Category: Далд ертөнц

Гэрийн эзэн Сүндэв буух газраа нэлээд хайсны эцэст хоёр хашааны голд, тэгшхэн тун аятайхан газар олж эхнэртээ ирж хэлэн хамт явж үзэхэд эхнэр нь гол асуудлыг мэддэг болохоор амьтан хүн буухаас өмнө хурдхан бууж төвхнөе гэснээр Сүндэвийнх шинэ газар очиж буужээ.

Дарь-Эхийн шинэ хороололд бууж буй хүмүүс булаалдаад л авмаар газар атал яагаад хашаа хатгаагүй юм бол гэж Сүндэв гайхсан ч тэгэсхийгээд л мартсан аж. Эхнэр нь ажил хийхгүй хүүхдээ асарна. Харин гэрийн эзэн хувийн тэрэгтэй болохоор халтуур хийж мөнгө олно. Шинэ газар очсоноос хойш тэдний гурван хүүхэд ээлжилж өвчин ээрэх болоод зогсохгүй ойр ойрхон эмнэлэгт хэвтэх болж. Сүндэвийн буусан газар анх буусан айл жорлонгоо ухаж байтал, хүний шарил гарч ирсэн бөгөөд бурханд сүсэглдэггүй залуу хосууд байсан байна. Жорлонгоо бариад яг долоо хонож байхад нь ямар ч шалтгаангүй нэг л өдөр гэр нь шатаж, орох оронгүй болсон тэд ах, дүүсээ бараадан тэндээс бүрмөсөн явахдаа хашаагаа ч авалгүй явжээ. Түүнээс хойш хориод хонож байтал бас нэгэн хүн ирж, хөрш хашааных нь хүмүүстэй уулзан болсон явдлыг мэдэх хүмүүс үнэнийг хэлж өгсөн тул бэлэн хашаа газарт шунасан эр ирж буунаа хө гээд явсан ба гэрийнхэнтэйгээ зөвшилцөж лам залж ном уншуулан байж буусан байна.

Хэд хоногтоо юу ч мэдэгдэхгүй байсан ба хагас сар хэртэй болоод эхнэр, хүүхэд нь өвчин ээрч эхэлжээ. Эмнэлгээр явахаар тодорхой онош гарахгүй. Нөхөр нь ламд үзүүлэхэд, нүүхийг зөвлөсөн боловч бэлэн юманд хоргодсон шунал нь дийлэн эхнэртээ ч хэлэлгүй нуусан байна. Шинэ газар болохоор гэрэл цахилгаан байхгүй байв. Гэрийн эзэн эхнэр хүүхэдтэйгээ эмнэлгээр явж, мөн ах, дүүсийнхээрээ орон явсаар орой аажуухан хүрч ирэхэд гэр нь үнсэн нурам болон шатаад дууссан байжээ. Зун байсан болохоор зууханд галгүй, цахилгаангүй тул өөр гал гарах ямар ч шалтгаан байхгүй. 
Хүүхдүүд тоглож байгаад гал тавьсан байх нөхцөлгүй. Учир нь тэдний нохой гадны хүмүүсийг хашааныхаа хаалгаар шагайлгана гэж үгүй. Ламын үгэнд ороогүйнхээ горыг амссан гэрийн эзэн хашааг нь буулгаж авах гэж шуналтан ар гэрийнхэндээ загнуулж байсан аж.

Тэрнээс хойш хагас жил ямар ч эзэнгүй байсан хоосон хашаанд Сүндэвийнхийг буух үеэр чөтгөртэйг нь сайн мэдэх хөршийн өвгөн хөдөөлөхөөр явчихсан байжээ. Намрын эхэн сар гараад удаагүй байв. Хүүхдүүд нь өвчин ээрээд байхаар тэднийгээ хөдөө цагаан идээн дээр гарган эхнэр, нөхөр хоёр хотод хувийн ажлаа хийж байсан бөгөөд нэг орой тэр хоёр найзынхаа төрсөн өдөрт уригдаж очсон байна. Мэдээж хэрэг гашуухан юм амсах нь тодорхой учир машинаа орхиод явжээ.

Сүндэвийг эхнэрийнхээ хамт ирэхэд тэдний гудманд гал командын хоёр тэрэг гал унтрааж буй харагдахад нь хэнийх нь шатсан юм бол ухааны юм ярин явж байгаад дөхөж очмогц өөрийн хашаа байсанд сандран гүйж ирэхэд Сүндэвийн машин үхсэн малын яс шиг болтлоо шатан хэрзийсэн хөндий төмөр болсон байжээ. Машинаа гэрээсээ хөндий тавьдаг болохоор азаар гэр нь галд автаагүй байсан байна. Сүндэв мөнгө олох юмгүй болсондоо гутран ах, дүүсийнхээрээ орохоор хэд хоногийн дараа гэрээсээ гарч явтал хөршийнх нь хөгшин таарч түүнийг түр саатуулан, уг хашаанд буусан айлууд хэрхэн шатсан. Яагаад айл буудаггүй зэргийг нь ярьж өгөөд даруйхан нүү гэжээ.

Чөтгөрөөс үхтэлээ айдаг Сүндэв тэр эрчээрээ гүйн хөлсний тэрэг авчран, гэрээ нүүлгэн танилынхаа хашаанд бууж нэг юм санаа нь амарч. Сүндэвийнхээс хойш уг хашаанд бас нэг айл буусан боловч долоо хонолгүй нүүж. Тэднийхийг буугаад дөрөв хонож байхад амбаар нь шатсан байна. Галыг унтраалцсан хөршийнх нь өвгөн 
– Хүнээс юм асууж бай. Энэ хашаа жирийн нэгэн хашаа биш. Өмнө нь гурван ч айл бууж орох орох, унах унаанаасаа салсан юм гэж учирласнаар тэр айл ум хумгүй нүүн одсон байна. Дарь-Эхийн шинэ хороололд байгаа энэ эзгүй хашааны газар нь маш тэгшхэн. Хашаа нь банз сайтай болохоор түүний дэргэдүүр өнгөрсөн хүмүүс сайхныг нь гайхахаас цаашгүй байдаг юм байна. Өмнө нь лам залаад ч чөтгөрийг нь үгүй хийж чадаагүй болохоор энэ хашаанд айл бууна гэдэг юу л бол. Юутай ч борчуудад сануулахад шунал хөдөлгөм дээрх хашаа чөтгөр шуламстай юм байна шүү.

Мань эр зээл авах гэсэн боловч үнэндээ яаж хөөцөлдөхөө ч мэдэхгүй байсан учраас лам болохоор эргэлт буцалтгүй шийджээ. Ингээд хамар хашааныхаа айлын авгайгаар ташуу захтай лам дээл, овоодой малгай хийлгэж аваад хувраг болж хувирав. Мэдээж хэрэг орон шоронгоос гарч ирсэн түүнд хавь ойрынхон нь болон түүнийг таньдаг мэддэг хүмүүс юү гэж сүсэглэв гэж. 

Тиймээс мань эр чухам ямар учиртайг нь ч мэдэхгүй хирнээ өөрийгөө Дарнатын хувилгаан хэмээн өргөмжилсөөр Эрдэнэтэд очжээ. Тэр урьд өмнө нь очиж үзээгүй хирнээ Эрдэнэтэд буучихаад вокзал дээр алийгаа ч мэдэхгүй зогсож байв. Ингэж зогсохдоо тэр шорон зангаа шаггүй ашиглажээ. Мөн л өөртэй нь адилхан хаана очихоо мэдэхгүй гайхаж балмагдан зогсоо хөдөөх эр, эм хоёрыг нүдээрээ олзлоод явж очжээ. Тэр шууд л сайхь хоёрын царай дахь гунигийг мэдэрснээ, 
– За, та хоёр буяны ажилд очоод ирээ юү? гэж асуухад нь лам хувраг харсан хоёр ч уухайн тас
– Тэглээ. Хүү маань цэрэгт байгаад хүний гарт үрэгдсэн юм. Их л зовлон үзсэн байна даа. Бид хоёр эндээсээ унаа олж гэртээ очих санаатай л зогсож байна гээд л яриа өрнүүллээ. 1990 онд одоог бодвол лам хувцастай хүн нүдний гэм байсан. Тэгээд ч хүмүүсийн мухар сүсэг ид дүрэлзэн асч байсан цаг хойно доо. 

Цогтоог маш их сүсэглэж буйг анзаараад,
– Би хөдөө орон нутгаар явж буян үйлдэж байгаа юм. Хүний гарт үрэгдсэн хүний сүнс хойд төрлөө ололгүй тарчилдаг юм даа. Арыг нь сайн л хийлгэх хэрэгтэй гэхэд нь нөхөр нь, 
– За, багш минь өршөө. Ийм буянтай хүнтэй бурхны хишгээр л тааралдлаа. Одоо таниас салахгүй ээ. Та манайд очиж арга чарга хийж өг гээд сөхрөөд уначихав. Мань эр ч бага зэрэг цааргалсан дүр эсгэж байснаа, 
– За яахав. Гэхдээ бараг арваад хоногийн ажил орно. Яая даа байз гэхэд, 
– Еэ бурхан гончигсүм минь, та авралдаа багтааж хайрла гээд сөхрөв. Тэр үеэр гал гаргадаг Өнөрмаа, Дожоодоржийн алтан цөгцний хэрэг, энд тэндхийн харь гаригийн хөлөг, үзмэрч Дашцэрэн гээд олон шуугиантай үйл явдлууд өрнөж байсан учраас мань эр ч үүнийг ашиглахаар шийджээ. Тэгээд, 
– За тэгье дээ. Би харин зарим шөнө урд төрлийнхөө хувилгааны сүнстэй уулздаг юм. Тэр нөхцлөөр нь хангаж өгөөрэй гэснээр хөлсний машинд суун сайхь айл руу довтолгожээ. Чин үнэндээ тэр үед Монголд лам дээл өмсдөг хүн Гандангийн хэдэн лам нараас өөр байгаагүй учраас тэр хавийн айлууд сөгдөн, мөргөж угтацгаажээ. Мань эрд үнэндээ эрхи, нэг шогол Алтангэрэл судраас өөр юу ч байсангүй. Мартсанаас энэхүү айлыг танилцуулах нь зүйтэй байх. Гэрийн эзнийг Доржсүрэн, эзэгтэйг Дариймаа гэдэг бөгөөд гурван хүүхдийнх нь том Улаанбаатар хотод цэрэгт татагдаж очоод хал цэргүүдэд зодуулж нас барсан нь тэр байжээ. Харин Доржсүрэнгийнх удам дамжсан бурхан тахилаа хадгалж ирсэн нь харваас илт байв. 

Мань эр ч,
– За, та нар бурхан тахилаа олигтой шүтэлгүй бузартуулсан байна. Энэ хонх, дамраа надад өг гээд хариу хэлэхийн завдалгүй өөрийн болгожээ. Тэр шоронд байхдаа мөнөөхөн өвгөний хэлж байсан дамрыг хүний гавлын ясаар, ганлин гэдэг юмыг нь 18 настай онгон бүсгүйн чөмөгний ясаар хийдэг гэдгийг л маш их шохоорхон сонссон байжээ. Тэгээд ч шоронгоос суллагдсаныхаа дараагаар Богдын музейд очиж чөмгөн ганлин, гавлын ясар дамар, эрхи зэргийг харчихаад “Ийм юмтай болчих юмсан “ гэж хорхойсч байсан нь биеллээ олжээ. Мэдээж хэрэг түүнийг хэрхэн дүвчигнэж тэр хавийн хүмүүсийн мөнгө төгрөгийг авч байсныг та надаар хэлүүлэлтгүй мэдэж байгаа байх. Шөнө болгон урд төрлийнхөө хувилгааны сүнстэй уулзаж учирч байна гэдгээр шалтаглан тусдаа гэр бариулжээ. Тэр ч бүү хэл саахалт айлынх нь 21 настай Цэцэгсүрэн гэдэг хүүхнийг Дарь эхийн бүрэлбаатай төрсөн хэмээн шинээр тодруулан цугтаа нойрсох болжээ. Сайхь хүүхэн нь ч гэсэн дүрдээ итгээд мэргэ төлөг хийх болсон гэдэг. Гэвч Цогтоо “хувилгаан” удаан жаргаж чадаагүй юм. Тэр дотроо бурхан шашинд огтхон ч итгэдэггүй байсан бөгөөд ингэж хүмүүсээр тоглоом наадам хийж байгаад жинхэнэ ид шид, шулмасын хорлолд нэрвэгдсэн билээ. Нэгэн орой Цогтоо хувилгаанд заллага иржээ. Учир нь 50-иад километр зайтай орших нэгэн айлын 18 настай охин морьноосоо унаж үхсэн учраас хойдохыг нь уншуулахаар залсан нь тэр байж. 

Мань эр ч явж очоод нэгэн адын бодол шүглэх нь тэр. Түүний бодолд энэ эмэгтэйн чөмөгний ясыг авч тэр ганлин гээч юмтай болчихвол илүү олон хүн өөрт нь сүсэглэн сөгдөх болно гэж сэтгэсэн юм байх. Тэгээд мань эр цогцсыг нь монгол ёсоор ил тавь гэж зарлигдав. Эцэг, эх нь бага зэрэг эргэлзсэн дүр эсгэхэд, 
– Охин чинь буянтай хүн байж. Одоо яая гэхэв. Та нарын хохь чинь хэмээн загнаснаар таг дуугүй болгожээ. 
Талийгаачийг оршуулсаны хэд хоногийн дараа тэр хавиар явсан зарим дэггүй залуус шарилын өрөөсөн хөл алга болсныг хов жив болгон ярьсан авч нохой шувуу идсэн биз гээд хэрэгсэх хүн гарсангүй. Харин энэ үеэр Доржсүрэнгийн хот айлд ёстой аймшигтай явдал өрнөж байлаа. Талийгаачийг оршуулсан шөнө Цогтоо хувилгаан Дарь эхээр өргөмжилсөн хүүхнээ дагуулан морьтой яваад өглөө үүрээр иржээ. Тэгээд зуны халуунаар өдөржин гал өрдөж нэг юм чанаад байгаа нь мэдэгджээ. Харин хэнийг ч ойртуулсангүй. Үдэш нь харуй бүрийгээс эхлэн аймшигт явдлууд болсон юм. Орой харуй бүрий болохын хирд хотондоо тайван хэвтэж байсан мал сүрэг гэнэтхэн хуйларч, тэр хавьдаа л зүрх зоригтойгоороо алдартай Доржсүрэнгийн дөрвөн нүдтэй халтар банхар гийнан гаслаж, гайхшрал төрүүлсэн явдал боллоо. Доржсүрэн ч эхнэртэйгээ гэрээсээ гүйн гарч,
– Хөөе, та минь ээ. Юу болоод байна аа? Газар хөдлөх гэж байна уу? хэмээн сандарч мэгдэхэд нь мөн л гэрээс гараад байсан Цогтоо хувилгаан, 
– Та нар битгий сандар. Миний өмнөх төрлийн сүнс өнөөдөр ийм догшин ирж байна. Та нар бүгдээрээ гэртээ орцгоо. Юу ч харж, юу ч сонсч болохгүй хэмээн өндөр дуугаар хашгирахад айж мэгдсэн хүмүүс гэр гэртээ сандралдан орцгоолоо. Удаа ч үгүй хүн муухай орилох чимээ сонсогдов. Гэртээ бүгэгсэд энэ бүхнийг сонсохгүйн тулд чихээ дарцгааж байлаа. Гэвч чихээ дараад дараад, 
– Амь авар. Туслаарай гэх Цогтоо хувилгаан, Дарь эх хоёрын дуу хадсаар тасалдлаа. Хоттой мал сүрэг ч чимээ тасрав. Харин нохой нь баруун хойно нилээд хол улих сонсогдож байлаа. 

Хэсэг хугацааны дараа Доржсүрэн,
– За, юу л болвол болог. Гарахаас өөр аргагүй гэсээр гарлаа. Удаа ч үгүй – Хүүе, та минь ээ. Энд хүн үхчихлээ гэх чимээгээр бүгд л дэрхийтэл босон хүмүүс гэрэл гаргахад Цогтоо хувилгаан нүүр ам, хэнхдэг цээжээ хэн нэгэнд уруулан амьсгал хураасан байх агаад өрөөсөн хөл нь өвдгөөрөө тасарч унасан байдалтай амьсгал хураасан байжээ. Түүнээс холгүй Дарь эх нь ухаангүй хэвтэж байв. Түүний арайхийн сэргээхэд, 
– Чөмөгний ясаа нэхсэн шулмас ирсэн. Түүнийг нь өгөхгүй бол болохгүй хэмээн эрүүгээ тачигнуулан ээрч муурч байлаа. Дарь эхийг тайвшруулан байж босгож гэрт оруулахад тэр болсон явдлыг ярьж хүмүүсийг нэгмөсөн айдас хүйдэст автууллаа. Цогтоо хувилгаан талийгаач бүсгүйн чөмгийг “Ганлин хийнэ. Тэгвэл чи бид хоёр жинхэнэ ид шидийг олно” гээд шөнөөр очиж огтлож авчээ. Харин энэ өдөр тогоонд чанаж, махнаас нь салгаж хадганд боож тавьсан юм байж. Гэтэл Цогтоо хувилгаан мал сүрэг үргээд байхаар, 
– Миний өмнөх төрөл ирж байна. Хоёулаа гадаа зогсож угтая гэж мунхаглажээ. Гэтэл харанхуйд нэгэн юм сэвхийтэл ороод ирсэн нь талийгаач эмэгтэй өрөөсөн хөл дээрээ дэвхцэж явсан нь мэдрэгджээ. Тэгээд л Дарь эх хэмээн хөөрөгдсөн Цэцэгсүрэн хүүхэн ухаан алдаж унасан нь тэр. Хүмүүс зөвлөлдөөд маргааш нь чөмгийг нь аваачиж шарил дээр нь орхихоор болжээ. Харин Цогтоо хувилгааны цогцсыг холбогдох байгууллагуудад нь өгөх гэсэн боловч муудахаас нь болгоомжлоод хоёр хоногийн дараа оршуулсан гэдэг. Чөмгийг маргааш нь Доржсүрэн шарил дээр аваачиж тавьснаар энэ хэрэг шувтарсан юм. Бүр жилийн дараа л Цогтоогийн ар гэрээс хүн ирж ёслол үйлдсэн болоод буцсан гэдэг. Харин хот айлынхан нутагтаа ад үзэгдэхээс эмээгээд энэ бүхнийг тас нууж өнгөрчээ. Дарь эх хэмээн өргөмжлөгдсөн хүүхэн ч тун удалгүй солиорч ууланд очиж боож үхсэн байдаг. Гэхдээ уг оршуулгын газраар өрөөсөн хөлтэй шулмас байдаг гэсэн яриа тархсан бөгөөд төдийлөн нотлох баримтгүй учраас мартагдах тийшээгээ ханджээ. 
Эх сурвалж www.wikimon.mn

– Та буг чөтгөрийн тухай ярина гэж хэлсэн. Тэгэхлээр бүх зүйлийг эхнээс нь маш тодорхой ярьвал уншигчдад маань илүү ойлгомжтой байх болов уу?
– Би үнэндээ олон жилийн өмнө эхнэр, хүүхдээсээ салаад будилж яваа хүн дээ. Тэгээд орох оронгүй сар, жилээр тэнэж явахад минь гудамжинд багын найз маань тааралдлаа. Юуг нь нуухав. Ядарч зүдэрч яваагаа ний нуугүй хэллээ. Гэтэл надад “Чи ингэж ядарч явахаар архи бага уугаад манай дүүгийн байранд бай” гэлээ шүү. Хичнээн их баярласнаа хэлээд юүхэв. Нэр усыг нь хэлээд юүхэв.

Найзын маань бага дүү Солонгост ажиллаж байгаад ирээд нэг өрөө байр хороололд авсан юм билээ. Тэндээ найзуудтайгаа шоудаж байгаад нэг охиныг алчихсан юм гэсэн. Тэгээд л шоронд орохгүй юу. Байрыг нь зарах гэтэл хүн амины хэрэг гарсан гэдгийг хажуу хавирганых нь айлуудаас мэдчихээд авахаа больчихгүй юу. Ингээд яах ч аргаа олохоо больчихсан байсан юм билээ. Амьдрал ахуй нь ах, дүүгээрээ гайгүй болохоор орох айл ч олдоогүй юм гэсэн. Тэгээд л намайг амьдар гэж хэлэхгүй юу?

– Бүр өгч байгаа хэрэг үү?
– Үгүй, яалаа гэж. Хэдэн жилийн дараа энэ явдал мартагдах тийшээгээ хандахаар зарах санаа өвөрлөж байгаа юм.

– Та айгаагүй хэрэг үү?
– Үүнийг ямар ч хүн ойлгоход бэрхтэй л дээ. Орон гэргүй олон жил, сараар орц хонгилоор тэнэж, архи дарс гударч явсан хүнд айж, ичих зүйл алга болчихдог юм шүү дээ. Дулаахан орон гэртэй болж байхад юун үхэл. Магнайгаа хагартал л баярлаж байлаа. Мэдээж хэрэг хөлс мөнгийг нь өөрөө төлөөрэй гэсэн болохоор ажил төрөл олж хийхээ боддог юм билээ.

– За тэгээд тэр байр л буг чөтгөртэй болж таарах нээ?
– Тийм ээ. Эхний хоёр, гурван хоногтоо гойд мэдэгдсэн юмгүй байлаа. Гурав дахь хоног дээрээ тасарч ирээд унтчихаж. Шөнө дунд ам цангаж байна. Босоод ус уух санаатай бүдчиж явтал эмэгтэй хүн уйлж байх юм. Би ч “За нэг хүүхэн дагуулж ирээд л хүчиндчихсэн юм байх” гэж бодлоо шүү. Тэгээд очсон чинь гал зуухны өрөөнд чармай шалдан хүүхэн дээш хараад уйлчихсан хэвтэж байна. Очоод босгох гэсэн чинь хий хоосон зүйл байдаг байгаа. Тэгээд л архины цагаан солио тусчихаж гэж бодсон боловч энэ байранд аллага гарсан гэдгийг гэнэтхэн саналаа. Шууд л гараад зугтчихсан.

– Тэгээд дахиж очоогүй хэрэг үү?
– Маргааш нь баахан хүнтэй очиж архидаж хоносон. Шөнө унтаж байтал нөгөө хий үзэгдэл орж ирээд “Наадуулаа зайлуул” гэж байна шүү. Би ч айхдаа үүрээр хөөгөөд гаргасан. Түүнээс хойш айгаад очиж чадаагүй ээ.

– Найздаа энэ тухай хэлсэн үү?
– Хэлсэн чинь “Тийм ээ” гэдгээс өөр юу ч хэлээгүй. Түлхүүрийг нь “Баярлалаа” гэж хэлээд л өгсөн.

– Таны ярих зүйл ердөө л энэ үү?
– Ердөө л энэ.

– Одоо тэр байранд айл бий болов уу?
– Ёстой мэдэхгүй юм аа.

Via: Wikimon.mn

– Маш мэдрэг болж, өчүүхэн төдий зүйлд нулимс дуслуулах энүүхэнд болно. Зарим тохиолдолд маш ууртай, түрэмгий зан гаргаж, заримдаа хэт гутралд орох буюу дүүрэн баяр хөөрийг мэдрэнэ. Нэг ёсондоо төрөл бүрийн сэтгэлийн хөдөлгөөнүүд хосолж, тань сэтгэл санаа ердийн үеийнхээс илүү хувьсамтгай, эмзэг, эрс тэс болно гэсэн үг. Энэ үед аль болох одоо цагт төвлөрч, мэдрэмжүүдийг мэдрэх замаар дуусгахыг зөвлөж байна.
2. Байгалд ойр болох
– Хэрэв урд өмнө нь байгалд төдийлөн дуртай биш, нэг их тоодоггүй байсан бол сүнс сэрж, ухамсар дээшилснээр байгалийн сайхныг илүүтэй мэдэрч, талархах сэтгэл төрнө. Өвөлд дургүй байсан бол өвлийн сайхныг мэдэрч эхлэх жишээтэй. Мөн дургүй амьтаддаа дуртай болно. Ялааг алах гэж дайрдаг байсан бол өхөөрддөг болно. Ерөнхийдөө шүүмжлэл багасч аливаа зүйлсийг байгаагаар нь хүлээн авч эхэлнэ.
3. Энергийн түвшин өөрчлөгдөх
– Нэг өдөр бүхнийг хийж амжуулж байхад нөгөө нэг өдөр орноосоо ч өндийж чадахгүй болно. Зарим өдөр энергийн түвшин өндөр, зарим өдөр маш сул болсон байна. Энерги ихтэй өдрүүдэд ажлаа амарч, энерги сул өдрүүдэд амарч авах хэрэгтэй. Эрүүл хооллож, стрессээ багасгахыг хичээгээрэй. Энергийн түвшин яваандаа тогтворжино.
4. Чиний ямар нэг зүйл өөрчлөгдсөн мэт санагдах
– Гадаад төрх өөрчлөгдөхгүй ч дотоодод ямар нэг өөрчлөлт гарсныг мэдэрнэ. Хуучин ойлголт, зуршлууд алга болж, жинхэнэ дотоод мөн чанар илэрнэ.
5. Байнга давтагддаг, нэгэн хэвийн зуршил, үйл явдлыг мэдрэх
– Та олон жилийн туршид хийсээр буй алдаа, дагасаар буй муу зуршлуудаа гэнэт ухаарч эхлэнэ. Жишээ нь буруу хүнийг сонгож, өөрийг чинь дагадаг хүмүүстэй л нөхөрлөж, хийсэн ажлаа дуусгадаггүй гэх мэт хэлээд байвал өчнөөн зүйл байна. Энэ бүх алдаагаа ухаарах нь засрах эхний алхам болдог.
6. Харшил, дуршил
– Та энергийн хувьд маш мэдрэмтгий болсноор таны бие зарим нэг хоолонд харшил өгөх буюу зарим нэг зүйлийг гэнэт идмээр санагддаг болно. Хэрэв ийм зүйл болоод байгаа бол харшил өгөөд буй хоолнуудыг бүр эсвэл тодорхой хугацаагаар идэхээ болих хэрэгтэй. Гол нь өөрийн бие махбод, мэдрэмжиндээ итгээрэй.
7. Өөрийгөө олох, хүрээлэл, зан төлөв, ажил мэргэжлээ солих эрмэлзлэл
– Та өөрийгөө хэн болох талаар мэдэхийг хүсч, одоогийн амьдрал тань өөрийн сонголтоор явахгүй байгааг мэдэрнэ. Сүнс сэрж, ухамсар дээшилснээр сонголтыг илүү ухамсартайгаар хийж өөрийн жинхэнэ мөн чанартай холбогдох боломжтой болно.
8. Давхцал олшрох
– Танд хэрэгтэй хүн, нөхцөл байдал яг хэрэгтэй үед чинь гарч ирдэг болно. Асуултын хариу ямар нэг шинж тэмдэг, мессэжээр илрэнэ. Давхцал бол зөв замаар явж буйг илтгэх бөгөөд та энэ бүх хайхамшгийг мэдэрч байна гэсэн үг юм. Хэдий чинээ ухаарч, анхаарна давхцал төдий чинээ нэмэгдэнэ. Иймээс давхцал бүрийг талархалтайгаар хүлээн авч байгаарай.
9. Хүсэл хурдан биелэх
– Сүнс сэрж эхэлснээр таны хэлбэлзлийн түвшин буюу энерги дээшлэнэ. Иймээс урьд өмнө нь танд саад болдог байсан зүйлс саад болохоо байж хүсэл хурдан биелдэг болно. Иймээс бодлоо сайтар хянаж, илүү дээр зүйл хүсэх хэрэгтэй. Гол нь муу бодол бас хурдан биелдэг болдгийг анхаараарай.
10. Сонирхол, хобби өөрчлөгдөх
– Та өөрчлөгдөж байгаа учраас өмнө нь хийж байсан зүйлсээ хийхээ больж цагийг өөрөөр өнгөрөөдөг болно.
Өөрчлөлт заримдаа төдийлөн таатай байдаггүй. Өсөлт, өөрчлөлт бол хүний амьдралын нэг хэсэг гэдгийг хүлээн зөвшөөрч, аливаа зүйлийг аль болох байгаагаар нь хүлээн авч, өнгөрөөхийг хичээгээрэй. Ямар нэг зүйл таалагдахгүй байвал яг юу болохгүй байгааг олж тогтоогоод хүлээн зөвшөөрөх хэрэгтэй. Үүр цайхын өмнө тас харанхуй болдог гэдэг дээ.

Энэ сумын Бөөрөг багт Лувсанжав гэдэг өвгөжөөр хүн байдаг байжээ. Гурван хүүхэдтэй бөгөөд хоёр нь өрх тусгаарлаж одсон учраас эмгэн болон нэгэн маанаг охинтойгоо гурвуулаа амь зууж байлаа. Маанаг охины нэр уг нь Гангаамаа боловч Зурмаа гэж нэрлэжээ. Яагаад гэвэл түүний үүдэн шүд нь дорсгой бөгөөд шав шар. Яг л зурам шиг харагддаг учраас хавь ойрынх нь хүмүүс зурам гэж байснаа Зурмаа болгон дуудах болжээ. Үнэндээ энэ бүсгүй нас нь 19 хүрч яваа боловч оюун ухаан нь балчир хүүхэд шиг. Ер нь л төрөлхийн сэтгэц нь таруухан нэгэн байж л дээ. Тэр ямар ч байсан зөн совингоороо өөрийнх нь үеийн охид хүүхнүүд нөхөрт гаран үр хүүхэд төрүүлж байгааг мэдрэн атаархдаг байсан нь бас чиг бүр таг амьтан гэж хэлэхэд хэцүү.

Тиймээс ч ус голынхоо сайхан залуусыг өөртэйгөө холбож ярих бөгөөд гэдсэндээ хувцас чихчихээд жирэмсэн болчихлоо гэж ярих нь инээдтэй гэхээсээ илүү өрөвдөлтэй харагддаг байжээ. Тэрээр нэгэнтээ ус голдоо л сайхан нэгддэг сумын заан Дамбаа гэгч ойворгон эрд дурлаж орхижээ. Ингээд л орсон гарсан хүн болгонд Дамбаатай суух гэж буйгаа ярин хувцас чихчихсэн гэдсээ заан түүний хүүхэд хэмээн ярих бөлгөө. Үүнээс болоод Дамбаа заан их л бухимдуу явах болов. Учир нь үеийнх нь хүүхнүүд түүнийг
– Дамбаа! Чи яахлаараа Зурмааг маанаг тэнэгээр нь далимдуулж ашиглаж байгаа юм. Чи зүгээргүй л болоод тэр ийм юм ярьж яваа гэж цаашлуулах юм уу, эсвэл Дамбаа намайг хойд толгойн орой дээр гаргаж өмд шувтлан боовоо шургуулсан гэдэг үг зааж өгснөөр бүр ч онигоонд оруулжээ. Үүнд уурсаж бухимдаж явсан Дамбаа нэгэн өдөр Лувсанжав гуайн хотонд буугаад морджээ. Түүнийг уяан дээр бууж байхыг харсан Зурмаа
– Дамбаа чи бид хоёр шинэ гэр барьж хуримаа хийх гэж байгаа, тийм ээ гэсээр гүйн хүрчээ. Дамбаа түүнийг загнаад нэмэргүй гэдгийг сайн ойлгож байсан учраас аргалахаар шийджээ.

Тэгээд
– Зурмаа! гэтэл
– Өөв
– Би чамаас өөр эхнэр авах гэж байгаа
– Яалаа гэж дээ. Би чиний эхнэр болно.
– За яахав. Би өөр эхнэр авах гэж байгаа юм чинь Зурмаагаа сайхан залуутай суулгана аа.
– Хаана байгаа юм? Тэр сайхан залуу чинь.
– Согоотын өвөрт
– Тэнд чинь дандаа үхсэн хүн байдаг ш дээ гэж Зурмаа хэллээ. Үнэхээр ч Согоотын өвөр хэмээх газар энэ нутгийнхан үхэгсэдээ оршуулдагийг элий балай Зурмаа ч хүртэл андахгүй мэддэг байв.
– Чи үхсэн хүнээс айдаг юм уу?

Зурмаа
– Үгүй л дээ.
– Согоотын өвөрт шөнө очихоор сайхан залуу явж байдаг юм. Тэр ч чиний нөхөр болно.
– Худал хэлээд л
– Үгүй гэм. Тэгвэл чи сайхан залуутай суухгүй дээ. Харин чи энэ тухай хүнд хэлэв ээ
– Би очиж харнаа. Үнэхээр сайхан залуу байвал би сууна.
Энэ хоёрын дунд ийм яриа болсныг хэн ч сонссонгүй. Үнэндээ яагаад ийм үг хэлснээ Дамбаа сайн ойлгохгүй байлаа. Тэр гэрийн зүг гэлдрүүлж явахдаа “Хөөрхий арай л дэндүүлж орхив уу даа” гэж бодсоноо тэр хавиар чоно элбэгшиж буйг санаад дотор нь зарсхийв. Гэвч галзуу хүүхэн хүчиндсэн гэдэг бузар нэрнээсээ салж байгаадаа баярлаж ор тас мартаж орхижээ.

Харин Зурмаа энэ үеэс эхлэн шал өөр хүн болжээ. Залуус
– За Дамбаа та хоёр хэзээ хуримлах гэж байна даа? хэмээн тохуурхахад
– Бид хоёр больсон ш дээ. Харин би өөр сайхан залуутай суух гэж байгаа. Би хэнд ч хэлэхгүй хэмээн тас намжирдаж олны инээдийг хүргэнэ. Гурав хоногийн дараа оройн саальны дараагаар Зурмаа гэртээ орж ирсэнгүй. Хажуу айлд тоглож байгаа биз гэж бодоод аав, ээж нь ч анзаарсангүй. Гэвч өглөө сэрэхдээ Зурмааг байхгүйг олж мэдээд бөөн эрэл сурал болж. Хажуу айлд ч хоносонгүй. Ах, эгчийндээ очиж хоносон байх гэж бодоцгоогоод хүүхэд мордуулан хэл ус авалцсан болов сураг гарсангүй.

Харин нөгөөдөр нь малын эрэлд явж байсан хүн сураг гаргажээ. Уг хүн Согоотын өвөрт явж байгаад Зурмааг шарил дундуур тэнэж явааг харсан байна. Ингээд л гэрийнхэн нь тийшээгээ мордоцгоожээ. Хүмүүсийг очиход Зурмаагийн ам нь хатаад омголтчихсон хэн нэгнийг хайж явлаа. Чухам юу хийж явааг нь асуухад нөхөр болох хүнээ хайж явна гэж хэлсэн агаад гэрээдээ буцахгүй хэмээн орилж чарлажээ. Гэвч түүнийг хүчээр авч ирсэн нь ойлгомжтой. Ирсэн хойно нь чихэр боов өгөн аргадаж байгаад чухам юу болсныг яриулж дөнгөжээ. Тэрээр Дамбаа заан нөхөр болох хүн нь Согоотын өврийн оршуулгын газар байдгийг зааж өгснийг ч хэлсэн төдийгүй болсон явдлыг ярьсан нь олныг гайхашруулан алмайруулжээ. Зурмаа тэр үдэш сэмхэн явж Согоотын өвөрт очсон аж. Тэгээд ч тэднийхээс арваадхан километр зайтай учраас тэр дорхноо л очсон байна. Түүнийг тэнд очоод зогсож байтал биенээсээ хөх гэрэл цацруулсан нүцгэн эр ирсэн нь Дамба заанаас ч илүү том биетэй байсан гэнэ. Тэр эр түүнийг шөнөжин эдлэж хоночихоод үүр цайхаар яваад алга болчихжээ.

Харин маргааш шөнө нь дахиж ирсэнгүй. Ингээд түүнийгээ хайн бэдэрч яваа аж. Үнэндээ түүний үгийг хэн ч тоосонгүй. Харин хэн нэг нь түүний хормой цустай байхыг харжээ. Ингээд л бөөн яриа өрнөв. Дамбаа заан Зурмааг ашиглахын тулд Согоотын өвөрт нүцгэлээд зүсээ хувиргаж зогсож байсан болоод явчихав. Ингэж Дамбаа бүр ч онигоонд орох нь тэр. Үнэхээр ч хоног сар улирах тусам Зурмаагийн гэдэс томорч эхэллээ. Олон түмэн ч хүүхдийн эцэг нь Дамбаа гэсэн яриаг тараажээ. Ингээд Дамбаагаас жигшсэн хүүхнүүд түүнийг хавьтуулахаа больжээ.

…Төрөх цаг нь нэгэнт болсон болохоор Зурмаа дуншиж өвдөж эхэллээ. Ээж нь эх барихаар болж Зурмааг араг түшүүлжээ. Хүүхэд часхийн орилж өлгийдөх болоход эх барьж байсан эмгэн “еэ бурхан минь” гэж шивэгнэн өвгөнөө дууджээ. Ер бусын сонин хүүхэд төрсөн байлаа. Цав цагаан намирсан үс, амаараа дүүрэн шүдтэй агаад хоёр цагаан соёо амнаас нь цухуйж байжээ. Ингээд л ламын эрэлд гарч хэлмэгдлээс сугарч хоцроод байсан Намжил гэгч өвгөнийг залжээ.

Сайхь өвгөн лам хүүг хараад
– Энэ чинь хүүхэд биш үүхэд байна ш дээ гэж дуу алджээ. Үнэхээр ч хүүгийн уруул дээрх ховил буюу “хүн” алга байлаа. (Чөтгөрийн үрийг Үүхэд хэмээн нэрлэдэг). Өвгөн ламын заавраар үүхдэд өөх үмхүүлэн тонилгож Согоотын өвөрт булуулжээ. Харин эх нь уйлан хайлсаар удалгүй хорвоог орхисон гэдэг. Энэ цагаас хойш Согоотын өвөрт эх, хүү хоёрын сүнс үзэгддэг болсон гэнэ. Харин Дамбаа энэ бүхнээс гутран гуньж архинд ороод үхсэн гэдэг.

Цагаан давааны хог дээр ногоон хурганы арьс нохойн битүү туурайнаас бусад нь байдаг хэмээн зарим хог түүдэг хүмүүс ярилцдаг юм билээ. Үнэхээр ч хааяа нэг цогцос олдох нь энүүхэнд аж.

Тиймээс хог түүгчид чөтгөртэй болсон гэж ярих болжээ. Саяхан Долоон буудалд амьдардаг Санжид гэгч эр согтож унаад нөхдөөсөө хоцорчихсон аж. Харуй бүрий болох үеэр сэргэн босч иртэл дэргэд нь хүний толгой тас тас хөхөрч байсан гэнэ.

Ингээд ухаан жолоогүй зугтсан аж. Маргааш өглөө нь ирэхэд үнэхээр хүний толгой байсан гэнэ шүү. Түүнээс хойш хог түүгчид оройтхоосоо айх болжээ.

Бразилийн Санта-Катарина мужид нарны эргэн тойронд ер бусын цацраг хурцаар илэрсэн талаар Globo бичжээ. Байгалийн ийм ер бусын үзэгдлийг хоёрдугаар сарын 26-д бразилчууд ажигласан байна. Энэ оптик цацраг мужийн нийслэл-Флорианополист мөн ойролцоо хотуудад харагдсан байна. Хэрэглэгчид нийгмийн сүлжээнд энэ үзэгдлийг олон талаас авсан янз бүрийн фотозураг ба видео бичлэгүүдийг нийтлэжээ.

Дээвэр дээр байна.. Өндөр байшингийн дээр шилэн хүлэмж, би дотор нь байна. Зүүн гар минь 4 хуруутай. Манантай байна, гадаа. Бор хуванцар хувин байна. Маш өндөр байшин байна. Япон улсад 25 онд. Би эмэгтэй хүн. Нүдний шилтэй, шил нь гуя байхгүй. Яаж тогтож байгааг би ойлгохгүй байна. Хамар дээр тогтоод байна. Намхан хамартай. Нуухгүй шилтэй, тэр нь хамарт хүрээгүй бөөрөнхий.

Би юм идэж байна. Түрс шиг мөртөө ногоон өнгөтэй сонин юм аяга дүүрэн байна. Дуртай идэж байна. Хөргөгч нь хаалгагүй. Гараа оруулахаар хүйтэн байна. Гэхдээ хүйтэн нь гадагшлахгүй байна. Хаалга байхгүй. Гэртээ байна. Тавилга байхгүй хоосон өрөө. Гэхдээ бүх юм байна. Зурагт. Хана нь зурагт шиг асаж байна.Гоё. Амьтан байна. Шувуу, цагаан толгойтой шувуу. Сууж байна. Сууж байна. Сандал хананаас гараад ирсэн. Сонгох гээд байна. Эрэгтэй хүн алийг нь сонгох. Хоёулаа сайн. Аль нь дээр? Нүдний шилтэй өндөр эрэгтэй хүн надад их хайртай. Би итгэхгүй байна, хэлж байгаад нь. Хамт явж байна. Нуур байна. Эргээд явж байна. Хиймэл модтой. Хиймэл гэдэг нь мэдэгдээд байна. Жинхэнэ мод байвал гоё байхгүй юу. Хавар байна. Хүмүүсийн хувцас бараг адилхан.

Би япон хүн. Зурагтаар бөмбөр тоглож байгаа хүн гарч байна. Би бөмбөрийг хараад гайхаж байна. Надад бөмбөр байхгүй, цохиж үзмээр санагдаж байна. Хаалгаар эрэгтэй хүн орж ирж байна. Сандал гулгаад өөрөө өөдөөс нь явж байна. Нөгөө юмаа идээд байна. Эрэгтэйг би явуулмаар байна. Энэ хүнийг би сонгохгүй. Шалтгаан бий.

Урт юм явж байна. Нийтийн тээвэр метро бололтой.. Гэхдээ газар дээгүүр явж байна. Нэг урт сандал. Вагон шиг олон хэсэг биш. Дуу чимээ байхгүй. Гаднаас нь харж байна. Дээр бас байна. Өндөр нарийн гүүр. Гүүр биш зам юм байна.. Зам нь тулгуур байхгүй. Зам нь агаар дээр тогтож байна. Тулгуур харагдахгүй, байшингийн цаагуур эргэсэн. 10 давхар хавьцаа. Манай байшингийн 10 давхар луу орж байна.

Гудамж эл хуль. Машин харагдахгүй. Бүх юм цайвар саарал. Хүмүүс ямар ч сэтгэлийн хөдөлгөөн байхгүй. Хүн биш байна. Миний урдах хүн биш байна. Түүний цаадах нь хүн байна. Дарааллаараа зогсож байна. Үснийх нь дундаас гэрэл гараад байна. Дагзнаас нь. Үүдэнд роботон гар. Зүүн гарын дотор талд бичиг байна. Би алхаагүй, явж байна. Баруун тийшээ салаад явлаа. Зам нь өөрөө явдаг, тэгэхдээ дээрээ зогсож байгаа хүнээ аваад салаад салаад явчихдаг.

Би ганцаараа ажлын өрөөндөө байна. Хүн болгон ийм өрөөтэй, гэхдээ хана нь тунгалаг, нэвт харагдаж байна. Олон эмэгтэй. Нүдний шилгүй 3 хүн байна. Бусдынх нь шүдний шил нь минийх шиг гуя байхгүй, нуух байхгүй.

Би шилэн дээр хуруугаараа дарж байна. Ойлгохгүй байна. Шилэн ширээн дээрх тавцан түүн дээр дүрс гарч байна. Би ойлгохгүй байна. Нэг юман доогуур яваад байна. Зогсож байна. Хоёр зүү шиг юмаар юм хийгээд байна. Түүнийг би удирдаж байна. Дууслаа. Одоо явж байна. Бусад хүмүүс ижилхэн юм хийж байна. Би ажлаа сайн хийвэл хүмүүс урт насална. Би өвчнийг эдгээнэ. Харанхуй байна. Хүн биш нь арай доод түвшний ажил хийдэг, тэд угсардаг. Хүн биш болохоор тийм ажил хийдэг. Би тэрнээс дээр. Би илүү. Би хүн юм чинь, би илүү.

Гэхдээ би тэднийг удирддаггүй. Тэд хиймэл мөртөө яг хүн шиг. Тэр гэртээ амьдардаг. Төрхийг нь эрх мэдэлтэй хүмүүс шийддэг. Том болдоггүй, хөгширдөггүй, хүүхэд бас байна. Ажил сайн хийдэг, боддог. Буруу бодвол аюултай. Зөв бодуулах хэрэгтэй. Гэртээ бөөндөө байдаг. Хүүхдүүд нь айлд байдаг. Унтдаггүй, гэр нь ор байхгүй. Манайд бол ор байгаа. Буруу харсан 4 ширхэг тоо харагдаж байна. 8 , 5, 2-ын тоотой цаас.

Дэлхийн улс орнууд хилтэй. Гэхдээ хоорондоо чөлөөтэй зорчдог. Харь гараг руу явахдаа л зөвшөөрөл авдаг. Би нэг монгол эмэгтэйг танина. Хамт ажиллаж байсан. Гэхдээ тэр одоо харь гараг руу ажиллахаар явсан. Би бас тийшээ явахыг хүсч байна. Хиймэл хүмүүс бас харь гараг руу явдаг. Харь гарагт тэд хаа хамаагүй явж ажилладаг. Хүн бол тодорхой газарт л ажиллана. Яагаад гэвэл хиймэл хүмүүст агаар хэрэггүй.

Тодотгол: Ховсдуулагч У 25 онд Японд байна гэж хэлж байгаа ч хэд дэх зуун, мянганы 25 он болохыг нь тодлож чадаагүй байна. Энд робот, хүн хоёр адилхан амьдарч, зорчиж, ажиллаж байгаа тухай өгүүлж буй нь сонирхол татаж байна. Хүн робот хоёрын хөдөлмөрийн ялгаа, тэр үеийн технологийн дэвшлийн талаар өгүүлсэн мэдээлэл нь ч сонирхолтой юм.Регресст оруулж мэдээлэл авах үндсэн технологи нь асуулт хариулт учраас энд өгүүлсэн хэсэгхэн мэдээлэл гэхэд л асар олон асуулт хариултын үр дүнд бий болсон байна. Duuren.mn цаашид судлаач Д.Батсуурийн судалгааны тэмдэглэлүүдээс аль сонирхолтойг нь цувралаар хүргэх болно.

1778 оны хавар Василий гайхамшигтай учрав. Өөрийнх нь хүлээн зөвшөөрснөөр тэр “Тэнгэрт өргөгдөн гарч зөн билгийн хоёр ном олж үзжээ”. Тэрээр уг номуудын агуулгыг амархан тогтоов. Ерөөс Василий ганц уншсан зүйлээ хүртэл нарийвчлан тогтоодог гайхамшигтай ойтой хүн байжээ. Бурхны дуу хоолой түүнд “Умардын хатан хаан Екатерина Алексеевнад очиж бүх үнэнийг хэл” хэмээжээ. Василий уг номноос цээжилсэн мөрүүдээ дэвтэр дээр буулгасан нь цаашдын хувь заяанд нь эмгэнэлт үүрэг гүйцэтгэсэн юм.

1781 онд Василий Херсонд маш хүнд өвдөн, “Бурхан намайг эдгээвэл мөнхөд түүнд үйлчилнэ” хэмээн андгай тавьсан ажээ. Василий амьд үлдэж гэртээ эргэж ирсэн хойноо эцгийнхээ хүслээс зөрж Валаамын хийдэд нууцаар шавилан Авель гэдэг номын нэр хүртэв.

1787 оны гуравдугаар сараас Авель гэлэн дээрээс чиг заасан дуу хоолойг тодхон сонсдог боллоо. Заримдаа Авель хэд хоног ухаангүй байснаа сэргэн Бурхны дуу хоолой юу өгүүлснийг дуулгавартайяа биелүүлж, үзсэн зүйлээ хичээнгүйлэн цаасан дээр буулгана. Генерал Ермолов “1795 онд Костромад ирээдүйг яг таг угтан хэлдэг авьяас билэгт Авель гэгч амьдарч байв. Мужийн захирагч Думпагийнд ширээний ард сууж байснаа Авель хатан хаан Екатеринагийн үхэх өдөр, цагийг хэлсэн нь хожим таарсан” хэмээн дурсчээ.

Авель цайлган сэтгэлтэй нэгэн байсан болохоор ирээдүйг зөгнөсөн ч ерөнхийдөө тэрслүү тэмдэглэлээ санваартан, жирийн ардуудад ч айхгүй үзүүлдэг байв. Удалгүй тэрбээр чөлөөтэй сэтгэснийхээ төлөө гянданд хоригдлоо. Гэхдээ түүний дэвтрүүдийг Сенатад судалсан бөгөөд тэрбээр нэгтээ Сенатын тэргүүний өмнө, улмаар хатан хаан II Екатеринагийн өмнө хүртэл дуудагдаж очлоо. Гэлэнтэн тэнд өөрийн зөн совингийн талаар нуулгүй ярьсан бөгөөд Авелийн дүрсэлсэн ирээдүй Екатеринаг огт баярлуулсангүй.

Нэгдүгээрт, 1796 оны арваннэгдүгээр сарын 6-ны өглөөгүүр тэр өөрөө үхэх ёстой.

Хоёрдугаарт, хаан ширээг нь хүү Павел нь залгамжилна. Хатан хаан үүнийг сонсохыг ч хүссэнгүй. Дур зоргоороо хатан хаан хилэгнэж “Павел биш, миний ач хүү Александр хаан болоосой гэж би хүсч байна” хэмээн мэдэгдэв. “Александр хаан ширээнд сууна. Гэхдээ түүний чимээгүйхэн зөвшөөрлөөр таны шадар хүн Платон Зубов болоод хуйвалдагсад таны хүү Павелыг алсны дараа л тэр хаан болно. Энэ нь таныг нас барснаас хойш дөрвөн жил хагасын дараа тохиолдоно” гэж Авель хариуллаа.

Сэтгэлээр унасан Екатерина зөнч гэлэнг Шлис-сельбургийн цайзад насаар нь хорь гэж тушаав. Гэхдээ хатан хаан тэр хоёр ярилцсан, тэр аймшигтай ирээдүйг зөгнөн өгүүлсэн тухай сураг өршөөлгүй Павелын чихэнд хүрчээ.

Авелийн зөгнөсөн ёсоор II Екатерина 1796 оны 11 сарын 6-нд нас барав. Доктор Рожерсон хатан хааны үхлийн тухай хэлж сонсгомогц Павел “Би та нарын хаан байна. Тэргүүн хамбыг нааш нь дууд. Тэгээд тангараг өргөцгөө” гэж сөөнгөтөн хашгирав. Эхлээд үе залгамжилсан хааны гэргийг авчирч тангараг өргүүлэв. Дараа нь Павел хүү Александр руугаа очоод “Надад тангараг өргө. Тэгэхдээ өөрийн эцэг эх, эзэн хааны амь насанд халдахгүй гэж заавал андгайл” гэлээ. Тангарагийн энэ үгс тэнд байгсдын бүгдийнх нь гайхшийг төрүүлсэн ч гэлэнтний аймшигт зөнгийн талаар Павел ганцаараа мэдэж байлаа.

Шинээр өргөмжлөгдсөн эзэн хаан Авелийн зөнч номтой биеэр танилцан, зохиогчтой нь нүүрээрээ уулзав. Хаан гэлэнд хандан “Ээжийнхээ үхлийн өмнөхөн би үл мэдэгдэх хүч намайг тэнгэр өөд авч явж байна гэж зүүдэлсэн… Харин та, шударга эцэг минь миний удам угсаа болоод Орос их гүрний тухай юу гэж хэлэхсэн бол?” гэлээ. Гэлэн толгой сэгсэрснээ “Чиний хаанчлал богинохон зуур шүү. Нүгэлт би чиний зовлонт төгсгөлийг харж байна. Унтлагын өрөөндөө боолгож, тарчлан байж үхнэ. Алсныхаа дараа муу үйлтэн чамайг ухаан солиорсон гэж зарлана. Гэвч Оросын ард түмэн чамаас ивээл гуйн булшин дээр чинь уй гунигаа тээн ирцгээнэ” гэв.

“Миний угсаа залгамжлагч хан хүү Александрыг юу хүлээж байна вэ?”.

“Түүний үед францууд Москваг эзэлнэ. Тэр Парисыг француудаас булаана. Хааны албаны гавьяаг тэрбээр мөргөл, бясалгалын гавьяагаар солино… Чиний хүү Николайгийн хаанчлал бослогоор эхэлнэ. /1825 оны декабристуудын бослогын тухай ярьж байна-Орч/ Николай хаан хордож үхнэ… Дараа нь чиний ач хүү II Александр хаанчилна. Тариачдыг чөлөөлж, туркуудыг цохино. Түүний амь насанд олонтаа халдаж эцэст нь бөмбөг тэсэлж ална. Түүний дараа хаан суудалд энхийг бүтээгч III Александр сууж, хааны албаа чиний гуч Зовлон ихт II Николайд шилжүүлнэ. Энэ үед хаан титэм хөсөр унаж, бурхангүйчүүдийн олон жил дамжсан нүсэр их үймээн эхэлнэ” гэж Авель хариулжээ.

Павел гашуудан дуугаа хураалаа. Тэгснээ Авельд хандан “Зүйрлэшгүй агуу эцэг минь. Хэлсэн бүхнээ бичигтүн. Би энэ лүндэнг тусгай авдарт хийж өөрийн тамгаар лацдана. Лацтай лүндэн Гатчины ордон дахь өрөөнд минь хөндөгдөлгүй хадгалагдсаар гуч хүүд минь хүрнэ” гэж хэллээ. Гэлэнгийн айлдварыг Павел дугтуйнд хийж, битүүмжлээд дугтуй дээр нь өөрийн гараар “Миний үр сад намайг нас барсны нэг зуун жилийн ойгоор нээгээрэй” гэж бичив.

Авель гэлэнд хандах I Павелын дотно харьцаа удалгүй уур хилэнгээр солигдлоо.

Авелийн айлдвартай ном гараас гар дамжин, гэлэн ч өөрөө энгийн иргэдийн өмнө сургаал айлдахдаа Оросын аймшигт хувь заяа, Павелын хаан титмийн тухай зөн билгээ аймшиггүй дэлгэдэг байсан нь тийнхүү түүнийг хилэгнүүлжээ. 1800 оны тавдугаар сарын   26-нд   Авель   эзэн   хааны   тушаалаар баривчлагдан хорионд оров.

Гэвч Павелын хоногийн тоо дуусч байлаа. 1801 оны гуравдугаар сарын 11-ний гайт өдөр эзэн хаан хамаатан садан, найз нөхдийнхөө хүрээнд зоог барьж сууснаа “Би өнөөдөр зүүдэллээ. Надад бариу хоргой тэрлэг өмсгөж байх юм. Тэр нь бие өвтгөөд” гэж бодлогошронгуй өгүүлжээ. Үдшийн зоогийн дараа I Павел өрөөндөө орж М.И.Кутузовтой ярилцахдаа толь руу дөхөж очоод “Ямар хачин толь вэ? Миний хүзүү эргэчихсэн харагдаж байна” гээд инээмсэглэв. Гэтэл хэдхэн цагийн дараа II Екатеринагийн шадар хүн байсан Платон Зубовын тэргүүлсэн бүлэг хуй-валдагчид түүнийг боомилон хорложээ. Авелийн үг биеллээ олжээ!

Хаан ширээнд суусан I Александр гэлэнг шоронгоос сулла гэж зарлиг болов. Гэвч Авель жил гаруй хугацаанд л эрх чөлөөтэй байлаа. Гэлэнтэн хотоос хот дамжин бадарчилж, арван жилийн дараа Москва француудаар дүүрч, хаан-хот үнс нурам болтлоо шатах тухай зарлаж байгаа сураг 1802 онд хааны сонорт хүрэв. Цэцэн ухаантны хувь заяаны тухай хоромхноо бодолхийлсэн I Александр өөрийнхөө бодлоор цорын ганц зөв шийд гаргаж “Гэлэн Авелийг Соловецкийн шоронд хорь. Хэлсэн зөн нь биелэгдэх хүртэл тэндээ байж байг” гэв.

Тэгээд удалгүй Авелийг мартацгаажээ. Гагцхүү Наполеон шатаж буй Москвад ирэх үед л түүний зөн билэгт үгсийг хүмүүс эргэн санацгаав. Француудыг ялмагцаа хаан Авель мэргэнийг сулаллаа. Тэрбээр хэдэн жил бадарчилж, 1817-1826 оныг Высотскийн сүмд чанд хяналт дор өнгөрөөв. Энд гэлэнтэн аймшигт зөнгөөрөө шинэ ном бичлээ. Уг номыг уншсан эзэн хаан I Николай Авелийг номхруулахын тулд Спасо-Ефимьевийн сүмд нэн даруй хорь тушаажээ. 1841 оны хоёрдугаар сард Авель гэлэн энэхүү сүмийн ханан дунд мөнхийн хутгийг олов.

… 1901 оны гуравдугаар сарын 11-нд, I Павелын зовлонт үхлийн зуун жилийн ойгоор II Николай хаан Гатчинийн ордонд мөргөлийн дараа хүрэлцэн ирэв. Энд эзэн хаан байсан элэнц өвөөгийнхөө нууц дугтуйг авдарнаас гарган нээлээ. II Николай гэлэнгийн аймшигт айлдварыг хэдэнтээ уншаад “Дээдсийн маань хувь заяа яг үүгээр болсон юм бол минийх ч гэсэн Бурхны таалалд байгаа хэрэг. Ийм л тавилантай байж” гэж гунигтай өгүүлжээ.

-Ой санамжаа алдах тохиолдлын тухайд?
-Гэмт хэрэгтнүүдийн ажил гэдэгт би бараг итгэлтэй байна.
-Таныг юу тэгж бодоход хүргэв?
-Дэндүү болхи ажиллажээ. Түүнээс гадна өөрийг нь хүчээр ажиллуулж байсан тухай хүмүүс эргэн санасан тохиолдол ч бий. Энэ бол зүгээр л мөлжлөг.
Поволжьед нууцаар нийлэг хар тамхи үйлдвэрлэдэг жижиг хотууд олон бий; Ажил явуулахад химич, физикч, инженер, мөн жирийн ажилчид хэрэгтэй. Хэд хэдэн тохиолдолд хохирогчдын цуснаас хүчтэй мансууруулагч бодисын ул мөр олдсон нь намайг түгшээж байна. Туяа долгионоор биш, харин химийн бодисоор “боловсруулсан” гэсэн үг. Тусгай үнэр, психотропын бодисоор тарих замаар ухамсрын төлвийг өөрчлөх олон аргачлал байдаг. Жишээ нь, та турах тухай реклам үзсэн үү? Та хоол идэх дуршил хязгаарлагч нэгэн үнэртүүлэгч худалдан аваад л гүйцээ. Зүгээр л үнэртэхэд хоол идэх дур төрөхөө болино. Таны ходоод хов хоосон ч үнэрийн тусламжтайгаар тархиа цатгалан байна гэж хөтөлбөрчилнө. Эсвэл бүр сонирхолтой нь үнэртсэнээр өөхний эсүүдэд өөрөө өөрийгөө устгах тушаал өгнө. Зарим сайн дураараа турагчид жингээ хэтэрхий түргэн алдсанаас эрүүл мэндийн асуудал гарч ирсэн туршилт ч бий. Тэднийг туршилтаас хасахад хүрсэн юм. Ийм маягаар бүр аюултай зүйлийг ч хөтөлбөрчилж болно. Таныг хөдөлмөрч болгодог үнэр бий. Та сульдаж унатлаа ажиллах болно. Нэг байгууллага ажлын нэг л аргыг туршилтад орогсод дээрээ хэрэглэдэг гэдэгт итгээрэй. Эсвэл шууд ховсдоно, эсвэл цацрагаар нөлөөлнө, эсвэл психотропын эм хэрэглэнэ. Тэдний аль нь илүү амжилттай болох вэ гэдгийг шалгах гэсэн ганцхан тохиолдолд бүгдийг нэг дор хэрэглэнэ. Бүрэн бодит мэдээлэлгүйгээр кофений шаараар мэргэлэх нь хэцүү. Би бол мэдрэлийн эмч. Энэ бүхний учрыг мөрдөн байцаагч л олох учиртай.
-Хэрвээ ховсонд оруулаад хэн тэднийг ашигласныг тодруулах гэвэл яах бол?
-Тэгж үзсэн. Юу ч болоогүй. Ой санамж нь арчигдчихсан байдаг. Ийм нэг энгийн арга байдаг л даа. Лазер чиглүүлэгчийн туяа агшин зуур л гарчихдаг… Лазер дискийг арчихад яадаг гээч… хоосон зай үлддэг. Тусгай албад ихэвчлэн илүү ухаалгаар ажилладаг. Эргэлзээ сэжиг үлдээх хэрэг юу байна? Арчигдсан мэдээллийн оронд шинийг суулгадаг. Хүн тэр бол өөрийнх нь хувийн дурсамж гэдэгт итгэлтэй байдаг. Үүнийг хуурамч ой санамж гэж нэрлэдэг. Таныг боловсруулж тархинаас чинь ямар нэг нууц мэдээлэл аваад оронд нь эвтэйхэн найруулгатай яриаг өнгө дүрстэйгээр суулгачихна. Танд ямар ч мэдрэлийн эмч хэрэггүй. Та нэрээ мартахгүй. Энэ бол тусгай албадын арга. Харин ой санамжийг бүрэн устгана гэдэг … миний бодоход болхи байна… Энэ бол дээрэмчдийн ул мөр…
-Харь гаригийнхан биш үү?
-Одноос ирэгсдэд итгэдэггүй. Хүсвэл яагаад гэдгийг тайлбарлая. 1985 онд манайд харь гаригийн сэдэв ил гарч ирэх үеэр нэгэн бүсгүйг шинжлүүлэхээр над дээр авчирсан юм. Тэр харь гаригийн хөлөг дээр байсан, түүний гуя ормыг хагалж гуманоид бүтээхийн тулд эснээс нь авсан гэж нотолж гарлаа. Тэгэхдээ түүнийг бүр Москвагаас тусгай хүмүүс олон тооны тамга бүхий дагалдах бичигтэй авчирсан юм шүү. Надаас юу хүсч буйгаа тайлбарлацгаалаа. Би албадан ховсдож мэдээллийг буулгаж авах ёстой гэнэ. Яагаад ч юм үүний тулд манай чимээгүй хотын жирийн эмнэлгийг сонгосон байсан. Яагаад тийм сонголт хийснийг би дараа нь л ойлгосон. Эхний сеансан дээр хоёр төлөөлөгч хоёулаа ард минь шон шиг зогсож байв. Трансад орсныхоо дараа бүсгүй хурц гэрэл, цаг зогссон, ямар нэг төхөөрөмжийн гүнээс цацрах гэрлийн тухай ярьж эхэллээ. Би үл таних нисдэг биетийн тухай байдаг л яриаг сонслоо. Төлөөлөгчид баярлан хөөрч гарыг минь атгаад бүхнийг баримтжуулж өгөөд хэнд ч юу ч ярихгүй байхыг хүслээ. Нөгөө бүсгүйгээ надад даатган орхиод эмнэлгийн хоол таалагдаагүй учраас зоогийн газар руу явцгаалаа. Тэднийг гарсны дараагаар хоёр дахь сеанс явуулахаар би шийдлээ. Хоёр гэрч дуудаж, хэн нэг нь найман милиметрийн камер олж ирлээ. Тэгээд түүнийг гүн трансад орууллаа. Тэгтэл нисдэг таваг нь тээврийн онгоц байж, бүсгүйг ямар нэгэн эмнэлэгт авчран тархийг нь ультра авиагаар хуулбарласан болж таарав. Түүнд үнэхээр зүсэлт хийсэн, гэхдээ энэ нь түүний хаа байгааг нь заах мэдрэгч (зугатаалгахгүйн тулд) суулгасан л хэрэг болов уу даа. Туршилт хийсэн хүмүүсээ ч тэр ховсны ачаар саналаа. Ямар ч ногоон, эсвэл саарал хүмүүс биш, энэ дэлхийн рязанийн төрхтэй хүмүүс байж. Тархины нэг хэсэг нь хүрч болшгүй байсан бөгөөд би тийш нэвтэрч чадсангүй. Өвчтөнөөр ямар нэг нууц ажил хийлгэн, ямар нэг зүйлд түүнийг бэлтгэж байна гэж би ойлгосон. Хоёр дахь “би”-г бий болгосон байх магадгүй. Москвагийн нөхдийг эргэн ирэхэд нь би ганцхан анхны яриаг ч бичээгүй дүгнэлтээ битүүмжлэн гардууллаа.
Бүсгүйг “боловсруулсан” нууц байр Волгад байдаг аж. Районыг нь ч нэрлэж чадна. Хвалынскаас холгүйхэн бий. Дараа нь Москвагаас над руу уурсан тасдаж тооцоо бодно гэж амлацгаасан. Харь гаригийнхан гэж үнэ дээ. Хүн дээр ийм туршилтыг хүн л хийж чадна. Итгээрэй, хийж ч байгаа. Хэн ч өөрсдийг нь тийм булай юманд бүү сэжиглээсэй гэсэндээ нүглээ харь гаригийнханд нааж байгаа юм.