Author: admin_shaman

Асралт Тэнгэрийн айлдварыг
Амны зугаа болгож
Ачлал гуйж ирэхсэдийг
Айлгаж хий сүржигнэх
Азгүй улаач нар олширсныг
Амын асуухаа бид мэдсүү
Өрөөл бусдад өглөг үгүй
Өлөн ходоодоо тэжээгсэд
Өр үгүй мэт болжээ
Өрлөг Хар Тэнгэрийг өөрийн мэтээр санах
Хуучин цадиг түүхийг
Хуурмаг мэтээр ойлгуулж
Хулижин суугаа бөө улаач нар доор
Дээл хуягаа танихгүй
Дэмий үйл хийхсэд
Дэргэдэх хүнээ танихгүй
Дээд язгуур харуулагчид
Доод ертөнцийн хэлийг мэдэхгүй
Дороо өнгөөр дугарагсад
Хар савдагыг хаана гэж хашгирч орилож буугсад
Хий хоосон Тэнгэр дуудаж
Хэнэггүй зан гаргагсад
Хэвлий дотроо хэнтэг үгүй
Хэцүү улаач нар олширсоныг
Хэц хэнгэргийг хураасуу
Хүний зовлонгоор хөлжигчид
Хүйтэн хараал хийгсэд
Хүүр болхоо мэдхүү гэдгийг
Хүзүү амнаас нь хөшин асууна
Дан дангаараа данхалзаж
Данх цайг сорогчид
Дээд Тэнгэрийн Онгод гэж
Дэмий балайг айлдагсад
Дорд тийрэнгээр
Дохуурхан доромжилж
Дорой засал хийгсэд
Толгой хөлөө мэдэхгүй
Тойггүй мэтээр аашлагсад
Өвчүү хавирга салдаг гэдгийг
Өр зүрх зогсдог гэдгийг
Өндөр Тэнгэр байдаг гэдгийг
Өчин байж хэлъе
Сансар хорвоогоосоо салж үзээгүй
Санчигиндаа буурал нэмээгүй байж
Сахалт өвөгдийн дүрд бүү хувир
Салтааныхан салиа арилаагүй байж
Сарын газрыг туулаагүй байж
Шал дэмий бүү чалч
Хаан дээд язгуур чинь
Харшилдан явсаныг бүү умарт
Өршөөл журмыг сахихгүй бол
Өнчин толгой
Өнхрөн ойчдгийг
Өнөө цагийн улаачид айлтагмой
Тулгандаан галтай явах тун

 

Хоёрт: Бурханы шашинг эсэргүүцсэн үг орсон бөөгийн дуудлага байгаа нь хуучнаасаа ялгагдах талаар тун бага. Гуравт: Хуучин бөөгийн дуудлагын эхэн сүүл хоёрт буюу дан сүүлд нь бурханы шашины холбогдолтой үг, үсэг нэмэх төдийгөөр аргалан хольж хутгасан саармаг дуудлага байна. Ийм дуудлагын дотор хуучин зүйл нь хэвээр үлджээ. Дөрөвт: Шарын зүгийн бөөгийн дуудлагыг бүр шинээр зохиосон байна. Түүнд бөө нарын тэнгэрийн оронд бурханы шашины сахиус, лам багш, ном тэргүүтэн оруулсан дуудлага нь агуулгаар цоо шинэ болжээ. “Бөөгийн дуудлага бол шашины бүхий л цогцыг бүрдүүлсэн үг өчиг, дуу бүжиг, дэлдэх хөгжимдэхтэй уялдан оршиж, нэгдмэл чанартай нийлмэл урлагийн хэлбэртэйгээр уламжлан ирсэн” гэж бөө судлаач Ш.Сүхбат гуай хэлсэн байдаг. Харин нутаг нутгийн бөө дуудлагадаа өөрийн газрын уул, усны нэрийг оруулж тэдний эздэд даатгал хийдэг байсан. Энэ нь бөөгийн дуудлагыг орон нутгийн чанартай чиглэлд оруулсан байна. Бас бөөлөх ёс журам, өмсгөл нь ч өөр өөр болжээ. Үүнээс гадна, бөө нарт цаг улирлын буюу цаг үеийн чанартай дуудлага тус тусдаа байжээ. Жишоээлбэл: намрын 8, 9 дүгээр сард хийдэг тахилга буюу сацал дээр бөө нар зөвхөн даатгалын дуудлагыг дуудна. Энэ нь хожим бурханы шашины үед айлын жисаа, дадлага болж хувирчээ. “Бөө мөргөлийн дуудлага нь 1. Багшаас шавьд, 2.Онгод шүтээнээс улаачдаа /уг барьсан бөөдөө/ дамжуулан уламжлуулдаг” хэмээн тэмдэглэсэн байна. Ингэхдээ дийлэнх хувийг нь онгод дээдэс нь бөөд мэдээлж, суурь болох өнгөц хэсгийг нь багш нь заана сургадаг бололтой. Монгол бөөгийн дуудлагыг хэд хэдэн төрөлд хуваан үзэж болно. Үүнд: Тэнгэрийн дуудлага – Харын тэнгэрийн дуудлагууд – Цагаан тэнгэрийн дуудлагууд Онгодын дуудлага а.Онгодын тамлага б.Онгодын магтаал в.Онгод урин залах дуудлага г.Онгодыг угтан мэндчилэх д.Онгод мордуулах дуудлага Зан үйлийн дуудлага Бөөгийн өчил үгэн дуудлага Бөөгийн андгай тангарагийн дуудлага Бөөгийн амилуулах дуудлага Бөөгийн тайлга, тахилгын дуудлага Бөөгийн даллаганы дуудлага Бөө мөргөлийн ерөөл магтаал Бөө мөргөлийн залбирал Бөөгийн даатгалын дуудлага Бөөгийн өргөлийн дуудлага Бөөгийн хараалын дуудлага Бөөгийн зүхэл дуудлага Бөөгийн эдлэл хэрэглэлийн дуудлага Уул ус, лус савдагийн дуудлага 1. Тахилгат хайрхан уулын дуудлага 2. Удган модны дуудлага 3. Лусын эздийн дуудлага Онгодын дуудлагад: 1. Онгодын тамлага: Онгодын тамлагад бөө өөрийн онгодын буудал суудал, булган төрх, цол хэргэм, алдар суу, авъяас чадал зэрэг онгодод хамаатай зүйлсийг нь оруулан аялгуулан дууддаг. Онгодын тайлгын үед болон хэцүү бэрх үйлээ бүтээлгэхийн тулд тусгайлан магтаалын дуудлага дууддаг. Онгод нь биежсэн сүнс учир хүн адил хөөрч баярлан, хүсч байгаа хүслийг биелүүлэхэд бэлэн байдаг. Сайхан магтаалд хөөрч, эрдсэн онгодууд ямар ч бэрх үйлийг бүтээхэд бүхий л байдалд бэлэн болж гавшгай шаламгай болдог байна. 2. Онгод урин залах дуудлага: Бөөгийн онгод тэнгэрийн магтаал заллагын дараа онгодыг бөө биедээ оруулах зорилгоор онгодыг урин дууддаг. Нийтийн дуудлагаас гадна бөө бүрд өөрийн онгодоо урин дуудах дуудлага байдаг. Бөө урин дуудлагаа дуудахдаа: Хан тэнгэрийг харгитал Хатан дэлхийг доргитол дуудах ёстой гэж бөөгийн бөөлөх ёс жаяганд байдаг. Дархад бөө удган тухайн үед ямар зан хийх гэж байгаагаас хамаарч ямар онгод дуудахаа сонгодог. Жишээ нь: өвчин эмгэг засах бол өөрийн онгодуудаас домнон анагаах арга ухаан, эрдэм чадалтай онгодыг урин дуудна. Онгодын дуудлага бол бөө нэг буюу хэд хэдэн онгодод хандан нэр гуншин цол, оршин байгаа буудал суудалт нутаг усыг нь нэрлэн, дээд тэнгэр дэвжид асраасаа заларч өөрийнхөө улаачийн биед орших хүртэл нь урьж байгаа дуудлага юм. Халх бөө удганууд эхлээд заавал толгой онгодоо дуудаж оруулсны дараа дагуул онгодуудаа оруулдаг. Дархад бөө нар мөн толгой онгодоо юмуу эсвэл нутгийн хүчтэй хайрхадын эзэн онгодуудыг дууддаг. Жишээ нь: Балигийн ээжийн дуудлага гэх мэт. Онгодын уриа дуудлага олон шад мөртэй байхаас авахуулаад онгодын нэрийг дурсах төдий болоход улаачийнхаа биед ордог. 3. Онгодод мордуулах дуудлага: Онгодыг мордуулахдаа онгод буцаж мордохынх нь өмнөхөн болдог. 4. Онгод даатгах дуудлага: Даатгал дуудлаганд мөн адил эхлээд бүх л уул усны хайрхад, булаг шандны эзэд онгод шүтээнээ магтана. Онгодод залбирах дуудлага: Онгодод өчих дуудлага: Өндөр буюу их дуугаар дуудах дуудлага. Зан үйлийн дуудлагад: 1. Тахилга, тайлгын дуудлага: Галын тахилга, уул усны /овооны/ тахилга, Чингисийн сүлд тахилга, Чингисийн сүлд тахилга гэх мэтийн олон зүйлийн тахилгыг анх бөө нараар дуудуулан тахиж байснаа больж, аль мэддэг хүнээр гүйцэтгүүлдэг болжээ. Эд бүгд нь голдуу бичмэл бий. Харин Чингисийн тухай дуудлагыг бөө бүр мэддэггүй, үүнийг голдуу Ордост ихээхэн хэрэглэж байсан байна. Үүнийг намар бүр тогтмол даатгал хийлгэх журмаар айл айлд дуудаж байсан нь нэг ёсны даллага авахын чанартай байжээ. 2. Даатгалын дуудлага: Өвчин зэрэг гай зовлон арилгахын төлөө бөөлөхөд дуудах дуудлага, үүнийг аль тохиолдсон цагт нь заллагын журмаар тэр айлд нь очиж гүйцэтгэхдээ мэргэлж, ид шид гаргах зэрэг дүвчигнэдэг байжээ. Ингэж бөөлөхдөө онгодоо урих дуудлагыг эхэлж хэлээд дараа нь ямар зорилготой онгодоо урьсан, юу асуух гэснээ өгүүлэн, хүслээ илэрхийлж даатгадаг байна. 3. Онгодод айлтгах буюу өчих дуудлага: Бөө удгад онгодоо урин дуудаж биедээ оршоосны дараа хийхээр тогтсон зан үйлтэйгээ холбогдох ямар онгод дуудахаа сонгох. 4. Онгодыг угтан мэндчилэх: Онгод улаачдаа орж оршсоны дараа түшээ, засал хийлгэж байгаа хүмүүс болон хурсан олон онгод шүтээний амар мэндийг мэдэж, мэндчилж айлтгадаг. 5. Зүхэл /хараал/-ийн дуудлага гэж бараг бөө бүрт байжээ. Ийм дуудлага нь нутаг нутагтаа өөр янзтай буюу юуг, хэнийг зүхэхээс холбогддог байна. 6. Ганзаганы зэрэг олон зүйлийн сан бий. Эдгээрийг анх бөө нараар тавиулж байгаад, хожим бичмэл судар болгоод аль бичиг мэддэг хүнээр дуудуулдаг болжээ. Үрс гаргах мэтийн олон зүйлийн өчиг, ерөөл, гэрийн мялаалга, үхрийн дадлага, тэмээний дадлага, шувууны дадлага авахуулах, бэр буулгах буюу хуртын тухай шүлэг ерөөл зэрэг цаг үеийн ёслол, журамтай холбогдсон өдий төдий зүйл байгаагийн олонхи нь бичмэл судартай Юм.

Монголын өмнийн говийн улаач нар шинэ жилээ тэмдэглэх болов. Аймгийн төвөөс хойш 20 км-т байрлах амралтын газарт өмнийн говийн улаач нар анх удаа шинэ жилээ тэмдэглэсэн билээ.
Өмнөговьд “Тэв тэнгэр” бөөгийн байгууллагын гишүүд 500 гаруй байдаг тэдгээрийн төлөөлөл болсон 300 гаруй хүмүүс энэ арга хэмжээнд оролцсон юм.
Шинэ жилийн танхим хүмүүсээр дүүрсэн байв. Шинэ жилийн арга хэмжээг нээж МБНЭ-ийн Дээд цэцийн гишүүн, “Тэв тэнгэр” бөөгийн байгууллагын тэргүүн Алтанчимэг үг хэлж, ирсэн төлөөлгчдийг танилцуулсан юм.
Дараа нь МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан “Тэв тэнгэр” бөөгийн байгууллагын хамт олонд баяр хүргэж мэндчилгээ дэвшүүлсэн билээ. “Тэв тэнгэр” бөөгийн байгууллагын удирдлагын тодорхойлсон улаач нарт МБНЭ-ийн шагналыг гардуулсан байна.
2014 онд эхээр Өмнөговьд хийгдэх нэгдсэн Их тахилгын бэлтгэл ажил амжилт хүсч, хамтран ажиллах болсоныг тунхаглан зарласан билээ
Шинэ жилийн арга хэмжээнд МБНЭ-ийн дэд Ерөнхийлөгч, Монгол бөөгийн Их Дархан Удган Д.Батчулуун, Монгол бөөгийн тэргүүн удган Я.Мөнгөнсувд нар оролцсон билээ.
Шинэ жилийн үдэшлэг нь олон сайхан урлаг, соёлын арга хэмжээгээр үргэжилсэн билээ.

 

Дорноговь аймаг өвөрмөц онцлогтой. Өнгөрсөн зуны улиралд олон бөө шинээр төржээ. Тиймээс бөөгийн талаар ихээхэн сонирхож байгаа энэ цаг үед МБНЭ-ийн Дээд цэцийн гишүүд Дорноговь аймаг, Сайншанд хотод ажиллаа. Дорноговь аймагт МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан, МБНЭ-ийн Дэд Ерөнхийлөгч, Монгол бөөгийн Дархан удган Д.Батчулуун, МБНЭ-ийн Дэд ерөнхийлөгч, Монгол бөөгийн дархан удган Д.Энхжаргал, МБНЭ-ийн бага хуралдайн гишүүн, Монгол бөөгийн Зайран Цогбадрах, Н.Нарангэрэл, Тулгаа, Мөнхчулуун нар ажилласан юм.
Сайншанд хотын төмөр замын соёлын төвд оройн 18.00 цагаас эхэлсэн уулзалт ярилцлагыг МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан нээж, МБНЭ-ийн байгуулагдах болсон шалтгаан, өнөөгийн байдал, цаашдын төлөв байдлын талаар мэдээлэл хийсэн юм.
Цугласан олон уулзалт цагаа олж хийгдэж байгааг тамдэглэхийн зэрэгцээ өөрсдийн сонирхосон асуудалд хариулт авч санал бодлоо чөлөөтөй солилцлоо.
Иргэд Дорноговь аймагт уран олдворлож байгаа тухай ярьж, байгаль орчин бохирдож, мал үхэж байгаа тухай яриад энэ талаар МБНЭ-ийн байр суурийг сонирхов. МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан “Улс орны хөгжилд байгалийн баялагаа ашиглаж хөгжих нь зайлшгүй юм. Гэхдээ баялагаа хэдийд хэрхэн ашиглах вэ гэдэг тодорхой бодлогоор зохицуулагдах ёстой юм. Уран бол стратегийн ашигт малтмал билээ. Би хувьдаа Монгол Улс нүүрсний асар их баялагтай орны хувьд энэ баялагаа эхний шатанд ашиглаж хөгжих ёстой гэж боддог. Ойрын үед ч энэ хандлага давамгайлах ёстой гэж үздэг. Ойрын 20-30 жилд бид энэ баялагт тулгуурсласан бодлого хэрэгжиж байх явцад дэлхийн цөмийн эрчим хүчний хөгжил дэвшил эрчимтэй явж илүү өндөр технологтой хөгжилд хүрэх байх аа. Тэр үед цөмийн хамгийн сүүлийн үеийн технологи ашигласан олдворлолт хийж баялагаа ашиглавал зөв зохистой мэт санагддаг. Одоо ашиглах гэж яарах шаардлагагүй гэж боддогоо хэлэв”.
Бөөлөх үед бууж байгаа “сахиус” болон “онгод”-ын тухай өөрсдийн бодлоо ярьж харилцан санал солилцлоо. Мөн бөө хүний цээрлэх зан үйлийн талаар асууж байв.

 

Хуралдаанд хэлэлцсэн асуудлаар Ц.Бор, Б.Анхбаяр, А.Оюунтуул нар дэлэгрэнгүй санал, Б.Мөнхчулуун, Б.Бадамсүрэн, Б.Мөнхбаяр, Н.Лхагва, Сэргэлэн, Цэндсүрэн, Б.Гомбо, Ц.Отгонсүрэн, Р.Маахүү, Г.Гэрэлмаа, Хүнбиш, Н.Цэвэлмаа, Д.Одонхүү, Л.Баяржаргал, Ж.Сонинжаргал нар санал, шүүмжлэл бичжээ.
Хуралдаанд ДЦХ-н байнгын гишүүн 26 гишүүн, урилгаар 5, Орон нутгаас Б.Бадамсүрэн,(Дархан Уул), Б.Нанжаа (Эрдэнэт), Ж.Өлзийсайхан (Дундговь), Ц.Бор (Өмнөговь), Б.Энхээ (Баян-Өлгий), Т.Цэндсүрэн (Хөвсгөл), Н.Цэвэлмаа (Говь-Алтай), Б.Солонго (Булган), Ж.Сонинжаргал (Завхан), Б.Энхбаатар, Отгонцэцэг, Буянцэцэг, Гарамжав, (Цогт-Цэций), Батмөнх (Сүхбаатар), Хоролгарав (Хэнтий) нарын гишүүд оролцлоо.
Хуралдаанд Т.Баттогтох, Л.Цагаанхүү, Я.Отгонбаатар, У.Ганхуяг, Д.Отгончимэг, Ж.Эрдэнэцэцэг, Да.Жаргалсайхан, Д.Мөнхжаргал, Бахаамаазагд, Б.Балжмаа, Б.Баттогтох, Ж.Алтантуяа, Сайхантуяа нар оролцсонгүй.
Хуралдаан 20.45 эхэлж, 23.00 цагт дууслаа.

ТАТВАРЫН ТУХАЙ
МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан мэдээлэл хийлээ. Тавьсан мэдээлэлдээ дараах асуудлыг хөндөж тавьлаа. (Товчлон нийтэлж байна)

Аливаа түүхийн үйл явц хүний үйл ажиллагааны идэвхээр бичигдэж ирсэн түүхтэй. Хэн гэдэг хүмүүс түүхэн үүрэг гүйцэтгэж, хэрэг зориг юу бүтээв гэдэг бол түүх билээ. МБНЭ-ийн түүх бол ийм л түүхийн нэг хэсэг юм.
МБНЭ байгуулагдаж, анхдугааар хуралдаан болж, олон сайхан хүмүүс цугларч бөөгийнхөө төлөө үгээ хэлж, ухаанаа уралдуулах боломж монголын бөөд бүрдсэн. Хуралдаан болж, нээлтийн урлагын тоглолт, санал шүүмжлэл болж, зохион байгуулалтын ажиллагаа хийж, нийтээрээ үдийн хоолонд орж, завсарлагаараа цай, кофе, ус ууж, бүх зүйл сайхан болоод өнгөрсөн.
Тэгвэл хүн болгон анзаардаггүй томоохон зүйл бол хэрхэн санхүүжүүлсэн бэ гэдэг асуудал цаана нь өрнөөд өнгөрдөг. Бэлтгэл ажлуудын үед хийсэн олон уулзалтууд, хуралдааны танхимын мөнгө, завсарлагаа болон үдийн хоолны зардал гарч байж, энэ ганцхан хуралдаан болоод өнгөрсөн.
Нээлтийн ажиллагаанд оролцсон урлагынхан хандивын тоглолт хийж, тоглолтоосоо шууд гадаадад аялан тоглохоор нисэх буудал явж байсан юмдаг. Сэтгэл байвал хүн ингэж л ханддаг.
Чингис хааны мэндэлсэний 850 жилийн ойг тохиолдуулан “эзэн Чингис хаан”-ы ариун сүнсэнд хүндэтгэл үзүүлэх Тахилга тайлгын ажиллагаа мөн л олон хүний хандив туслалцаатай амжилттай болсон. Санхүүгийн баримт түүхийг авч үлддэг.
Энэ үйл ажилагааг тасалдуулах зорилгоор намайг баривчлан хорьж байсан. Миний бие шоронд хоригдож байсан тул зарцуулалтыг бичиг, цаасны түвшинд танилцсан.
МБНЭ-ээс Батлах хэвлүүлэх, том хэмжээтэй “Монгол бөөгийн ёс зүй”-н альбом, “Монгол бөөгийн ёс зүй”-н ном, сэтгүүл хэвлүүлэн гаргасан бөгөөд 34 хүнтэй холбоотой нийт 11,975,000 төгрөгний авлага үүсчээ. Гэвч энэ бүхэн найдваргүй авлага болжээ.
Өнгөрсөн хугацаанд санхүүгийн тайлан гаргана гэдэг их ажил, цагт нь гаргаагүйгүйгээс нэг удаа торгуулж байжээ. Өөрөө нягтлангүй учир баланс гаргахад мэргэжлийн хүнийг дайчлаж иржээ. Нөгөө нэг ажил нь МБНЭ-ийн үйл ажиллагааг хууль эрх зүйн талаас тасралтгүй явуулахын тулд хийгдэж явдаг зөвшөөрлийн бичиг баримтууд, энэ бол их цаас боловсруулна. Дараа нь холбогдох байгуулагуудад өгч араас нь хөөцөлдөнө. Дээр нь сайтаа 7 хоног дутам, Фейсбүүкт өдөр дутам 4 материал оруулж, киногоо тасралтгүй хийж ирсэн. Өнгөрсөн 8 жилийн хугацаанд хугацаанд 137 кино мэдээлэл хийжээ.
Эдгээр гурван ачаалал бол бөөгийн байгууллагын үйл ажиллагааг өдөр дутам тасралтгүй хийж ирсэн ажил юм. Энэ бол олон хүн хамтарч хийх ажил байсан. Эдгээр ажлыг нэг л админ хариуцаж ирсэн. Одоо админгүй болоод удлаа.
Бид сар дутам байрны болон ус, цахилгаан, утас, интернет СӨХ-ийг өгч байгаа. Өнгөрсөн жилүүдэд компьютер, дүрс бичлэгийн аппарат, түүнтэй уялдаатай батарей, хувиргагч, суурь, алсын дамжуулагч техникүүдэд хөрөнгө зарцуулжээ. Ийм техникгүйгээр мэдээллийн санг бүрдүүлж чадахгүй, кино мэдээ хийж чадахгүй байлаа. Хээрийн нөхцөлд ашиглах сурталчилгааны техник хэрэгсэлтэй болжээ. Энэ хугацаанд техникын гэмтэлийг засахад нилээд хөрөнгө зарсан.
МБНЭ-ийн цол, тэмдэг, дипломонд зориулж багагүй хөрөнгө зарцууллаа. Монгол бөөгийн Их зайран удган-24, Монгол бөөгийн Тэргүүн дээд удган, зайран 7, Монгол бөөгийн тэргүүн удган, зайран 98, Монгол бөөгийн удган, зайран 180 цол авсан, нийт 309 улаач цол, тэмдэг авчээ. Давхардсан тоогоор 700 орчим хүн ажил үйлсээрээ шагнал хүртэж медалиар энгэрээ мялаажээ.
МБНЭ-ийн үйл ажиллагаа бодлогыг хэрэгжүүлэхийн тул ийм зардалууд гаргах зайлшгүй шаардлага байлаа.
Бид татвар төлөлтийг МБНЭ-ийн байнгын гишүүдийн хэмжээнд тусгайлан хэлэлцэж байгааг энд дурьдаж байна.
а. МБНЭ-ийн гол бодлого бол монгол туургатны хэмжээнд бөөгийн үйл ажиллагаагаа танилцуулах асуудал чухал байр суурь эзэлдэг. Тиймээс гадаад харилцаанд багагүй хөрөнгө зарцуулдаг. МБНЭ-ийн Бөөгийн зөвлөлийн гишүүд гадаад арга хэмжээнд идэвхитэй оролцдог бөгөөд ОХУ-ын Буриад, Тува, Халимагт, БНХАУ, БНАСАУ-д Д.Одонхүү, П.Батжаргал, Янжихлхамын бүлэг зочилж, бөөлөө хийхэд багагүй зардал гаргаж байлаа. Бөөгийнхөө төлөө ингэж хөрөнгө, мөнгө зарцуулсан хүмүүсээс нэмэлт татвар авах нь илүүц хэрэг билээ. Гэхдээ эдгээр хүмүүс манлайлал үзүүлж, татвар төлж байсныг сайшаан тэмдэглэж байна.
МБНЭ нь үйл ажиллагааны хувьд олон талтай байж чадсан. Бид Дэлхийн шашины байгууллага, АНУ, БНХАУ, ОХУ, БНАСАУ-тай гадаад харилцаанд тодорхой амжилтад хүрсэн. Монгол туургатан болох ОХУ-ын буриад, Агийн буриадууд, Тува, ижил мөрний эрэгт орших Халимаг, Афганы Могол, Пакстаны Хазар, БНХАУ-ын Өвөрмонголчууд, ойн иргэд якут, Дээд монголчууд, Түвэд дэх монгол гарвалтангууд, Шинжань уйгарын монгол гурван аймгийн төлөөлөлтэй харилцаж чадсан нь бага хугацаанд том амжилт байлаа. Ийм ажлыг Монголын бөөгийн байгууллага хийж чадсан. Бид монгол туургатны хэмжээнд бүрэн ажиллаж чадсан гэж бахархан хэлж чадна.
Дэлхий нийтийн анхаарлыг татаж байсан АНУ-БНАСАУ-ын харилцаа ид өрнөж байх үед МБНЭ нь энэ хоёр орны хооронд өөр чиглэлээр, холбон харилцаж байсан цорын ганц харилцаа байсан байж магадгүй. МБНЭ нь АНУ-ын Элчин сайд 2 удаа Монгол бөөгийн өргөөнд морилж, БНАСАУ-д албан ёсоор зочилж, өндөр хэмжээний уулзалт хийж, бөөлөлт хийж байсан. Энэ бол жир бус хэрэг байлаа.
б. Гишүүний татвараа байнга төлдөг маш идэвхитэй хэсэг, бусдыгаа ямагт манлайлж явдаг. Бид П.Батжаргал, Д.Одонхүү, Янжихлхам, Я.Отгонбаатар, Б.Нарангэрэл, Р.Маахүү, Л.Баяржаргал, С.Сэргэлэн гишүүдээр бахархаж байна. Үүргээ нэр төртэй биелүүлж байгааг онцлон тэмдэглэхийн хүсч байна. Сэргэлэн татвараа идэвхитэй төлсөнөөс гадна хандив өргөж, эвлэлдээ санаачлагаараа туслаж байдаг.
в. Нэгдсэн тахилга дээр үндсэн үүрэг гүйцэтгэж байсан гишүүдийг татвараас чөлөөлж байлаа. Мөн шинээр элссэн гишүүд татвараа цаг хугацаанд төлсөнд талархаж байна. Цаашдаа бид татвараас хэн нэгнийг чөлөөлөх нь боломжгүй болж байгаа.
Г. Татвараа дутуу төлсөн гишүүд хамаарч байна. Эдгээр гишүүдэд хариуцлага тооцох болж байна.
Д. Татвараа огт төлдөггүй гишүүд байна. Тэгэхдээ энэ хугацаанд МБНЭ-ийн цол, тэмдэг, шагналыг бүгдийг авсан байдаг. Тэдгээрийг нэр заан шүүмжлэв. Дотоод асуудал учраас нэрийг нийтэд танилцуулахгүй.
Е. Энэ жилийн байнгын бус болон бусад гишүүдээс татвар төлөлтийг танилцуулж байна.
Дээрх байдлаас анхаарч гишүүд татвараа төлж хүндрэлтэй үеийг даван туулах нөхцөл тулгарч байна.
Хэлбэрийн төдий татвараа төлдөг, үйл ажиллагаанд түшиг болдоггүй гишүүдтэй хариуцлага тооцож, үйл ажиллагаагаа шинэчлэх цаг үед тулж ирж байна. Бид байгууллагаа бэхжүүлэхийн төлөө юу хийсэн бэ гэж өөрсдөөсөө асуух хэрэгтэй болов уу.
Манай ДЦХ гишүүдийн хувьд нэгдсэн тахилгад оролцож, хуралд сууж, татвараа төлж ирсэн. Хамтын хүчээр явах болвол хамтарч зүтгэх асуудал байх болно. Тэгвэл ачааг хэрхэн хуваалцах вэ. Ажилаа хэрхэн цааш нь авч явах вэ.
МБНЭ бол хамтын байгууллага, учир шалтгаанаа тайлбарлаж байна. Ингэхгүйгээр асуудлаа шийдэж чадахгүй. Би бөөгийн төлөө өөрөөс шалтгаалах зүйлээ хийж ирлээ. Би бөө биш, тэгэхдээ бөөгийн төлөө зүтгээд явж байна.
Бичиг баримт, санхүү бүгд хэн ч хэдийд ирж үзсэн бэлэн байгаа. Манайхан үзэх хэрэгтэй, яаж бичиг баримт хөтөлдөг, санхүү яаж авч явдагийг, яагаад гэвэл энэ хуулийн хүрээнд цаашид үргэлжлэх процесс юм.
Унтаа байдалтай, хаяхан сэрээд нийлээд бөөлдөг хэлбэртэй бөөгийн байгууллагаас бидний хийх ажил тэс ондоо байдаг. Байнгын тогтмолжсон үйл ажиллагаатай байгууллага “хуулиар” оршин тогтнох цаг үе ирж байна.
Эцсийн үр дүн нь үүргээ ойлгож хариуцлага, байгууллагаа амьдруулахад гишүүний оролцох амьд оролцоо чухал байгааг сануулж байна.
Үнэн хэрэгтээ эвлэл бол зогсож болохгүй, галт тэрэгний зам дээр явж буй вагонтой зүйрлэж болно. Зүтгэж яваа толгой дотор нь цаашдын зорилго, үйл ажиллагаагаа ойлгосон олон сайхан ахмад үе, залгамж халаа болсон залуучууд удирдаж явж байна. Араас нь учраа олоогүй олон тийш харсан зорчигчид улаач нар арын вагонуудад нь явж байна. Толгойныхоо юу бодоод зүтгээд байгааг ойлгох хүртэл зорчигчид чирэгдээд л явна. Зорилгоо ойлгох цаг ойртож байна. Хаашаа явж байгаагаа ойлгох цаг дөтөлсөөр ирж явна. Надаа ийм л дүр зураг харагддаг. Энэхүү явж байгаа галт тэрэг шинэ, шинэ зорчигчид орж ирж, “хүн, хүчээр” сэлбэгдэж байна. Эвлэлийн дүрэм үйл ажиллагаа ийм маягаар зохиогдсон. Дээр дурьдсан зорилгынхоо төлөө тууштай явдаг хэсэг, говийхоны дайчин хамтач, зорилгодоо хүрэхийн төлөө тууштай явдаг чанар, үйл явцыг хараад хамтарая гэсэн иргэд, хэдий хаа хол амьдарч байгаач нэгдэх ёстойг ойлгон дэмжиж байгаа улаач нар “вагон”-д орж ирлээ. Хүч сэлбэгдэж байна. Вагоныг одоо хамтын хүч л хөдөлгөнө гэдэг “аксиом” дээр хүрч ирлээ.
Админ бол байгууллагын гол ажиллах хүч юм. Манай админ маш чухал үүрэгтэй. Тиймээс улаач хүнийг сонгох гээд улайраад байдаг нь учиртай. 21 зууны монгол бөөгийн амьд дүрс түүхэнд авч үлдэх ёстой. Монгол туургатны хэмжээнд мэдээллийн санг бүрдүүлж байна.
Биднийг зориод маш олон хүн ирсэн. хүмүүсийн итгэл ажилла гээд байдаг. Хөөс маягийн дэмжлэг одоо хэрэггүй болсон, ажил хэрэгч дэмжлэг хэрэгтэй. Олон жил хамт байгаа боловч ганц өгүүллэг биччих чадвар эзэмшихгүй, түүнийгээ байх зүйл мэт өөрсдийгөө зөвтгөөд явж байгаа. Өөрсдөө чадваргүй, бас хүнээр юм хийлгэх чадваргүй, бас суралцах сонирхолгүй, энэ зэмлэл залуучуудад чиглэж байгаа. Ийм байдлаар хол явахгүй
Бөө нар нэгдэнэ гэдэг бол стратегийн зорилт, хугацаа шаардана гэсэн үг. Бид төв бөөгийн байгууллагын хувьд манлайлж, чиглүүлэх зорилго агуулна.
Нэг хэсэгдээ бөө нар бие даасан хэлбэрийг илүүтэй эрхэмлэнэ. Бие дааж орших гэж нэг хэсэг нь явна. Биер зовлонг туулж үзсэн байгууллагууд цаашдаа нэгдэхийн ач холбогдлыг ойлгоно. Тодорхой хугацааны дараа, ялангуяа хууль гарсаны дараа нэгдэх үйл явц түргэлнэ.
Цаашдаа нэг төвлөрсөн байгууллагад захирагдах нь зайлшгүй. Бөө бөөгийн бөөлөлт ондоо, бөөгийн олон байгууллага байвч, байгууллагын мөн чанарт ойртож чадахгүй. Жижиг түвшинд асуудлыг шийдэж чадахгүй.
Орчин үеийн байгууллагын хэлбэрт шилжих явцад бөөгийн нийгмийн асуудал тавигдах л болно. Байгууллагаас Нийгмийн даатгал, ЭМД гээд олон асуудал шийдэх шаардлага гарна. Хэзээ нэг цагт бөө нар нийгмийн халамжаас хүртэх шаардлагатай болно. Үүнийг жижиг, тархай бутархай бөөгийн байгууллага шийдэж чадахгүй.
Бөөгийн онгодын өргөө зэрэг асуудлыг төртэй хамтран ажиллаж байж, хот төлөвлөлтийн асуудалд тусган нүүдлийн соёлоо авч үлдэх шаардлага урган гарна. Тиймээс бөө нар нэгдэж ажиллах цаг хэтдээ ирэх болно.
Бидний үйл ажиллагааны далайц манай улаач нарын зорилгоо ойлгох мөн чанар, нөгөө талдаа санхүүгээс шууд хамааралтай асуудал. Бид хамгийн хэмнэлттэй зардлаар олон зүйлийг зөв зохистой шийдэх гэж зорьж яваа, “манлайлагч” цөөнх юм. Цаашид:
1. Татвараа бүгд цаг хугацаанд төлж хэвшүүлэх
2. Үйл ажиллагааны зардал үнэлгээ өгч, дүйцүүлж тооцож байх,
3. Татвараас чөлөөлсөн гишүүнийг заавал Захирамжаар баталгаажуулах,
4. Татвар төлөөгүй гишүүнд цаг тухайд нь дүрэмд заасан арга хэмжээ авч байх.
5. Дүрмийн заалт биелүүлээгүй гишүүдийг сошиалаар нийтэд мэдээлж байх,
6. Татвараа дутуу төлсөн гишүүдийн татварыг төлж гүйцээж, дүнг ДЦХ-д мэдээлж байх.

 

2014 оны 12 дугаар сарын 04-ний өдрийн хуралдаанаар дараах асуудлыг хэлэлцэв. 

1. МБНЭ-ийн бага хуралдайн Наймдугаар хуралдааныг зохион байгуулах тухай
МБНЭ-ын Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан

2. 2014 онд МБНЭ-ээс зохион байгуулах ажлын төлөвлөгөөний төсөл
МБНЭ-ийн Тэргүүн дэд Ерөнхийлөгч Д.Одонхүү

3. Аймгууд хариуцсан ДЦЗ-ийн гишүүдээс хийсэн ажилд өгөх үнэлгээ
МБНЭ-ын Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан

4. МБНЭ-ийн нэгдсэн шинэ жил тэмдэглэн өнгөрүүлэх тухай
МБНЭ-ийн Тэргүүн дэд Ерөнхийлөгч Д.Одонхүү

5. Шилдэг Удган, зайранд нэр дэвшүүлэх тухай
МБНЭ-ын Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан

6. Монгол бөөгийн цол олгох тухай
Дээд цэцийн гишүүд

 

 

2.Юань гүрэн мөхөж Мин улс байгуулахад 30 сая
Юань гүрнийг Чингис хааны ач Хубилай үндэслэж Хятадын түүхэнд хамгийн олон жил оршин тогтоносон. Тэдний удам нэг зуун жил төр барьж дараа нь Мин улс байгуулагдах тэр заагаар овог омгууд газрын төлөө байлдан, гэмт хэрэг газар авч, өлсгөлөн нүүрлэснээс хэдэн арван сая хүний амь үрэгдсэн.

 

3.Лушанийн бослого. 36 сая
Юань гүрэн байгуулагдах хүртэл 500 жилийн өмнөХятадад Тан гүрэн эрх барьж байлаа. Хятадын умард нутгийн генерал Лушань өөрийгөө эзэн хаан гэж нэрлээд засгийн эрхийн төлөө тэмцэж эхэлсэн. Лушанийн бослого 755 оноос 763 он хүртэл үргэлжилж энэ олон сая хүний аминд хүрчээ.

 

4.Тайпины бослого. 40 сая хүн амь үрэгдсэн

Мянган жилийн тэртээ түүхэнд өөрийгөө Иисус Христийн төрсөн дүү хэмээн өргөмжилсөн Хен Сюцюань гарч ирэн “Тайпины тэнгэрийн улс” гэгчийг байгуулан тулалдаж эхэлсэн нь 40 сая хүний аминд хүрсэн гэдэг.

 

5.Зөвлөлт Оросын аллага. 49 сая
1917 онд байгуулагдсан коммунист Зөвлөлт Орос 1957 он хүртэл энэ олон сая хүний аминд хүрсэн цуст засаг байлаа. Эхлээд иргэний дайн, дараа нь өлсгөлөн, нүүлгэн шилжүүлж нутаг заахажил, бөөнөөр хорих лагерь-ГУЛАГ гээд. Ердөө лэзэн Иосиф Сталины шинэ нийгэм байгуулах гэсэн коммунист хэнээрхэлд санал нийлээгүйн төлөө, зарим нь огт буруугүй атлаа…….

6.Хятадын их өлсгөлөн. 43 сая
Дахиад л хятад, гэхдээ коммунист хятад. 1958-1961 онд хятадад цаг агаарын таагүй байдлаас болж их ган нүүрлэж өлсгөлөн болсон. Гэхдээ эрх баригчид нь коммунист нийгэм байгуулах газар тариалан, эдийн засгийн туршилт хийсэн нь хамгийн их хохирол учруулах үндэс болсон. Энэ бүхэн 43 сая хүн өлсгөлөнгөөр амь алдахад хүргэсэн байна.

7.Монголчуудын байлдан дагуулал 60 сая
Хэний гар их цустай байна, тэр түүхэнд илүү мөнхөрч үлдэхийн жишээ бол Чингис хаан. Түүний байгуулсан эзэнт гүрэн манай гаригийн газар нутгийн 16 хувийг эзэлж байсан гээд бод. Монголчууд Азийг бүхэлд нь эзэлж хоёр зууны туршид дайснуудаа урьд хожид үзэгдээгүй харгислан хөнөөж байлаа. Хэрэв монголчууд барууныг, Европын эзэлсэн бол үүнээсаймшигтай юм болох байж.

 

8.Дэлхийн нэгдүгээр дайн 65 сая
1914 онд өндөр хөгжилтэй орнууд хоёр хэсэг хуваагдан нэгдэж Европт ноёрхохын төлөө зөрчилдөн улмаар дэлхийн дайн дэгдээсэн. Окопны дайн гэдэг ч цэргүүдийг пулемётын галын өөдөөс шууд давшихыг тушаадаг ийм тактиктай дайн байсан. 1918 он хүртэлх дөрвөн жилд дэлхий урьд хожид үзэгдээгүй олон хүний амь, асар их хохирол амссан байлаа.

 

9.Дэлхийн хоёрдугаар дайн 72 сая
Хэдэн жил завсарлаад 1939 онд дэлхийн ноёрхлын төлөө дахиад л дайн дэгдлээ. Нэгдүгээр дайнаас хойш улс гүрнүүд хөгжиж, цэргийн шинэ шинэ техник, үхлийн зэвсэгтэй болсон байсан нь хоёрдугаар дайны хохирлыг асар их нэмсэн. ЗХУ, түүний холбоотнууд дайнд ялсан хэдий ч хохирлын хэмжээ асар их.

 

10. Америкийг колончилсон нь. 100 сая
Христофор Колумб 15 дугаар зуунд шинэ тив нээсэн нь шинэ эрин үеийн эхлэл байсан нь үнэн. Европчууд шинэ газарт өөрийн суурьшил олж авахын төлөөнөө улайрцгаалаа. Гэтэл тэнд нутгийн уугуул оршин суугчид байлгүй яахав. Ингээд л Умард, Өмнөд америкийг өөрийн болгох гэсэнэзлэн түрэмгийлэгчид, нутгийн иргэдийн хоорондох дайн ийм хохирол дагуулсан. Энэ зэвсэгт мөргөлдөөний зэрэгцээ европоос тээж очсон элдэв өвчнөөр асар олон хүн амь алдсан. Европчуудтай хийсэн энэ тэмцлийн явцад америкийн уугуул иргэдийн 80 хувь нь амь алдсан.

 

Энэ тохиолдолд эмчийг буруутгаад нэмэргүй. Жишээ татъя. Та усны хувцас худалдаж аваад 12-р сарын хүйтэнд өмсөхөд дааруулсан гэж тухайн барааг зарсан худалдагчийг буруутгахгүй биз дээ. Худалдагч ажлаа сайн хийсэн. Тэр таны биед таарах хэмжээний усны хувцас сонгон, боож баглаад, мөнгөний хариултыг ч өгчихсөн. Гэхдээ тэр худалдагч таныг шинэ жилээр, хүйтэнд усны хувцсаа өмсөнө гэж яаж мэдэх билээ. Учир нь та өвлийн хүйтнээс хамгаалах зориулалттай, пальто, малгай гэх мэт хувцсыг огт өөр тасгаас авах ёстой шүү дээ. Үүнтэй адил өвчний хараал туссан хүнд амьдралын ямар ч нөхцөл байдал хэт хар бараан өнгөтэй, сөрөг харагддаг. Сүүлдээ эмч нарыг чадахгүй гэж үзээд зарим нь өөрийгөө эмчлэх гэж оролдож ч магад. Гэхдээ ингээд ч эдгэхгүй, үүнээс гарах гарц ганцхан бий. Өвчний хараалыг заавал арилгах буюу тайлах ёстой.
ҮХЛИЙН ХАРААЛ
Үхлийн хараал маш аймшигтай. Ийм хараал нэг талаас эерэг энерги орж ирэхийг хаадаг, нөгөө талаас сөрөг, харийн энергийг биед нэвтрүүлдэг. Энэ бүхэн нийлээд тэр хүний хамаг хүч тамирыг барж, улмаар төрөлхийн жамаараа нөхөн сэргэх чадваргүй болгодог аж. Хараалын сөрөг энергид өртсөн хүнийг зүйрлэвэл эрэг дээр нь үйлдвэр завод баригдсан гол мөрөн мэт. Энэ голын усыг бохир хог, хаягдлаар үргэлж бохирлож байгаа тул ууж болохгүй. Улмаар хүмүүст төдийгүй голын ойр орчмын мал амьтан, ургамал бүгдэд аюултай болж ирдэг. Хараал яг ийм зарчмаар ажилладаг. Хараал туссан хүн хүрээлэн буй ертөнцтэй өөрийн эрчим хүчээ солилцох чадваргүй болдог. Хог хаягдлаар бохирдсон гол шиг үхлийн хараал туссан хүн гаднаас зөвхөн сөрөг импульс авдаг бөгөөд зөвхөн сөрөг энергийг бусдад өгч эхэлдэг. Ийм өөрчлөлт мэдээж, тухайн хүнд хор хөнөөл л авч ирэн, гадаад ертөнцтэй төгс, ээлтэй харилцаа үүсгэхэд саад болдог аж.
МӨНГӨГҮЙ БОЛГОХ ХАРААЛ
Мөнгөгүй болгодог хараалыг таньж мэдэх маш амархан. Жишээлбэл наймаачин хүний бараа үргэлж сайн зарагддаг байснаа гэнэт саад бэрхшээл, хүндрэл тулгарч эхэлдэг. Хараал хүрсэн хүний бараа зарагдахаа байж, санаанд оромгүй элдэв саад тотгор учрах болно. Наймаачин ямар бараа гүйлгээтэй байгааг олж мэдэн, авч ирсээр байна. Гэтэл маш онцгой барааг нь хүртэл хүмүүс худалдаж авахаа болих гэх мэтээр ажил хэрэг нь улам муудсаар байх болно. Сүүлдээ энэ хүн сэтгэлээр унаж, бууж өгөхөөс өөр аргагүйд хүрдэг. Мөнгөгүй болгох хараал нь тухайн хүний бизнест асуудал үүсгэх цорын ганц хөтөлбөр биш. Хараалын ямарваа хэлбэр нь туссан хүнийхээ амьдралыг бүхэлд нь тэвчишгүй болгоход чиглэсэн байдаг. Хараал ийнхүү хүнийг ямар ч сөрөг энергид эмзэг, өртөмтгий болгодог аж.
ХАРААЛД ХЭН АМАРХАН ӨРТДӨГ ВЭ?
Энэ асуултад хариулахын өмнө хүний энергийн талбайг авч үзэх хэрэгтэй. Энергийн талбайгаас нь хамааран хүмүүсийг таван бүлэг болгож ангилдаг.
1. Энергийн талбай суларсан хүмүүс энэ бүлэгт багтдаг. Тэдний бие байнга хямарч, эвгүйцэн, тавгүй байдлыг мэдэрдэг.
2. Өөрийн био талбайгаа мэдэрдэггүй хүмүүс энд хамаарна. Био талбай гэдэг нь тэдний хувьд хэтэрхий “нарийн матери” юм.
3. Энэ бүлгийн хүмүүс өөрсдийн болон бусад хүний био талбайг мэдэрдэг төдийгүй амьтан, амьгүй эд зүйлсийнхийг ч гэсэн хардаг. Тэд бол далдыг харагчид, зөнбилэгчид юм.
4. Өөрийн энергиэ төвлөрүүлж, түүнийгээ бусад хүн, амьтан, эд зүйлс рүү чиглүүлж чаддаг. Энд шулам, домч, бөө, анагаагч орно.
5. Өөрсдийн эд эсээ олшруулж, эсийн хөгжлөө удирдаж чаддаг хүмүүс. Ийм хүмүүс соматик эсүүдийг ч хянаж чаддаг. Гэхдээ бэлгийн эсүүдэд нөлөөлж чадахгүй.
6. Маш ховор хүмүүс. Тэд бэлгийн эсүүдийг хянах замаар удамшлыг удирддаг хүмүүс.

Ирээдүйн эхчүүд буюу хүүхдээ тээж байгаа эмэгтэйчүүд хараалд их өртөмтгий байдаг. Жирэмсэн эхчүүд манай энэ бодит хорвоогоос ягаан утаагаар тусгаарлагдсан мэт байдаг. Тэд зөвхөн амьдралд нь удахгүй тохиох гол үйл явдлыг боддог. Эмэгтэй хүн бие давхар үедээ их мэдрэмтгий, эмзэг байдаг. Тэд хүн бүртэй өөрийн жаргалаа хуваалцахад бэлэн төдийгүй төрөх үрд нь зориулсан бэлгийг ойрын байтугай хөндлөнгийн хүнээс ч дуртайяа хүлээн авдаг. Зарим том гэдэстэй эмэгтэй үр нь хэрхэн хөлөө тийчлэн цовхчиж байгааг мэдрэг гэж хөндлөнгийн хүнд хүртэл гэдсээ барьж үзэхийг зөвшөөрдөг. Түүнээс гадна ирээдүйн эхчүүд эргэн тойрны хүмүүсээс зөвлөгөө авах дуртай. Хөл хүнд үед юу уух, идэх хэрэгтэй талаар хэнээс ч хамаагүй лавлан асуудаг. Гэтэл энэ өхөөрдөм алхам нь эмгэнэлт байдлаар дуусч магадгүй. Учир нь жирэмсэн эхэд хараал хийх маш амархан. Энэ тохиолдолд хүүхэд өвчтэй төрж ч магадгүй.
ХАРААЛЫГ ХАРИУЛАХ АРГУУД
Зарим зөнбилэгч хараалыг хариулах ёслол үйлдэхдээ сөрөг энергийг өөртөө авдаг гэдэг. “Энэ буруу, ямар ч тохиолдолд бүр түр зуур ч гэсэн сөрөг энергийн хэсгийг ч өөртөө халдааж болохгүй. Бид өөрсдийн хүчээр үйлчлүүлэгчээсээ салгасан сөрөг бүхнийг саармагжуулж, устгадаг. Эсвэл илгээсэн хүн рүү нь явуулчихдаг” хэмээн Фад ярьж байна.
Нэг ийм тохиолдол гарчээ. Португалийн нэг хүү 17 настайдаа гэнэт анагаах чадвартай болжээ. Тэр хүмүүсийн ямар ч өвчнийг эдгээдэг учраас маш хүнд өвчтөнүүд ч түүн рүү цувж эхлэв. Гэвч хүү 3 сар л тэссэн. Түүнийг нас барсны дараа задлан хийхэд хүүгийн биеэс маш олон төрлийн өвчнийг илрүүлжээ. Тэр ирсэн хүмүүсийг анагааж, бүх өвчнийг нь өөртөө авч байсан аж. “Иймэрхүү зүйлээс өөрсдийгөө хамгаалах мэдлэг, ур чадвар бидэнд бий. Бид аюулгүй байдлыг сахиж мөрддөг. Хүнд хуримтлагдсан сөрөг бүхнийг бид өөр орон зайд шилжүүлдэг эсвэл устгадаг” хэмээн А.Фад өгүүлэв.
Зарим тохиолдолд заавал далдыг харагч, мэргэч төлөгч, бөө нар дээр очихгүйгээр өөрөө хараалыг хариулж болно. Орчин үед голдуу ус шивших, үнэртэн утаа ашиглах, лааны лаавыг хайлуулах зэрэг аргыг хэрэглэдэг. Энэ үед төрөл бүрийн тарни, шившлэг уншиж болох бөгөөд гол агуулга нь шүглэсэн буг чөтгөрийг хөөх, өвчтөнийг эрүүлжүүлэх залбирал юм. Энэ нь тус болох эсэх талаар эцэс төгсгөлгүй маргаж болох ч өөр арга байхгүй бол яах билээ. Хараал хариулах үед хамгийн гол нь хараал туссан тухайн хүний хүсэл гэдгийг мартаж болохгүй. Тэгсэн цагт л эдгэрч анагаагдана.
1-р арга

Энэ аргын тусламжтайгаар хараал жатгаас ангижрахаас гадна үнэхээр танд ийм хараал хүрсэн эсэхийг тодорхойлж болно. Хагас литрийн шилэн саванд ус хийж, өндөг хагалан түүн рүү хий. Энэ үед өндөгний шарыг хагалахгүйг хичээгээрэй. Шилэн саваа зулай дээрээ барьж, дараа нь чакрууд дээр ээлж дараалан аваачин, хэсэгхэн хугацаанд байлга. Үүний дараа шилэн саваа нүүр гарын цэвэр алчууранд ороож, шөнө дэрнийхээ дэргэд тавь. Өглөө өндгөө хар. Хэрэв маш их өөрчлөлт гарсан бол та хараал туссан байна. Сарны хуанлийн 9 дэх өдөр ирэхийг хүлээж, ээлжит цэвэрлэх ёслолыг үйлд. Энд өөрийн итгэлийг хүлээсэн дотны хүнээ оролцуулах хэрэгтэй. Өмнө нь хараал хүрсэн эсэхийг шалгасан шигээ ус бэлдэж, өндгийг хагалж хийнэ. Харин саванд ус хийх, өндөг хагалах, чакруудад ойртуулах зэргийг таны туслагч үйлдэнэ. Энэ удаа чакр бүрийн ойролцоо дор хаяж 3 удаа, болж өгвөл 9 удаа саваа аваачиж бариарай. Ёслолын дараа нөгөө саваа орныхоо толгой орчимд тавих хэрэгтэй. Өглөө нь саван доторхыг жорлон руугаа асгаж, саваа хая. Дараагийн буюу сарны хуанлийн 10 дахь өдрөөс хараалыг хариулах мөчлөгийг эхэл. Эхний удаа таны туслах ус, өндөгтэй савыг биеийг тань тойруулан цагийн зүүний эсрэг эргүүлнэ. Дараа нь энэ саваа хөргөгчинд хадгалаад унтахдаа орныхоо доор тавь. Энэ савыг 7 хоногийн турш ашиглана. Савыг өдөр бүр хөргөгчинд хадгалаад шөнөдөө орныхоо доор тавь. Энэ үед өндөг хэрхэн өөрчлөгдөж байгааг ажиглах шаардлагагүй. Эмчилгээний дараа саван доторхыг асгаж, савыг хаяна. Энэ ёслолыг хэдэн долоо хоногийн турш давтана. Өндөг өөрчлөгдөхөө больж, шилэн саван доторх ус тунгалаг болтол хийнэ. Хүчтэй хараал хийсэн бол өндөгний тусламжтайгаар 9 долоо хоногоос багагүй хугацаагаар цэвэрлэнэ. Гэхдээ зөвхөн эхний долоо хоногт л туслагч байх шаардлагатай. Харин 8 дахь өдрөөс та өөрөө ус, өндөгтэй саваар биеэ тойруулж болно.
2-р арга
Хэрэв хараал ноцтой биш бол давстай усыг ашиглаж болно. Усны температур биеийнхтэй ойролцоо байвал зохино. Түмпэнд ус хий, энэ ус таны шагайгаар татаж байх ёстой. Дараа нь атга давс хийж, хөлөө дүрж, 10 минут болно. Та энэ ёслолыг үйлдэж байхдаа булгийн ариун ус таны биеийг толгойноос хөл хүртэл угааж, энэ түмпэнд орж байна гэж төсөөлөөрэй.
3-р арга
Энэ аргыг шулмын гэж нэрлэдэг. Яагаад гэвэл түүнийг үйлдэхэд цус, шээс эсвэл шүлс ашигладаг. Шалан дээр тойрог зурж, уд модны хоёр мөчрөөр цус буюу шээс, шүлсийг түрхэнэ. Дараа нь эдгээр мөчрийг загалмай хэлбэрээр мушгин зангидаж, тойргийн төвд тавь. Жижиг цаасан дээр тань руу хараал илгээсэн хүний дүрсийг зур, энэ үед түүний нүүр царайг төсөөлөөрэй. Энэ дүрсний цээжин дээр тэр хүний нэрийг бич. Хэрэв та түүнийг танихгүй бол зүгээр л “шулам” гэж бичээд цаасаа тойрог дотор хийнэ. Үүний дараа уд модны мөчир, цаасаа шатаахдаа дараах шившлэгийг унш. “Чиний хорон нүд, муухай хэл надад, миний гэрт орж ирлээ. Чи надад аймшигтай цохилт өгсөн, би тэр чигээрээ муу галд шатаж байна. Чи гэрт минь гай зовлон авч ирлээ, би дугуйгүй тэрэг мэт болжээ. Гэвч муу хорон санаа чинь одоо галд шатаж байна, чи надад аймшигтай байхаа болилоо”. Сүүлийн үгийг хэлэхдээ зурсан дүрсийнхээ зүрх рүү ямар нэг хурц зүйлийг шаа.
4-р арга

Хэрэв та зүүгээр хатгасан лааны лааваар хийсэн дүрс олбол таныг хараасан байна. Энэ зүүг сугалан авч, ариун арц, үнэртнээр утах буюу галаар цэвэрлэ. Дараа нь ус цацан, голд живүүлэх буюу шороонд булна. Хэрэв лааван хүүхэлдэйн дээр таны нэр байвал арилгаад өөрийг тань хараасан гэж сэжиглэж байгаа хүний нэрийг бич. Энэ нь цохилтыг зайлуулахад тустай. Муу хорон үйл эргээд эзэндээ очиж, ийм хэрэг үйлдсэн шулам шийтгэгдэнэ.
эх сурвалж: ehlel.com

Буриад улсын байдлыг энэ ялдамд мэдээлж байна. Тус бүгд найрамдах улс цар тахлын хоёр дахь давалгааны үеэр эрс хатуу арга хэмжээ авсан ОХУ-ын анхны бүс нутаг болов. Тиймээс арваннэгдүгээр сарын 16-30-ны хооронд ресторан, кафе, гуанз, буфет, баар болон бусад нийтийн хоолны газрууд захиалгаар хүргэлт, хүргэлт хийхээс бусад тохиолдолд ажиллахгүй юм. Энэ үеэр жижиглэн худалдааны байгууламжууд, худалдааны төвүүд, цогцолборууд, түүний дотор амралт, сонирхол татахуйц газрууд, бусад үзвэр үйлчилгээний газрууд хаагдсан байв. Кино театр, ванн, саун, гоо сайхны салоны үйл ажиллагааг түр зогсоолоо. Онцгой тохиолдлыг эмийн сан, үүрэн холбооны цэг, хүнсний дэлгүүрүүд, мөн нэн шаардлагатай бараа борлуулдаг аж ахуйн нэгжүүд хийсэн.
Өнөөдөр Буриад улсын эрүүл мэндийн систем ачаалал ихтэй байна. Бараг бүх эрүүл мэндийн байгууллагуудыг “ковид” эмнэлэг, хувийн зочид буудлууд болон нийгмийн зарим байгууллагууд болгосон. Туршилтын лабораторид 25 мянга гаруй дээж аваад байгаа бөгөөд ачаалалтай ажиллаж байна. Шинэ өвчтөнүүдийн тоо нэмэгдэж байгаа энэ үед оршин суугчдыг эпидемиологийн нөхцөл байдалд илүү хариуцлагатай хандахыг уриалж байна.
Энэ ажлын долоо хоногийн эхээр Бүгд найрамдах улсын эмнэлгүүдэд 2678 “ковид” орыг байрлуулж, 2225 хүн эзэлж байсан бөгөөд бүгд найрамдах улсад дунджаар орны эзлэх хувь 82% байгаа бол Улаан-Үд хотод энэ тоо 90% хүрч байна. Амбулаториор эмчлүүлж байгаа 2616 хүн, шинж тэмдэггүй тээгч, холбоо барьсан хүмүүсийг оролцуулаад 12925 эмчийн хяналтанд байна.
“Ковид” эмнэлгүүдийн зочид буудлуудын нэрийг шинэчлэн тогтоохоос гадна бүгд найрамдах улсаас авч хэрэгжүүлж буй арга хэмжээнүүдийн дотор ковид такси, туршилтын үр дүнд суурилсан SMS мэдэгдэл, цахим эмнэлэг нэвтрүүлэх, нэмэлт дуудлагын төвүүдийг нээх зэрэг болно.
Эрүүл мэндийн байгууллагуудад “Рапид Био” ХХК-ийн Буриад улсын үйлдвэрлэлийн түргэн туршилтыг оношлогооны процедурт ашигладаг бөгөөд үр дүнг 10-15 минутын дотор олж мэдэх боломжтой юм. Нэмж дурдахад Засгийн газар эмнэлгийн байгууллагуудын хэрэгцээнд хүчилтөрөгч үйлдвэрлэх асуудал дээр ажиллаж байна.
Хэцүү нөхцөл байдлаас шалтгаалан гол хүчийг коронавирустай өвчтөнүүдийн эмчилгээнд оруулах нь зүй ёсны хэрэг юм. Онкологийн төв, сүрьеэгийн диспансераас бусад бараг бүх эмнэлгийг КОВИД-19 өвчтэй хүмүүсийн эмчилгээнд шилжүүлсэн.
Эмийн хомсдолын хувьд нэг нь байгаа боловч одоо энэ асуудлыг шийдвэрлэхээр идэвхтэй ажиллаж байна. Буриадын дарга холбооны бүс нутгаас хангалттай хэмжээний вирусын эсрэг эм, антибиотикоор хангахад тусламж хүсчээ.
Эрүүл мэндийн яам, эмийн сангийн сүлжээ нь системийн эм хэрэгцээг тодорхойлдог бөгөөд ҮХААЯ, Буриад-фармактай хамтран үйлдвэрлэгчид болон хяналт тавьж буй холбооны хэлтэстэй нийлүүлэлтийн асуудлыг шийдвэрлэж байна.
Холбооны мэдэгдэхүйц дэмжлэгээс гадна бид зөвхөн эрүүл мэндийн тусламжаар COVID-19-тэй тэмцэхэд бүгд найрамдах улсын төсвөөс 700 гаруй сая рублийг аль хэдийн хуваарилсан. Энэ нь сургууль, нийгмийн байгууламжийг бэлтгэх, эдийн засаг, нийтийн аж ахуйг дэмжих зардлыг тооцоогүй болно.
Үүний зэрэгцээ, эдгээр бүх бэрхшээлийг үл харгалзан Буриадад нас баралтын байдал өнгөрсөн жилийн тооноос хэтрэхгүй байна. 10 сарын хугацаанд зөвхөн COVID-19-ээс гадна нас баралтын ерөнхий түвшин өнгөрсөн жилийнхээс доогуур байна.
Эдийн засгийн арга хэмжээний хувьд Ерөнхийлөгчийн нэрийн өмнөөс хамгийн их өртсөн үйл ажиллагааны жагсаалтад багтсан бүх байгууллага, хувиараа бизнес эрхлэгчид энэ оныг дуустал татвар төлөхөөс чөлөөлөгдөнө. Мөн Бүгд Найрамдах Улсын Засгийн газраас Ардын Хуралд өргөн барьсан хуулийн дагуу татварын хялбаршуулсан систем дэх татварыг тооцооллын аргаас хамааран ирэх онд хамгийн их нэрвэгдсэн үйл ажиллагааны төрөлд гурав, зургаа дахин бууруулна

 

Long March-2F пуужин дээр суурилуулсан сансрын хөлгийг Хятадын хойд хэсэгт байрлах Жиучуан хиймэл дагуул хөөргөх төвөөс хөөргөсөн бөгөөд тойрог замд 2 хоног ажиллаад дэлхийд аюулгүй буцаж иржээ.
“Нислэг амжилттай болсон нь сансрын хөлгийг дахин ашиглах тухай судалгааны чухал нээлт болсон бөгөөд сансар огторгуйг энхийн зорилгоор ашиглахад тохиромжтой, хямд өртөгтэй хоёр талын тээврийн үйлчилгээг санал болгох төлөвлөгөөтэй байгаа” гэж төрийн мэдлийн Синьхуа агентлаг дурджээ.
“Энэ удаагийн нислэгт анхны гэх зүйл олон бий. Сансрын хөлөг маань шинэ, хөөргөх арга нь бас өөр юм. Тиймээс бид нэмэлт аюул байгаа эсэхийг баталгаажуулах хэрэгтэй” гэж цэргийн эх сурвалж South China Morning Post (SCMP) -д мэдээлэв.
Сансрын хөлгийг хөөргөсөн нь гэнэтийн зүйл болсон байж магадгүй юм – хөөргөхөөс өмнө албан ёсны мэдэгдэл хийгээгүй байсан – гэхдээ Хятад ийм технологи дээр сүүлийн арван жил ажиллаж байна. Гурван жилийн өмнө Хятад улс 2020 онд “нисэх онгоц шиг тэнгэрт нисэх” сансрын хөлөг хөөргөнө, дахин ашиглах боломжтой болно гэж мэдэгдэж байсан.
Тус сансрын хөлөг нь сансарт хэд хэдэн удаа аялж болох бөгөөд ингэснээр хөөргөх ажиллагааны нийт зардлыг бууруулах боломжтой юм. Уламжлалт нэг удаагийн сансрын хөлөг, хэдэн арван сая долларын өртөгтэй, нэг удаагийн даалгавар хийсний дараа бараг ашиггүй болдог.
Туршилт дууссаны дараа ийм тээврийн хэрэгслээр хиймэл дагуул хөөргөх, засах, дэлхийг судлах, мөн сансрын нисгэгчид ачаа барааг тойрог замд, магадгүй ирээдүйн Хятадын сансрын станц руу хүргэхэд ашиглаж болно.