Монголын Бөөгийн нэгдсэн холбоо

Category: Гадаад харилцаа, мэдээлэл

  • Улаан-Үдээс Монгол эзэнт гүрний үеийн булш олжээ

    Улаан-Үдийн “UlanMedia” сайтад мэдээлснээр, тус улсын Тарбагатай мужийн Нижний Саянтуй тосгоноос дээрх булш олджээ. Тосгоны оршин суугчид хашаандаа бордооны нүх ухаж байтал дээрх хүний араг яс гарсан бөгөөд ердөө 1.5 метрийн гүнд байсан аж. Цагдаа нарын хэлснээр, булшийг олсон оршин суугчид энэ газарт дөрвөн жил зургаан сарын өмнө нүүж ирсэн бөгөөд хуучин эзэмшигч нь хашаа байшингаа зарж Москва уруу шилжжээ. Одоо Улаан-Үдийн уг тосгоны газрыг хамгаалалтад авч,өргөн хэмжээний малталт хийж эхэлсэн байна. Булшнаас олон төрлийн эд өлгийн зүйлс гарсан ч энэ нь булшны аль үед харьяалагдахыг тодорхойлоход учир дутагдалтай байгаа аж. Ямартай ч, булшнаас товч, бүсний арал, метал болон хуванцар бүтээгдэхүүн, гутал гарчээ. Харин араг яс чулуужсан бөгөөд албаныхан VI-XIII зууны үед хүнийг 1.5 метрийн гүнд оршуулдаг байсан гэж оршуулгын зан үйлээр нь тодорхойлж байна. Тиймээс энэ булшийг Монголын эзэнт гүрний үед хамааруулж байна. Одоо цогцсыг шинжилж байгаа бөгөөд сар орчмын хугацаа шаардах гэнэ. Шинжилгээний дараа уг цогцсын талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл гарч, үхлийн шалтгаан тодорхой болох агаад шинжилгээг Белоруссийн талаар хийлгэх ажээ.
    Э.Төгсжаргал

     

  • Халимагт Чингис хааны төв байгуулагдана

    Мөн өдөр Чингис хааны бага насаа өнгөрөөсөн Бурхан халдун уулнаас авчирсан чулуугаар Овоо босгох ёслол болох аж. “Тэмүүжин” төв 11 га газарт баригдах бөгөөд Монгол Халимагийн ард түмний түүхийг харуулсан ил музейтэй байх юм. Ил музейн талбайг Чингис хааны удмын бэлгэ тэмдэг болох шонхор шувууны хэлбэртэй хийж, хоёр саварт нь Монгол Халимагийн тухай өгүүлсэн үзмэртэй хоёр гэр байхаар бүтээх гэнэ. Музейн талбайд цэрэг дайчдын хөшөө байрлуулж, төвд нь Их Монгол Улсын газрын зураг, Чингис хааны хөшөө, түүний сургаал үгсийг сийлсэн самбартай. Хөшөө нь Улаанбаатар хотын Чингисийн талбайд байгаа хөшөөтэй ижилхэн байх аж. 16 метр диаметртэй, 7 метр өндөр Чингис хааны аян дайны гэрт лааны тосон баримлын үзмэртэй. Их хаанаас эхлээд түүний эх, хатан, жанжингуудын баримлыг хийгээд эхэлсэн байна.
    Депутат Баатар Очиров “Манай төвийн гол зорилго бол цагтаа нэг ард түмэн байсан Монгол Халимагийн ард түмний жинхэнэ, бодит түүхийг танилцуулах явдал. Зөвлөлт засгийн үед Чингис хааныг тоодоггүй байлаа. Энэ агуу зүтгэлтэнд анхаарал хандуулах ёстой. Түүний тухай мэдэх нь ялангуяа өсвөр үе хүүхдүүдэд их хэрэгтэй. Мэдээж манай төвд арилжааны зорилго бас байгаа. Зочид буудал, ресторан, худалдааны төв бүгдэд нь хуучин Монголын уур амьсгал бүрдүүлж, яг л тэр цаг үед очсон мэт болгохоор ажиллаж байна. 450 хүний багтаамжтай Их танхимд хурал, чуулган, хуримын ёслол ч хийж болно. Мөн түвд эмнэлгийн төв ажиллах болно. Манай төслийн загварыг Монголын тал дэмжсэн байгаа” гэж тус агентлагийн сурвалжлагчид мэдээлжээ.
    Төслийн нийт өртөг 340 сая рубль болох бөгөөд таван жилийн дотор зардлаа нөхнө гэсэн тооцоо гарсан байна. Ивээн тэтгэгчид, хандив болон төсвийн мөнгөөр бүтэх энэхүү төслийн гол ивээн тэтгэгч нь Монголын бизнесменүүд байх болно. Монголд төслийг дэмжих сан байгуулагдсан гэж Баатар Очиров ярьжээ.
     
     

  • Хубилай хааны үеийн Чингис хааны зурагтай ваарыг сэргээв.

    НҮБ-ын Олон улсын соёл, энхтайвны элч төлөөлөгч Тайгер Хайянг Лианг (Ph доктор)Монголын Их эзэн Чингис хааны мэндэлсний 850 жилийн ойд зориулан Хубилай хааны үед бүтээсэн Их эзэн хааны зураг бүхий ваарыг дахин сэргээснийг МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан, МБНЭ-ийн Дээд цэцийн Зөвлөлийн гишүүн Ш.Энхбаяр нарт танилцуулав.
    Уг ваарыг Хубилай хааны үед бүтээгдсэн гэж үздэг бөгөөд ваарны хүзүүний орчим Их эзэн хааны дүр зургийг мөнхөлсөн гэдгээрээ онцлог юм. Ваар нь далайд живсэн худалдааны хөлөг онгоцноос олж, анх судлаачдын анхааралд өртсөн гэж үздэг. Ваарыг анх олсон хэлбэрээр нь дахин бүтээсэн бөгөөд энэхүү бүтээлээ ийнхүү олонд танилцуулж байгаа ажээ.

  • Америкчууд тусгаар тогтнолын өдрийг тэмдэглэх хүндэтгэлийн арга хэмжээнд урьлаа

    Долдугаар сарын 4-ны өдөр бол АНУ-ын үндэсний баяр, Тусгаар тогтнолын өдөр. Энэ өдөр бол Британийн хаанчлалаас чөлөөлөгдөж Америк тусгаар тогтнолоо зарласан тунхаглалдаа гарын үсэг зурж байсан юм. Америк даяар, том хотуудад хүмүүс өргөн зугаалга хийн баяраа тэмдэглэдэг.
    АНУ-ын нийслэлийн төв гудамжаар мянга мянган хүн жагсаалаар явж, бүх төрөл мэргэжлийн цэргийн салаадын жагсаал, хэдэн зуун хөгжмийн хамт хотуудын гудамжаар хөвөрнө.
    Нью-Йоркийн тав дахь өргөн чөлөөгөөр мөн л уламжлалт жагсаал цэргийн парад явж хамгийн гол арга хэмжээ нь бүрэнхий болох үеэр Гудзон голын эрэг дээр болдог. Энд гэрэлт сум, салютын том  шоуг үзэхээр хотын иргэд гадаадын жуулчид цуглардаг. Бусад хотуудад ч баярын жагсаал, цэргийн парад болж, хүмүүс өргөнөөр зугаалан тусгаар тогтнолынхоо баярыг тэмдэглэнэ.
    АНУ-ыг Их Британиас тусгаар тогтносныг зарласан Тунхаг бичгийг Конгресс 1776 оны долдугаар сарын 2-ны өдөр өнөөгийн Пенсильвани мужийн Филадельфи хотноо баталсан юм. Хоёр хоногийн дараа буюу долдугаар сарын 4-нд энэ баримт бичгийн хуулбарыг  ард иргэдэд түгээжээ. Ийм учраас АНУ-ын тусгаар тогтнож “төрсөн өдөр”-ийг долдугаар сарын 4 гэж тэмдэглэдэг уламжлалтай юм байна.

     
     

  • УЛААН-ҮДЭД ОРОСЫН ХАМГИЙН АНХНЫ БӨӨГИЙН СҮМ НЭЭГДЖЭЭ

    Ариун сүм барих ажил хувийн хандив, улсын төсвөөс хуваарилсан хөрөнгөөс бүрдсэн гэнэ. Шинэ ариун сүмд 40 гаруй бөө мөргөл үйлдэх болжээ.
        Сайт GEREL.MN       Самбаа Г

  • Арван хоёр. АНХНЫ БӨӨГИЙН ОРДОНЫ НЭЭЛТЭД ОРОЛЦЛОО.

    Энэхүү барилгыг барихад Улсаас санхүүжилт олгосны дээр түмэн олон хандив туслалцаа үзүүлжээ. Хамгийн гол нь ОХУ-ын Бүс нутгийн бөөгийн “Хаан тэнгэр” байгуулагын тэргүүн, Буриад Улсын Ерөнхийлөгчийн дэргэдэх бөөгийн зөвлөлийн гишүүн, Дээд Шаман, сэтгэл зүйн ухааны доктор, зайран Байр Жамбалович Цырендоржаевын гүйцэтгэсэн түүхэн үүрэг оршино. Ийм нийгэмд танил болсон хүн төр, шашиныг холбон үйл явдлаа эцэслэн бүтээж чадна.
    Ордоны нээлтэд олон газраас зочид уригдан оролцжээ. ОХУ-ын төрийн байгууллагын төлөөлөл, Монгол, Өвөрмонгол, Герман Улсыни төлөөлөл, шашин, олон нийтийн байгууллагын удирдагч нар баяр хүргэж үг хэллээ.

     

    djmedia:153

     

    ОХУ-ын Буриад Улсын Ардын хурлын бүс нутаг, үндэсний харилцаа, соёл, шашины бодлогын байнгын хорооны орлогч дарга Дорош Сергей Демитрович баяр хүргэж г хэллээ.
    МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан шинэ ордоны нээлтэд баяр хүргэж үг хэлсэн билээ. Монгол бөөгийн түүхэн явц, өнөөгийн байдлын тухай дурьдаж, “Хаан тэнгэр” байгуулагын тэргүүн Байр Жамбалович Цырендоржаевт түүхэн үүрэг гүйцэтгэсэнд баяр хүргэж, байгууллагын дээд шагнал, мөнх тэнгэрийн төлөө “Алтан шонхор” медалиар шагнасныг гардуулав. Мөн ажлын амжилт хүсч, компьютрийн төхөөрөмж бэлэглэнэ билээ. Нээлтийн туузыг хайчилсаны дараа Буриадын бөө нар Бөөгийн ордондоо анхны зан үйлээ хийсэн юм.
    Энэ уулзалтад МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан ОХУ-ын Буриад Улсын Ардын хурлын бүс нутаг, үндэсний харилцаа, соёл, шашины бодлогын байнгын хорооны орлогч дарга Дорош Сергей Демитровичтай эртний танилын хувьд гар барин уулзаж ярилцаж, дурсгалын зураг даруулав.

  • Арван нэг. АЛБАН ЁСНЫ АЖЛЫН УУЛЗАЛТ БОЛЛОО.

      МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан, бөөгийн шинэ ордон байгуулж, их гавьяа байгуулсан түүнд талархал илэрхийлээд, цаашдын ажил, амьдралд их амжилтыг хүсэн өрөөлөө. Мөн энэ жил зохион байгуулах ажлуудаа танилцуулна билээ.
     Бөөгийн “Хаан тэнгэр” байгуулагын тэргүүн, зайран Б.Ж.Цырендоржаев буриад бөөгийн өнөөгийн үйл явцыг танилцуулж ярьлаа. Мөн бөөгийн ордонг байгуулахад төрөөс их дэмжлэг үзүүлсэнг дурьдаж байлаа. Ярианы явцад “Дэлхийн тэнгэр шүтлэгтэний нэгдсэн холбооны хүмүүс МБНЭ-ийн мэдэхгүй, таныг танидаггүй, монголчууд нэг нэгнийгээ мэддэггүй юм байна лээ, Биднийг удахгүй хийх их тахилгадаа оролцохыг урьсан” гэсэн юм.
    Энэ үгний хариуд нь МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан “Монголын хүн ам гурван сая, насанд хүрсэн хүн, шүтлэгтэн нар цөөхүүлээ билээ. Улаач нар гэвэд бүр ч цөөхүүлээ юм. Бид нэг нэгнийгээ андахгүй танина. Зарим нэг нь бусдын өмнө нэгнийгээ танихгүй царайлах нь өөрсдийгөө товойлгох гэсэн оролдлого үзэгдэл юм. Бөөгийн байгууллагуудын хийж байгаа тахилгад удган зайран нараа бүгд оролцохыг дэмждэг. Манай бөө нар асар их ачаалалтай ажилладаг, олон зан үйлд оролцдог, тэр болгонд мөнгө, хөрөнгө их зарцуулдаг тул санхүүгээс шалтгаалан оролцлогоо нь тодорхойлогдож байдаг ” гэж тайлбар өнгө билээ.
    Мөн байгууллагуудын залгамж халаагаа бэлтгэх, байгууллага хооронд харилцаагаа идэвхижүүлэхэд санаачилга гаргаж байгаа мэдэгдэж, энэ удаагийн албан ёсны уулзалтад МБНЭ-ийн залуучуудын байгууллагын удирдагч, Монгол бөөгийн удган Баттогтох, дэд удирдагч, Монгол бөөгийн зайран Ш.Нямдорж нар оролцож байгааг албан ёсоор танилцууллаа.

  • Арав. БИДНИЙ ХҮСЭЛ МӨРӨӨДЛИЙГ АЖИЛ БОЛГОСОН ХҮН

    Бөөгийн төлөө элдэв нэр хаяг, бэрхшээлийг туулан  Байр Жамбалович Цырендоржаев зорилгоо биелүүлж чадлаа.
    Монголын бөөгийн байгууллагыг толгойлж, манлайлж явсан олон хүн өөрсдийгөө бусдад төвийлгөж нэг нэгнээсээ илүү гаргахын төлөө өрсөлдөж явсан байдаг. Өнөөдөр ч зарим нэг бөөгийн байгууллагын тэргүүн, дэд тэргүүн зайран, удган нар энэхүү өвчнөөр өвчлөөд байгаа.
    Тийм хүмүүст бодит жишээ болж, чиг хандлагыг тодорхойлон Бөөгийн ордонг байгуулж бөөгийн түүхэнд том гавьяа байгуулсан Б.Ж. Цырендоржаевт талархаж байна. Өөрийнхөө төлөө бус монгол бөөгийн төлөө юу хийх ёстойг бидэнд сануулж өгсөнд түүний түүхэн гавьяа оршиж байна.
    Манайд бөөгийн нэр барин олон жил болсон зайрангууд өөрсдийгөө болгоод явсанаас энэ хүн шиг бөөгийн төлөө бодитой ажил хийж чадсангүй. Бөө биш шүтлэгтэн ирж ажлаад хөрөнгө оруулалт олоод ирэхээр элдэв хаяг өгч хөөн зайлуулдаг. Эцэст нь бөөгийн байгууллагыг бөө хүн удирдана гэж “бахираад” байдаг мөртлөө боломж, үүрэг, нэр хүнд байсаар байхад зүтгээд хийж яваа нь бөө нь хаана байна. Хэдэн хүн цуглуулж тахилга хийчихээд түүндээ сэтгэл ханадаг.

     

     

     

     

     

     

     

    djmedia:152

  • Ес. ӨНӨӨДРИЙН УЛАН-ҮДЭ ХОТ

    Улаан-Үд нь Үд голын нэрээс өгөгдсөн. Монголд Улаан-Үүд гэж андуурч бичих нь түгээмэл таардаг. Орост буриадаар Улаан-Үдэ, худам монголоор улаганүдэ, 1934 оноос урьдахыг кирилл монголд Дээд-Үд; кирилл буриадаар Дээдэ-Үдэ; оросоор 1775—1934 онд Верхнеудинск) нэж нэрлэж ирсэн.
    ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Буриад Улсын нийслэл, дөрвөн бумаас олон хүнтэй хот юм. Байгал нуурын зүүн урагш 130 км зайнд Сэлэнгэ – Үд хоёрын бэлчирт байрладаг. 2011 оны байдлаар 404 мянган хүн оршин сууж байна. Орос улсын хэмжээнд харьцуулвал 45-рт орох хүн амтай хот юм.
    Эртнээс нааш Монгол угсааны нүүдэлчид оршин сууж ирсэн тус нутаг 1206 онд байгуулагдсан Их Монгол Улсын бүрэлдэхүүнд багтаж байв.
    1648 онд оросууд Баргажинд анхны шивээгээ барин нутгаа тэлэх бодлого явуулсаны үр дүнд Буриад Монголыг эзэлжээ. 1666 онд Үд голын хөндийд оросууд анхныхаа цайзыг барьж босгон “Дээд Үд“ буюу Верхне-Удинск хэмээн нэрлэсэн нь хожмын Улаан-Үд хот бөгөөд тэр үеэс тус бүс нутгийн төв болсон юм. 1689 онд Манж Чин гүрэн, Хаант Оросын хооронд байгуулсан Нерчинскийн гэрээ ёсоор албан ёсоор Оросын мэдэлд шилжсэн байна. Улаан-Үд хот дотроо 3 дүүрэг, Зөвлөлт дүүрэг (оросоор Советский район), Төмөрзамын дүүрэг (оросоор Железнодорожный район), Октябрын дүүрэг (оросоор Октябрьский район) болж хуваагдана.

     
     
    djmedia:151

  • Найм. БУХ НОЁНДОО ЗАЛБИРАН МӨРГӨХҮЙ

    Тункиски районы Далайха тосгоны ард орших Саяны нуруунд  Бух ноёны онгод оршидог. Байгалийн бүс нутаг болон, бүх буриад, Монголыг хамгаалдаг эцэг малаан тэнгэр, Тэнгэрийн (буумал бурхан) хамгаалж байдаг. Бух ноён болон Шаргай ноёнд зуны улиралд тахилга тайлга хийж хүндэтгэл үзүүлдэг байна.  
     Аршан хотоос хөдөлж удалгүй “БУХ НОЁН”-хээрийн онгонд бид ирлээ. Биднийг районы дарга Самбуу угтаж авч, өргөлөө өргөж, замыг нээж залбирал мөргөлд хамт байж, онгодын өргөөгөөр залж оруулсан билээ.
    Энэ удаа Монгол бөөгийн зайран Ш.Нямдорж, Монгол бөөийн зайран Б.Нарангэрэл, Монгол бөөгийн удган Баттогтох, Монгол бөөгийн тэргүүн удган Мягмарсүрэн, Монгол бөөгийн тэргүүн удган Б.Батжаргал, зайран Батогтох нар залбиран мөргөлөө.
    Бух-ноён нэг хатантай түүнийг Дангина гэх үзэсгэлэнт сайхан бүсгүй байв. Хаан хатанаа гадагш гаргадаггүй, хүнд харуулдаггүй байв. Нэгэнтээ хаан гэртээ үгүй байхад Дангина гадаа гарчээ. Энэ үеэд үнээгээ сайж байв. Тэр үед урдаас бух гарч ирээд агсаж байв. Дангина айгаад гэртээ гүйж оржээ. Дараа нь Дангина хөвүүн төрүүлэв. Хаанай зурхай зуруулахад нь тэр хүүг бух хөвгүүн байна. Хаан бухыг барьж авчруулаад хөвгүүнийг эвэрт нь уяад, Түнхэндээ явуулжээ. Түнхэнд очоод Далахайд хүрч очжээ. Бух- ноён хөвгүүндээ эхнэр авахууллаа. Хөвгүүн нь есөн хөвгүүнтэй, тэд есөн охидтой суув. Нэгний эхнэр нь    албан хад болохоороо алдартай. Нэг хөвгүүн нь Хөх хангайн эзэн болов. Зээ нь Улаан Бургаа ноён болов, Хонгоодор гэж нутагтай Улаан хаданд сууж төвхинөв. Түнхэн нутагтаа Эрхүү мужийн хил харж суудаг болов. Тэр Эрхүүгийн хүрэн-улаан Тулад тухалдаг болов. Муу юм гарч ирвэл Эрхүүгэй хүр-улаан Тула Улаан Бургаа ноёндоо дуулгадаг, Улаан Бургаа ноён Бух-ноён баабайдаа дуулгадаг, Бух-ноён баабай Шарай ноёндоо дуулгаж муу юмыг дардаг, албатан зоноо ариутган хамгаалдаг түүхтэй.
    Бид цааш хөдлөн Байгал нуурын өмнөд эргийг эмжин явсаар Улан-Үдэ хотод ирлээ.

     

    djmedia:150