Category: Асуулт хариулт

Олон оронтой харилцан хүндэтгэж, эрх тэгш, харилцан ашигтай байх харилцаа хөгжүүлж, хүн төрөлхтний хувь заяаны хамтын цогцыг хамтдаа бүтээн байгуулахад бэлэн байна. Сүүлийн жилүүдэд Хятад улс дэлхийн эдийн засгийн өсөлтөд 30 гаруй хувийн хувь нэмэр орууллаа. Энэ нь дэлхийн эдийн засгийн сэргэлтэд өгөөжтэй төдийгүй дэлхийн энх тайванд тустай юм гэжээ.
Тэрээр: Хятад улс өөрийн нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдлыг хамгаална. Ямхын төдий газраа ч алдахгүй. Мөн бусдын ямхын төдий газрыг ч эзлэхгүй. Хятад улс энх тайван, хөгжлийн замналыг баримталж байна гэжээ.
Ли Кэчян: Хятад улс урьд энх тайван, олон улсын орчинд хөгжсөн. Хойшдоо орчин үеийн хөгжилд хүрэхэд мөн энх тайван, олон улсын орчин шаардлагатай гэжээ. Тэрээр: Хятад улс бусад оронтой хамтран ажиллахдаа зах зээл, худалдааны дүрэм журмыг мөрдөж ирсэн. “Нэг бүс нэг зам” санаачилгыг хэрэгжүүлсэн нь мөн худалдаанд хамтдаа оролцож, хамтдаа бүтээн байгуулж, үр өгөөжийг нь хуваалцах зорилготой юм. Хөгжиж буй орнууд ялангуяа хөгжлөөр тааруу орнуудад чадлын хэрээрээ туслах бөгөөд улс төрийн ямар ч болзол тавихгүй тул улс төрийн талаар нэвтрэх асуудал байхгүй. Олон улсын хамтын нийгэмлэгийн зүгээс олон улсын үүрэг хариуцлагыг нэмэгдүүлэх хүсэлт гаргасан тохиолдолд, Хятад улс хөгжиж буй орны хүлээж авах ёстой олон улсын үүрэг хариуцлагыг хүлээн авна. Хэрвээ эдгээрийг улс төрийн өргөтгөл гэж үзвэл буруу юм гэжээ.

Онгодод өргөж буй хоины шүүс нь хэдийгээр алаад махыг нь чанасан боловч онгодод өргөхдөө бүтэн амьд хонь өргөв гэсэн утгаар болсон мах сүүж мялаалт, 9-нг засал бүхий толгой ,шийр арьс тэргүүнд нь бүрэн байна. Тахилгын бөө барааны газраас онгодын асарыг холуур тойрч 81-н цацал өргөж зальбирахын дээр энэтахилгад ирсэн хүн бүр отгын галын хашлагад нэг чулуу нэмнэ. Онгоддоо өргөх идээ шүүсээ бүрэн тавьсаны эцэст асрын голд ам цагаан дэвсгэр дээр бөө зогсож 81 цацал тахин өргөж, явганаар бөөлж гүйцээд идээний дээжээ Цунцалд өргөнө.
Отгын гал дээр хувь хүртээд цэвэрлэгээ хийж галаа унтраагаад гэр гэртээ харина. Өргөл өргөхөд отгын галыг үз.

тогооноос хутгаар мах шорлог авахгүй, галын эхээр алхахгүй байх ёстой байв. Харин гал голомтын эзэн тэнгэр архи сархад өөх тоц зэрэг галын дөлийг хялбархан бадраах зүйлсийг өргөж түүнийг үргэлж баясгаж байх ёстой ажээ.

… Дээрх мөн тэнгэрийн тэвшин төдийхөн бүхийгээс
Доорх Этүгэн эхийг өлмий чинээхэн бүхийгээс
Сүн далайг чалчааг бүхийгээс
Өөд заялсан гал галайхан ээждээ
Өөх тосийг өргөнөм билээ… гэх мэт дуудаад архи сархад өөх тос өргөдөг байсан

Галт хар тэнгэр

Агарын хайрхад хэмээн ээж хүү охин гурван бөөгийн сүнстэй нөхцсөн хамжаа хар тэнгэрүүдийн нэг

Энх тайванг 2018 онд хүсэж байна” гэжээ. Монголд харин энх тайван нь бол байна, элбэг хангалуун амьдрал нь алга.
Энх тайван, элбэг хангалуун амьдралтай байхын тулд улс оронд ардчилал, чөлөөт зах зээл, шинэ бүтээл гэх гурван хүчин зүйл бүрдсэн байх учиртай. Энэ гурван хүчин зүйлийн хувьд монголчууд бид 2017 онд ямар өөрчлөлт, дэвшил гаргасан бэ?
Ардчилал
Дэлхийн 167 орныг 60 үзүүлэлт, 10 хүртэл оноогоор дүгнэдэг The Economist сэтгүүлийн Ардчиллын индексээр Монгол улс 2014 – 2016 онуудад яг л нэг байрандаа буюу 6.62 оноогоор “гажигтай ардчилал” (flawed democracy) ангилалд гацжээ. Дэлхийн ардчиллын жагсаалтыг Норвеги улс сүүлийн таван жил 9.93 оноогоор тэргүүлж “төгс ардчилал” (full democracy) ангилалд байна. Харин Хойд Солонгос сүүлийн долоон жил (2010-2016) 1.08 оноогоор “дарангуйллын дэглэм” (authoritarian regime) ангилалд сүүл мушгиж байна.
Чөлөөт зах зээл
Монголчуудын гуравны нэг нь ядуу байна. Энэ оны 10-р сарын 17-нд зарласан Үндэсний статистикийн хороо, Дэлхийн банктай хамтран хийсэн судалгааны үр дүнд МУ-ын ядуурлын түвшин 29.6 хувьд буюу хүн амын бараг гуравны нэг ядуу байна. 2014 оны мөн судалгааны үр дүнтэй харьцуулахад энэ нь 37 хувиар өссөн үзүүлэлт. Өмнөговь аймагт ядуурал хамгийн бага буюу 15.4 хувь, Говьсүмбэр аймагт хамгийн өндөр буюу 52 хувьд хүрчээ.
Хэритэж Сангаас 2017 оны тайлангаар Монгол улс эдийн засгийн эрх чөлөөний индексээр 4.6 нэгжээр буурч, 54.8 оноогоор 180 орноос 129-р байр эзэлж “эдийн засгийн эрх чөлөө багатай” ангилалд оржээ. Эдийн засгийн эрх чөлөөний жагсаалтыг Хонгконг 89.8 оноогоор тэргүүлж, Хойд Солонгос 4.9 оноогоор сүүл мушгижээ.
Дэлхийн эдийн засгийн форумаас гаргадаг Хүмүүний капитал индексээр 2017 онд Монгол улс 64.35 оноогоор 130 орноос 51-р байранд орсон. Энэ жагсаалтыг Норвеги 77.12 оноогоор тэргүүлж, Иемэн 35.48 оноогоор сүүл мушгижээ.
Шинэ бүтээл
Дэлхийн ДНБ-ий 0.03 хувийг бүтээдэг Монгол улс 2017-2018 оны Дэлхийн өрсөлдөх чадварын тайланд 137 орноос 101-т жагсав. Тус тайлангийн 12 тулгуур үзүүлэлтээс 137-оос 65-д буюу хамгийн өндөрт жагссан нь “Дээд боловсрол, мэргэжлийн сургалт” байв. Харин сүүл мушгиж яваа буюу 137-оос 123-т жагссан үзүүлэлт нь “Бизнесийн боловсронгуй байдал”.
Инноваци буюу улсыг урагш түлхдэг гол үзүүлэлтээр Монгол улс 101-д жагсчээ. Сүүлийн 10 жилд МУ-ын өрсөлдөх чадварыг тус тайлангийн зэрэглэлээр дүгнэвэл нийт 7 оноогоос 3.6-3.9 онооны хооронд хэлбэлзсэн юм. Манай урд хөрш 5 оноогоор 27-д, хойд хөрш 4.64 оноогоор 38-д жагсаж байна.
Гэхдээ “МУ-ын Тогтвортой хөгжлийн үзэл баримтлал-2030” бодлогын баримт бичигт бид 2030 он гэхэд өрсөлдөх чадвараараа дэлхийд эхний 70 орны нэг, харин бизнес эрхлэлтийн үзүүлэлтээр эхний 40 улсын нэг болох гэгээлэг зорилтыг тавиад байна.
Монголд бизнес эрхлэхэд хамгийн их асуудалтай хүчин зүйлсийн эхэнд гадаад валютын зохицуулалт, 2-рт авлига, 3-рт бодлогын тогтворгүй байдал, 4-рт нь засгийн газрын тогтворгүй байдлыг жагсаажээ.
Монголд үнэхээр энх тайван нь байна, элбэг хангалуун амьдрал харин алга.