Category: Гадаад харилцаа, мэдээлэл

Зөвлөлт ба Оросын зохиол зохиолч, яруу найрагч, орчуулагч, угсаатны судлаач, угсаатны зүйч, түүхийн ухааны доктор. Бүгд Найрамдах Тува Улсын Ардын уран зохиолч, Тува АССР-ын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, РСФСР-ын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, Бүгд Найрамдах Тува Улсын шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн, Нью-Йоркийн Шинжлэх ухааны академийн жинхэнэ гишүүн, уламжлалт соёлыг судлаач, сурталчлагч. Тувагийн Бүгд найрамдах бөөгийн ерөнхийлөгч, “Бөөгийн амьд эрдэнэ” олон улсын цолтон.
Улааны улсын 2-р сургуулийн анхны төгсөгчдийн нэг, Ленинградын Улсын Их Сургуулийн Дорно дахины факультетийг төгссөн (1952), ЗХУ-ын ШУА-ийн Ленинградын Угсаатны зүйн хүрээлэнд докторын зэрэг хамгаалсан. Бөөгийн ардын аман зохиолд тулгуурлан тувагийн бөө мөргөлийн угсаатны зүйн судалгаа” (Санкт-Петербург, Хүн судлал, угсаатны зүйн музейд).
Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн Их Петр. Кызылийн сурган хүмүүжүүлэх коллежид тува хэл, уран зохиолын багш, Тувагийн ном хэвлэлийн газарт редактор, 1964 оноос Бүгд найрамдах орон судлалын музейд эрдэм шинжилгээний тэргүүлэх ажилтнаар ажилласан. М.Б.Кенин-Лопсан хүүхэд байхдаа бичиж эхэлсэн. Анх арван гурван настай байхдаа орон нутгийн сонинд хэвлэгдсэн. 1947 онд түүний “Тувагийн баяр баясгалан” шүлэг нь орон нутгийн залуучуудын сонины нэгэнд хэвлэгджээ. Түүний анхны шүлэг “Гитлерийг үзэн ядалт” 1943 онд “Байлдааны хашгираан” шүлгийн түүвэрт хэвлэгдэж байсан бол анхны ном болох “Том зам” шүлгийн түүвэр 1956 онд “Их голын оргилууд” анхны роман хэвлэгджээ.
1965 онд. Түүний “Тува бөө мөргөлийн зан үйл ба ардын аман зохиол” нэг сэдэвт зохиол нь 19-р зууны төгсгөл, 20-р зууны эхэн үе нь Новосибирск хотод ЗХУ-ын ШУА-ийн Сибирийн салбарын Түүх, филологи, философийн хүрээлэнгийн дэргэд хэвлэгдсэн нь угсаатны зүйн асар их ач холбогдолтой болсон.
Түүний нийтлэл, тоймууд тогтмол хэвлэлд нийтлэгддэг. Тэрээр олон тооны утга зохиол, шүүмжлэлийн бүтээлийн зохиогч юм. Тувагийн бөө мөргөлийг хөгжүүлэхэд асар их хувь нэмэр оруулсан. Түүний удирдлаган дор Бөө мөргөл судлалын шинжлэх ухааны төвийг (1993) байгуулжээ. Тэрээр олон улсын бөө мөргөлийн талаар тогтмол хурал зохион байгуулдаг байв. М.Б.Кенин-Лопсан шүлэг, баллада, түүхэн романы цуглуулга гээд тавь шахам ном бичжээ. Д.Байрон, Г.Гейне, А.Пушкин, М.Лермонтов, Н.Некрасов, Т.Шевченко, Н.Хикмет, Л.Украинка, В.В.Оросын болон гадаадын зохиолч, яруу найрагчдын яруу найргийн алдартай бүтээлүүдийг орос хэлнээс тува хэл рүү орчуулсан. Маяковский, А.Твардовский, С.Щипачев, А.Прокопьев, Н.Тихонов, Д.Фурманов болон бусад Тувагийн уран зохиолын сонгодог зохиолч, жинхэнэ домог. 1995 оноос хойш М.Б. Кенин-Лопсан олон улсын шинжлэх ухааны тавцанд гарч ирэв. Тэрээр урилгаар Европын олон оронд Австри, Швейцарь (1996), АНУ (1998), Герман (2000), Итали (2001) зэрэг орнуудад лекц, илтгэл тавьсан. Олон улсын үзэсгэлэн, вернисацид “Азийн төвийн бөө нар. Тувачуудын домогт өв”. 1968 оноос ЗХУ-ын Зохиолчдын эвлэлийн гишүүн. 2000 оны 3-р сард болсон уралдааны үеэр М.Б.Кенин-Лопсан “XX зууны хүн”-ээр тодорч, “XX зууны шилдэг хүмүүс” номын баатар болжээ.
Монгол туургатан дотроос анх удаа Бөө мөргөлийг Тувагийн төрийн шашин болгох зорилтыг хэрэгжүүлж чадсан нийгмийн нэртэй зүтгэлтэн байлаа. Тэрээр хүнд өвчтэй байсан ч дэд ерөнхийлөгчөөр дамжуулан МБНЭ-ийн төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзаж, хамтын ажиллагааг өргөжүүлэхэд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан билээ. Тэрээр МБНЭ-ийн байгуулагдсаны 3-н жилийн ойд тувагийн бөөгийн төлөөлөгчидөө оролцуулж, “баярын бичиг” ирүүлж, төлөөлөгчдийг нь Монгол Улсын Их хурлын дэд дарга хүндэтгэн хүлээн авч уулзаж байсан юм.
Түүний мөнхөд үлдээсэн гавьяа бол Монгол туургатануудын дотор анх удаа Тува улсад Бөө мөргөлийг төрийн шашин болохыг тунхаглан баталгаажуулсанд оршино.

Өмнөд солонгост болсон НҮБ-ын дэргэдэх ЮНЕСКО-гоос зохион байгуулсан Бөөгийн фестовальд МБНЭ-ийн төлөөлөл оролцож, хуяглан бөөлж, зан үйлээ хийж байсан түүхтэй.
2020 онд Өмнөд солонгосын 60 орчим бөө нар монгол ирж МБНЭ-ийн удирдлагатай уулзалт хийж байсан билээ. Харцангүй бага хугацаа өнгөрсөн ч монгол-солонгосын бөөгийн хамтарсан ажиллагаа өндөр төвшинд байгаа гэж хэлж болно.
Солонгосын бөөгийн шашин, Мусок-Шинанг эсвэл Мугёо гэж нэрлэдэг нь эртний үеэс эхлэлтэй буддизм ба даоизмын талаас ихээхэн нөлөөлсөн шашин юм. Энэхүү шашинд үнэнч хүмүүс сүнслэг эсвэл ер бусын ертөнц байгаа гэдэгт итгэдэг бөгөөд сүнс тэднийг удирдан чиглүүлэх, хамгаалах хүсэл эрмэлзэлтэй байдаг.
Энэ удаагийн Өмнөд солонгосын бөө нар Монгол бөөгийн тэргүүн зайран Б.Нарангэрэлийн онгодын өргөөнд зочилсон билээ. Өмнөд солонгосын бөө гарын хүсэлтээр Монголын Залуучуудын холбооны 100 жилийн ойн медальтан, Монгол бөөгийн тэргүүн зайран Б.Нарангэрэл, Монголын Залуучуудын холбооны Хөдөлмөрийн алдар медальтан, Монгол бөөгийн тэргүүн удган А.Оюунсувд нар хуяглан бөөлж, мөн бөөгийн зан үйлээр үйлчилсэн байна.
Өмнөд солонгосын бөө нар монгол бөөд сүсэглэн мөргөж, зан үйлээр үйлчилсэнд манай бөө нарт талархал илэрхийлсэн байна.
МБНЭ-ийн удирдлагуудыг хүлээн авч хүндэтгэлийн зоог барьсан байдаг. Тэд харилцан санал солилцож, 2023 онд хийгдэх арга хэмжээгээ тохиролцсон байна.

“СОЁЛ БА ШАШИН: уламжлал, орчин үе ба хэтийн төлөв” сэдвээр олон улсын хурал хийгдлээ. Монгол туургатны гэж нэрлэвэл илүү зохих байсанч Саха, Буриад, Тува, Урианхай, Дархад гээд хилийн гадна орших гадаадын иргэншилтэй төлөөлөл оролцсон болохоор олон улсын гэж нэрлэв. Хуралдааныг нээж МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан үг хэллээ. Бөөгийн байгууллага болон улаач нарын өнөөгийн байдлын талаар тодорхой мэдээлсэн. Түүнийг хэлсэн үгийг бататган, Монголын бөөгийн байгууллагын хүрсэн амжилтын талаар баримтад кино үзүүллээ.
Хуралдаанд эхний илтгэлийг Удмын зайран, Москвагийн сэтгэл зүйн их сургуулийн магистр Иванов Юрий Павлович (Якутск хот, Саха Якут улс, ОХУ) “Бөө мөргөл бол Саха ард түмний оюун санааны соёл” сэдвээр хийлээ. Түүний дараа оролцогчдод “Монгол бөө ба ЮНЕСКО-ийн Фестовальд” баримтад кино үзүүлэв.
Хуралд “Буриадын бөөгийн тухай” сэдвээр Раднаева Ульяна, буриад илтгэл тавьсан. Түүний дараа “Монгол бөө БНАСАУ-д” кино үзүүлэв.
“Дархад бөөгийн бөөлөлт” сэдвээр Дархан-Уул аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн удирдагч, Монгол бөөгийн их удган Х.Бадамсүрэн, “Монгол Тува бөөгийн тухай” Монгол бөөгийн тэргүүн удган А.Оюунтуул нар илтгэл тавилаа. Илтгэлийн дараа “МБНЭ-ийн говийн нэгдсэн тахилга” ба “Монгол бөө-АНУ-ын харилцаа” баримтад кинонууд гаргалаа.
Завсарлагын дараа Зүүн хойд холбооны их сургуулийн магистр, номын зохиогч Хомус Сайдара Саарын кыыhа (Якутск хот, Саха Якут улс, ОХУ) “Саха ард түмний бөөгийн зан үйл: орчин үе ба уламжлал” сэдвээр илтгэл тавив.
“Ойрад, дөрвөд бөөгийн бөөлөлт” сэдвээр Монгол бөөгийн их зайран Д.Одонхүү илтгэл тавьсан. МБНЭ-ийн улаач нарын тавьсан илтгэл хувь хүнээс хамтран ажиллах чиглэлд улаач нарын хийсэн алхамууд, удмын бөөгөөс төр улс, нийгмийнхээ төлөө, байгалиа хамгаалах чиглэлд хийх хамтын зүтгэл, тэмцлийн тухай байлаа.
Илтгэлийн дараа Якутын зайран Иванов Юрий бөөлөлт хийж, бөөгийн зан үйл, бөөлөх чадвараа олонд үзүүлсэн билээ. Өөрийн өвөрмөц онцлоготой бөөлөлт байлаа. Бөөлөлтийн бэлтгэл ажлыг хоёр залуу хийв. Бөөлөлт голдуу завилан сууж зан үйл хийгддэг ажээ. Тиймээс хоёр эмэгтэй түшээд нь хажууд нь сууж ххэлмэрч хийж байв. Тэд онгод ороход өөрсдийн хариуцсан хэлээр ойлгож олонд тайлбарлан хүргэнэ. Орж ирсэн онгод нь манай улаач нараас гурван хүний төлөгийг хэлнэ билээ.
Хуяглан бөөлөх зан үйл нь хаана ч адил бэлтгэл шаарддаг, бас тамлага, бөөлөлт, төөрөг тавихад чамгүй хугацаанд болж өнгөрөв.
Тиймээс хугацаанд баригдаж, дараагийн илтгэл болох “Монгол бөө дахь залууч улаач нарын үүрэг, хариуцлага” сэдвээр МБНЭ-ийн Залуучуудын зөвлөлийн удирдагч, Монгол бөөгийн удган Анхмаагийн илтгэлээ бичгээр өглөө.
Онол-практикын хурлыг хааж, бөө судлал, бөөгийн байгууллагын талаар дүгнэж, МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан үг хэлсэн. Хоёр тал харилцан дурсгалын зүйл солилцов.
МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгчийн захирамжаар Мөнх тэнгэрийн үзэл, эзэн Чингис хаанаа эрхэмлэн дээдэлсэн, үндэсний уламжлалт биет болон биет бус соёлын өвийг өвлөн авч яваа, Монгол соёл, зан үйл, ёс заншил, дэг журмыг үеийн үед мөрдөж шүтэж ирсэн, энэ үйлсэд амьдралаа зориулж яваа Якутын зайран Иванов Юрийг Мөнх тэнгэрийн төлөө “Мөнгөн шонхор”, зохион байгуулагч Хамус Сайдараг төлөө “Хүрэл шонхор” медалиар шагнаж, гардууллаа.

Энэ удаа Басан Халимагийн нутгаас өөрийн унаатайгаа ирсэн байв. Нэгэнт унаатайгаа ирсэн болохоор гэргий, хүүхдүүдтэйгээ хамт иржээ. Цөөнгүй удаа уулзаж санал үзэл бодлоо ярилцав.
Цонжин болдогт Чингис хааны их хөшөөнд, тэрэлжээр гэр бүлийн хамт аялсан билээ. Дараа нь монгол хоолны газарт орж, тэнгэр үзлийн талаар санаа бодлоо ярилцсан.
Улаанбаатарын ойролцоо орших Монгол бөөгийн тэргүүн удган Б.Батжаргалын онгодын өргөөгөөр зочилсон билээ. Удган маань монгол уламжлалт цагаан идээ, хоолоор зочиноо дайлж, хамтдаа нэг өдрийн өнгөрөөсөн билээ.
Тэрээр нутагтаа очоод сэтгэгдэлээ бичжээ. “ Найзууд аа, миний олон тайланг энэ сайхан, сайхан сэтгэлтэй Доржготовын Жаргалсайханы ачаар хийсэн гэж хэлмээр байна. Миний бодлоор энэ бол хамгийн зочломтгой хүн. Энд байх хугацаанд олон амралтын өдрийг хамтдаа өнгөрөөсөн. Хэрвээ тэр хүн байгаагүй бол бид ч, зарим талаар та бүхэнд энэ өвөрмөц улсыг мэдрэх хэмжээнд Монголыг харахгүй байсан байх.
Хэдий хөл нь хугарсан байсанч бидэнд эелдэг хандаж, зочилж байсан. Жаргалсайхан ах бидэнтэй хаа сайгүй аялдаг, бүх аялалд бид дагалдан явдаг, шилдэг хөтөч байсан. Ер нь энэ сайн хүнтэй танилцаж, таалагдаж байгаарай.” Гэж бичжээ.

Өнгөрсөн хугацаанд Увс аймагт будда, христ, мусульман, бөөгийн шашны тэргүүнүүдтэй уулзаж, хөдөө орон нутагт шашин шүтэх эрх чөлөө хэр түвшинд байгаа талаар ярилцсан. Мөн Увс аймагт Бөөгийн шашины удирдагчтай уулзаж, шашны эрх чөлөөний байдал хэр байгаа талаар ярилцсан. Түүний зэрэгцээ Элчин сайд шашны холбогдолтой дурсгалт газарт зочилдог.
Америкийн Нэгдсэн Улсаас Монгол Улсад суух Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд Ричард Л. Буанган Дархан хотод зочилж шашины байгууллагуудын тэргүүнүүдтэй уулзсан байна. Уулзалтад Орхон аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн удирдагч, Монгол бөөгийн тэргүүн дээд удган Б.Нанжаа оролцжээ.

Ийнхүү хамтарсан арга хэмжээ амжилттай болж өнгөрсөн билээ. ОХУ-ын алс дорнодын бүс нутагт амвдардаг Саха, олон тоонд Сахалар, Урааҥхай Сахалар – энэ нь монголоор «Урианхайн зах хязгаар» гэсэн утгатай, оросоор Якут, буриад кириллээр Яхад гэж бичдэг.
Олон эрдэмтэн саха (якут) ардыг 8-12-р зууны үед Байгал нуураас умарш нүүж Лена, Алдан, Вилюйд хүрч ирсэн гэдэг. Домогт өгүүлсэнээр, саха (якут)-гийн дээд өвөг нь Лена мөрнийг уруудан мал маллахад тохиромжтой Туймаада хөндийд нутаглан суусан ба одоо энд Якутск хот байна. Тэр домогт Эллей Боотур (баатар), Омогой Баай (омгийн баян?) нар толгойлж байсныг дурджээ. Якутууд бусад түрэг угсаатнаасаа илүү монгол төрхтэй.

Уг арга хэмжээнд МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан, Хөвсгөл аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн удирдагч, Монгол бөөгийн тэргүүн удган Мэндбаяр нар урилгаар оролцлоо.
Католик нь Христ Итгэлд тулгуурласан дэлхийн хамгийн олон сүсэгтэнтэй шашин юм. ХТ 2-р зуунаас Ромын Католик гэсэн тодотгол хэрэглэх болсон.Христэд итгэгчдийн 60 хувь буюу 2 тэрбум гаруй итгэгчтэй.
Католик гэсэн үгийн утга нь “дэлхий ертөнц” “даяар” гэсэн утгатай. Католик шашин нь бусад Христ Итгэлийн урсгалаас онцгой нэг тал нь Папаар удирдуулдагт оршино.
Католик шашинтнууд ХТ 756 онд Ромын эзэнт гүрний төрийн зөвшөөрлөөр Ватикан гэсэн өөрийн албан ёсны улстай болсон. Ватиканыг Пап захирна. Пап нь Тэнгэрбурханы газар дээрх төлөөлөгч хэмээн үздэг. Католик шашин Христ Итгэлийн гол тулгуур онол болсон Бурхан Эцэг, Хүү Христ, Ариун Сүнс гэсэн Ариун Гурвалд итгэдэг.
Католик шашны хувьд зөвтгөл нь зөвхөн итгэлээр ирдэг зүйл биш болж таарна. Учир нь хүний дотоод итгэл нь гаднах үйлдлээр илэрхийлэгддэг гэж тэд үздэг. Мөн сайн үйлс хийснээрээ гэмээ наманчилж буй хэрэг хэмээн чухалчилдаг ба хүн итгэлээр болон чуулганд соёрхсон Тэнгэрбурханы эрх мэдэлд захирагдан, буян үйлдэн явснаар авралыг олно гэж сургадаг. Харин протестант христ итгэлтнүүдийн хувьд зөвтгөл нь зөвхөн итгэлээр л ирдэг хэмээн үздэг ажуу.

1951 онд хоёр улс Элчин сайдын яамдаа хоёр орондоо байгуулж харилцаа, хамтын ажиллагаагаа хөгжүүлж ирсэн. Ийнхүү хоёр улс өргөн салбарт хамтран ажиллаж, түүхийн хугацаанд уламжлалт найрсаг харилцаагаа тасралтгүй хөгжүүлж байна.
БНАСАУ байгулагдсаны ойг тохиолдуулан баярын цуглаан хийлээ. Уг арга хэмжээнд УИХ-ын гишүүн, Монгол Улс-БНАСАУ-ын парламентийн бүлгийн дарга Анужин, УИХ-ын гишүүн Цогтбаатар, БНАСАУ-д сууж байсан элчин сайд Ломбо нар байлцлаа.
Баярын ажилагааг нээж БНАСАУ-аас Монгол Улсад суугаа Элчин сайд О Сын Хо баяр хүргэж үг хэлээ.
Хөдөлмөрийн нам нь 1940-өөд оны дундуур байгуулагдсанаасаа хойш БНАСАУ-д ялалт, ард иргэддээ баяр баясгалан, хөгжил цэцэглэлтийг авчрах гэгээн замыг тавьсан түүхтэй.
Хөдөлмөрийн нам социализм байгуулж, түүнийгээ хамгаалах томоохон шалгууруудтай нүүр тулсны зэрэгцээ дэлхий дахин дахь улс төрийн үймээн самуун болон империалистуудын түрэмгий үйлдлүүдийг хазаарлах зорилгоор Сонгун улс төрийн онолыг баримталж байв. Ингэснээр Хөдөлмөрийн нам улс орон болон ард иргэдийнхээ хувь заяаг хамгаалж, улс орноо хөгжүүлэх замыг тавьсан юм.
Түүхийн шуургыг сөрсөн бат бөх цайз, улс орон болон хувьсгалын төлөө мөнхөд дуурсагдах үйл хэрэг бүтээсэн Солонгосын Хөдөлмөрийн нам цаашид гялалзах ялалтын түүхээ бичсээр байх болно.
Энэхүү баярын үйл ажиллагаанд МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан оролцсон байна.

БНАСАУ БАЙГУУЛАГДСАНЫ 73 ЖИЛИЙН ОЙГ ТЭМДЭГЛЭВ.
Бүгд Найрамдах Ардчилсан Солонгос Ард Улс байгуулагдсаны 73 жилийн ойг тохиолдуулан баярын арга хэмжээ зохион байгуулав.
Бүгд Найрамдах Ардчилсан Солонгос Ард Улс байгуулагдсаны 73 жилийн ойг тохиолдуулан уламжлан солонгосын найрсаг ард түмэнд чин сэтгэлийн баяр хүргэлээ.
Оролцогчид мэндчилгээндээ Бүгд Найрамдах Ардчилсан Солонгос Ард Улстай тогтоосон уламжлалт найрсаг харилцаа, хамтын ажиллагааг хөгжүүлэхэд хоёр улсын үе үеийн зүтгэлтэн, судлаачид үнэтэй хувь нэмэр оруулж ирснийг тэмдэглэж байлаа. Мөн БНАСАУ-ын ард түмэнд эрүүл энх, ажлын амжилт, хөгжил цэцэглэлтийг хүсэн ерөөв.

Түүний дараа шашины байгууллагуудын оролцогчдын танилцуулга хийгдлээ. Мөн шашины байгууллага уулзалтын хооронд болсон үйл явдлын талаар мэдээлэл хийгдлээ.
Монголын Эвенгалийн Эвслийн сүм, чуулганы болоод Боловсрол сургалтын төвийн үйл ажиллагаатай танилцууллаа.
Тус байгууллагын сургалтын төв дээр Христчин хуульчдын байгууллага болон Монгол дахь Америкийн Нэгдсэн Улсын Элчин Сайдын яамтай хамтран шашин шүтэх эрхийн талаар болон ” төр сүм хийдийн харилцааны хууль, шинээр өргөн баригдсан хуулийн төслийн талаар” сургалтаар ярилцлага хийгдсэн байдаг. Мөн Шашны байгууллагын удирдагч, ахлагчдыг чадваржуулах эрх зүйн сургалт хийсэн байна.
Монголын Эвангeлийн Эвсэлээс Монгол Улсын Eрөнхийлөгч, Улсын Их Хурлын дарга, гишүүд болон Eрөнхий сайд мөн нарт албан бичгийг хүргүүлсэн тухай мэдээлэл хийлээ
Боловсролын багц хуультай холбоотой Шашны байгууллагын удирдагч нар санал бодлоо солилцлоо.
Уулзалтын төгсгөлд “Монгол дахь шашины эрх зүйн орчин” сэдвээр Б.Бат-Эрдэнэ багш лекц уншлаа.
Уулзалтын үйл ажиллагаанд МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан үг хэлсэн байна.

Хаан III Чарльз өдгөө 73 настай бөгөөд 24 жил хаан ширээнд суусны эцэст 2046 онд 97 нас сүүдрийг зооглох юм. Вангагийн зөгнөл үнэн бол тэр ээжээсээ нэг жилээр илүү урт наслах хэрэгтэй болох нь. Одоогоор хатан хаан II Элизабет хамгийн удаан хаан ширээнд суусан дээд амжилтыг эзэмшиж байна.
Вангагийн таамаглалуудаас дурдвал тэр 2046 он гэхэд хүн төрөлхтөн 100 насыг өлхөн насладаг болно гэж хэлж байв. Энэ нь эрхтэн шилжүүлэн суулгахтай холбоотой шинжлэх ухаан, судалгааны ажил урагштай байж, хүмүүс өмнөхөөсөө хамаагүй урт наслана гэсэн үг аж. Мөн 2022 онд дэлхий дээр их үер болно, АНУ-ын 44 дэх ерөнхийлөгч африк гаралтай америк хүн байна зэрэг таамаглал дэвшүүлж байв.
Эх сурвалж: DAILY STAR