Author: admin_shaman

  • ГОВЬ-АЛТАЙ АЙМАГТ БӨӨГИЙН ХҮРЭЭЛЭН БАЙГУУЛАВ

    гишүүн Ш.Энхбаярын шавь удган Оюунсувдаар Говь-Алтай аймгийн бөөгийн хүрээлэнгээр удирдуулахаар томилсон билээ.

    Аливаа арил үүрэг хүлээсэн хүнээс шууд шалтгаалдаг. Бид аймгийн төвд уулзалт хийхээр санал урьдчилан хүргүүлсэн боловч ажил хэрэг болж чадсангүй. Удган Оюунсувдад Монгол бөөгийн байгууллагын ач холбогдолын талаар чамгүй удаан ярьж, санал бодлоо солилцсон юм. Монгол бөөгийн байгууллагын салбараа аймгуудад байгуулах чамгүй хүнд даалгаврыг хэр чинээндээ биелүүлэх гэж зүтгэсээр, Говь-Алтай аймагт ажиллав.
    Бүх л аймагт, замын дагуу сумдын номын санд “Монгол бөөгийн ёс зүй”, Монгол бөө номыг хандивлаж явсан билээ. Цаас хүнд учраас нилээд овор ихтэй ачаатай хотоос хөдөлсөн юм. Говь-Алтай аймагт хэдэн зуун ширхэг номыг түгээхээр үлдээсэн билээ.

     

     

    djmedia:110
  • ЦЭРГИЙН СУРГУУЛИЙНХАН

    нийгмийн ухааны багш нартай авахуулсан зураг нэн ховор зурагт орно. Нийгмийн ухааны тэнхимийн бүх багш нар зурганд орсон байгаа. 1921-1990 он хүртэлх хэн хүний танилцаж байгаагүй хэлмэгдүүлэлтийн материалыг уншсаны хувьд хэлмэгдлийн тухай бичихсэн гэж бодож явдаг. Манай тэнхимийн ихэнх багш нар 1960-иад оны “сэхээтний төөрөгдлийн” хэлмэгдэлд өртсөн хүмүүс байж билээ.
    Цэргийн сургуулийн дөрвөн жил нэгэн казармд алба хааж, амьдарна гэдэг эрчүүдийн насан туршийн нөхөрлөлийн суурь болж өгдөг. Тэгэхээс аргагүй. Цэргийн амьдралын эхлэл болсон карантины сар тангарагийн баяраар өндөрлөнө. Энэхүү баярын арга хэмжээнд шинэ дайчдыг төлөөлөн үг хэлж, үүрэг авч байхад дэргэд минь ЦНДС-ийн захирал, дэслэгч генерал Ж.Ёндон, ротын захирагч ахмад Чулуундорж, курсын захирагч, ахлах дэслэгч Хүрэлбаатар нар байж, радиогийн сурвалжлагч сурвалжлага авч билээ. Удалгүй дэслэгч генерал Ж.Ёндон, БХЯ-ны сайдаар дахин томилогдсон билээ.
    Сургуулийн жил эхлээд тасгийн захирагч, бага түрүүч, удалгүй курсын захирагчийн орлогч, түрүүч цолтой хэдэн сарыг өнгөрөөв. Тэр жилээс сонсонгчид он, оноор байрлах болсонтой холбогдуулж, нэгдүгээр курсүүдийн жагсаалын даргаар томилогдож, ахлах түрүүч цолтой ажиллах болсон билээ.
    ЦНДС-ийн захирал, генерал Ж.Ёндон жагсаалын дарга нартайгаа илүү дотно харилцдаг байсан. Би генералынхаа гарын үсэгтэй дурсамжийг нандигнан хадгалдаг.
    Нэгдүгээр курсийн сонсогч надад цэргийн нэртэй жанжинтай гар барьж, бусад соносгчоос илүүтэй танил болж байсан тэр мөч мартагдашгүй юм. Хүлээж байсан өвлийн амралт болж хотын хэд анхны дурсгалын зургаа авахуулсан байдаг.
    Эхний жилээс эхлээд цэргийн карантин дээр бага даргаар томилогдон ажилласан билээ. Цэргийн хэргийн анхны цагаан толгой заах сургалтын нэг сар цэрэг хүний олон зан чанарыг тодорхойлно. Тэдний дотроос олон генерал, хурандаа, улс төрийн албан тушаалтан, Ерөнхий сайд, БХЯ-ны төрийн нарийн бичгийн дарга, Жанжин штабын орлогч дарга нар төржээ.
    Хоёрдахь жилд карантин дээр ажилласан бага дарга нар зургаа үлдээжээ. Дараа нь бид салаан захирагчийн дадлагаа Зүүн баянгийн дивиз дээр хийсэн юм. Биднийг ангийн багш дэд хурандаа Хасгиа ахлаж ажилласан билээ.
    Биднийг цэрэг хүний хатуужил, эр хүний хатуу гарыг дааж сургаж, цэрэг хүн болгосон Батальон захирагч дэд хурандаа Бавуудорж, Ротын захирагч ахмад Цэнд-Аюуш, улс төрийн орлогч ахлах дэслэгч Бямба, курсын захирагч ахлах дэслэгч Батсүх нар хамтдаа байх нэгэн зураг надад бий.
    Генерал Лхагвасүрэн гуйатай сургуулийн клубт болсон уулзалтын дараа бид хамтдаа зургаа даруулсан байдаг. Монгол хүн сансарт ниссэн түүхэн мөчид армийхан офицеруудын ордонд сансрын нисгэгч Гүррагчааг хүлээн авах баярын цуглаанд сонсогчдоо төлөөлөн оролцож баяр хүргэж үг хэлж байсан мөчөө дурсах сайхан.
    Хамгийн дурсамжтай үйл явдал бол Монголын Ардын Армийн 60 жилийн ойн баярын хуралдаанд тэргүүлэгчдийн суудалд суусан. Тэнд би арын өрөөнд Маршал Цэдэнбал даргатай гар барин мэндэлсэн ховор завшаан тохиосон.
    Курсын захирагч ахдах дэслэгч Батсүх, бага дарга нартай авахуулсан зураг байна. АЭХЦ-ийн ангид улс төрийн орлогчийн дадлагаа гурвуулаа хийсэн юм. ЦНДС-ийн ойд зориулж драмын жүжиг тоглож билээ. Тэр жүжигт оролцсон дүрүүд хувцастайгаа зургаа даруулсан байдаг. Цэргийн сургуулийн хээрийн полигоны Галын бэлтгэлийн шалгалт дээр дэслэгч генерал Цог ирсэн байлаа. Буудлагын улаан шугам дээр сандал тавиулж тухлаад жагсаалаас энэ жил онц төгсөх гэж байгаа арван сонсогчийг гаргаж билээ. Тэгээд өөрийн биеэр буудлагын шалгалтыг авсан юм. Буудлагын дадлагыг бүрэн хийсэн болохоор өөртөө итгэлтэй болдог юм билээ. Шалгалтын дараа онц төгсөгч ганц үлдсэн билээ.
    Төгсөлтийн ажиллагаанд Улсын шалгалтын комиссыг дарга хошууч генерал Гомбосүрэн, “энэ жил алтан медальтай, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит цалинтай төгсөж байгаа сонсогч хэн билээ” гээд заалгаад, надад дөхөж ирээд медалийг сонирхож билээ. Сонсогч нарт ахлагч цол тун ховор олгодог байсан. Тиймээс би ахлагч цолоороо гангарах их дуртай байлаа.
    Дөрвөн жилийн дараа төгсөгчдөө төлөөлж үг хэлэх завшаан надад тохиов. Анх элсэж ороход дэргэд минь дэслэгч генерал Ж.Ёндон байсан бол төгсөхөд Сүхбаатарын талбайд болсон төгсөлтийн ёслолын ажилагаанд БХЯ-ны сайд хурандаа генерал Ж.Авхиагаас дэслэгчийн мөрдөсөө гардан авч, “сайдын дурсгал“-ын цагаар шагнуулж, төгсөгчдөө төлөөлж үг хэлж, тэр болгон хүнд олдохгүй ховор дурсамжаар цэргийн сургуулиа төгссөн билээ. Ахдах дэслэгч, ахмад цолыг хугацаанаас өмнө шагнуулж байсан. Гэвч ч хүсээгүй боловч армиас “хүчээр” халагдаж, хүнд хэцүү сорил дунд миний амьдрал өрнөсөн юм.
    Д.Жаргалсайхан

     

    djmedia:109
  • Бөө нар ийм хэрэг үйлджээ-2012 он архив

    байгууллагаас тасрахаа больжээ. Сэрэмжлүүлэг болгох үүднээс бөө нэртэй этгээдүүдийн үйлдсэн хэргийг тоймлон хүргэе.
    БӨӨ БОЛОХ МӨНГӨ ӨГСӨНГҮЙ ГЭЖ ЭГЧИЙГЭЭ ХӨНӨӨЖЭЭ
    Э.Учрал гэгч одоо 18 настай. Тэрбээр бөө болохоор шийдэж зан үйлд зарцуулах мөнгийг нагац эгчээсээ гуйжээ. Нагац эгч Цэрэннадмид нь түүнд мөнгө өгөөгүй аж. Үүгээр нь шалтаглан Э.Учрал өнгөрсөн оны арванхоёрдугаар сарын 27-ны өдөр нагац эгчийгээ зургаан удаа хутгалан амь насыг нь хөнөөжээ. Түүнийг танхайн сэдэлтээр, онц хэрцгий аргаар хүний амь хөнөөсөн гэх үндэслэлээр Эрүүгийн хуулийн 91 дүгээр зүйлийн 91.2.2, 91.2.12 дахь хэсэгт зааснаар шалгаж байгаа аж.
    БӨӨГИЙН ЧАНАР АВАХУУЛНА ГЭЖ ТҮЛЖ АМИНД НЬ ХҮРЧЭЭ
    Өөрийгөө бөө хэмээн өргөмжилсөн Д.Болд-Эрдэнэ гэгч Наранзул гэх эмэгтэйд бөөгийн чанар авахуулна хэмээн халуун чулуугаар түлж, амь насанд нь хүрсэн хэрэг өнгөрсөн оны наймдугаар сарын 17-нд гарсан. Д.Болд-Эрдэнэ бөөгийн чанар авахуулна гэж дээрх эмэгтэйг гурван чулуу халаасан ууран дээр суулган, дээрээс нь хоёр давхар хөнжил нөмрүүлжээ. Талийгаачийг амьсгалын замын бүтэлттэй, биеийн ихэнх хэсэг нь түлэгдэж амиа алдсан гэдэг дүгнэлтийг шүүх эмнэлгээс гаргасан байна. Төв аймгийн Сэргэлэн сумын V багийн нутаг Авдрантын уул гэдэг газарт гарсан энэ хэргийг прокурорын байгууллага хянаж, сум дундын шүүхэд шилжүүлсэн байна.
    Үүнээс гадна Ховд аймгийн Мөст сумын нутаг Улаан толгой багт бөө гэх Ч.Цагаанцоож хохирогчийг ширгэлж байна гээд биед нь хүнд гэмтэл учруулжээ. Хохирогч гэмтлээ даахгүй нас барсан аж. Түүнийг санамсаргүйгээр хүний аминд хүрсэн гэх үндэслэлээр Эрүүгийн хуулийн 94 дүгээр зүйлийн 94.1-д зааснаар шалгаж байгаад Өршөөл үзүүлэх тухай хуульд хамруулжээ. Бөө Р.Бадамханд, Б.Цогтсайхан нар Дархан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутагт өнгөрсөн оны долдугаар сарын 29-ний өдөр зарим хүний онгод, тэнгэрийг дуудаж “гүй” гэж тойргоор гүйлгэжээ. Бөө болох гэсэн хүмүүс гүйцгээж байтал нэг нь бахардаж амиа алджээ.
    ӨВЧНИЙГ НЬ ЭДГЭЭЖ, ТУС БОЛОХ НЭРИЙДЛЭЭР ЗАЛИЛДАГ АЖ
    Бөө нар залилан хийхдээ ихэвчлэн дээд тэнгэртэйгээ холбогдон засал хийж, өвчин зовлонг нь анагаана, баян чинээлэг болгоно гэдэг аж. Тухайлбал, өөрийгөө бөө гэх О.Даваацэрэн иргэн Э-ийн тархины саажилттай хүүхдийг эмчилж өгнө гэж гурван сая төгрөгийг нь өнгөрсөн оны дөрөвдүгээр сард залилан авчээ. Гэтэл өвчтэй хүүхдийг эдгээгээгүйгээр барахгүй эмчилгээ хийлгээгүйгээс болж хүүхдийг бие улам муудсан аж. Тиймээс хохирогчид цагдаагийн байгууллагад гомдол гаргажээ. Бөө О.Даваацэрэнд Эрүүгийн хуулийн 148 дугаар зүйлийн 148.1 дэх хэсэгт зааснаар эрүүгийн хэрэг үүсгэн шалгасныг Орхон аймгийн прокурорын газраас хэрэгсэхгүй болгожээ.
    Мөн зайран Г.Даринчулуун өнгөрсөн оны тавдугаар сард Т.Ундармааг бөө болгож өгнө гэж 2.5 сая төгрөгийг нь залилан авсан хэргийг Чингэлтэй дүүргийн цагдаагийн хэлтэст шалгажээ. Түүнд холбогдох залилангийн хэргийг хохирогч зайрантай эвлэрснээр хэрэгсэхгүй болгосон байна.
    Б.Падсүрэн гэгч өнгөрсөн оны арванхоёрдугаар сард Баянгол, Чингэлтэй дүүргийн нэр бүхий таван иргэнийг эмчилнэ, бузрыг нь арилгана, бигнэнэ гэх мэтээр их хэмжээний алт, мөнгөн эдлэл, 51 сая төгрөгийг залилан авчээ. Түүгээр барахгүй “АМАА” хувийн эмнэлэгт бөөлж байхдаа 100 ам.доллар, нэг сая гаруй төгрөг хулгайлжээ. Түүнийг залилан, хулгайн хэргээр яллагдагчаар шалгаж байгаа аж.
    Мөн Орхон аймгийн иргэн Ч.Балжинням нь гар утаснаасаа “Чи хүнд тусал. Буян үйлд. Тэгэхгүй бол ээжийн чинь өвчин улам хүндэрнэ” гэх мэт мессэж бичиж Г.Баасандорж, Ч.Нарантунгалаг нараас 24 сая гаруй төгрөг залилжээ. Түүнд шүүхээс зургаан жил хорих ял оноосон байна. Хөвсгөл аймгийн иргэн Н.Баатар гэгч нь өөрийгөө бөө гэж итгүүлэн хохирогч Сүхбатад “Хэт хутга чинь амьдралд чинь гай болно” гэж өөртөө авчээ. Үүнийхээ хариуд хоёр жил хоригдохоор болсон аж.
    УДГАН БОЛОХ ШАВИА ХҮЧИНДЭВ
    Бөө гэх Ю.Эрдэнэ-Очир Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын иргэн Б-г шавиа болгохоор тохиролцжээ. Улмаар өнгөрсөн оны дөрөвдүгээр сарын 4-ний 21.00 цагийн орчимд шавийнхаа удган болох ёслолыг тэмдэглэж архи өгчээ. Шавь нь өөрийгөө хянах чадваргүй болтлоо согтсон үед Ю.Эрдэнэ-Очир хүчинджээ. Түүнийг бусдыг биеэ хамгаалж чадахгүй байдлыг нь далимдуулан хурьцал үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, Эрүүгийн хуулийн 126 дугаар зүйлийн 126.1 дэх хэсэгт зааснаар 1.5 жил тэнсэн харгалзах ял оноожээ.
    ӨРГӨЛ ӨГСӨНГҮЙ ГЭЖ МАШИНЫГ НЬ ШАТААВ
    Сэлэнгэ аймгийн Баруунхараа сумын иргэн Ж.Баярсайхан жилийнхээ заслыг хийлгэхээр Э.Мөнхбат гэгч бөөд үзүүлжээ. Гэтэл Э.Мөнхбат “Танайх сайн засал хийлгэхгүй бол маш их хохирол амсана. Бүр амь насанд чинь аюултай” гэж засал хийх их хэмжээний өргөл нэхжээ. Тухайн үед Ж.Баярсайханд бөөгийн нэхсэн мөнгө байгаагүй учраас засал хийлгээгүй аж. Э.Мөнхбат өргөл барьж бариагүй, өөрийг нь хүндэтгэсэнгүй гэж хорсон өнгөрсөн оны арванхоёрдугаар сарын 24-ний шөнө хохирогчийн “Сузуки” маркийн 78-97 УБР улсын дугаартай машиныг дэлбэлжээ. Түүнийг бусдын эд хөрөнгийг санаатайгаар устгасан гэх үндэслэлээр шалгаж байна.
    Ц.ӨРНӨХ

  • Анхлан танилцав

    Биднийг очиход Моко зайран тосож уулзсан билээ. Монгол бөөгийн Дархан удган Д.Энхжаргал ийнхүү МБНЭ-ийн Д.Жаргалсайханг Монголын нэртэй зайран Мокотой танилцууллаа.
    Биднийг зайран Моко өөрийн онгодын гэртээ урилаа. Моко зайрантай МБНЭ-ийн ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан уулзаж Монгол бөөгийн хөгжил, Бөөгийн байгууллагуудын өнөөгийн байдал хэтийн төлвийн талаар танилцууллаа.
    Ийнхүү МБНЭ-ийн ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан Моко зайрантай анхлан танилцаж харилцан санал бодлоо солилцсон ярилцлага сонирхолтой болж өнгөрлөө.
    Д.Хүрэлбаатар

  • №35 Шарын шашин дэлгэрүүлсэн нь

    Алтан ханы орыг залгасан түүний хүү Сэнгэдүүрэнтэй холбоо хэлхэгээ зузаатган байтал, мөн онд тэрхүү Сэнгэдүүрэн бас нас баржээ. Ингээд Далай ламын холбоотон Абатай хан, Хутагтай сэцэн хунтайж, Сэнгэдүүрэн нар удаа дараагаар нас барсан учир эрхбиш Монголын өөр нөлөө бүхий феодалуудтай холбоо тогтоох нь чухал болжээ. Алтан хүн нас барсны дараа Баруун түмэний байдал аажмаар доройтож, нөлөө бүхий этгээд бараг үгүй болсон тул Далай лам, Зүүн гурван түмэний томхон феодалууд, тухайлбал тэр үед хүчирхэг байсан Түмэн засагт хаантай холбоо тогтоохыг эрмэлзжээ.
    Алтан ханыг нас барсны дараа Содномжамцыг хоёр ч удаа нутагтаа залж байсан ба Содномжамц сүүлийн урилгыг хүлээн аваад очихыг завдан байтал 1588 онд нас барсан билээ.
    Баян хүн тус бүр тусгай нэг сүм барьж бурхан шүтээн их тахиж, лам хувраг залж ном уншуулж өдөр бүр хүж асаан тахилга тавьж мөргөдөг болов.
    Шарын шашин бөөгийн мөргөлийг богино цагийн дотор ялж Монголын ард түмний сэтгэл санааг эзэмдэн, аж байдалд гүн нэвтрэн асар нөлөөтэй хүчин зүйл болж чадсаны шалтгаан нь зөвхөн албадлага хавчлага хэрэглэсний төдийхөн гэхэд учир дутагдалтай. Түүнчлэн шарын шашны гадна талын сүр жавхлан зан үйлийн уран нарийнаар бөөгийн мөргөлөөс хавьгүй давуу илүүгээр шүтлэгтэн олныг биедээ татаж чадсанаас тийнхүү ялав гэхэд бас л хангалтгүй мэт. Дээрх шалтгаануудаас гадна тухайн үеийн Монголын түүхт нөхцөл байдал нь шинэ шашин олны сэтгэлд хялбархан байр суурь олж чадах зам мөрийг засаж өгсөн болов уу гэмээр. Шарын шашин бөө мөргөлийг бодвол цус урсгахыг хориглон номхон хүлцэнгүй байхыг номлож байжээ. Сүсэг бишрэлийн хүчээр аливаа зовлонгийн үндсийг арилгаж хойд насандаа сайн төрлийг олох ба энэ насандаа ертөнцийн жаргалыг эзэлж болно гэж итгүүлдэг байсан нь үргэлжийн дайн байлдаанд зүдэрсний улмаас амар жимир амьдрах гэсэн ард олны оюун сэтгэлийг татаж чадсан байна. Энэ талаар Хутагтай Сэцэн хунтайжийн хэлж байсан үгийг холбогдуулан авч үзэж болно.
    Бөөгийн мөргөлтэй жишиж үзэхэд шарын шашин XVI зууны Монголын аж байдалд тодорхой хугацаанд зарим талын соён гэгээрүүлэх үүрэг гүйцэтгэжээ. Бөөгийн мөргөлийн зэрлэг бүдүүлэг зан үйлийг халж өөрчлөхийн хамт Монголын тал нутагт Энэтхэг, Түвэдийн соёлын зарим ололтыг авчран дэлгэрүүлсэн байна.
    Тархай бутархай монголчууд нэгэн шүтлэгтэй болсноор оюун санааны барилдлагаар холбогдож, зарим үед тэр нь тэдний улс төрийн талаар нэгдэхэд нь хүчин зүйл болж байжээ.
    Шарын шашныг хүлээн авсан нь овгийн байгууллын үеийн үлдэцийг арилгахад түргэтгэх нөлөө үзүүлэв. Энэ нь тэр үеийн нүүдэлчдийн дунд байсан зарим нэгэн бүдүүлэг зан суртлыг өөрчлөн халахаар илрэлээ олжээ.
    Шарын шашин нь зөвхөн овгийн байгууллын үлдэгдлийг устгахад нөлөөлснөөр барахгүй Монголын нийгмийн феодалжих үйл явцыг цаашид түргэтгэсэн байна.Шарын шашны дэлгэрэлт нь монголын феодализмын хөгжилтэй уялдсан нь санамсаргүй хэрэг биш, их гүрний үед дэлгэрсэн бурханы шашин нь бидний дээр хэлсэнчлэн их төлөв ноёрхох ангийн дунд дэлгэрч байсан бөгөөд жинэнэ монгол газар, монгол хүний дунд шашны төв нь Монгол нутагтаа байршиж монголын феодалын харилцаа хөгжихийн хэрээр ард феодал хоёр ангийн зөрчил хурцдаж байсан нөхцөл байдлын дунд буй болсон хэрэг.
    Шарын шашин дэлгэрсэн нь монголчуудын соёл боловсролын амьдралд томхон үйл явдал байлаа. Санскрит, түвэд хэлнээс шашны олон судар номыг орчуулсан нь монгол бичгийн хөгжлд үлэмжхэн түлхэц болсон байна.
    Монголын феодалууд өөрийн Монгол улсын дотор харъяат албат ардын дунд шашныг, энэ удаа шарын шашныг санаачлан дэлгэрүүлсэн нь ер ард иргэдийг зөвхөн соён гийгүүлэх хүсэл эрмэлзлэлээр биш харин юуны өмнө өөрсдийн ноёрхол эрхшээлээ бататгах, дайн байлдаанд нэрвэгдэж санал сэтгэл нь алагдаж, эсэргүүцэн тэмцэх болж эхлэсэн өргөн олон малчин ардыг тайвшруулан захирахад шарын шашныг үзэл суртлын зэвсэг болгон ашиглах тодорхой зорилготой байсан юм.
    Шашин нь Монголын эрх чөлөө, тусгаар тогтнолын тэмцлийн зарим үед зохих хэмжээний эерэг үйлдлийг үзүүлж байжээ.

    Түүхийн жимээр аялалыг хөтлөсөн Д.Жаргалсайхан

  • ЭМЭГТЭЙЧҮҮД, ЭРЧҮҮДИЙН БАЯРАА ХАМТРАН ТЭМДЭГЛЭВ.


    Өдрийн хоолны дараа ОХУ-ын бцриадаас ирсэн зочиддоо өнгөрсөн жил хийгдсэн хаврын Лусын тахилга, Байгаль нуурын Ольхонд хийсэн киног үзүүлсэн юм.
    Олон улсын эмэгтэйчүүдийн баярын мэндчилгээг Монгол бөөгийн их удган Отгонсүрэн дэвшүүлж баяр хүргэж оройны амралтын ажиллагааг эхэлсэн билээ. Оройн зоогоо “хорхог” хийж хүртэн, хамтдаа хөгжилдөн ярилцлаа.
    Цэвэр агаарт дуугаа дуулж, цэнгүүнд бүжиглэж баярын сэтгэлээр хөөрөлдөн нэгэн оройг өнгөрүүллээ. Нэг нэгнээ ойлгон, хамтарч нягтарч ажиллахад чөлөөт амралт боломж өгч байдаг.
    Энэ жилийн хувьд хоёр Нэгдсэн их тахилга, гурван орон нутгийн тахилга хийнэ. Энэ бүхэнд хамт олноороо сэтгэл нэгдэн хамтран ажиллахад та бүхний хүчин туслалцаа их билээ. Ийнхүү манай хамт олон хоёр баяраа нэгтгэн хамтдаа тэмдэглэж өнгөрүүллээ.
    Б.Цэлмүүн

  • БАТ-ОТГОНЫ ЗОХИОН БАЙГУУЛСАН ХУРАЛ, ТАХИЛГАД ОРОЛЦОВ.

    Хоролдамба, Бадарч нар Эрдэм шинжилгээний хуралд оролцсон юм. МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан, Гавьяат дуучин Ариунаа хоёр олон жилийн дараа уулзаж, орон нутагт арга хэмжээнд хамтарч оролцож, зохион байгуулж байснаа дурсацгаана билээ.
    Бид “Бөө, түүний мөн чанар” сэдэвт Эрдэм шинжилгээний хуралд тавьсан илтгэлийн талаар санал бодлоо илэрхийлсэн юм. Гэвч энэ нь алдаа болсон. Үүнийг хожим тайлбарлах болно. Бат-Отгон “Эрдэм шинжилгээний хурлын эцсийн үр дүн, ач холбогдол бол нийгэмд бөөгийн тухай үнэн, зөв, нэгдсэн ойлголтыг өгөх, ялангуяа монгол бөөгийн тухай хамгийн зөв ойлголтыг өгөхөөс гадна ерөөсөө бөө гэж яг юу юм, бөөгийн мөн чанар нь юу юм гэдэг монгол суу ухааны үндсэн ойлголтуудыг өгөх юм. Харин хэлэлцүүлгийн эцсийн үр дүн, ач холбогдол бол зөвхөн монгол бөө нар дотроо төдийгүй гадны бөө нартай хамтарч өөрсдийн өмнө тулгарч байгаа асуудлуудаа ярилцах, хамтарч гарц хайх, хамтарч шийдвэрлэх болон газар газрын бөө нарын бөөлөх зан үйл, дэг ёсыг солилцох, санаа бодлоо хуваалцахад оршино.” Гэж тайлбарласан юм.
    Хурлын дараа нэгэн тэнгэрийн тахилга хийсэн. Энэ тахилга бол 13–р зуунаас хойш огт хийгдэж байгаагүй тахилга гэдгээрээ онцлог гэж мэдээлсэн. Хар болон цагаан сүлдийг тэнгэрийн тахилга хийж амилуулдаг учиртай юм байна. Тэгэхдээ бүр яг хүн шиг гурван амиар давхар амилуулдаг юм байна. Тэгж гэмээнэ сүлд нь тэнгэрийн хүчийг татаж ирдэг, татаж буулгадаг оньс болдог юм байна. Харамсалтай нь, одоо манай төрийн ордонд байгаа цагаан сүлд, батлан хамгаалах яаманд байгаа хар сүлд нь, бас тэнгэрийн улаач нарын шүтээн дээр байгаа хар, цагаан сүлд нь тэнгэрийн ёсоор амилаагүй учир тэнгэрийн хүчийг татаж ирж чаддаггүй юм байна. Тиймээс энэ тахилгыг хийснээр тэнгэрийн хүчийг татаж буулгах цагаан сүлд жинхэнэ тэнгэрийн ёсоор амилна.
    Би тэнгэрийн улаач болсон. Дээр нь миний онго тэнгэрүүд энийг л хийх гэж мөнх тэнгэрт тангараг тавиад бууж ирсэн. Энийг л хийх ёстой. Би бөө болсноороо онго тэнгэрүүдээрээ дамжуулж, 13-р зуунаас хойш тасарсан энэ том тэнгэрийн тахилга, энэний мэдээлэл бүх юмыг аваад тэрний хүчээр энэ тахилгыг хийлээ. Гэсэн билээ.
    МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан өмнө болсон Эрдэм шинжилгээний хуралд үг хэлсэнээсээ болж энэ тахилгад оролцох эрхгүй болсон. Бат-Отгоны шавь нар тахилгад оролцохоор очсон МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайханыг угтаж, ийм мэдэгдлийг хийсэн байна. Удалгүй Бат-Отгон ч өөрөө ирж энэ мэдэгдлээ баталгаажуулсан. Тэгээд МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан тахилгад оролцолгүй “Х1Х зуун” амралт жуулчлалын бааз руу хөдлөв.
    Д.Хүрэлбаатар

  • БӨӨ Э.МӨНХБАТ МӨНГӨӨР ЗАСАЛ ХИЙЛГҮҮЛСЭНГҮЙ ГЭЖ Ж.БАЯРСАЙХАНЫ МАШИНЫГ ДЭЛБЭЛЖЭЭ

     

    Тэд жилийнхээ заслыг хийлгэхээр Э.Мөнхбат гэгч бөөлдөг залууд үзүүлжээ. Гэтэл Э.Мөнхбат «Танайх сайн засал хийлгэхгүй бол маш их гарз хохирол амсах юм байна. Түүнээс цаашилбал амь насанд аюултай» хэмээн хэлж, их хэмжээний мөнгө нэхсэн гэнэ. Харин Ж.Баярсайханд тухайн үед Э.Мөнхбатын нэхсэн мөнгө байхгүй байсан болохоор засал хийлгээгүй юм байна.
    Нэхсэн мөнгийг нь өгөөгүйд хорссон бөө Э.Мөнхбат гэгч уурхайн тэсэлгээнд хэрэглэдэг хоёр ширхэг бодис машин доор нь тавьж, тус хэргийг үйлдсэн байна. Энэ хэрэг гарсны дараагаар Ж.Баярсайхан өөрийгөө бөө хэмээсэн Э.Мөнхбатын хэлсэн нь үнэн байсан гэж итгэж байжээ.
    Болсон хэргийн талаар сумынхаа Цагдаагийн хэсэгт мэдэгдсэнээр хэрэг гарснаас хойш тав хоногийн дараа буюу 29-ний өдөр гэмт этгээд Э.Мөнхбат болохыг тогтоосон байна. Одоогоор гэмт этгээд болох Э.Мөнхбат нь Зүүнхараа сумын Цагдан хорих төвд хоригдон шалгагдаж байгаа бөгөөд бид газар дээр нь хийсэн сурвалжлагаа маргаашийн дугаарт хүргэх болно.

    БӨӨ МАШИН ДЭЛБЭЛЖЭЭ

    Сэлэнгэ аймгийн Баянгол сум буюу Баруунхараад өнгөрсөн арванхоёрдугаар сарын 26-ны 04.00 цагийн үед иргэн Ж.Баярсайханы “Сүзүки” маркийн автомашиных нь дор уул уурхайн зориулалттай тэсрэх бодис тавьж дэлбэлсэн хэрэг гарсан талаар бид өмнөх дугаартаа мэдээлсэн. Уг хэргийг Э.Мөнхбат гэгч үйлдсэн нь мөрдөн байцаалтын явцад тогтоогджээ. Бид уржигдар хэрэг болсон газарт очсон юм. Баруунхараад “Найман шарга” гэх хүнсний дэлгүүр байдаг. Дээрх хэрэг уг дэлгүүрийн ар талд байрлах хашаанд болжээ. Гэмт этгээдүүд уул уурхайн тэсэлгээний зориулалттай “Амонит 6Ж” гэх бодис хоёр ширхгийг машиных нь дор тавьж, дэлбэлсэн байна. Уг хашаанд микроавтобус болон суудлын автомашин байжээ. Гэмт этгээдүүд “Сүзүки” маркийн 67-98 УБС дугаартай суудлын автомашиныг нь дэлбэлжээ.

    Дэлбэрэлтийн уршгаар машины шал цөмөрч, салхины болон хаалга, арын шил, хойд, урд буфер нь хагарсан байна. Ойр орчмын айлуудад дэлбэ рэлт хүчтэй мэдрэгдсэн ч, тус суманд үйл ажиллагаа явуулдаг БНХАУын хөрөнгө оруулалттай тэсрэх бодисын үйлдвэрийнхэн туршилт хийж байна гэж бодоод анзаараагүй өнгөрч. “Ж.Баярсайханы машин шатсан байхыг өглөө мэдсэн” гэж ойр орчмын нь айлынхан болон дэлгүүрийн худалдагч ярьж байв. Ж.Баярсайханы дэлгүүртэй залгаа, дугуй засварын газар ажиллуулдаг хүнтэй уулзахад “Тэр шөнө би эндээ хоносон. Их хүчтэй дэлбэрэлт болж, газар доргисон. Хааяа ийм чимээ гардаг болохоор анзаараагүй унтсан” гэв. Биднийг тэнд очиход “Найман шарга” дэлгүүрийн эзэд гэртээ байсангүй.
    Хөршүүд нь “Өглөөгүүр байсан юмсан. Хот руу явцгаасан юм болов уу. Эсвэл Зүүнхараагийн Цагдаагийн хэлтэс рүү явсан байх” гэж байлаа. Дэлгүүрийн ваакуум цонх дэлбэрэлтийн уршгаар хагарч, гялгар цаасаар таглажээ. Цонх төдийгүй гэр, дэлгүүрийг нь тусгаарласан шилэн хаалга ч хагарсан байв. Ж.Баярсайхан, түүний эхнэр Туяа нар эзгүй тул Баруунхараагийн Цагдаагийн хэсгийн дарга, хошууч Х.Ганхөлөгтэй уулзахад “Би арванхоёрдугаар сарын сүүлчээр шинээр томилогдож ирсэн. Намайг энд шилжиж ирэхээс өмнө энэ хэрэг болсон учраас та бүхэнд мэдээлэл өгөх боломжгүй. Иргэн Ж.Баярсайханы машины дор тэсрэх бодис тавьж дэлбэлсэн хэргийг Зүүнхараагийн Цагдаагийн хэлтсийн Эрүүгийн тасгийн дарга, хошууч Г.Батхуяг тэргүүтэй ажилтнууд шалгаж байгаа” гэв. Дэлбэрэлт болох үед гудамжинд явж байсан хүн суудлын автомашинтай хүмүүс Ж.Баярсайханы хашаанаас гарч, зугтаж яв – сан тухай мэдээллийг цагдаагийн байгууллагад өгснөөр гэмт хэрэгт, хоёр хүн холбоотой болохыг нь мэджээ.
    Хэрэг гарснаас хойш хэд хоногийн дараа цагдаагийн ажилтнууд зайран гэх Э.Мөнхбатыг сэжиглэн Зүүнхараагийн Цагдаагийн хэлтэст саатуулсан байна. Бид хохирогч нартай холбогдож зарим зүйлийг тодруулах гэсэн боловч ямар нэгэн зүйл ярихыг хүссэнгүй. Тэндээсээ Сэлэнгэ аймгийн Мандал сум буюу Зүүнхараагийн Цагдаагийн хэлтсийнхэн тэй уулзахаар очлоо. Тус хэлтсийн Эрүүгийн тасгийн дарга, хошууч Г.Батхуягаас хэргийн талаар лавлахад “Мөрдөн байцаалт дөнгөж эхэлж байгаа болохоор мэдээлэл өгөх боломжгүй. Шалгалт дууссаны дараа прокурорын зөвшөөрлөөр зарим мэдээллийг өгч болох байх” гэсэн юм. Тус сум дахь Сум дундын Прокурорын газрын прокурор Г.Чагдараас хэргийн явцын талаар лавлахад “Уг хэрэгт холбогдуулж хоёр хүнийг саатуулан шалгаж байгаа. Мөрдөн байцаалт дөнгөж эхэлж байгаа учраас бидэнд илүү мэдээлэл алга. Ямар ч байсан иргэн Ж.Баярсайханы машины дор тэсрэх бодис тавьж дэлбэлсэн хэргийг илрүүлсэн. Нарийвчлан шалгах олон зүйл байгаа учраас үүнээс илүү мэдээлэл өгөх боломжгүй. Сэжигтэн Э.Мөнхбатыг цагдан хорьсон” гэв.
    Тус Цагдаагийн хэлтсийн өөр нэгэн эх сурвалж “Сэжигтэн Э.Мөнхбатыг бөө болсон, үздэг, арга засал хийдэг гэхээр нь Ж.Баярсайхан гэр бүлийнхнээ үзүүлэхээр очсон юм билээ. Гэтэл Э.Мөнхбат “Энэ оны сүүлчээр танайд ихээхэн гарз хохирол учирна. Цаашлаад та нарын амь насанд ч аюул учирч болзошгүй. Нэг сая төгрөг аваад ир, аргалж өгнө” гэжээ. Ж.Баярсайхан мөрдөн байцаалтын явцад өгсөн мэдүүлэгтээ “Тухайн үед мөнгө төгрөгний боломж байгаагүй тул заслаа хийлгэж чадахгүй байсаар оны сүүлч болсон. Гэтэл машин дэлбэлэх үед 95… дугаараас миний утас руу залгаж “Шаардсан мөнгийг өг, эс тэгвэл гэр бүлд чинь муу зүйл болно. Цагдаад хэлбэл амь насанд чинь аюул учруулна” гэж заналхийлсэн” гэжээ. ЭЦГ-ын ажилтнууд залгасан дугаар болон бусад нотлох баримтыг цуглуулснаар Э.Мөнхбат уг хэргийг үйлдсэн гэдгийг тогтоосон байна. Тэсрэх бодисыг хаанаас хэрхэн олж авсныг ч илрүүлжээ.
    Цагдаагийнхан эхэндээ Баруунхараад үйл ажиллагаа явуулдаг БНХАУ-ын хөрөнгө оруулалттай уул уурхайн тэсэлгээний бодисын үйлдвэрээс хэн нэгэн тэсрэх бодис авч Э.Мөнхбатад худалдсан байж болзошгүй гэж таамаглаж байсан гэнэ. Гэвч тус үйлдвэр орон нутгийн цагдаагийн байгууллагын хяналтад үйл ажиллагаа явуулдаг учраас тэндээс тэсрэх бодис авах ямар ч боломжгүйг тогтоожээ. Тус үйлдвэр Дархан-Уул, Сэлэнгэ болон Төв аймгийн хойд хэсэгт үйл ажиллагаа явуулдаг уул уурхайн компаниудыг тэсэлгээний бодисоор хангадаг юм байна. Сэжигтэн Э.Мөнхбат цагдаагийнханд өгсөн мэдүүлэгтээ “Уул уурхайн зориулалттай тэсэлгээний бодисыг “Нарантуул” захаас танихгүй хүнээс нэг бүрийг нь 10 мянган төгрөгөөр худалдаж авсан. Тэсрэх бодис авсан хүнээ танихгүй байх. Манай найз намайг Ж.Баярсайханд зааж өгсөн юм билээ. Тэр хүн дэлгүүр ажиллуулдаг, гайгүй мөнгөтэй юм шиг байхаар нь хэдэн төгрөг авъя гэж бодсон юм. Тэгээд шинэ оны өмнөхөн машиныг нь дэлбэлж, гарз гарч байгаа гэж ойлгуулъя гэж бодсон” гэжээ.
    “Улс төрийн тойм” сонин

  • ЯПОНЫ ОЮУТАНТАЙ УУЛЗЛАА

     

    Япон бүсгүй Казакстанд ажиллаж байхдаа бөөгийн тухай анх сонсож, казакын бакен нартай уулзаж байжээ. Тэгээд лавшруулан сонирхосоор Монгол бөөгийн талаар судлаж, унших болжээ.
    Монгол бөөгийн тухай, монголын бөөгийн байгууллагын талаар МБНЭ-ын сайтаар дамжин дэлэгрэнгүй мэдээлэл авч, улмаар монголд ирж бидэнтэй уулзлаа. Хоёул орос хэлээр ярилцаж, хоорондоо чөлөөтэй санал, бодолоо солилцлоо.
    МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан, японы оюутан Мезукитай ярилцаж, түүний сонирхосон асуултад хариулт өглөө. Ирэх зун болох Монгол бөө нарын нэгдсэн тахилгын үеэр ирж, бөөгийн талаар илүү мэдээлэл авч болохыг санал болгосон юм. Мезуки ч урилгыг хүлээн авч монгол бөөгийн арга хэмжээнд оролцохоо илэрхийллээ.
    Б.Банзрагч