Category: Нэгдсэн их тахилга,тайллага

Энэ удаагийн хуралдааны “Согоот” амралтын газарт боллоо. Хуралдааны эхний асуудал: “Бүх Оросын бөөгийн тэргүүнийг сонгосон тухай” мэдээлэлийг ОХУ-ын “Дээж” бөөгийн байгууллагын тэргүүн В.Б.Балдахинова хийв.
2. “2019 онд Хөвсгөлийн Мөсний баярт оролцсон тухай” танилцуулгыг МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч, Д.Жаргалсайхан хийлээ.
3. “ОХУ-ын Ангарскт болсон тахилгын тухай” В.Б.Балдахиновагийн мэдээллийг сонсов. Тэмээгээр тахилга өргөсөн онцлог байдлын талаар гишүүд их сонирхож асууж байлаа.
4. “2018 оны ДЦХ-н гишүүдийн Манлайлал”-ыг дэлэгрэнгүй сонсголыг МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч, Д.Жаргалсайхан хийлээ. Мөн өнгөрсөн хугацааны гишүүдийн манлайллыг харьцуулсан байдлаар танилцуулав.
5. . ОХУ-ын “Дээж” бөөгийн байгууллагын хийх тахилгын тухай бөөгийн байгууллагын тэргүүн В.Б.Балдахинова танилцуулж, оролцогчдод урилга өглөө.
Дээд цэцийн хуралдайн гишүүнээр Лхагваг сонголоо. Хэлэлцсэн асуудалтай холбогдуулан Д.Одонхүү, П.Батжаргал, Ц.Отгонсүрэн, Б,Батжаргал, У.Ганхуяг, Отгончимэг, Лхагва, Ч.Одбаяр нар үг хэлж, санал бодлоо хэллээ.
Хэлэлцсэн асуудал болон ойрын үед хийх ажлын талаар зохион байгуулалтын асуудлыг зөвлөлдөж дараах чиглэлээр шийдвэр гаргалаа.
6. ШИЙДВЭР БАТЛАХ ТУХАЙ
ДЦХ-н гишүүдийн Манлайлал хэлэлцэж тогтоол батлав. ДЦХ-н гишүүдийн 2018 оны Манлайлалыг дүгнэж, манлайлалаа хангалтгүй биелүүлсэн Д.Батчулуун- Монгол бөөгийн их дархан удган, Н. Баярсайхан- Монгол бөөгийн тэргүүн дээд зайран, Н. Дайрий- Монгол бөөгийн тэргүүн удган, Н.Мягмарсүрэн- Монгол бөөгийн тэргүүн удган, М.Сарантуяа-Монгол бөөгийн удган, Болдбаатар-Монгол бөөгийн зайран нарыг ДЦХ-н гишүүнээс хассан байна.
Хуралдааныг Наранцэцэг, Бахаамаазагд, Д.Улаанцэцэг, Б.Баярмаа, Мөнхнаран, Мөнхгүрэн, Одсүрэн нар хуралдаанаа таслав.
Хуралдааны төгсгөлд МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан үг хэлж хуралдааныг хаалаа. Хуралдаан 2.30 минут үргэлжлэв.

Хурлыг удирдах тэргүүлэгчдээр Д.Жаргалсайхан, Зайран Б.Батсайхан, Зайран О.Одонхүү нарыг сонгов.
МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан, МБНЭ-ийн дэд Ерөнхийлөгч Д.Батчулуун, Д.Энхжаргал нар Чингис хааны мэндэлсний 850 жилийн ойг тохиолдуулан баяр хүргэж, зарим Зайран, Удган нарт шагнал гардуулав.
Хуралдаанд, “ОХУ-ын Буриадад ажилласан тухай” МБНЭ-ийн Дээд цэцийн гишүүн Ц.Отгонсүрэн, “Дэлхийн байгаль хамгаалагчдын их хуралд оролцсон тухай” МБНЭ-ийн Бага хуралдайн гишүүн Б.Буянбадрах нар мэдээлэл хийв.
“Монголын бөөгийн ес зүй” сэдвээр хэлэлцүүлгийг МБНЭ-ийн Дээд цэцийн Зөвлөлийн гишүүн Б.Батсайхан, МБНЭ-ийн Бага хуралдайн гишүүн Д.Одонхүү нар удирдаж, бүлэг, мөр нэг бүрчлэн уншиж хэлэлцүүлэг хийв. Хэлэлцсэн асуудалтай холбоотойгоор 26 хүн, санал бодлоо илэрхийлсэн байна.
МБНЭ-ийн Дүрэмд “Аймаг сумын бөөгийн хүрээлэнгийн Тэргүүн бөө нь МБНЭ-ийн Дээд цэцийн Зөвлөлийн болон Бага хуралдайн хуралдаанд оролцож болно.” Гэсэн нэмэлт оруулах тухай тогтоолыг батлав.
МБНЭ-ийн Бага хуралдайгаар Зохион байгуулалтын асуудал хэлэлцэв. МБНЭ-ийн Хяналтын Цэцийн дүгнэлтийг МБНЭ-ийн Хяналтын цэцийн гишүүн О.Даваасүрэн танилцууллаа.
МБНЭ-ийн Бага хуралдайн гишүүнээр сонгогдсон боловч МБНЭ-ийн ажилд оролцохгүй байгаа МБНЭ-ийн Бага хуралдайн гишүүн, Баярсайхан, Ганбаатар, Гэрэлмаа, Мөнхбаяр, Д.Золзаяа, Оюунмаа, Оюун, Цог-Эрдэнэ, Ариунболд, Энх-Амар, Хонгорзул нарыг МБНЭ-ийн Бага хуралдайн гишүүнээс, Ц.Сумъяаг сонгогдсоноос хойш Дээд цэцийн бүх хуралд оролцоогүй тул, Зайран М.Энхбаатарыг Эрдэнэт хотод амьдардаг тул холоос байнга хуралдаанд оролцох боломжгүйгээс тус тус МБНЭ-ийн Дээд цэцийн Зөвлөлийн гишүүнээс, өөр сонгуульт ажилд шилжих болсонтой холбогдуулж, МБНЭ-ийн Хяналтын цэцийн гишүүнээс О.Даваасүрэнг чөлөөлөв.
МБНЭ-ийн Хяналтын Цэцийн дүгнэлтийг үндэслэн Ш.Сүхбатыг МБНЭ-ийн Хүндэт Ерөнхийлөгчийн, Д.Одгэрэлийг МБНЭ-ийн дэд Ерөнхийлөгч, Бага хуралдайн гишүүнээс, Зайран Х.Гомбобаатарыг МБНЭ-ийн Дээд цэцийн Зөвлөлийн гишүүн, Бага хуралдайн гишүүнээс, О.Олдох, Л.Загдаа нарыг МБНЭ-ийн Хяналтын цэцийн гишүүнээс тус тус чөлөөлсөн байна.
МБНЭ-ийн Бага хуралдайн гишүүнээр Б.Уранчимэг, С. Отгонсайхан, Н.Лхагва-Эрдэнэ, Б.Жаргалсайхан, Б.Ганцэцэг, Ж.Алтанчимэг, Ж.Мөнхтуяа, Ж.Бямбасүрэн, Ж.Баттөр, Б.Нарангэрэл, Ж.Оюунцэцэг, М.Урмаа, Д.Гүн-Үйлс, Л.Байгальсувд, Б.Нарангэрэл, А.Тулгаа, Б.Баянмөнх, Д.Нарандулам, Д.Бямбацогт, Ц.Цогбаяр, Б.Гантулга, Б.Сэргэлэнбаатар, А.Жавхлан, Т.Төмөр-Очир, Д.Марта, Т.Дэлгэрцэцэг, М.Буянаа, Г. Бат-Эрдэнэ, Б.Батжаргал, М.Шүрэнцэцэг, Л.Түвшинзаяа, Г.Сувд-Эрдэнэ, Д.Баярхүү, Б.Буянхишиг, Ж.Оюунжаргал, Р.Түвшинбаяр, Н.Хишигдолгор, Т.Наранзул, Б.Оюун-Эрдэнэ, Б.Цэнд, Г.Гэрэлчүлуун, Б.Намсрайжав нарыг МБНЭ-ийн Бага хуралдайн гишүүнээр сонгов.
МБНЭ-ийн Дээд цэцийн Зөвлөлийн гишүүнээр, Н.Хадхүү, Т.Ангараг, Э.Буянбадрах, Ц.Батболд, Т.Дагвадорж, Д.Одонхүү, О.Даваасүрэн, Ц.Оюунбат, Н.Мягмарсүрэн нарыг, МБНЭ-ийн хяналтын Цэцийн гишүүнээр Ж.Өсөхбаяр, Я.Мөнгөнсувд, Л.Амгаланням нарыг сонгосон байна. Шинээр сонгогдсон Бага хуралдайн болон Хяналтын Цэцийн гишүүдийн 90 хувь нь залуучууд байгаагаараа онцлог байлаа.
Бага хуралдайгаас дараах Зөвлөлийг байгуулж ажиллахаар боллоо. Үүнд: Гадаад харилцааны бодлого хариуцсан, Д.Жаргалсайхан, Ч.Энхбаатар, Э.Буянбадрах, Н.Мягмарсүрэн, Хэвлэл, мэдээлэл, сурталчилгаа хариуцсан, Д.Бадарч, А.Энхтайван, Т.Дагвадорж, Хөрөнгө оруулалтын бодлого хариуцсан, Ч.Чинбат, Ц.Батболд, Өсөхбаяр, Нэгдсэн цугларалт, тахилга, тайлга хариуцсан, М.Энхзаяа, Б.Түмэнбаяр, Н.Хишигжаргал, Ч.Дангаасүрэн, Д.Одонхүү, Хадхүү, Залуучуудын асуудал хариуцсан, Т.Эрдэнэбаяр, Т.Ангар, О.Даваасүрэн, Мөнх-Эрдэнэ, А.Цэрмаа, Судалгаа, сургалт хариуцсан, Д.Хоролдамба, Б.Батсайхан, Ц.Оюунбат, Бөөгийн байгууллагын хөгжлийн бодлого хариуцсан, Д.Энхжаргал, Ш.Энхбаяр, Өлзийхутаг, Х.Энхмаа, Хүний нөөцийн бодлого хариуцсан, Д.Батчулуун, Ц.Отгонсүрэн, Я.Мөнгөнсувд нарыг сонгов.
МБНЭ-ийн Залуучуудын Чуулга уулзалт, Шинэ жилийг тэмдэглэх, МБНЭ-ийн Бага хуралдайн 5 дугаар хуралдааныг зохион байгуулах ажлын хэсгийг Т.Эрдэнэбаяр, Т.Ангараг, Т.Дагвадорж, О.Даваасүрэн, Н.Мягмарсүрэн, Я.Мөнгөнсувд, А.Цэрмаа нарын бүрэлдэхүүнтэй байгуулав.
Хуралдааныг хааж МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан үг хэлэв.

4. Шонхор шувууг худалдаалахыг эсэргүүцэх тухай
5. Монгол Бөө гэдэг ном гаргах тухай.
6. Удган зайрангуудаа алдаршуулах өдөр зохион байгуулах тухай. 
9. Хариуцлагатай жижүүр ажиллуулах тухай
10. МБНЭ –ийн вэб сайт хийх тухай 
11. Хятадын Ордос дахь Чингис хааны онгон руу аялах тухай 
12. Санхүүжилтын тухай. 
13. Бага хуралдайн бэлтгэл хангах тухай.
14. Аймгуудад ажиллах тухай 
15. Гадаадын жуулчинтай харилцах асуудлын тухай.
16. Монгол үндэсний бахаралын өдөр бий болгох тухай

судлалын тэргүүн Д.Базарч, Төрийн зайран Д.Бямбадорж, бөөгийн “Голомт” төвийн тэргүүн н.Сүхбат, Бөөгийн нэгдсэн эвлэлийг үүсгэн байгуулагч, хурандаа н.Жаргалсайхан, Бөөгийн судлалын академийн тэргүүн н.Одгэрэл нарыг санал нэгтэй сонгосон юм. Бөөгийн анхдугаар дээд хуралд 13 аймгийн төлөөлөл оролцсон бөгөөд халх, буриад, өөлд, урианхай зэрэг олон ястан үндэстний зайран, удган нийлсэн 50 орчим төлөөлөгч цугласан байв.

Монголын бөөгийн нэгдсэн эвлэлийн цаашдын үйл ажиллагааны талаар тус эвлэлийн хурлын тэргүүлэгч Бөө судлалын тэргүүн Д.Базарчтай ярилцлаа.

-Монголын бөөгийн нэгдсэн эвлэл ямар чиг үүрэгтэй байгууллага вэ. Ямар зорилготой байгуулагдаж байна?

-Нэгдсэн эвлэлийг байгуулах шаардлага нийгмийн хэрэгцээнээс үүдэж байна. Сүүлийн үед манай улсад шашны олон урсгал орж ирж байна. Бөө мөргөл гадуурхагдах байдал ажиглагдаж бөөгийн нэр хүндийг унагах оролдлого гарах боллоо. Өнөөдөр бөөгийн толгой багш нар хуран чуулж байна. Цаашдаа бөө нарын нэгдсэн дүрмийг бий болгох зорилготой. Бөө хүмүүсийг зөвхөн Монголд төрөөд байна гэж ойлгож байна. Гэтэл дэлхий даяар бөө бий. Байгаль экологийн сүйрэл хүчтэй явагдаж байгаа энэ үед бөө төрнө гэдэг нь тэнгэр өөрийн элчүүдийг илгээж буй явц юм. Бөө нар байгаль экологийн эмч, хэлмэрч орчуулагчийн үүрэг гүйцэтгэж байдаг. Тэд ертөнцийн далд ухааныг өөрийн хүчээр мэдэрч байгалийн хуулийг танин мэдэрч байдаг юм. Монголчуудын уужуу ухаан байгалиа хайрладаг энэ зан бөө мөргөлөөс уламжлалтай. Шарын шашин Монголд дэлгэрээд сайн ч юм хийсэн саар ч юм хийсэн. Шашинд дүрэм байдаг. Харин бөөгийн дүрэм бол байгалийн оршихуй юм. Бөө мөргөлийг танин мэдрээд явбал Монгол Улсын цаашдын өөрчлөлтөд маш ихээр нөлөөлнө.

-Өнөөдрийн байдлаар манай улсад хэчнээн бөө байна вэ?

-Бид бөөгийн тооллого хийж байгаагүй. Бөөгийн нэгдсэн эвлэл байгуулагдсан болохоор цаашдаа бөө нарын тоог гаргана.

-Сүүлийн жилүүдэд манай улсад бөө ихээр төрөх боллоо. Шинээр төрөх бөө нарт нэгдсэн эвлэлийн зүгээс хяналт тавьдаг болох уу?

-Хүн ямар шашин сонгож шүтэх нь тухайн хүний асуудал. Христ, лалын шашин өөрийгөө шүтэхийг тулгадаг. Будда намайг шүтэх эсэхээ өөрөө шийд гэдэг. Харин бөө хүн эрүүл мэнд, байгалийн нөхцөл байдал хүндэрсэн нөхцөлд бөөгийн шүтээнтэй холбоотой бол шүтэхээс өөр аргагүй болдог. Хамгийн гол нь шүтэн бишрэгчид мэдлэгтэй болох хэрэгтэй байна. Энэ бөө үнэн үү худал уу гэдгийг тодорхойлох ёстой. Энэ байгууллага цаашдаа бөөд элсэгчдэдээ мэдлэг өгдөг болно.

-Бөөгийн нийгмийн асуудлыг хэрхэн шийдэх вэ?

-Бөө нар өөрийн үндсэн ажил төрлөө хийгээд л явна. Хажуугаар нь онгод сахиусаа дууддаг юм.

-Сүүлийн үед бөө нар иргэдийг сүсэг бишрэлээр нь далимдуулж залилсан хэрэг цөөнгүй гарлаа. Энэ тухай та юу гэж бодож байна. Хуурамч бөө байдаг уу?

-Ямар ч шашин байсан хүмүүсийг залилсан бол хуулиар зохицуулагдах ёстой. Монголын бөөгийн нэгдсэн эвлэл бөө нарт ёс суртахууныг мэдүүлэх зорилготой байгуулагдсан.

хүн болгоны хийчихдэг ажил биш юм.
Нэгдэж ажиллана гэдэг бол цаг хугацааны хувьд хүнд сорилт байдаг. Цагийн орчинд хөгжлийг эрчимжүүлэхийн тулд шинээр байгууллага төрж, зарим цагын аяийг даахгүй болсон нь үйл ажиллагаагаа зогсоож байдаг жамтай. Цаг хугацааны “цаазад” орохгүйн тулд, амьдрахын тулд аль ч байгууллага тэмцэх болдог. Монгол бөөгийн төлөө ажиллаж байгаа бүх байгууллага энэ жамаар явж байна. Монгол бөөгийн төлөө зөв чиглэл барьж ажиллаж байгаа бүх байгууллагыг МБНЭ дэмжиж байна.
Өнөөдөр Монгол бөөгийн хувьд нэгдэж хамтарч ажиллах цаг үе тулгамдаж байгааг мартаж болохгүй. Цаашдаа эв нэгдэл бидэнд ус агаар шиг хэрэгтэй цаг үе хүлээж байна. Эв нэгдэл нэрийн дор Монгол бөөгийн ёс зүйг эрхэмлэдэггүй зөрчдөг, улаачийг дэмжинэ гэсэн хэрэг огт биш юм. Бидний үйлийг тэнгэр шүүж байдаг, хэн буруу зүйл хийнэ түүнд түүхийн хариуцлага, үйлийн үр ногдож байдаг. Тиймээс алдаа гаргахгүйн төлөө хүн бүхэн зүтгэх болж байна.
Монголын бөө хүнд сорилтын өмнө тулж ирсэн. Бидний эгнээнээс өөрийн хүчиндээ хэт итгэсэн, бие даасан байгууллага байгуулаад ажиллах сонирхолтой нэг хэсэг салсан. Цаг үеийн явцад үүргээ гүйцэтгэсэн байгууллагыг дахин сэргээх гэсэн горьдлого тээсэн нэгэн ч өндөлзөж байна. Тэд дахин сэргэж чадахгүй, цагийн юм цагаараа өнгөрдөг. Тэдний дотор монгол бөөгийн нэрийг ашиглаж хандаггүй, алдар нэрийн дээд рүү тэмүүлсэн нэгэн хэсэг ч явж байна.
Цаг хугацааны хүчин зүйл, хуримтлуулсан туршлага, эрдэм мэдлэг, хүч чадал зааг ялгаатайгаар улаачид очдог. Энэ нь бүх улаачид “тэгшхэн” хувиарлагддаггүй. Энэ бүхнийг хүлээн зөвшөөрдөгүй нэг хэсэг байна. Тэд өндөр цолыг хүссэнээрээ авахыг шаардах болсон. Цаасан дээр бичсэн зүйлийг мөнгөөр худалдан авахыг хүсэх болсон. Монгол бөөгийн өндөр цол бол олон зүйлээр онгодын чадлаа түмэн олонд харуулсны баталгаа юм. Тэгж чадаагүй байж өндөр цол хүртэхийг хүсэгчид олширч, бидэнд тулгалт хийх болсон. Энэ бүхнийг зөв шийвэрлэх зорилт өнөөгийн бөөгийн хамтын удирдлагын өмнө тургарч байна. Энэ бол том сорилт юм.
Дээр нь Монгол бөөгийн өвийг хадгалсан ном, бичлэгийн эхээ гадаадад худалдсан “хар жил” байсныг тэмдэглэж байна, бид мартах учиргүй.
Эцсийн дүндээ Монгол бөө ялна. Бөөгийн өндөр цолонд хүрсэн боловч ёс зүйг эрхэмлэдэггүй, нийтээр хэлэлцэж баталсан бодлогоо зөрчдөг, алдар нэр, цолыг хэтэрхий шүтэгчид, өөрийгөө хэтэрхий өндрөөр үнэлэгсэд, өөрсдөө гар өргөн баталж, тогтоосон сахилга дэг журмаа зөрчигчид ялгарч, хариуцлага хүлээн бидний эгнээнээс салан одлоо. Үүнийг МБНЭ задарч байна хэмээн зарим нь дүгнэнэ билээ. Тийм бишээ, энэ бүхэн өөрийн дүрэм, дэг журамтай байгууллагад байдаг л асуудал юм. Бидэнд хүн үнэт капитал юм. Гэвч их үнээр олдсон боловч итгэл даагаагүй тийм хүмүүс бидэнд хэрэггүй. МБНЭ-ийн үйл ажиллагаа цэвэршиж, ёс зүйг зөрчдөг, саад бологсодоос салж чадлаа. Энэ бол энэ ОНЫ ОНЦЛОГ ҮЙЛ ЯВДАЛ байв.
Бөөгийн ертөнц баян болохоор үнэнч шударга, эгэл даруухан, бусдыг хүндэлж чаддаг, уламжлалаа зөв авч яваа хэсэг хасагдагчдын орыг нөхөх болно.
МБНЭ нь таван жилийн тайлангаа албан бичгээр төрдөө уламжлан айлтгах болно.

МБНЭ-ийн Тэргүүн дэд Ерөнхийлөгч,
Монгол бөөгийн их зайран Д.Одонхүү 
3. “Отгонтэнгэр хайрханы нэгдсэн тахилгыг зохион байгуулах тухай
МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч, Д.Жаргалсайхан 
4. “Хар зүрхний Хөх нуурт нэгдсэн тахилгыг зохион байгуулах тухай МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан
5.Нарны залбиралыг хийх тухай
Залуучуудын зөвлөлийн удирдагч Баттогтох
6. Дээд Цэцийн гишүүдийн манлайлал /2018 он/
МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч, Д.Жаргалсайхан 
Гэсэн асуудлуудыг тус тус хэлэлцлээ.

“2019 онд МБНЭ-ийн зохион байгуулах ажлын Төлөвлөгөө”-г хэрэгжүүлэх тухай МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч, Д.Жаргалсайханы илтгэлийг хэлэлцэв. Илтгэлд:
2019 онд “А” зэрэглэлийн хоёр нэгдсэн тахилга байгаа бөгөөд түүнийг тусгайлан хэлэлцэх тул бусад асуудлыг хөндлөө. Цаашид нэг тахилга нь тодорхой газарт суурин хэлбэрээр, нөгөө нэг нь аялан очиж хийхээр болсон онцлогыг тодотгов.
Төрийн хар сүлдний Нэгдсэн их тахилга болох бөгөөд энэ арга хэмжээ гэнэт хийгдэх учраас бөө нарт мэдээлэл хүргэх аль болох олон улаач нарыг хамруулж оролцохын чухлыг онцоллоо. Бусад бөөгийн байгууллагыг татан оролцуулах шаардлага гарч байгаа юм.
“Б” зэрэглэлийн 2 тахилга байгаа бөгөөд “Хөвсгөл аймгийн Дулаан хан уулын тахилга”, “Хөвсгөл аймгийн Галт суманд тахилга” хийх бөгөөд Хөвсгөл аймгийн бөөгийн хүрээлэн зохион байгуулах юм.
“Монгол бөө”цуврал эмхтгэл гаргах бөгөөд Монгол бөөгийн цол авсан энэ улаач нарыг төрийн байгууллагуудад танилцуулах болно. 
“Ёс зүй”-н эмхэтгэлийн хоёрдугаар хэвлэлийг бэлтгэх ажил эхлэлийн шатанд явж байна. Эмхэтгэлийг монгол болон крилл үсгээр гаргахаар ажиллаж байна.
Дорнод, Хөвсгөл аймгийн төвд бөөгийн өргөөг байгуулах ажил хийгдэнэ.
Ирж байгаа онд Спорт, Шинэ жилийн арга хэмжээ зохион байгуулах ажлыг өргөтгөсөн хэлбэрээр хийхээр төлөвлөж байна. 
Монгол дахь шашины байгууллагуудын тэргүүн нарын уулзалтад урьдын адил идэвхтэй оролцох болно.
ОХУ-ын байгаль нуурт хийх аялалыг зохион байгуулах болно. 
“2019 оны Цаг тооны бичиг” танилцуулгыг МБНЭ-ийн Тэргүүн дэд Ерөнхийлөгч,Монгол бөөгийн их зайран Д.Одонхүү танилцууллаа. Энэ жилийн “Цаг тооны бичиг”-ийн онцлогыг тайлж, 2020 онд цагаан сарыг хоёр хугацаанд тэмдэглэх болж байгааг тэмдэглэв.
Отгонтэнгэр хайрханы нэгдсэн Их тахилгыг зохион байгуулах Төлөвлөгөө”-г хэлэлцлээ. Хийх бэлтгэл ажлаас гадна Толгойлж болон тэргүүлж бөөлөх улаач нарыг тодотгож, шийдвэр гаргалаа.
Хэнтий аймгийн Цэнхэр мандал сумын Хар Зүрхний Хөх нуурт Нэгдсэн Их Тахилга, тайллагыг зохион байгуулах Төлөвлөгөө”-г танилцуулж, хэлэлцлээ. Энэ үеэр Эрдэм шинжилгээний хурал хийх боломжийг хэлэлцлээ.
“ Нарны залбиралыг Хүй долоон худагт зохион байгуулах тухай” хэлцүүлэг хийв. Энэ арга хэмжээг МБНЭ-ийн Залуучуудын зөвлөл хариуцан хийхээр боллоо. 
Хуралдаанаар “2018 оны Дээд Цэцийн хуралдайн гишүүдийн манлайлал”-ыг авч хэлэлцлээ. Эцсийн байдлаар Дээд Цэцийн хуралдайн тавин наймдугаар хуралдааны дараа нийтэд мэдээлэхээр боллоо. Энэ хугацаанд гишүүд татварын зөрчлөө арилгасан байх шаардлагатай. Зарим нэг гишүүдтэй уулзаж, хувийн саналыг сонсож, ДЦХ-н гишүүний хариуцлага яригдахаар шийдлээ. 
Дээд цэцийн хуралдайн тавин долоодугаар хуралдаанаас:
-Отгонтэнгэр хайрханы нэгдсэн тахилгыг зохион байгуулахажлын хэсгийг томилох, 
-Хар зүрхний Хөх нуурт нэгдсэн тахилгыг зохион байгуулах ажлын хэсгийг томилох,
-Нарны залбиралыгзохион байгуулахажлын хэсгийг томилох, зэрэг тус тус Тогтоолыг баталж гаргалаа.
Хуралдаанд Говь-Алтай аймгийн төлөөлсөн улаач нар оролцоогүй тул тахилгуудад бөөлөх асуудалд төлөөлөлөө оруулах боломжгүй болов. 
Хуралдаанд хөдөө орон нутагт болон ажилтай шалтгаанаар 8 гишүүн чөлөөтэй байв. Хуралдааныг Монгол бөөгийн Тэргүүн дээд зайран Баярсайхан, Монгол бөөгийн тэргүүн удган Даарий, Отгончимэг, Монгол бөөгийн тэргүүн зайран Цагаанхүү, Монгол бөөгийн зайран Б.Доржпүрэв, Мөнхчулуун, Одбаяр, Монгол бөөгийн удган Маахүү, Сарантуяа, Хандам, Баярмаа нар таслав. 
Дараагийн ДЦХ-н хуралдаанаар Манлайлалын дүнгээр гишүүдэд хариуцлага тооцно.