Author: admin_shaman

  • Тав. Монгол бөөг цэгцлэх бодлого бол цол олголт юм.

    Монгол бөөгийн байгууллагын нэн чухал бодлого бол цол, түүний зэрэг дэвийн асуудал юм. МБНЭ-ээс энэ чиглэлээр тодорхой бодлого дэвшүүлж түүнийг хэрэгжүүлэх журмуудыг боловсруулан гаргасан. Монгол бөөд “цол, шагналыг олгох журам”-ыг тусгайлан гаргаж мөрдөж байна. Энэ журмаар Монгол бөөгийн цолыг ДЦХ-аар нэг бүрчлэн хэлэлцэж, нууц санал хураалтаар шийдвэрлэж байна.
    Энэ хүрээнд улаач нарыг бөөлүүлж тодорхойлдог. Үйлчлүүлэгч олон түмэн ямар бөө дээр очиж байгаа эсэхээ тодорхойлох нь чухал юм. Бодлогынхоо дагуу цол олгож, үнэмлэхжүүлэх ажлыг хийж байна. Бөө хүн мөн эсэхээ тодруулахад эхний 1.5-3 жил чухал хугацаа байдаг.
    Үндэсний оюун санааны дархлааг хамгаалах, Монгол уламжлалт бөөгийн зан үйлийг хойч үедээ өвлүүлэн үлдээх, Монгол Улсын хөгжил дэвшил, нийгэм эдийн засгийн хөгжил цэцэглэлтэд өөрийн хувь нэмрээ оруулах, улс орныхоо тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, үндэсний язгуур эрх ашиг, үндэсний үзэл, оюуны эв нэгдлийг дээдлэх үзэл санаа, байгаль орчиноо хамгаалах үйлст оруулсан хувь нэмэр, бөөгийн ёс зүйг эрхэмлэн сахиж, сүсэгтэн олноо хүндэтгэж, дээдэлж ажилласан байдал, бөөг уламжлалт ёс жаягаар хөгжүүлэх, таниулан сурталчлах, Монгол бөөгийн уламжлал ёс дэг жаягийг хадгалах, тахилга, тайлгын уламжлалыг сэргээж, түгээх, хяналт тавих үйл ажиллагаанд идэвхитэй оролцож, оруулсан хувь нэмрийг тус тус үндэслэн цол, тэмдэгийг олгоно гэж тодорхойлсон.
    Монгол бөөгийн цолны тодорхойлтонд “Дээд тэнгэр, удмын тэнгэр онгод нь сонгож тамгалсан, байгалиас заяасан зөн мэдрэмж, далдыг харах увидас чадвартай, заяагдмал эрчим хүчтэй, Эх болсон байгаль дэлхий, хүн төрөлхтөн, өвөг дээдэс язгуурын өв соёлоо хайрлах үзлээр хүмүүжсэн, Монгол эх орныхоо түүх, өвөг дээдэс, удам угсаа, уг гарвалынхаа талаар сайтар мэдлэгтэй, тэнгэрийн өмнө өргөсөн андгай тангарагаа гүнээ ухамсарласан, Мөнх тэнгэрийн бөө шүтлэгийн зан үйлийг эрхлэн үйлдэгч эгэл бус хүмүүнийг Монгол бөөгийн зайран, удган гэнэ” гэжээ.
    Тэгвэл шавь төрүүлэх багшийн түвшинд хүрсэн бөө нь “бусдад зөв үлгэр дууриалал үзүүлж чадах өндөр ёс суртахуунтай, гэрийн болон хээрийн онгодыг тахих чадвартай, бөөгийн эрдэм чадал, увидас хүч нь бүрэлдсэн, дадлага туршлага хуримтлуулсан, чадварлаг бөө байх” бөгөөд түүнд ”Монгол бөөгийн тэргүүн” цол олгож байна.
    Онгодтой харицахаас гадна тэнгэрийн савдаг, лусын эзэнтэй харьцаж чаддаг, тэдгээрийг тахих тахилгын чадварыг эзэмшсэн, нэгдсэн их тахилгад толгойлж бөөлсөн, олон түмэнд хүлээн зөвшөөрөгдөж, тэднийг манлайлан дагуулсан удган, зайранд “Тэргүүн дээд” цол олгож байна.
    Монгол бөөгийн уламжлалт ёс зүйг чанд сахидаг, өөрийн отог язгуурт тэргүүлэх түвшинд хүлээн зөвшөөрөгдсөн, нэгдсэн их тахилгыг удирдан зохион байгуулсан шалгуур үзүүлэлтээр “Их удган, зайран” цол, бөөгийн шид бүрэлдсэн, Монгол туургатан удган, зайран нарт толгойлон удирдах хэмжээнд хүлээн зөвшөөрөгдсөн улаачид Дархан удган, зайран” цол тус тус олгохоор тодорхойлжээ. Нөгөө талдаа жирийн зан үйл хийхээс олон түмнийг хамарсан нэгдсэн их тахилгад бөөлөх хүртэл олон шат дамжлага шалгуурыг давж байх цолыг эзэмших эрхийг авч байгаа юм. Энэ шалгуур үзүүлэлтүүд амьдралаар баяжиж, баталгаажих болно.
    Өнөөгийн байдлаар Их дархан удган 1, Дархан удган зайран 4, Их зайран удган 16, Монгол бөөгийн тэргүүн зайран, удган 50, Монгол бөөгийн зайран удган цолыг 98 тус тус олгож, улаач албан ёсны бөөгийн цол,тэмдэг аваад байна.
    Бөөгийн зуу гаруй байгууллага ажиллаж байгаагаас 87 нь МБНЭ-д нэгдсэн байна. Бөөгийн байгууллагууд янз бүрийн 65 цол олгож байсныг зөвшилдөн тохиролцож цуцалсан бөгөөд хууль зөрчин олгосон цол хэргэмүүд, төрөөс олгодог шагналтай нэр нь давхацсан гавьяат, баатар цол, төрийн зайран, удган цолыг ашиглахгүй байхаар шийдвэрлэсэн билээ.
    Шинжлэх ухааны хөдөлмөрт бүх насаа зориулан байж, хүртдэг эрдмийн цолыг нэг нэгэндээ алга дарам цаасаар худалддаг, өөрөө өөртөө элдэв алдар нэр олгодог, ёс зүйгүй үйлдэлээ таслан зогсоох цаг нь болсон. Тодорхой хэлбэл өнөөдөр монголын төрөөс албан ёсоор Төрийн зайран, удган цол олгоогүй байна. Хуулиар “төрийн” өмнөөс хэрэглэдэг үгийг хувь хүмүүс, ТББ ашиглах нь хориотой байдаг. Удган зайран нарт олгосон Дэд эрдэмтэн, Доктор цолыг шалгахад албан ёсны десертаци бичиж, эрдмийн зөвлөлд шалгуулан бөө судлалаар эрдмийн цол авсан хүн гарсангүй. Хамгийн сүүлд нийтэд нэртэй болсон нэгэн эрхмийн Дэд доктор, Доктор цол хамгаалж байсан гэх ярилцлгыг Шинжлэх ухааны Академийн холбогдох эрдмийн цол бүртгэдэг газраас лавлахад цол хамгаалаагүй байх жишээтэй байлаа.
    АНУ-ын зарим байгууллагаас Докторын зэрэг олгосон гэх баримтуудыг шалгахад хуурамч болох нь тогтоогдсон. Цаашдаа хуурамч нэр, албажаагүй элдэв цол шагналаар өөрсдийгөө сурталчилж иргэдийг татах гэсэн оролдлого улам бүр мухардах болно.
    Манай байгууллагын үйл ажиллагаа цаашид улам боловсронгүй болгох, хөгжүүлэх зорилго нь янз бүрийн бэрхшээлтэй тулгарч байна. Нэгдсэн байгууллагыг дотроос нь хагалан бутлах оролдлого цөөнгүй гарлаа. Манай байгууллагын удирдах бүрэлдэхүүнд орж дотор нь зөрчилдүүлэх, хагаралдуулах улмаар шинэ байгууллага үүсгэх оролдлого гарч байв.
    Бөөгийн манлайлагч нарын бүрэлдэхүүнд сонгогдчихоод дүрмээр ногдсон хуралдаанд таслахгүй оролцох үүргээ биелүүлэхгүй байх, гол тулгуур болсон санхүүгийн хувьд дэмжихгүй байх, (жилийн татвар болох 50-80 мянган төгрөг), нэгдсэн арга хэмжээнд огт оролцдоггүй дутагдал байсан. Тэгээд дүрмийн шаардлагын дагуу хасагдах болохоор байгууллагад элдэв нэр хаяг бурууг өгөх явдал гардаг. Зарим нэг нь бараг бүх байгууллагын удирдлагад нэрээ бүртгүүлж, үйл ажиллагаанд нь бие нь хүрэлцдэггүй байдал ч харагдаж байна.
    Нэгдсэн тахилга дээр толгойлж бөөлөх үүрэг хүлээчээд хаяж зугатсан тохиолдол гарав. Тэрхүү ёс зүйн дутагдал гаргасны төлөө бөөгийн цолоо хасуулах тохиолдол нэг удаа гарсан байна.
    Төрийн гэдэг үгийг хуулиар төр л эзэмшдэг. Монгол төрөөс олгоогүй “Төрийн зайран, удган”-ы тоо 20 дөхжээ. Одоо өвөрмонголд энэ цолыг олгож эхэлжээ. Энэ цолыг нэг хүний хувийн шийдвэрээр олгодог. Түүгээр зогсохгүй нийгмийн нөхцөл байдлыг тун соргогоор тусгасан “Ард түмний баатар”, “ард түмний гавьяат” цол бий болгожээ. Түүнийг тэр нөхөр л олгож байна. Сүүлийн 20 жилд бий болгосон “Мөнх тэнгэрийн удган, зайран” цол, дуртай хүндээ өгч байдаг бөөгийн докторын цол, Онцгой чадамжийн гэрчилгээ, бөөгийн үйл ажиллагаа явуулах хоёр жилийн хугацаатай “тусгай зөвшөөрлийн лиценз” зэрэг цолнууд нийтэд тараагдсан байна. Тэр байтугай Дэлхийн бөөгийн сангийн нэр барьсан “доктор”-ын дипломыг “худалдсан” гэж байгаа юм. Дэлхийн бөөгийн сантай хамтран энэхүү үйлдлийг цаг алдалгүй таслан зогсоолоо. Тэгээгүй бол олон хүн энэ хуурамч “диплом”-д мөнгөө үрэх байлаа.
    Байж болно гэхэд хүлээн зөвшөөрөхийн аргагүй нэр алдар цолыг яах вэ. Нэг ч удаа хичээл зааж үзээгүй мөртлөө “профессор”, ямар ч үзэгний мөр гаргаж үзээгүй, эрдмийн зөвлөл гэгчээр орж хамгаалаагүй “доктор” цолтон, төрийн аль байгууллага батламжаагүй “Төрийн зайран, удган” цол, сургуулийнх нь барааг хараагүй, хэлийг нь сураагүй мөртлөө хаа холын америк, англид сургууль төгссөн диплом, газрын албанаас олгодог зөвшөөрлийн бичгийг яг дуриалгасан залуу “улаач” нарт олгодог “бөө бөөлөх эрхийн бичиг” зэрэг цол, үнэлэмжүүд бий болжээ. Энэ бол аль ч талаараа тогтоосон хязгаарыг давсан, нийгмээс ичмээр цол, үнэлэмж байлаа. Ичмээр эдгээр олон цол гуншин дуудуулаад цочрох ч үгүй гадаад арга хэмжээнд оролцож байгаа бөө нар цөөнгүй байна. Одоохондоо нүднээс далд чихнээс хол байгаа болохоор болж л байх шиг байна. Олон хуурамч цол гуншинтай, нэр алдартай, бөөгийн цэгцтэй мэдлэггүй хүмүүс монгол бөөгийн нэрийг төлөөлөн олон улсын арга хэмжээнд оролцож байна. Цаашид ийм байдлаар ажиллаж болохгүй.
    Ийм алдар цолыг бий болгон түүгээр мөнгө хийж, хүмүүсийг өрсөлдүүлэн баяждаг “бизнес” эрхлэгчид бий болсон. Тийм шагнал, алдар, цолгүй бол тэр бөө хэн ч биш, цаана чинь дөнгөж бөөлж эхлээд хэдхэн сар болж байгаа боловч ард түмний баатар, ард түмний гавьяат, төрийн зайран, төрийн удган цолтон зөндөө байна. Тэр алдар цолонд хууртсан олон түмэн түүний мөн чанарыг мэдтэл тэрхүү “алдартан”-г хошууран тойрч хуйларна. Нөгөө “Сэрэлт” кинонд гардаг шиг, хуурамч цолтны гадаа олон түмэн багширч, жинхэнэ “Тэнгэрийн улаач”-ийг хүн мэдэхгүй байх жишээтэй. Ийм байдлыг “алдар, цол” үйлдвэрлэгчид бий болгож чадсан байна. Тэгээд бизнист нь саад болж үнэнийг хэлсэн иргэний машиныг өдрийн цагаар жип машинаар мөргөж “хэмхэлж” хаячихаад дуудлагаар ирсэн “танидаг” замын цагдаатай нийлж, өнөөдөр хүртэл хохиролыг барагдуулахгүй явна. Тэгэхлээр ийм бизнис эрхлэгчийг ялж, үнэнийг тогтоож, асуудлыг зөв голдролд оруулна гэдэг бэрх зүйл.
    Энэ олон замбараагүй олгосон цолонд олон түмэн толгой нь эргэж, чухам аль шийдвэрийг нь өнөөдөр шүтлэгтэн олон баримтлах ёстойг мэдэхгүй болсон байна. Төрийн үйлчилгээний байгууллага, тухайлбал боловсрол, мэргэжлийн хяналтын байгууллагад бөөгийн байгууллага, бөө хүнийг тодотгох стандарт, шалгуур үзүүлэлтийг тогтоож чадахгүй. Бөөг төр хууль гарган шийтгэж байсан болохоос биш бөөг төрийн байгууллага цэгцлэнэ гэж байхгүй. Төр төмөр нударгаа хуулийн хүрээнд л харуулна шүү дээ. Тийм байдалд оруулахгүйн тулд бид хийж чадах зүйлээ өөрсдөө цэгцлэх ёстой. Ийм шаардлага МБНЭ-ийг байгуулах нөхцлийг бүрдүүлсэн юм. Ийм нөхцөл байдал үүссэнээс монгол мөнх тэнгэрийн үйлээ хамгаалахаар бөө нар нэгдэж, хамтарч ажиллах нөхцөл байдал бий болсон.
    Д.Жаргалсайхан

    djmedia:62
  • ЗУРАГ ТҮҮХИЙГ АВЧ ҮЛДЭНЭ- 12 Ирак, Кувейт толгой

    Сүүлчийн удаа бид нисдэг тэргээр ажлын хэсэг очиж билээ. 200 км газраас тойрч нисч байдлыг судаллаа. Шалгалт очих сургаар хүн, машин, тэргүүд хоёр толгойгоос зайлж, янз бүрийн газруудад байрлаж, амралтаа эдэлсэн, хувцас хунараа угаасан шиг байрласан харагдана.
    Тэгэхэд азтай тохиолдол гарсаныг хилийнхэн илтгэсэн юм. Учир нь бидний очих сургаар газар дор байсан 40 орчим нинжа нарыг нүхнээс албадан гаргасан байсан. Тэд их хойрго байсан гэсэн. Нисдэг тэрэг очиж явах мөчид тэр орчин нилээд их газар цөмөрсөн байсан. Албадан гаргаагүй бол тэнд байсан бүх хүн энэ нуралтад өртөх байсан. Азтай л тохиолдол болсон. Сүүлд нь сонсовол амьд үлдсэний баяр тэмдэгсэн сураг сонсогдсон. Дорноговь аймгийн Хатанбулаг сумын нутаг дахь говийн бага дархан газарт орших Сүүж уул хэмээх газарт 2004 оноос эхлэн хүмүүс гар үйлдвэрлэлийн аргаар алт олборлож эхэлсэн. Хожим энэ газар Ирак, Кувейт толгой нэртэй болсон хэрэг л дээ. Энэ толгойд цугларсан автомашиныг жагсааж журамлахад цувааны урт 7 км болж байв.
    Сүүж ууланд байгалийн тусгай хамгаалалттай газрын захиргаанаас томилогдсон хамгаалалтын хүмүүс, Дорноговь аймгийн цагдаагийн ажилтны хамт хамгаалалт хийдэг боловч таслан зогсоож чадахгүй байлаа. Энэ хамгаалалт нь үндсэндээ хамгаалалт биш болсон. Тус сумын нутагт зундаа агаар 40 хэм, хөрсөн дээр 60 хэм хүртэл халдаг учир мөнгөн ус уурших хангалттай нөхцөл болох юм байна. Хөрсний болон гүний усны түвшин доошилсон. Хур бороо орох нь улам бүр ховордсоор багассан.
    Сүүж уулан дахь алт олборлож буй “Ирак”, “Кувейт” толгойнуудаар очиж, байгалийн тусгай хамгаалалтын ажилтнуудтай уулзлаа. Хамгаалалтынханы талаар урьд сонссон зүйлүүд үнэний хувьтай байлаа. Алт олборлох нүхэнд УУАА-ны ажилтан орж, нөхцөл байдлыг судаллаа. Энэ нь 15-16 м гүн байх бөгөөд бүлэг осол гарч болзошгүй байгааг тогтоолоо. Энд нийтдээ 9 хүн осолдож амь насаа алдаад байгаа гэнэ.
    Томилолтоор ажиллах явцдаа Ханбогд болон бусад сумын нутагт бичил уурхай эрхлэгчдийн үйл ажиллагаа, Цагаан суварга хэмээх газар уулзаж тус сумын Өлөнт, Цагаан дэвсэг хэмээх газруудад бичил уурхайгаар алт олборлож байгаатай танилцав. Олон болох үедээ 400-500 хүрдэг. Өвөл зунгүй ажилладаг. Хүмүүсийн амьдралд их нэмэр болж байгаа тухай сумын Засаг дарга Эрдэнэбат ярив. Олборлосон алтыг нь ченжүүд авч хятадруу гаргадаг ажээ. Өмнөговь аймгийн Ханбогд сумын Засаг дарга З.Буянтогтохтой танилцаж бичил уурхай эрхлэгчдийн үйл ажиллагааны талаар ярилцав. Олборлосон алтаа баяжуулж ялгаж авдаг цэгүүд нь Ханбогд сумын нутаг Галбын говьд байрлаж байсан. Нийтдээ 45 ширхэг хүрдэн тээрэм ажиллаж байсныг төвлөрүүлж Галбын говийн урд захаас 11 км зайд орших Булан цагаан, Замт, Дөрвөлжин тээг хэмээх 3 газарт байрлуулахаар шийдвэрлэж нүүлгэж эхлээд байгаа тухай танилцуулж байлаа. Тээрэм ажиллуулж буй хүмүүс нь сумын иргэдээс гадна аймаг, Улаанбаатар, Зүүнхараа зэрэг газруудаас ирсэн байдаг. Мөнгөн ус, циант натри хэрэглэн алт ялгаж авдаг.
    Дорноговь аймгийн Мандах сумын нутаг Аргалантын ар хэмээх газар чулуужсан модны ордыг ихээр сүйтгэсэн байдлыг үзлээ. Одоогоор олборлож байгаа хүн байхгүй байв.
    Өмнөговь аймгийн Засаг даргын орлогч Раднаатай уулзаж төслийн ажил болон тус аймгийн нутаг дэвсгэр дээрх бичил уурхайн үйл ажиллагааны талаар санал солилцож 24-25-ны зөвөлгөөний талаар танилцуулав. Өмнөговь аймагт Ханбогд, Ноён, Сэврэй, Гурвантэс, Мандал-Овоо, Цогт-Овоо зэрэг сумуудад бичил уурхайгаар алт олборлодог байна.
    Булган сумын нутаг Ханын хэцийн хярын Сүүл толгой, Хөдөө хэмээх газруудад хүрдэн тээрэм ажиллуулж, мөнгөн ус ашиглан алт ялгадаг тухай мэдээ авч Хөдөө гэдэг газар ажиллаж байгаа тээрэмний үйл ажиллагаатай танилцлаа.
    Мандал-Овоо сумын нутаг Зодохын арын хяр Бөөн ам хэмээх газарт бичил уурхайгаар алт олборлож байгааг үзэв. 24 автомашин, 8 компрессор бүхий 100 орчим хүн ажиллаж байв.
    Мандал-Овоо сумын Дөрвөн дэрт хэмээх газар гоёлын өнгөт чулуу болох чүнчигноров олборлодог газар очиж сонирхов. Орд гэж болохоор газар байв. Нэлээд ухаж ашигласан байлаа.
    Сүүлийн үед бидний анхааралыг татаж байгаа асуудал бол Бадамшандад алтны хүдэрийн илэрц газарт алт хууль бусаар олборлох сонирхолтой Өмнөговийн голдуу хүмүүс олноор цугларч байгаа явдал юм. Бид Байгал орчны яамтай хамтран ажиллаж тодорхой үр дүнд хүрсэн. Цугларсан хүмүүсийг тарааж газар нөхөн сэргээлт хийж, ил гарсан судлуудыг булах ажилыг хийж дуусгасан
    Бид орон нутагт ажиллахдаа цогц байдлаар ажиллахыг эрмэлздэг байв. Орон нутагт ажиллаж байгаа ҮАБ-ыг хангах чиг үүрэгтэй байгууллагыг бэхжүүлэх нь маш чухал байв. Энэ бол амжилтын үндэс юм. Алдарт толгойл ажиллахаар явахдаа Дорноговийн Цагдаагийн хэлтсийн ажилтай танилцав. Орон тоо дутуу, 4 суманд хэсгийн төлөөлөгчгүй байсан. Тухайн онд 684 хэрэг бүртгэгдсэн байсан. Энэ нь өнгөрсөн оныхоос 23.3 хувиар буурсан үзүүлэлт юм. Хэргүүдийн дийлэнх нь буюу 50 хувь нь Замын -Үүдэд гарч байгаа ба үүнд хүндэвтэр хэргүүд орж байна.
    Дорноговь аймгийн хувьд бусад аймгаас онцлог зүйл байдаг. Энэ нь малыг олон хоногоор эргэж тойрохгүй орхидогоос мал эргэж ирэхгүй удах, алга болох тохиолдол гардаг. Зүүн баян багийн цагдаагийн хэсгийн ажил ачаалал ихтэй байдаг. 22 гэмт хэрэг гарсан байв.
    Харин ОБЕГ-ын Аймгийн Хэлтсийн ажил орон тоо, ажил үйлс сайн байсан. Голдуу обьектын түймэр гардаг. Малын өвчний 2 голомттой байв.
    Зэвсэгт үчний 336-р ангийн хамт олон Зэвсэгт хүчний марш тактикын аврага шалгаруулах тэмцээнд мөнгөн медаль хүртсэн. Ангийн дулааны системийг шинэчилсэн. Ногооны талбайг усжуулалтын системтэй болгосон ажлаа танилцуулж байлаа.
    Дараа нь Сулинхээрийн отрядад ажиллав. Хэц уулын заставын ойролцоо3 км-т эртний хүний яс бүхий агуй байсныг 2004 оны 4-н сард Америкийн эрдэмтэд авч явсантай танилцав. Их шар хадны аманд заставаас 18 км-д байдаг. Цагаан зандан мод байдаг. Энэ нь дэлхийд 2 байдаг. Түүнтэй бас танилцлаа. Энд байхдаа Хан мандалын хилийн боомтын үйл ажиллагааг үзэв. Мөн Замын-Үүдийн хилийн отрядын ажилтай танилцсан. Нэг удаагийн томилолт иймэрхүү багцаатай байдаг байлаа.
    Д.Жаргалсайхан

    djmedia:61
  • БНАСАУ, Монгол Улсын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 70 жилд зориулсан уулзалт боллоо

    БНАСАУ нь Монгол улстай дипломат харилцаа тогтоосон 70 жилийн ойн хүрээнд хоёр орны түүхэн хамтарсан үйл явдалд оролцож байсан дипломатууд, эрдэмтэн, судлаачид, иргэд, монголд солонгос хүүхдүүдийг асарч байсан багш нар дурсамжаа ярилцаж, баярын мэндчилгээ дэвшүүллээ Энэхүү үйл ажиллагаанд МБНЭ-ийн ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан нар үг хэлж, 30 жилийн өмнө БНАСАУ-ын их удирдагч Ким ир сенийг хүлээж авах Цэргийн хүндэт харуулын бэлтгэл ажлын үеийн дурсамжаа ярьж, баярын мэндчилгээ дэвшүүллээ.
    Элчин сайд Эрхэмсэг ноён О Сын Хо уулзалтын төгсгөлд, БНАСАУ нь Монгол улстай дипломат харилцаа тогтоосон 70 жилийн ойн хүрээнд хоёр орны түүхэн хамтарсан үйл явдалд оролцож байсан дипломатууд, эрдэмтэн, судлаачид, иргэд, монголд солонгос хүүхдүүдийг асарч байсан багш нар баярын мэндчилгээ дэвшүүлж үг хэллээ.
    Б.Банзрагч

    djmedia:60
  • Хөвсгөл аймгийн улаач нарын нэгдсэн зөвлөлгөөн болов.

    16.00 цагаас Хөвсгөл аймгийн уулаач шүтлэгтэн нартай хийх нэгдсэн уулзалт, зөвлөлгөөнболж МБНЭ-ийн удирдлагууд удирдан явууллаа.Уулзалт, зөвлөлгөөнд оролцогчдод Хөвсгөл аймгийн театрын хамт олон Урлагийн тоглолтоо үзүүлсэн байна.
    МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан дараах чиглэлээр үг хэллээ.
    -Мөнх тэнгэрийн үзэл, бөө мөргөлийг дэлгэрүүлэхэд анхаарах асуудлууд,
    -Монгол бөөгийн түүхэн уламжлалт чанарыг хадгалж үлдэх нь,
    -Өнөө цагт монгол бөөг уламжлалаар нь авч яваа хөвсгөлийн улаач нарт манлайлан ажиллах зорилтын мөн чанар,
    -Монгол бөөгийн уламжлалт зүйлийн нарийн нандин зүйлийг алдалгүй хамгаалах зорилт,
    -Монгол бөөгийн хээрийн онгодыг хамгаалах асуудлууд,
    -Хөвсгөлийн нэр зээлдэн явдаг зарим улаач нар байгааг анхааралдаа авч ажиллах,
    -2019 онд хийгдэх ажлууд
    Уулзалт, зөвлөлгөөнд “МБНЭ-ийн гурван жил” баримтат кино гаргаж, дараа нь оролцогсод өөрсдийн санаа бодолоо ярьж, монгол бөөгийн төлөө хамтран ажиллах хүсэл эрмэлзэлээ илэрхийлсэн байна.
    Уулзалт, зөвлөлгөөн Хөвсгөл аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн удирдах зөвлөлийг сонгов. Хөвсгөл аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн удирдах зөвлөлийн гишүүдээр Төмөрбаатар (Алаг-Эрдэнэ), Батчулуун (Алаг-Эрдэнэ),Жавзансүрэн (Мөрөн), Ганхуяг(Цагаан уул),Амаржаргал (Баянзүрх),Насанжаргал (Түнэл), Сувдаа (Баянзүрх),Пүрэвдорж(Мөрөн),Бямбаням (Төмөрбулаг) гарын сонгосон байна. Мөн Цагаан-Уул сумын бөөгийн зөвлөлийн удирдагч Баяраа,(Моко), Хатгал сумын бөөгийн зөвлөлийн удирдагч Батбаяр, (Бүдүрэ),сумын бөөгийн зөвлөлийн удирдагч Балжир, Улаан Уул сумын бөөгийн хүрээлэнгийн удирдагч Б.Болд, Тариалан сумын бөөгийн зөвлөлийн удирдагч Үүрийнцолмон нар МБНЭ-ийн дүрмийн заалтын дагуу Аймгийн бөөгийн удирдах зөвлөлийн гишүүн болж байгаа юм.
    МБНЭ-ийн дүрмийн заалтын дагуу эдгээр гишүүд Дээд цэцийн хуралдайд оролцох эрхээр хангагдана.
    Хуралдааны төгсгөлд Хөвсгөл аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн удирдах зөвлөлийн анхдугаар хуралдаан боллоо. Уулзалт, зөвлөлгөөн 20.00 цагт өндөрлөв.
    Д.Хүрэлбаатар

    djmedia:58
  • Хайрханы намрын тахилгад оролцоо.

    Энэ өдөр Монгол бөөгийн их удган Жавзансүрэн шавь нарын хамт Хайрханы намрын тахилга, тайлгаа хийлээ. Монгол бөөгийн их удган Жавзансүрэн бол Хөвсгөл нуурын нэгдсэн тахилгад Галын тахилгыг толгойлон бөөлсөн туршлагатай, нутаг орондоо нэр хүндтэй удган билээ. Тэдний шавь нар халх язгуураар бөөлдөг. Тиймээс тахилга өөрийн онцлоготой өвөрмөц байлаа.
    Хөвсгөл аймаг бол Дархад болон цаатан, Тува бөөгийн эртний өв уламжлалт нутаг билээ. Гэтэл энд халх онцлоготой улаач нар энд бөөлөлт хийсэн нь өвөрмөц харагдаж байлаа. Энэ өдөр тэнгэр цэлмэг, дулаахан, салхигүй сайхан өдөр байв.
    МБНЭ-ийн удирдлагууд, аймгуудын бөөгийн хүрээлэнгийн удирдагч нар тахилгын явцад байж, халх бөөлөлтийн онцлогийг үзэж танилцлаа. МБНЭ-ийн удирдлагууд Хөвсгөл аймагт ажилласан эхний өдөр Дулаанхан хайрханы тахилгын үйл ажиллагаанд оролцож өнгөрүүллээ.
    Б.Банзрагч

    djmedia:57
  • МОНГОЛ БӨӨГИЙН ТЭРГҮҮН ЗАЙРАН ГЭНДЭНБАЗАРЫН ӨЛЗИЙХУТАГ

     

     БУЛГАН АЙМГИЙН ХИШИГ-ӨНДӨР СУМЫН ХАРЬЯАТ
     МБНЭ-ИЙГ БАЙГУУЛАХ ДЭЭД ХУРАЛДАЙД ОРОЛЦСОН.
     МОНГОЛ БӨӨГ ХӨГЖҮҮЛЭХЭД ТОДОРХОЙ ХУВЬ НЭМЭР ОРУУЛСАН.

    • 2012 .05.13-ны өдөр. Сэлэнгэ аймгийн Мандал суманд болсон Хүннүгийн
    “Ноён уулын Нэгдсэн тахилга”-д оролцсон.
    • 2012.06.22-ны өдөр. Хэнтий аймгийн Цэнхэр мандал сумын Хар Зүрхний Хөх нуурт болсон Чингис хааны мэндэлсний 850 жилийн ойг тохиолдуулан “Эзэн Чингис хаан”-ы ариун сүнсэнд хүндэтгэл үзүүлэх 2200 бөө нар оролцсон Нэгдсэн Их Тахилга, тайллагад оролцсон.
    • 2013.6.21-22-ны өдөр. Налайх Дүүргийн Гандан ууланд хийгдсэн Нэгдсэн Их Тахилгад Хайрханы тахилгыг толгойлж бөөлсөн.
    • 2014.06.22-ны өдөр. Улаанбаатар Хүй долоон худагт болсон “Нарны залбирал”-д оролцсон.
    • 2015.10.10 Мөнх тэнгэрийн сургаалийг Монгол төр дээдлэн төрийн шүтлэг хэмээн тунхагласаны 2225 жил, Монголын “Тэнгэрийн улаач” нарын нэгдсэний 3 жилийн хүрээнд Монгол туургатны нэгдсэн Их Хуралдайд оролцсон.

    МБНЭ-ИЙН ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН ЗАХИРАМЖ

    2014 оны 04 дүгээр Дугаар 27 Улаанбаатар
    сарын 12 -ны өдөр хот

    Монгол бөөгийн цол олгохоос
    түр татгалзах тухай

    2014 оны 4 дүгээр сарын 12-ны өдрийн МБНЭ-ийн Дээд цэцийн Зөвлөлийн хуралдааны нууц санал хураалтын дүнтэй танилцахад Монгол бөөгийн Тэргүүн зайран Г.Өлзийхутагт Монгол бөөгийн Их зайран цол олгохоор санал хурааж 88.0 хувийн саналаар дэмжсэн байна. Монгол Бөөгийн Нэгдсэн Эвлэлийн Ерөнхийлөгчийн хувьд:

    1. МБНЭ-ийн Нэгдсэн их тахилгуудын дийлэнх буюу 60 хувьд оролцоогүй. МБНЭ-ийн дүрэмийн 5.12.7.-д заасан Дээд цэцийн гишүүний хүлээсэн “Гарсан бүхий л шийдвэрийн хэрэгжилтийг хангах.” Үүргээ биелүүлээгүй байна.

    2. МБНЭ-ийн эгнээг өргөжүүлэхэд санаачилгагүй ажиллаж байна. Олон арван шавь нартай боловч өөрийн шавь нараас МБНЭ-д нэг ч гишүүн элсүүлээгүй байна. МБНЭ-ийн дүрэмийн 5.12.11-д заасан МБНЭ-д шинээр гишүүн элсүүлэх хүлээсэн хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй байна.

    3. МБНЭ-ийн Дээд цэцээс гаргасан хандив өргөх тухай шийдвэрийг нэг ч удаа биелүүлж байсангүй.

    4. МБНЭ-ийн Дээд цэцийн гишүүний хүлээсэн үүргийн дагуу Булган аймгийг хариуцдаг боловч тодорхой үр дүн гаргаагүй байгаа юм. МБНЭ-ийн дүрэмийн Дээд цэцийн гишүүний хүлээх үүргийн 5.12.3. заасан “бүх шатны байгууллагын үйл ажиллагааны нэгдмэл байдлын хангаж, дэмжлэг, туслалцаа үзүүлэх”, МБНЭ-ийн дүрэмийн 5.12.10.-д заасан Салбар байгууллагын үйл ажиллагааны улирлын тайланг сонсож хэлэлцэх, зөвлөмж өгөх. Зэрэг заалтыг биелүүлж ажилласангүй.
    5. МБНЭ-ийн ЦОЛ ОЛГОХОД МӨРДӨХ ЖУРАМ-ын 2.7. –д заасан Шалгуур үзүүлэлтийг хангаагүйг тус, тус үндэслэн, ЗАХИРАМЖЛАХ НЬ:

    Монгол бөөгийн Тэргүүн зайран Г.Өлзийхутагт заасан шаардлагыг хангах хүртэл Монгол бөөгийн Их зайран цолыг олгохоос татгалзсугай.

  • МОНГОЛ БӨӨГИЙН ТЭРГҮҮН ЗАЙРАН ЭРДЭНЭЦОГТЫН БУЯНБАДРАХ

     

     ХОВД АЙМГИЙН ДАРВИ СУМЫН ХАРЪЯАТ
     МОНГОЛ БӨӨГ ХӨГЖҮҮЛЭХИЙН ТӨЛӨӨ АЖИЛЛАДАГ.
     БИЕ ДААСААН ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА ЯВУУЛДАГ.
     МБНЭ-ийн Дээд цэцийн гишүүн байсан

    • 2012 .05.13-ны өдөр. Сэлэнгэ аймгийн Мандал суманд болсон Хүннүгийн
    “Ноён уулын Нэгдсэн тахилга”-т оролцсон.
    • 2012.06.22-ны өдөр. Хэнтий аймгийн Цэнхэр мандал сумын Хар Зүрхний Хөх нуурт болсон Чингис хааны мэндэлсний 850 жилийн ойг тохиолдуулан “Эзэн Чингис хаан”-ы ариун сүнсэнд хүндэтгэл үзүүлэх 2200 бөө нар оролцсон Нэгдсэн Их Тахилга, тайллагад оролцсон.

  • ЖАНЧИВДОРЖИЙН. ӨСӨХБАЯР

    – 2013 оны 04 дүгээр сарын 20-ны өдөр, Дугаар 15, Найм.16. Ж.Өсөхбаярт-Монгол бөөгийн Тэргүүн Зайран цол олгох тухай,
    – 2013 оны 04 дүгээр сарын 20-ны өдөр, Дугаар 16, Найм.16. Ж.Өсөхбаярт-Мөнх тэнгэрийн төлөө “Мөнгөн шонхор” медалиар шагнах тухай.
    – 2013 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр, Дугаар 25, Хоёр. Ж.Өсөхбаярт- Мөнх тэнгэрийн төлөө “Алтан шонхор” медалиар шагнах тухай,
    -2015 оны 10 дугаар сарын 02-ны өдөр, Дугаар 59, Нэг. Ж.Өсөхбаярт-Мөнх тэнгэрийн төлөө “Долоон Од” одонгоор шагнах тухай,
    Тус тус заалтуудыг хүчингүй болсонд тооцсугай.

     АРХАНГАЙ АЙМГИЙН ХАРЪЯАТ
     МБНЭ-ИЙГ БАЙГУУЛАХАД ҮНЭТЭЙ ХУВЬ НЭМЭР ОРУУЛСАН.
     ТӨРИЙН ДЭЭД АЛТАН ГАДАС ОДОНГООР ШАГНАГДСАН

    • 2012 .05.13-ны өдөр. Сэлэнгэ аймгийн Мандал суманд болсон Хүннүгийн
    “Ноён уулын Нэгдсэн тахилга”-т оролцсон.
    • 2012.06.22-ны өдөр. Хэнтий аймгийн Цэнхэр мандал сумын Хар Зүрхний Хөх нуурт болсон Чингис хааны мэндэлсний 850 жилийн ойг тохиолдуулан “Эзэн Чингис хаан”-ы ариун сүнсэнд хүндэтгэл үзүүлэх 2200 бөө нар оролцсон Нэгдсэн Их Тахилга, тайллагад оролцсон.
    • 2013.05.25-26-ны өдөр. Баян-Өлгий аймгийн Буянт, Сагсай, Цэнгэл сумын нутаг дахь Монгол Улсын толгой уул “Жаргалт хан” хайрханы Нэгдсэн Их Тахилгад оролцсон.
    • 2013.6.21-22-ны өдөр. Налайх Дүүргийн Гандан ууланд хийгдсэн Нэгдсэн Их Тахилгад оролцсон.
    • 2013.09.12-ны өдөр. Дорнод аймгийн Дашбалбар сумын нутаг дахь Монгол Улсын тулгуур хөл уул “Хөх уул”-ын Нэгдсэн их тахилгад оролцсон.
    • 2014.05.15-ны өдөр. Өмнөговь аймгийн Ханбогд сумын нутаг дахь Ханбогд хайрхан, Оюутолгойн Монгол говийн Нэгдсэн их тахилгад оролцсон.
    • 2014.06.22-ны өдөр. Улаанбаатар Хүй долоон худагт болсон “Нарны залбирал”-д оролцсон.
    • 2014.07.3-4-ний өдөр. Хөвсгөл аймгийн Хатгал сумын нутагт “Хөвсгөл” нуурын Нэгдсэн их тахилгад оролцсон.
    • 2014.09.22-ны өдөр. Улаанбаатар хот. Монгол үндэстэн баатруудынхаа хүндэтгэлийн цогцолборын шав тавих нээлтийн ажиллагаанд оролцсон.
    • 2015.05.25-.05.26-ны өдөр Баян-Өлгий аймгийн Буянт, Сагсай, Цэнгэл сумын нутаг дахь Монгол улсын толгой уул “Жаргалт Хан” хайрханы Нэгдсэн Их Тахилгад оролцсон.
    • 2015.10.10 Мөнх тэнгэрийн сургаалийг Монгол төр дээдлэн төрийн шүтлэг хэмээн тунхагласаны 2225 жил, Монголын “Тэнгэрийн улаач” нарын нэгдсэний 3 жилийн хүрээнд Монгол туургатны нэгдсэн Их Хуралдайд оролцсон.
    • 2015.05.20-ны өдөр. “Бурхан Халдун”-ны нэгдсэн залбиралд оролцсон.
    • 2015.07.14-15-ны өдөр. Дорнод аймгийн Дашбалбар сумын нутаг дахь Монгол улсын тулгуур хөл уул “Хөх уул”-ын Нэгдсэн Их Тахилгын лусын тахилгад оролцсон.
    • 2016.05.15-ны өдөр. “Бурхан Халдун”-ны нэгдсэн тахилгад Тэнгэрийн тахилгыг толгойлж бөөлсөн.
    • 2016.08.10 Хөвсгөл нуурын нэгдсэн тахилгад оролцсон.
    • 2017.06.03-ны өдөр. “Бурхан Халдун”-ны нэгдсэн тахилгад Галын тахилгыг толгойлж бөөлсөн.

     

  • МОНГОЛ БӨӨГИЙН ТЭРГҮҮН УДГАН ХҮРЛЭЭГИЙН ЭНХМАА

     

     Ховд аймгийн харъяат
     МБНЭ-ИЙГ БАЙГУУЛАХ ДЭЭД ХУРАЛДАЙД ОРОЛЦСОН.
     МБНЭ-ИЙГ БАЙГУУЛАХАД ХУВЬ НЭМЭР ОРУУЛСАН.
     МОНГОЛ БӨӨГ ХӨГЖҮҮЛЭХИЙН ТӨЛӨӨ БҮХИЙ Л АМЬДРАЛАА ЗОРИУЛСАН.
     “МӨНГӨН ШОНХОР” МЕДАЛИАР ШАГНАГДСАН.
     “ХҮРЭЛ ШОНХОР” МЕДАЛИАР ШАГНАГДСАН.

    • 2012 .05.13-ны өдөр. Сэлэнгэ аймгийн Мандал суманд болсон Хүннүгийн
    “Ноён уулын Нэгдсэн тахилга”-т оролцсон.
    • 2012.06.22-ны өдөр. Хэнтий аймгийн Цэнхэр мандал сумын Хар Зүрхний Хөх нуурт болсон Чингис хааны мэндэлсний 850 жилийн ойг тохиолдуулан “Эзэн Чингис хаан”-ы ариун сүнсэнд хүндэтгэл үзүүлэх 2200 бөө нар оролцсон Нэгдсэн Их Тахилга, тайллагад оролцсон.
    • 2013.05.25-26-ны өдөр. Баян-Өлгий аймгийн Буянт, Сагсай, Цэнгэл сумын нутаг дахь Монгол Улсын толгой уул “Жаргалт хан” хайрханы Нэгдсэн Их Тахилгад оролцсон.
    • 2013.6.21-22-ны өдөр. Налайх Дүүргийн Гандан ууланд хийгдсэн Нэгдсэн Их Тахилгад оролцсон.
    • 2014.07.3-4-ний өдөр. Хөвсгөл аймгийн Хатгал сумын нутагт “Хөвсгөл” нуурын Нэгдсэн их тахилгад оролцсон.
    • 2014.09.22-ны өдөр. Улаанбаатар хот. Монгол үндэстэн баатруудынхаа хүндэтгэлийн цогцолборын шав тавих нээлтийн ажиллагаанд оролцсон.
    • 2015.05.25-.05.26-ны өдөр Баян-Өлгий аймгийн Буянт, Сагсай, Цэнгэл сумын нутаг дахь Монгол улсын толгой уул “Жаргалт Хан” хайрханы Нэгдсэн Их Тахилгад оролцсон.
    • 2015.10.10 Мөнх тэнгэрийн сургаалийг Монгол төр дээдлэн төрийн шүтлэг хэмээн тунхагласаны 2225 жил, Монголын “Тэнгэрийн улаач” нарын нэгдсэний 3 жилийн хүрээнд Монгол туургатны нэгдсэн Их Хуралдайд оролцсон.

  • МОНГОЛ БӨӨГИЙН ТЭРГҮҮН УДГАН НОРОЛХООЦАВЫН ХИШИГЖАРГАЛ

     

     МБНЭ-ИЙГ БАЙГУУЛСАН ДЭЭД ХУРАЛДАЙД ОРОЛЦСОН.
     МБНЭ-ИЙГ БАЙГУУЛАХАД НЭМЭР ОРУУЛСАН.
     МОНГОЛ БӨӨГИЙН ТӨЛӨӨ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААГАА ЗОРИУЛДАГ.
     БИЕ ДААСАН БАЙГУУЛЛАГА УДИРДАЖ АЖИЛЛАДАГ.
     ОЛОН ЗУУН ШАВЬ БОСГОЖ, БӨӨГИЙН ЁС ЗҮЙГ ЗӨРЧИХ БОЛСОН.
     МБНЭ-ИЙН ХҮРЭЛ ШОНХОР МЕДАЛИАР ШАГНАГДСАН.

    • 2012 .05.13-ны өдөр. Сэлэнгэ аймгийн Мандал суманд болсон Хүннүгийн “Ноён уулын Нэгдсэн тахилга”-т оролцсон.
    • 2012.06.22-ны өдөр. Хэнтий аймгийн Цэнхэр мандал сумын Хар Зүрхний Хөх нуурт болсон Чингис хааны мэндэлсний 850 жилийн ойг тохиолдуулан “Эзэн Чингис хаан”-ы ариун сүнсэнд хүндэтгэл үзүүлэх 2200 бөө нар оролцсон Нэгдсэн Их Тахилга, тайллагад оролцсон.
    • 2014.05.15-ны өдөр. Өмнөговь аймгийн Ханбогд сумын нутаг дахь Ханбогд хайрхан, Оюутолгойн Монгол говийн Нэгдсэн их тахилгад Лусын тахилгыг толгойлж бөөлсөн.
    • Чингисийн талбайд болсон бөөлөлтөд оролцсон.
    • 2018 он. Бөө нарын тэнгэрт мэдүүлэх нэгдсэн зан үйлийг удирдсан.