Ерээд оноос өмнө тус модны доохно, эргийнх нь ёроолоор айлууд зун гэр барин зусдаг байсан юм. Яг тэр модны харалдаа, эргийн доор сагсны шийд байдаг агаад түүн дээр бидний хэдэн хүүхэд өдөр, шөнөгүй сагсан бөмбөг тоглодог байж билээ.
Харин эцэг, эхчүүд ганц зүйл захидаг байсан нь одоо ч санаанд илхэн байна. “За, та нар ганц модонд гар хүрэв. Мөчрийг нь оролдож болохгүй шүү. Гар, хөл чинь татчихна гэж мэдээрэй. Удган мод гэдэг юм” гэх зэргээр ярьдагсан. Тэгсэн, тэгээгүй бид тэр модоор оролдохгүй л дээ. Тэгээд ч мөчир нь бидний гар хүрэхгүй их дээрээс эхэлдэг байсан юм. Тэр хүртэл авиралтай биш. Тэгээд ч түүний мөчрөөр яах ч билээ дээ. Гэхдээ л томчууд үргэлж анхааруулдаг байсан юм шүү.
Ер нь ганц тэр ч биш. Ганц мод хаа сайгүй л байх агаад харин түүнийг оролдож болохгүй гэх санаа газар бүр байдаг нь сонин. Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын дэргэд байх нэг тийм модыг өдгөө бүр мөнгөний мод хэмээн тахиж шүтэх болсон гэнэ билээ. Баяжихыг хүсэгчид хотоос хүртэл цувдаг болсныг бодоход нэг учир бий байх. Салхитын мод чухам ямар учиртайг нарийн мэдэхгүй юм. Аянга, цахилгааны үеэр ганц модны дэргэд байж болохгүй гэдэг үг харин буй. Аянга сондгой юманд буудаг онцлогтойгоос тэр биз ээ. Тэгэхдээ Салхитын амны ганц модонд аянга буулаа гэж сонсоогүй юм байна.
Ганц мод харин ямар хэрэг хийсэн юм, бүү мэд наяад оны сүүлчээр нэг удаа буулгах гэж оролдсон гэдэг юм. Тэр түүхийг сайн мэдэх Балжир өвгөнтэй саяхан тун сонин тохиолдлоор тааралдаж тэр тухай яриулснаа хүргэж байна. Балжир өвгөнийх тэр үед ганц модны дэргэд зусч байжээ. Зуслан орох үеэр буюу есдүгээр сарын эхээр гэнэт нөгөө ганц модыг буулгах юм болоод явчихжээ. Хаанаас, хэн өгсөн лүндэн юм, бүү мэд гэнэ. “Энэ модыг хөрөөдөж унагах ёстой. Хэн хөрөөдөх вэ?” гээд л эрэл сурал болсон хүмүүс гараад иржээ. Цахилгаан хөрөөгөөр бол ч юу байхав. Хэдхэн минутын ажил бололгүй яахав. Харин яагаад ч юм түлээний хөрөөгөөр хөрөөдөж таарсан байгаа юм даа. Яг хөрөөдөх болохоор хүрэх хүн олдохгүй болчихжээ.
Сүсэг бишрэлээс болсон уу, яасан, ямар ч байсан хөрөөнд гар хүрэх хүн олдохгүй өнжсөн байна. Тэгж байтал тэр хавийнхан “Мангар” хэмээн хочилдог Сүхээ гэдэг хүн хөрөөдөх юм болжээ. Харамсалтай нь, түүнтэй хамт хөрөөдөх хүн олдоогүй ажээ. Тэгээд Сүхээ ганцаараа хөрөөдөж эхэлжээ. Хоёр литр шар айраг, сүүтэй цай, талх, маслохан өгсөн юм уу даа. Тэгээд л хөрөөдөж гарчээ. Хөлс нь урсаад л хөрөөдөөд байсан юм байх. Өвгөн улиас хатуу байлгүй яахав. Үдээс нэлээд хойхно эхэлсэн тул хөрөөдсөөр байтал нар жаргаад иржээ. Мань Сүхээ нэлээд хөрөөдөөд, ямар ч байсан аварга хөрөөгөө далд ортол хөрөөдөж орхижээ. Гэрээ ёсоор бол аман үгээр гэхэд болох биз. Модыг яадаг ч байсан маргааш өглөө нь гэхэд унагасан байх хэрэгтэй байж л дээ. Ихэд ядарсан Сүхээ харуй бүрий болуут жаал амарч суугаад зүүрмэглэж орхижээ.
Гэнэт сэрвэл бие нь дагжиж чичрээд сонин болчихсон байжээ. Тэгээд хариад хэвттэл халуурч бүлээрээд эхэлжээ. Аз уу, эз үү ямар ч байсан үргэлжлүүлж хөрөөдөлгүй орхиод, хөрөөгөө ч аваад харьсан байна. Залхуу нь ч хүрээ биз. Тэгээд унтахаар хэвтсэн бөгөөд амарч чадалгүй үүр цайлгасанаа ярьж байжээ. Ингээд зүгээр болсонгүй. Маргаашаас нь үргэлжлүүлэн халуураад эхэлсэн байна. Угийн мангар, хоч нь ч тийм хүн тул эхэндээ эмч домч болоогүй юм байх.
Ингэсээр байгаад сүүлдээ бүр солиороод эхэлжээ. Балжир гуай тэр үед яг тэнд байсан болохоор бүгдийг тод санан ярьж байлаа. Хэд хоногоос Сүхээ алга болсон бөгөөд гэрийнхнээс нь сураглавал “Шар хад”-ны эмнэлэгт хэвтсэн гэжээ. “Мангар” Сүхээ тулдаа л үлдсэн бололтой. Арай үхчихэлгүй нэг юм хоцорчээ. Эв эрүүл, сав саруул халуун зунаар шахуу хатгаа, ханиад ч хүрээгүй явсан хүн тэр модыг хөрөөдөж эхлээд өвдсөн нь тун хачин санагдах билээ.
“Мангар” Сүхээ хагас жил орчим эмнэлэгт хэвтээд эдгээд гарчээ. Гэхдээ тэр бүр эдгэсэнгүй. Салхитын ганц модыг хөрөөдсөн “мангар” Сүхээ салга өвчтэй болоод үлдсэн нь тэр гэнэ. Түүний нууцыг хэн ч тайлаагүй бөгөөд ганц модыг хөрөөдсөнөөс болсон нь харин баараггүй гэх. “Мангар” Сүхээ түүнээс хойш олон жил өлгөн, салган яваад саяхан буюу 2000 оны эхээр бие барсаныг Балжир гуай ярив. Тэд айл аймаг чигээрээ явсаар иржээ. “Мангар” Сүхээгээс хойш тэрхүү ганц модыг унагах гэж хэн ч оролдоогүй. Хэнээс ч тийм шийдвэр гараагүй гэнэ билээ. Ерээд оноос харин тахиж шүтэх нь ихэсч хадаг, яндартаа дарагдах болжээ. Гэхдээ хүмүүс хүслээ шивнэж барьдаггүй гэх. Зүгээр л ганц мод хэвээр хоцорчээ
Author: admin_shaman
-
Салхитын ганц модыг хөрөөдсөн Сүхээ салга өвчтэй болжээ
-
Хараал шингэсэн хачирхалтай харш дотор…
Саратай тохиолдоод буй бүх таагүй зүйлс нь галт зэвсэг зохион бүтээсэн өвөг Винчестертэй холбоотой талаар “нөхрийнх нь сүнс” хэлсэн гэнэ. Өөрөөр хэлбэл, тэдний гэр бүлийн ургийн модонд хараал шингэсэн аж.
Ингээд эвгүй асуудлуудаас зугтаж чадах ганц арга нь винтов буугаар хөнөөгдөгсдийн сүнсийг тайтгаруулах зорилгоор энэхүү хачирхалтай харшийн бүтээн байгуулалтыг эхлүүлэх явдал байсан гэнэ.
Өөр нэг хувилбар нь, энэхүү байшингийн хачирхалтай төлөвлөлтийг хий үзэгдлүүдийг төөрөлдүүлэх зорилгоор Сара байгуулсан гэлцэнэ.
Винчестер харш нь үнэхээр өвөрмөц зохион байгуулалттай аж: Түүн дотор 40 гаруй шат байдаг бөгөөд зарим шат нь хаашаа ч хөтөлдөггүй, мөн 2000 гаруй хаалга байдгаас зарим нь ямар ч өрөөнийх биш гэх мэт.
Саяхан мэргэжилтнүүдийн баг тэрхүү байшин дотор нэг шинэ өрөөг нээн илрүүлжээ. Уг нь тэр байшин 160 өрөөтэй юм байна. Шинээр олсон өрөөн дотор эртний эд зүйлс, оёдлын машин, зургууд байсан бөгөөд Сара Винчестер 1906 онд газар хөдлөлтийг энэ өрөөнд хүлээж байсан байх хэмээн судлаачид таамаглаж байгаа аж.
Д.Мигаа -
Вангагийн зөгнөлийн биелэл: Путин дэлхийг удирдах уу?
“Путин дэлхийн удирдагч болох уу?” гэсэн утга бүхий нийтлэлүүд барууны хэвлэлүүд дээр харагдах болжээ. Дэлхийн хамгийн алдартай зөнчдийн нэг болох Ванга бүр 1979 онд Орос орныг дэлхийн хүчирхэг гүрэн болно хэмээн зөгнөж байжээ.
Болгарын агуу зөнч Ванга 1996 онд 85 настайдаа таалал төгссөн билээ. Түүнийг “Балканы Нострадамус” хэмээн нэрлэдэг байсан бөгөөд тэрээр Нью-Йорк дахь 9/11 халдлагууд, “Курск” шумбагч хөлгийн сүйрэл, Хятадын хөгжил дэвшил болон бусад олон үйл явдлуудыг урьдчилан хэлж байсан юм.
Ванга 1979 онд зохиолч Валентин Сидоровтой ярилцаж байхдаа: “Бүгд мөс мэт хайлах болно. Харин ганцхан зүйл л хэвээр үлдэнэ – Владимирын алдар, Оросын алдар” хэмээн хэлсэн байна. Тухайн үед ямар Владимирын талаар яриад байгааг хэн ч таамагласангүй. Учир нь, Оросын одоогийн Ерөнхийлөгч тэр үед КГБ-ын Дээд сургуульд сурч байжээ.
Мөн Орос улс ирээдүйд хүчирхэг гүрэн болох талаар Ванга зөгнөж байж: “Хэт их зүйлийг золиослох боловч хэн ч Орос улсыг зогсоож чадахгүй. Орос гүрэн өөрийн зам дээрх бүхий л саад тээгийг шүүрдэн хаяж, дэлхийн эзэн болно” хэмээн хэлсэн аж.
Д.Мөрөн -
Өвөрмонголын судлаач Чинбарстай уулзав.
Өвөрмонголын хаана ч явсан түүний хийсэн ажлын үр дүн харагдаж байдаг. Мөнх тэнгэрийн үзэл, бөө шүтлэгийн төлөө их зүйл хийсэн, хийнэ гэдэгт түүнд итгэж явдаг. Бөөгийн талаар дөнгөж ажлаа эхэлж байгаа болон сурталчилгааны ажил эрхэлдэг манай монголын зарим залууст үлгэр жишээ болох нэгэн. Хэдэн өгүүлэл тэрлээд, ганц нэг улсын арга хэмжээнд оролцоод өөрсдийгөө товойлгон мандуулдаг, ойворгон залуус түүнээс олон талаар суралцах хэрэгтэй.
Өвөрмонголын вичадаар монголчууд янз бүрийн сэдвээр маргалдаж, зарим нэг нь шившигээ дэлгэсэн байна лээ. Их газрын монголчуудад бол энэ маргаан ичвэл зохих зүйл байв. Эхлээд өөрсдийгөө боловсруулчихаад дараа нь хилийн дээс гарч маргавал зохино. Чадалтай байлаа ч дуугүйхэн сонсож сурах хэрэгтэй.
МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан, Монгол бөөгийн их удган Б.Бадамсүрэн нар Хөх хотод ажиллах явцдаа судлаач Чинбарстай уулзсан байна. Өвөрмонголд монгол бөөгийн зан үйлийг хөгжүүлэх чиглэлээр зүтгэж яваа залуу судлаачтай сурталчилгаа, мэдээллийн чиглэлээр ярилцсан билээ.
МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан Өвөрмонголд бөөгийн хөгжлийн чиг хандлагын талаар санал солилцоод “Монгол бөөгийг ёс зүй”-г хэвлэж гаргахад албан ёсны зөвшөөрлийг өгөх асуудлаар МБНЭ-ийн Дээд цэцийн хуралдаанаар хэлэлцүүлэх тухай саналаа хэлсэн.
Монгол бөөгийн их зайран Э.Балжир гуйан томилолтоор ажиллсан тухай мэдээллийг сонссон. МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан удахгүй МБНЭ-ийн Дээд цэцийн хуралдаанаар гадаадад ажилласан зарим улаач нарын ажлын талаар сонсголыг нь хэлэлцэх юм гэдгийг уламжлан хэлнэ билээ. Мөн монгол бөөг сурталчилах чиглэлээр хамтран ажиллах боломжийг судлаж, ярилцлаа.
Д.Хүрэлбаатар -
Хөх хотод уулзалт хийв
МБНЭ-ийн төлөөлөл эхлээд Монгол судлаач Наран багштай уулзсан юм. Наран багштай нөхөрлөөд удаж байна. Монгол Улсын нэртэй эрдэмтэн Далай багш бие нь чилээрхэж Хөх хотод эмчлүүлж байхад Наран багш гэртээ байлгаж, туслалцаа үзүүлдэг байсан юм. Тиймээс Хөх хотод очих бүрдээ Наран багштай уулздаг болсон юм. Наран багш бид хоёр Монгол Улс, БНХАУ-д болсон олон удаагийн эрдэм шинжилгээний хуралд оролцож байсан. Нөхөртөйгөө монголд ирэхэд нь Өвөрхангай аймгийн нутаг, Орхоны Улаан зутгаланд хамт аялсан юм. Бидэнд дурсах зүйл байгагүй бий.
Д.Хүрэлбаатар -
Уулзалт хийж санал солилцов.
Энэ удаа Эрээн хот эль хуль хүн цөөтөй байлаа. Жилийн жилд цагаан сарын дараа цөөнгүй хугацаанд худалдаа, наймаа зогсонго байдалд ордог.
Бид ажлын уулзалтаа хийж, санал бодлоо солилцсон. Уулзалтын дараа хүндэтгэлийн зоог барьж байсан. МБНЭ-ийн медалийн нөөц дууссан тул захиалга өгсөн.
Бид ажлын уулзалт хийсний дараа хоёр өдрийн хугацаанд амарч, зах зээл үзэж, сонирхоод буцсан. Биднийг Замын-Үүдийн Бөөгийн зөвлөлийн удирдагч, Монгол бөөгийн удган Отгонцэцэг хүлээн авч үдийн хоолоор дайлсан. -
АНУ дахь Мүүний сүмд галт зэвсэг адислах ёслол болжээ
Тэд энэ үйлдлээрээ Америк даяар хэлэлцэж байгаа галт зэвсгийн асуудалд өөрийн байр суурийг илэрхийлж байгаа ажээ. Саяхан Флоридагийн дунд сургуульд гарсан аллагын хэрэгт энэхүү AR-15 бууг ашигласан юм.
Сүмийн гол санваартан нь Шон Мүүн гэгч бөгөөд энэхүү шашны урсгалыг үүсгэн байгуулагч Сүн Мюн Мүүний хүү ажээ.
Тэр хэвлэлд ярихдаа “Бурхан хүмүүст галт зэвсэг эзэмших эрх өгсөн бөгөөд үүгээр өөрийгөө болон бусдыг хамгаалах ёстой” хэмээн тайлбарласан байна.
Ажиллагааны үеэр сүмийн гадна галт зэвсгийн эсрэг тэмцэгчид цугларч, эсэргүүцлээ илэрхийлсэн бол цагдаа нар хамгаалалтад гарсан байв.
Сүмд ирэгсэд үүдэнд нь буугаа цэнэггүй болохыг шалгуулан нэвтэрч байжээ.
Флоридагийн аллагын дараа АНУ даяар жирийн иргэд галт зэвсэг эзэмшихийг хориглох талаар өргөн маргаан дэгдээд байгаа юм. -
БНАСАУ-д Монголын бөөгийн төлөөлөгчид зочилохоор мордлоо.
Монгол Улс БНАСАУ-тай 1948 оны 10 дугаар сарын 15-нд дипломат харилцаа тогтоож, бие биеийн бүрэн эрхт байдлыг харилцан хүлээн зөвшөөрсөн анд нөхөр болсон юм. Манай хоёр улс Солонгосын дайны хүнд хэцүү жилүүдэд Элчин сайдын яамдаа харилцан нээж байсан түүхтэй.
Солонгосын ард түмний Аугаа их жолоодогч нөхөр Ким Ир Сен амьд сэрүүн байхдаа хоёр удаа Монгол Улсад айлчлан Монгол Улсын үе үеийн удирдлагатай хамт Солонгос, Монголын харилцааг хөгжүүлэх үндсийг тавьж өгсөн юм. Дипломат харилцаа тогтоосны 70 жилийн ойн хүрээнд урлаг, соёл, спортын болон бусад арга хэмжээнүүдийг хоёр талдаа зохион байгуулж байна.
Б.Цэлмүүн -
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зөвлөх Ц.Хулантай уулзав
Энэ удаагийн уулзалтаар МБНЭ-ийн удирдлага, Өвөрмонгнолын бөөгийн судлаач, төлөөлөгч нартай хийсэн уулзалт, ярилцлагын талаар танилцуулга хийлээ.
Удахгүй болох БНАСАУ, ОХУ-ын Халимагт болох арга хэмжээнүүдэд МБНЭ-ийн оролцох хугацаа, бүрэлдэхүүн, хийгдэх ажлуудын талаар МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д. Жаргалсайхан дэлгэрэнгүй тайлбарлалаа.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн соёл, шашны зөвлөх И.Хулан МБНЭ-ийн Дээд цэцийн ээлжит хуралдаанд оролцож, санал бодлоо солилцох тухайгаа мэдэгдлээ. МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан дараагийн “МБНЭ-ийн Дээд цэцийн хуралдайн тавин нэгдүгээр хуралдаан 5 дугаар сард болох бөгөөд хуралдааны бэлтгэлийн хангаад танд хугацаагаа мэдэгдэх болно” гэв.
Б.Цэлмүүн -
Чингэлтэй дүүргийн ИТХ-ын дарга уулзав
МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан хүлээн авч уулзсанд талархал илэрхийлээд Дээд цэцийн хуралдаанд танилцуулж, ирсэн саналыг нэгтгэж эргэж мэдээллэхээр боллоо. Цаашид хамтарч ажиллах талаар санал солилцлоо.
Өвөг дээдэс маань эрт дээр үеэс эх дэлхийгээ аргадан амьдарч, нутаг ус, уул усаа хамгаалж ирсэн өвөрмөц сэтгэлгээтэй ард түмэн. Энэ үүднээс тэнгэрийн эзнийг хурмаст, усны эзнийг лус, уулын эзнийг савдаг гэж нэршиж заншжээ. Түүгээр ч үл барам тухайн газар усны нэр болон лус савдгийн дvр байдлыг газар нутгийн хэлбэр төрх, байгалийн тогтоц, онцлог ялгаанд тохируулан бүтээдэг ёсонтой байсан байна. Амьдран буй газар нутгийнхаа лус, савдгийг баясгаж чадвал тухайн газар нутагт ая тухтай амьдрах нөхцөл бүрдэхийн зэрэгцээ хүч чадал бүхий лус, савдгийн зүгээс ажил үйлс бүтэмжтэй байхад тус дэм болох зэрэг эерэг нөлөөлөл ирж байдаг хэмээн монголчууд эртнээс үзэж уул усаа тахиж, шүтэж ирсэн уламжлалтай юм.
Улаанбаатар хотын дөрвөн талд дүнхийх дөрвөн хайрхан уулыг ч мөн адил өөр өөрсдийн савдаг шивдэгтэй гэдэг. Түүхийн ухааны доктор Гантулга Чингэлтэй хайрхан уулыг судалсан судалгааны сайхан ном бичсэн. Үүнд савдаг гэдэг нь тухайн уулых нь эзэн юм. Шивдэг гэдэг нь тэр орон нутгийнхаа эзэн гэж тайлбарласан байдаг. Чингэлтэй уулын шивдэг бол олон шавьтай, номын багш дүрээр холоос харагддаг гэж эртнээс үзэж ирсэн. Тиймээс номын багш гэдэг нь Чингэлтэй хайрхан уулын шивдэг юм. Тэрнээс өмнө олон шавь нараар хүрээлүүлсэн хөх өвгөн шиг намбатай сайхан уул гэж яригдаж ирсэн түүхтэй юм. Энэ уулыг эрдэм номын шивдэгтэй уул гэдэгтэй холбогдуулан зарим тайлбарыг хэлж болох юм. Нийслэл Улаанбаатар хотын хоймор үргэлжлэн сүндэрлэх Чингэлтэй хайрхан уул нь үргэлжийн мөнхөд наран мандуулсан энгэр ээвэр булаг шандаар баян, ургамал ан амьтнаар элбэг, үзэсгэлэнтэй сайхан хангай билээ. Чингэлтэй уулын ноён оргил нь далайн түвшинээс дээш 2300 орчим метр өндөр, Хэнтийн нурууны салбар үзүүрийн уул хөвч, ойт хээрийн шинж голлосон тогтоцтой уул юм.
“Чингэлтэй уулын арын их ой мод үргэлжилсээр хэнтийн нурууны ноён оргил Асралт хайрхан түүнээс Бухын зоо хэмээх ян хөвчтэй залгадаг. Ой мод нь шинэс, нарс, хуш, гацуур, хус, хайлаас гээд монгол газар ургадаг бүх модыг багтаасан холимог ойтой. Ургамлын сангийн хувьд маш баялаг. Тухайлбал сэржмядаг, жамъянмядаг, юмдүүжин гээд үзэсгэлэнтэй сайхан цэцгүүд ургадаг. Дэгд, гоньд, халиар, гандигар, агь, жууцай, сөд, бамбай, даль, нохойн хошуу зэрэг эмийн төрлийн ургамал мөн үхрийн нүд, хад, нэрс, аньс, гүзээлгэнэ зэрэг жимс элбэг. Энэ уул маань өмнө талаараа Ар согоот, Салхит, Хайлааст, Хайст, баруун талаараа Баянцагаан, Баянхайрхан, Сант, ар болон өвөр Гүнт, Хожуултын даваа, мөн зүүн талаараа Жигжид, Бумбат, Яргайт, Шадивлан, Суваргын өндөр зэрэг олон уулс амуудаар хүрээлэгдсэн, ам бүрээс нь их бага хэмжээтэй булаг горхи ундран урсаж, байгаль эх, хүн амыг ундаалж байдаг. Мөн Сэлбэ голын ай савыг эрт үеэс эдүгээ хүртэл энэ гол горхи нь тэтгэсээр ирсэн ийм сайхан уул юм” гэжээ.
Чингэлтэй хайрхан уулыг Төрийн тусгай хамгаалалтанд авсан билээ.Б. Цэлмүүн