгэрийн төлөө “Долоон өвгөн Од” одонгоор, Монгол бөөгийн тэргүүн удган Гэрэлмаа, “Алтан шонхор” медалиар Монгол бөөгийн тэргүүн удган Бямбасүрэн, “Мөнгөн шонхор” медалиар Б.Мэндбаяр, Т.Пүрэвдорж, С.Болортунгалаг, Наранцэцэг, С.Пүрэвсүрэн, М. Төгөлдөр, Р.Наранцэцэг, Дугарсүрэн нарт, “Хүрэл шонхор” медалиар Б.Нямжав, Б.Нямтөр, Б.Амарсанаа, С.Батзул, Д.Долгорсүрэн, Т.Бумдарь, С.Эрдэнэбат, Б.Нандин-Эрдэнэ, Сү.Бямбасүрэн, С.Пүрэвсүрэн, Х.Бямба, Б.Жавхланцогт, Ж.Ганболд, З.Мөнхбат, С.Энхмөнх, Г.Отгонсүх, Болд, Ж.Эрдэнэцэцэг, Гаваагүнчин, Гантөмөр, Үүлэн, Билгүүн, Батсүрэн, Мөнх-Эрдэнэ, Д.Отгонцэцэг, Алтанчимэг нарыг монгол бөөгийн үйл ажиллагаанд тус нэмэр оруулсны төлөө шагналаа.
2022 оны Нарны тахилга, хамтарсан залбиралыг зохион байгуулахад идэьхитэй оролцсон дараах улаач нарыг Мөнх тэнгэрийн төлөө “Хүрэл шонхор” медалиар Х.Ураннавч, Г.Алтанзаяа, Г.Тэмүүжин, Ц.Эрдэнэчулуун, Г.Энхбат, Б.Эрдэнэсувд, М.Билэгмаа, Р.Ганбаатар, З.Цэнгэлмаа, С.Мөнхжаргал, Ариунаа, Г.Баярсайхан, М.Мөнхцэцэг, А.Адъяасүрэн нарыг шагнаж урамшууллаа.
Шагнагсдыг төлөөлөн Монгол бөөгийн Зайран Б. Жавхланцогт үг хэллээ. Тэрээр өөрсдийн багш боло Монгол бөөгийн Тэргүүн удган С.Бямбасүрэнг Мөнх тэнгэрийн төлөө “Алтан шонхор” медалиар шагнагдсанд талархал илэрхийлж урлагын бүтэн багаар ая дууны мэндчилгээ дэвшүүлж буйг мэдэгдлээ. Монгол бөөгийн тэргүүн удган Б.Солонгод охиноос нь, Монгол бөөгийн удган Х.Майцэцэгт хамт олноос нь цэцгийн баглаа, ая дууны мэндчилгээ дэвшүүлсэн болно.

МОНГОЛ БӨӨГИЙН ЦОЛ, ШАГНАЛ ХҮРТЭГСДЭД
ЗОРИУЛСАН БАЯРЫН ЦЭНГҮҮН

2022 оны ажлаа дүгнэх мөч ирж, Бөө хүний эрхэм дээд цол хүртэж, хийж бүтээсэн ажлынхаа төлөө шагнагдаж байгаа хамт олондоо зориулсан Баярын цэнгүүн эхэллээ.
Хамгийн анхны Цэнгээнт бүжгийг Монгол бөөгийн Дархан зайран П.Батжаргалын нэрэмжит болгож, МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан зарласан билээ.
2022 онд МБНЭ-ийн хамт олны хувьд үйл ажиллагааны үндсэн бодлого, зорилтоо амжилттай хэрэгжүүлж ирлээ.
Монгол бөөгийн тэргүүн зайран Доржпүрэвт зориулан түүний ажилладаг Урлагын хамт олон баярын мэндчилгээ дэвшүүлсэн. Энэ жил зайран маань нутаг орондоо томоохон тахилгуудыг хийсний зэрэгцээ Онгодын шинэхэн өргөөг барьж ашиглалтад оруулсан байна.
МБНЭ-ийн нэг чухал зорилт болсон нийгэмд бөөгийн нэр хүндийг хамгаалах асуудал, түүний салшгүй хэсэг Монгол бөөгийн цол олгож, албажуулах ажиллагаа амжилттай үргэжилж байна. Шинээр Монгол бөөгийн цол хүртсэн удган, зайрангуудад зориулсан урлагын тоглолт, мэндчилгээ үргэлжилсэн.
Монгол бөөгийн Тэргүүн удган Солонгогийн охин ээждээ цэцгийн баглаа, мөн урлагын багтай ирж “бяцхан” мэндчилгээ дэвшүүлсэн нь гэнэтийн бэлэг байлаа.
Энэ жил Монгол бөөгийн өргөөнд БНАСАУ-ын Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд О Сын Хо Канад Улсын Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд хатагтай Кэтрин Элизабет Ивкоф нар зочилж үйл ажиллагаатай танилцсан нь онцгой үйл явдал байсныг тэмдэглэж баярын мэндчилгээ дэвшүүллээ.
Монгол бөөгийн Тэргүүн удган С.Бямбасүрэнгийн шавь нар багшдаа өргөн хэмжээний урлагын тоглолтоор ая дууны мэндчилгээ дэвшүүлж буйг мэдэгдлээ.
Монголын төрт ёсны уламжлалаар хийсэн Хөвсгөл нуурын ба Эрдэнэхайрханы нэгдсэн тахилга, Нарны тахилга, Монгол төрийн төлөө амь насаа зориулсан зүтгэлтэн, баатруудад зориулсан хүндэтгэлийн тахилгыг амжиллтай зохион байгуулсанд улаач нарт дурсгалын Өргөмжлөл болон Дурсамж олгож түүнд зориулсан бүжгийн цэнгүүн хийлээ.
Энэ удаагийн Цэнгүүнд 2022 оны 6 дугаар сарын 22-ны өдрийн Нарны тахилга болон намрын сүүлчийн тахилгыг хийсэн залуу хамтлаг, Монгол бөөгийн удган Х.Майцэцэгийн удирдлага дор амжилттай зохион байгуулсаныг тэмдэглэж нэрэмжит бүжигээ хийсэн.
Энэ жилийн шинэ жилийн арга хэмжээнд удган Цэрэн тэргүүтэй урлагын хамтлаг оролцож, МБНЭ-ийн хамт олонд шинэ уран бүтээлийн мэндчилгээ дэвшүүлсэн нь олны талархалыг хүлээж, алга ташилтаар сэтгэлээ илэрхийлж байсан.
2022 оны ажлын жилийн ололт амжилтаа дүгнэж цэгнэдэг уламжлалт баяр Монгол бөөгийн ЦОЛ, ШАГНАЛ ГАРДУУЛАХ ЁСЛОЛЫН АЖИЛЛАГАА олгох ажиллагаа, түүнд зориулсан баярын цэнгүүн сайхан болж өнгөрлөө. Энэ ажиллагаанд оролцож, шагнал авсан олон залуус ирээдүйд хийх их ажлын төлөө хүртсэн гэж ойлгож болно. Залуус Та бүхэндээ улам их ажлын амжилт хүсэж байна. Шинэ цол, хийж бүтээсний төлөө олгосон шагнал залууст их урам зориг өглөө.

Автомашины захуудын тоог цөөлж, орчин үеийн үйлчилгээний төв болон шинэчилсэн байна. Автомашины үйлчилгээний төвд бүх төрлийн сэлбэгийн худалдаа, үйлчилгээг нэгтгэн төвлөрүүлсэн байдал харагдана. Тэнд нийтийн болон цөөнхийн унаж хэрэглэдэг автомашины үйлчилгээ бүрэн байна.
Хүний амьдрал өдөр дутмын хүнс болон гэр аж ахуйн барааны үйлчилгээ чухал байр суурь эзэлдэг. Тэрбум олон зуун сая хүний хүнсний хэрэгцээг хангана гэдэг асар том асуудал билээ. Дэлгүүрүүдийг хүнсний хангамжаар тасралтгүй хангах, соёлтой үйлчилгээг нэвтрүүлж чаджээ. Нийтийн үйлчилгээний томоохон дэлгүүр, жижиглэн худалдааны “мухлаг”-уудын зөв зохистой байршил, сүлжээг хангасан байна.
Тухайн бүсэд амьдрагчдын шаардлагатай хувцас болон гэр ахуйн бараагаар хангах сүлжээг зөв хийснээр иргэдийн автомашин болон нийтийн тээврийн үйлчилгээний зохистой харилцааг зөв хийгдсэн нь харагдаж байна.
Бидний шоолон шүүмжлэдэг хятад улсад бидний суралцвал зохих олон зүйл цэцэглэн хөгжиж байна. Бид хөгжлийн зөв чиглэлээ тодорхойлоход тэдний менежментээс суралцах зүйл их байна.
Б. Гэр ахуйн дэлгүүрт
Энэ удаа гэр ахун барааны үйлчилгээний төвлөрсөн дэлгүүр Экей жишээ болгон та бүхэнд танилцуулж байна. Хотын амьдран суугчид амралтын өдрөө энэ дэлгүүрээр үйлчлүүлж, сонирхох дуртай. Дэлгүүр метро, автобус, таксины үйлчилгээгээр хангагдсан байна.
Эхний давхар үйлчлүүлэгчээ хүлээн авах, сонгосон бараагаа олноор авах хангамжийн газар, үйлчлүүлэгчдээ тооцоо хийх үдэх, бараа хадгалах байдаг. Нэг нь нөгөөдөө шилжин танилцах хэлбэрээр байрласан гэр ахуйн барааны төрөлжсөн үйлчилгээ байдаг. Шинэхэн ирсэн загварын бараатай танилцсаар дэлгүүрийн дунд хавьд ирэхэд үйлчлүүлэгчдийн хоолны үйлчилгээ угтана. Үйлчлүүлэгчдийн бараатай танилцах цаг хугацааг зөв тооцож үдийн хоолны үйлчилгээг байршуулжээ.
В. Тавилгын барааны захаар оров.
Бээжин хотын өмнө байрладаг гэрийн тавилганы дэлгүүр нүүлгэн шилжүүлээгүй үйл ажиллагаа явуулж байна. Захын машины зогсоол, гаднах дизайн өвөрмөц ажээ. Тавилгын дэлгүүрт дэлхийн хөгжлийн чиг хандлага бүгд харагдаж байгаач одоо хүмүүс өөрийн үндэсний онцлогыг тусгасан гэрийн тавилгыг сонгодог болон нь харагдана.
Энэ захаас, нэг цэгээс тавилгын иж бүрэн үйлчилгээг авч болохоор зохион байгуулжээ. Эндээс авсан бараагаа хаана ч хүргэж болохоор үйлчилгээ бэлэн болгожээ.
Бээжин хотын бүсүүдэд дэлхийд алдартай брендийн дэлгүүрүүдийн нэгдсэн сүлжээ дэлгүүрийг цогц байдлаар, барилгын хувьд дахин давтагдашгүй байдлаар хийсэн байдаг. Эдгээр төвүүд хотын өнгө зүсэнд чимэглэлээр ялгавартай харагдана. Хотын байршил болгонд өөрийн онцлог бүхий байдлаар тодорно.

Харин Бээжин бол энэ асуудлыг гайхамшигтай сайхан шийдсэн харагдана. Үнэхээр хөгжил дэвшил гэдэг энэ билээ. Үүднээсээ эхлээд өвөрмөц шийдэлтэй барааны байршил, сурталчилгааг үзэж явахад сонирхолтой бас гайхалтай байлаа. Мянга сонссоноос нэг үз гэдэг. Үзээд суралцах шаардлагатай болов уу. Нэг үеэ бодвол манайд дэвшил гарсан нь үнэн.
Дэлхий нийтийг хамарсан цар тахал хятад улсыг “нөмрөөд” дуусгавар болж байгаа билээ. Бидний туулсан цар тахал энэ улсад хүчтэй дэлгэрсэн тухай мэдээг олонтой сонссоны хувьд энэ улсад очиход хүчтэй болгоомжлолыг төрүүлсэн. Миний хувьд урьдчилсан тарилгад хамарсан тул олон нийтийн маск зүүх ёстой газар болох метроноос бусад газарт маск зүүсэнгүй. Дархлаагаа сорив.
Олон хүмүүстэй харьцдаг үйлчилгээний ажилтнууд маскатай байлаа. Энэ бол зүйн хэрэг. Бээжин хотын түгжрэлийг арилгахын тулд олон захыг нүүлгэн шилжүүлжээ. Ойрын хэдэн жил хил хаалттай байсан, компьютерийн техник хэрэгсэл эвдэрсэн тул Бээжин хотын компьютерийн их зах руу очлоо. Их зах нүүчихсэн байна. Гэхдээ их захын нүүдлээс үлдэж замын дэргэд байдаг эхний өндөр “асарт” худалдаа хэвийн явагдаж байна. Тэндээс хүссэн зүйлээ олж болно.
Их захуудын орон зайг орчин үеийн хувцас загварын брендүүд бүхий худалдааны цогцолборууд эзэлжээ. Загвар сүүлийн үеийнх, үнэ дэлхийн нийтийн үнэ рүү тэмүүлж байна. Хүмүүсийн худалдан авах чадвар өндөр болсоныг илэрхийлнэ. Бид ч үнийн өсөлтөд чирэгдэх бололтой. Бид бусдын адил амьдрахын тулд их зүйл хэрэгтэй болсоныг сануулна.
Цар тахалыг даван туулсаны дараах Бээжинд хийсэн анхны аялал болохоор олон зүйл содон байлаа. Хамгийн анхны сэтгэгдэл бол таксины үйлчилгээ байлаа. Зам дээр зогсоод тахсинд гар өргөдөг байсан цаг саяхан. Одоо бүх зүйл онлайнаар шийджээ. Урт хугацаанд гар өргөн зогсож байж, азаар нэг такси олж сууна.
Харин гар утаснаас захиалга өгөхөд хэдэн минутын дараа такси ирэх нь тодорхой болчихно. Энэ нь хэд, хэдэн шаардлагыг хангасан байх ажээ. Энэ бүхний цаана цаг хугацаа хэмнэх, хүлээлт, шатахуун тос, эдийн засгийн хэмнэлтийн мөн чанар оршиж байна. Бээжинд цар тахалын дараах таксины үйлчилгээ хувийн машиныг өргөн оролцуулах хэлбэрээр өргөжсөн байна. Захиалга өгмөгц хамгийн ойр яваа такси үйлчлэгчдээ цаг алдалгүй яваад очно. Энэ бол үйлчлүүлэгч бидэнд тохирсон хамгийн зөв шийдэл билээ. Хамгийн гол зүйл нь захиалсан таксигаа “сахилгатайгаар” хүлээж зогсоно, хүлээлт удахгүй их хүлээлээ гэхэд арав орчим минут байлаа. Такси ирээд таван минут хүлээнэ. Ирэхгүй бол тэндээсээ дараачийн үйлчлэгчээ аваад хөдөлнө.
Метро болон нийтийн автобусны хөдөлгөөн хотын доторхи хөдөлгөөнд тэргүүлэх үүрэг гүйцэтгэж байгаа нь харагдана.
Хотын доторхи автомашины хөдөлгөөний шийдэлийг манай дарга нар хуулбарлаж нэр хүндээ дээшлүүлэхэд ашигласан байдаг. Бээжингийн түгжрэлийг автомашины дугаараар шийдсэн туршлага бол Бээжингийн туршлага байсан.
Бээжин хотод утааны асуудлыг шийдвэрлэхдээ энэ хотыг маш эрт утаагүй болгох гээд хэрэглэж байсан “утаагүй” нүүрсний аргачлалыг монголд хэрэгжүүлж байгаа. Энэ бол хоцрогдсон технологи билээ. Энэ аргачлалыг хэрэглэж “улсаа хуурсан мэргэжилтэн” одоо бараг сайд болчихсон байх жишээтэй. Харин Бээжин эрдэмтэдээ түшиглэн асуудлыг ул суурьтай шийдэж байна. Агаарыг хоргүйжүүлэн цэвэрлэж, хүний амьдрах таатай орчныг буй болгож туршлагаас бид хоцронгүй суралцаж байгаа билээ.