Category: Далд ертөнц

Америкийн эрдэмтэн, судлаач Реймон Муди үхэл амьдралын хооронд буй энэ заагийг “үхлийн ирмэг дээрх туршилт” гэж нэрлэжээ. Орчин vеийн сэхээн амьдруулах арга, ажиллагааг өргөн хэрэглэснээр өвчтөнийг аварч болдог. NDE (near death experience) буюу “үхлийн ирмэг дээрх туршилт”-ыг давж гарсан хүмүүсийн 50 хувь нь өөрийн үхлийг мэдэрч байснаа баталжээ. Буцаж амьдарсан өвчтөнvvдийн 31 хувь нь төгсгөлдөө хурц гэрэлтэй хонгил оор явж байснаа баталдаг бол 29 хувь нь одод түгсэн тэнгэр харсан тухайгаа ярьсан байдаг. Тэдгээр өвчтөнүүдийн алинд ч түгшүүр сандрал, эвгvй байдал бараг мэдрэгдээгvй, харин ч хөнгөрөөд явчих шиг мэдрэмж төрснөө өгvvлсэн байна. Голландын эрдэмтэд туршилтын явцад доорх сонин явдалтай тулгарчээ. Эмнэлэгт өвчин нь хүндэрч олон хоног ухаангvй байсан өвчтөн хүргэгдэж ирсэн байна.

Түүнд зүрхний иллэг, хиймэл амьсгалын аль нь ч тус болсонгүй. Эмч нар түүний улаан хоолойд нь гуурс суулгаж түүгээрээ хиймэл амьсгал хийхээр шийдэж, түүний амны хөндийгөөс хиймэл шүдийг нь авчээ. Цаг хагасын дараагаар өвчтөний зүрх цохилж, амьсгал нь хэвийн болсон байна. Үүнээс долоо хоногийн дараа өвчтөн ухаан орж сэргээд эмч нараас хиймэл шүдээ эргүүлж өгөхийг хvсчээ. Түүнийг сэхээн амьдруулахаар тэвдэж байсан эмч нар хиймэл шүдийг нь хаана тавьснаа огт санахгvй байжээ. Гэтэл өвчтөн өөрийнхөө шүдийг хэн авч, хаана хэрхэн тавьсныг нэг бүрчлэн тодорхой зааж өгсөн аж. Тэр өвчтөн клиник үхлийн vед хүн өөрийгөө дээрээс нь харж байдаг болохыг батлаад, эмч нарын үйл ажиллагааг нэгд нэгэнгvй харж, өөрийгөө амьд байгааг тэдэнд мэдэгдэх гэж хичээж байснаа ярьсан юм. Эрдэмтэд үүнээс үндэслэн хүний оюун санаа нь бие эрхтэн, тархинаас тусдаа оршин байдаг гэсэн дүгнэлтэд хvрсэн байна. Сан-Диегогийн Их сургуулийн эрдэмтэд ердийн үхлээр нас барсан гурван сая орчим хүнд сүнсний судалгаа явуулж, түүний зvй тогтлыг илрүүлжээ. Эмэгтэйчvvдийн ихэнх нь төрсөн өдрийнхөө дараагийн долоо хоногт нас бардаг бол эрэгтэйчүүд нь эсрэгээрээ төрсөн өдрийнхөө өмнөхөн нас бардаг байна. Петербургийн мэдээлэл технологийн их сургуулийн эрдэмтэн профессор Константин Коротов мэдэгдэхдээ биологийн бүх биетүүд өндөр хүчдэлтэй цахилгаан соронзон орон цацруулж байдаг бөгөөд үүнийг бүр 1930-аад оноос өөрийн гэр бvлийн хамт ажиллаж байхдаа олон нийтэд нотложээ. Харин 1996 оноос орчин vеийн багажаар биеэс цацрах цахилгаан соронзон оронг хvний амьд байх үед нь болон нас барсных нь дараа тасралтгvй ажиглалт хийсээр ирсэн байна. Энэхүү туршилт, ажиглалтын гол санаа нь тун энгийн. Амьд бие өөрөөсөө тодорхой цацраг үүсгэж байгаа бол үхсэнийх нь дараа амьтай матери нөгөө төлөвт шилжихэд энэ цацраг нь хэрхэн унтардаг болохыг олж тогтооход л чиглэж байв. Ингээд доорх дүгнэлтэд хүрсэн байна.

НАСНЫ ДОРОЙТЛООР ҮХЭХ
Энэ vед амьдралын давтамжууд гүйцэж, ердийн журмаар төгсөнө. Сүнс тайвнаар биеийг орхино. Гэхдээ шууд биш, дахин нэг хоног биедээ байсаар байна. Тэгээд 16 цагийн дараа түүний биеэс цахилгаан соронзон орон алгуур сүүмэлзэн дээш хөөрөх буюу салж одох бөгөөд биеийн цацраг хэлбэрт гэрлэн бүрхүүл унтарна.

ЗУУРДЫН ҮХЭЛ
Насны тoo гүйцээгуй учраас сүнс биеийг орхиж явах хүсэлгvй байна. Сүнс 48 цагийн турш бие дотроо эргэлдэнэ. Дараа нь гэнэт зогсож аажим бүдэг болсоор биедээ уусна.

АМИА ХОРЛОХ ҮХЭЛ
Гэнэтийн золгvй явдал нөхцөл байдлаас шалтгаалж тасарсан амьдралаас сүнс нь биенээс салах хүсэлгvй мэт байна. Тэмцэлдэж, шаналгасан тэр орчноо шууд орхиж явалгvй гурав хоногийн турш биедээ оршсоор л байдаг аж.

ЗОЛГVЙ ҮХЭЛ
Үхлийн дараах эхний дөрвөн цагийн турш багаж дээр нарийхан зурвас гэрэл ажиглагдаж байснаа гурван цагийн дараа цасны ширхэг мэт бүдэг одод хөврөн гарч эхлэх бөгөөд хоромхон зуур биенээсээ салж эхэлнэ. Энэүзэгдэл бүтэн хоногийн турш ажиглагддаг байна

Дэлхий дээр ийм тохиолдолд өртөж байсан хүн олон байдаг гэнэ шүү. Тэр дундаа Ази болон Африкийн хүмүүст цагаан арьстан буюу Европ, Америкчуудаас илүү хувиар тохиолдож байдаг юм байна. Мэдээж хэрэг тэр дундаа Япон улсад сурч, амьдарч байгаа бидний хувьд ийм зүйлтэй учрах нь байнгын үзэгдэл гэж хэлдэг хүн ч цөөнгүй байдаг мэт санагдсан.
Энэхүү үзэгдлийг дэлхий нийтэд маш олон талаас тайлбарладаг бол Монголчууд “Хар дарах, Сүнсэнд даруулах” гэх мэтээр хэлдэг байна. Харин шинжлэх ухааны үг хэллэгээр үүнийг “Sleep paralysis” буюу нойрны саажилт гэж нэрлэдэг байна. Энэ нь та бүхний мэдэх нойрны REM-stage(гаднаас харахад унтаж байгаа мэт боловч тархи ажиллагаатай байх үе)-ийн үед илрэх бөгөөд энэ үед хүний амьсгалах эрхтэн болон нүдний эргэн тойрноос бусад бүх булчин доод тэлэлтийн байдалд ордог байна. Тийм ч учир энэ үед өөрийгөө сэрүүн байна гэдгийг мэдэж байдаг ч биеэ удирдаж чаддаггүй бөгөөд хүний тархи хэвийн ажиллаж байдаг учир айдсыг мэдэрч, үүгээр хий юм харж эхэлдэг байна. Үүнээс санаа авч зарим телевизийн нэвтрүүлэг болон аймшгийн кинонууд бичигдсэн гэнэ дээ.
Нэгэн сонирхолтой баримтаас дурдвал Харвардын их сургуулийн эрдэмтэн, профессор Richard McNally өөрийн судалгаагаар “Харь гаригийнханд барьцаалагдаж байсан” хэмээн өгүүлсэн 10 хүнийг хамруулахад бүгд “нойрны саажилт”-ын шинжтэй байсан байна.
Мөн 15-аас 30 орчим насныханд энэ үзэгдэл элбэг тохиолддог бөгөөд тэр дундаа өсвөр насныхан, оюутан сурагчдад ихэвчилэн илэрдэг гэсэн судалгааны баримт байдаг байна. Эдгээр насны хүмүүсийн нийтлэг чанар гэвэл өдөр тутмын амьдралын хэв маягаа алдсан, шөнийн амьдралтай, нойр дутсан эсвэл их нойртой, мөн хэт ядаргаанд орсон байх магадлал ихтэй байдаг гэнэ. Эдгээр нь бүгд “sleep paralysis”-ийн үзэгдэлд автахад шууд нөлөөлдөг бөгөөд бас нэгэн өөр томоохон хүчин зүйл нь буруу унтах хэв маяг буюу цээжин дээрээ хоёр гараа дарж унтах эсвэл хэт өндөр дэр хэрэглэх, зузаан юм нөмөрч унтах зэрэгтэй холбоотой байдаг байна.
Иймээс энэхүү “нойрны саажилт” таньтай тохиолдсон үед дараах арга хэмжээ авснаар хэвийн үзэгдэлд хурдан буцаж орох магадлалтай юм. Үүнд:
1. Нүдний хараагаа баруун, зүүн, дээш, доош тойруулан эргүүлэх
2. Нүдээ нээж, хаах
3. Уруулын эргэн тойрон дахь булчингаа тэлэх
4. Хэл болон дух, эрүүний хэсгээ аль болох түргэн хөдөлгөх
5. Хамгийн түрүүнд хүзүүгээ хурдан хөдөлгөх
6. Дараа нь мөр, гар, гарын хуруу, хөл гэсэн дараалалтайгаар булчингаа хөдөлгөж, сулласнаар таныг хамгийн хурдан хугацаанд, хэвийн байдалд оруулдаг байна.
Харин “сүнсэнд даруулмааргүй” байгаа хүмүүст хандаж хэлэхэд аль болох өдөрт тогтмол цагаар унтаж, сэтгэл санааны хямралаас өөрийгөө гаргах аргыг эзэмшихийн зэрэгцээ унтахаас өмнө хоол идэхээс сэргийлээрэй. Мөн гадуур алхах болон унтахаас өмнө хэт их толгой ажиллуулсан зүйл хийхгүй байхыг зөвлөж байна.
Удахгүй Японы их дээд сургуулиудын шалгалтын үе эхэлж байгаа тул оюутнууд хэт их стрессдэж оюуны ачаалал авахаас зайлсхийж, нойр, хоолоо сайн зохицуулахыг хичээгээрэй.
Эцэст нь хэлэхэд дээрх зүйлс бүгд эрдэмтэн, мэргэдийн судалгаагаар батлагдсан тул өөрт чинь ийм зүйл тохиолдоход эрүүл ухаанаар тунгаан бодож, сэтгэл санаагаар унаж, амьдралын хэв маягаа алдахаас болгоомжлоорой.
Мөн энэ нь хүний эрүүд мэндэд ямар ч хор нөлөөгүй хэвийн үзэгдэл гэж хэлж болох ч хэт олон давтамжтай тохиолдсон үед мэргэжлийн эмчид хандах нь бас чухал шүү.
Нийт оюутан сурагчиддаа шалгалтын өндөр амжилт хүсье !!!
Эрүүл биед саруул ухаан оршино.

Обирин их сургууль
Сэтгэл судлал мэргэжил 2-р курс
Х.Сайнсанаа

Болгарын зөнч Вангагийн нэгэн зөгнөл одоо шуугиан тарьж байна. Тухайн үед хүмүүс Вангагийн энэ зөгнөлийг ойлгохгүй, шүүмжилж байсан удаатай.

Ванга “Крым нэг эргээс тасарч, нөгөө эрэгт очиж нийлнэ” гэж хэлсэн. Яаж бүхэл бүтэн арал тасарч явдаг байна аа гээд гайхаад, шоолоод байсан хүмүүс одоо Крым хэрхэн Украин улсаас салан тусгаарлаж, Оросын эзэмшилд очсоныг нүдээр үзлээ.

Одоо Вангагийн бас нэгэн хачирхалтай зөгнөлийг хүргэе. Ванга “Газар доорх нүх, хүний гараар бүтсэн уулсын нутагт бүх юм донсолж доргино. Үүнээс болж өрнөдөд олон юм сүйрэн унаж, дорно зүгт олон зүйл сэргэн өндийнө. Нумын ордын хүн ирж, 23 жил сууна. Харин 23 жил оршиж тогтносон зүйл нунтаг болж арчигдах юм” гэж зөгнөжээ.

Үүнийг Донецк гэж оросууд одоо тайлбарлаж байна. Ямар ч гэсэн энд асар олон уурхай байдаг нь үнэн. Харин 23 жил оршиж байсан зүйл нь Украин улс байх магадлалтай.

www.mnews.mn

Зүрх лугшиж эхэлнэ гэдэг эхийн хэвлийд бүрэлдсэн хүүхэд амилж буйн илрэл юм. Зүрхийг агшаадаг дээр өгүүлсэн бүтцийн синусын зангилаа хэмээх зүрхний тольтны хананд байдаг бүтэц минутад 72 удаа сэрж, зүрхийг агшаах чадвартай.

Гэтэл түүний шууд удирдлагад байдаг баруун тосгуур ховдлын хананд байдаг тосгуур ховдлын зангилаа хэмээх бүтэц дээрхи зангилааг ажиллаагүй тохиолдолд минутад 40-50 удаа өөрөө сэрж, зүрхээ агшаах чадвартай юм. Эмнэлгийн практикт зүрхийг сэрээдэг био-генератор гэж төсөөлж болох дээр өгүүлсэн хоёр бүтцийн үйл ажиллагааны хэмнэлтэй холбоотой сонин өвчин эмгэг чамгүй тааралддаг.
Дээр өгүүлсэн хоёр бүтэц хэт сэрэмтгий болж, минутад 150-иас дээш удаа сэрж, зүрхээ агшаадаг. Тийм хам шинж цөөнгүй тааралддаг билээ. Үүний учир шалтгааныг олох эрэл хайгуулд оролцсон эрдэмтэд цахилгаан гүйдэлд хоёр гараа холбож цохилуулах юм уу гэнэт тохиолдсон уй гашуу, цочрол их нөлөөтэй байна гэж тогтоосон. Ийм өвчтэй хүнийг судас барьж оношилдог уламжлалт анагаах ухааны эмч зодоч нар, чойр мамбын номонд нэвтэрсэн хуврагууд хараал ерөөл, үхээрийн бузар гол шалтаг шалтгаан гэж томьёолдог. Орчин үеийн анагаах ухааны үүднээс дээрхи хүмүүсийн энэ өвчний талаархи үзэл томъёолол мөн л үг болон үйлээр үйлдсэн сэтгэлийн дарамт, айдас хүйдэс, уй гашуунаас үүдэлтэй сэтгэл мэдрэлийн хямрал гэдэг нь ойлгомжтой юм.

Үүний учир шалтгааныг гүнзгийрүүлэн тайлбар¬лая гэвэл тэр нь сэтгэл мэдрэлийн хямралаас улбаатай ургал мэдрэл хэмээх зүрхийг удирддаг автомат удирдлагат мэдрэлийн симпатик хэмээх хэсгийн үйл ажиллагааны хэт идэвхжил гэж хэлж болох юм. Зүрх хэдийгээр мэдрэлийн тогтолцооны энэ хэсгийн удирдлагад байдаг ч өөрөө буцаад мэдрэл сэтгэлдээ нөлөөлж, өвчин цааш өрнөх нэг гинжин холбоог үүсгэдэг. Монголчууд сэтгэл мэдрэлийн урвалаа барих чадвар хомс хүнийг зүрхний өвчтэй хэмээн нэрлэ¬сэн нь бас ч оносон нэр бололтой. Зүрхний үйл ажиллагаа тархи, мэдрэлд нөлөөл¬дөг талаар зүрх судасны нэрт мэс засалч Paula Moraes Pfeifer, Patricia Pereera Ruschel, Solange Bordignon (2013)-д тохиолдсон сонин явдал бас нэг баталгаа болох юм. Тэд 40 эргэм насны эмэгтэйд зүрх шилжүүлэн суулгах мэс засал хийсний дараа зүрх суулгуулсан эмэгтэй мэс заслаас өмнө бэлгийн хэвийн амьдралтай байснаа мэс заслын дараа биеэ үнэлэх, сексийн донтой болжээ. Үүний учир шалтгааныг судласан эрдэмтэд уул эмэгтэйд суулгасан зүрх 20 орчим насны биеэ үнэлэгч эмэгтэйнх байсныг тогтоосон байна. Энэ бүгдээс дүгнэхэд хүний зүрх түүний автоматаар өөрийгөө сэрээх тогтолцоо нь тархи мэдрэлд нөлөөлж, удирдах чухал эрхтэн гэж үзэж болох аж. Зүрхний өөрийгөө сэрээх тогтолцооны өвчнийг орчин үеийн анагаах ухаанд зүрхний агшилтын хэм алдагдах өвчин гэж нэрлээд зүрхний үйл ажиллагаанд нөлөөлөх ургал мэдрэлийн үйлийг тэнцвэржүүлж, тогтворжуулах сэтгэл зас¬лын болон эмийн эмчилгээг хийдэг. Ингээд үр дүн өгөхгүй тохиолдолд мэс заслаар эмчилдэг юм.

Хөгжилтэй орнуудад зүрх, судасны мэс заслын эмнэлэгт тусгай тасаг хүртэл байгуулж энэ өвчнийг оношлон эмчилж байна. Манай оронд зүрхний агшилтын хэм цөөрсөн тохиолдолд Пейсмекерийн аппарат хэмээх зүрхийг тогтмол гүйдлийн тогоор цочроож, зохиомлоор сэрээх аппаратыг зүрхэнд тавихыг эс тооцвол энэ өвчнийг эмчлэх тусгай эмнэлэг, тасаг гэж алга. Улс орон зах зээлийн нийгэмд шилжсэнтэй холбоотойгоор зүрхний хэм алдалтын өвчин ихсэж, энэ өвчнөөр олон хүн шаналж, дотоод гадаадын эмнэлэгт хандаж, эдийн засаг болоод сэтгэл санааны хохиролд өртөж явааг ажил хариуцсан хүмүүст сануулахад илүүдэхгүй буй за.

ЭМШУИС-ийн анатомийн тэнхимийн багш АУ-ны доктор Д.Шинэ-Од
АШУ-ны доктор, профессор Д.Амгаланбаатар Эх сурвалж www.wikimon.mn
2014 оны 5 сарын 24

Энэ тохиолдолд эмчийг буруутгаад нэмэргүй. Жишээ татъя. Та усны хувцас худалдаж аваад 12-р сарын хүйтэнд өмсөхөд дааруулсан гэж тухайн барааг зарсан худалдагчийг буруутгахгүй биз дээ. Худалдагч ажлаа сайн хийсэн. Тэр таны биед таарах хэмжээний усны хувцас сонгон, боож баглаад, мөнгөний хариултыг ч өгчихсөн. Гэхдээ тэр худалдагч таныг шинэ жилээр, хүйтэнд усны хувцсаа өмсөнө гэж яаж мэдэх билээ. Учир нь та өвлийн хүйтнээс хамгаалах зориулалттай, пальто, малгай гэх мэт хувцсыг огт өөр тасгаас авах ёстой шүү дээ. Үүнтэй адил өвчний хараал туссан хүнд амьдралын ямар ч нөхцөл байдал хэт хар бараан өнгөтэй, сөрөг харагддаг. Сүүлдээ эмч нарыг чадахгүй гэж үзээд зарим нь өөрийгөө эмчлэх гэж оролдож ч магад. Гэхдээ ингээд ч эдгэхгүй, үүнээс гарах гарц ганцхан бий. Өвчний хараалыг заавал арилгах буюу тайлах ёстой.
ҮХЛИЙН ХАРААЛ
Үхлийн хараал маш аймшигтай. Ийм хараал нэг талаас эерэг энерги орж ирэхийг хаадаг, нөгөө талаас сөрөг, харийн энергийг биед нэвтрүүлдэг. Энэ бүхэн нийлээд тэр хүний хамаг хүч тамирыг барж, улмаар төрөлхийн жамаараа нөхөн сэргэх чадваргүй болгодог аж. Хараалын сөрөг энергид өртсөн хүнийг зүйрлэвэл эрэг дээр нь үйлдвэр завод баригдсан гол мөрөн мэт. Энэ голын усыг бохир хог, хаягдлаар үргэлж бохирлож байгаа тул ууж болохгүй. Улмаар хүмүүст төдийгүй голын ойр орчмын мал амьтан, ургамал бүгдэд аюултай болж ирдэг. Хараал яг ийм зарчмаар ажилладаг. Хараал туссан хүн хүрээлэн буй ертөнцтэй өөрийн эрчим хүчээ солилцох чадваргүй болдог. Хог хаягдлаар бохирдсон гол шиг үхлийн хараал туссан хүн гаднаас зөвхөн сөрөг импульс авдаг бөгөөд зөвхөн сөрөг энергийг бусдад өгч эхэлдэг. Ийм өөрчлөлт мэдээж, тухайн хүнд хор хөнөөл л авч ирэн, гадаад ертөнцтэй төгс, ээлтэй харилцаа үүсгэхэд саад болдог аж.
МӨНГӨГҮЙ БОЛГОХ ХАРААЛ
Мөнгөгүй болгодог хараалыг таньж мэдэх маш амархан. Жишээлбэл наймаачин хүний бараа үргэлж сайн зарагддаг байснаа гэнэт саад бэрхшээл, хүндрэл тулгарч эхэлдэг. Хараал хүрсэн хүний бараа зарагдахаа байж, санаанд оромгүй элдэв саад тотгор учрах болно. Наймаачин ямар бараа гүйлгээтэй байгааг олж мэдэн, авч ирсээр байна. Гэтэл маш онцгой барааг нь хүртэл хүмүүс худалдаж авахаа болих гэх мэтээр ажил хэрэг нь улам муудсаар байх болно. Сүүлдээ энэ хүн сэтгэлээр унаж, бууж өгөхөөс өөр аргагүйд хүрдэг. Мөнгөгүй болгох хараал нь тухайн хүний бизнест асуудал үүсгэх цорын ганц хөтөлбөр биш. Хараалын ямарваа хэлбэр нь туссан хүнийхээ амьдралыг бүхэлд нь тэвчишгүй болгоход чиглэсэн байдаг. Хараал ийнхүү хүнийг ямар ч сөрөг энергид эмзэг, өртөмтгий болгодог аж.
ХАРААЛД ХЭН АМАРХАН ӨРТДӨГ ВЭ?
Энэ асуултад хариулахын өмнө хүний энергийн талбайг авч үзэх хэрэгтэй. Энергийн талбайгаас нь хамааран хүмүүсийг таван бүлэг болгож ангилдаг.
1. Энергийн талбай суларсан хүмүүс энэ бүлэгт багтдаг. Тэдний бие байнга хямарч, эвгүйцэн, тавгүй байдлыг мэдэрдэг.
2. Өөрийн био талбайгаа мэдэрдэггүй хүмүүс энд хамаарна. Био талбай гэдэг нь тэдний хувьд хэтэрхий “нарийн матери” юм.
3. Энэ бүлгийн хүмүүс өөрсдийн болон бусад хүний био талбайг мэдэрдэг төдийгүй амьтан, амьгүй эд зүйлсийнхийг ч гэсэн хардаг. Тэд бол далдыг харагчид, зөнбилэгчид юм.
4. Өөрийн энергиэ төвлөрүүлж, түүнийгээ бусад хүн, амьтан, эд зүйлс рүү чиглүүлж чаддаг. Энд шулам, домч, бөө, анагаагч орно.
5. Өөрсдийн эд эсээ олшруулж, эсийн хөгжлөө удирдаж чаддаг хүмүүс. Ийм хүмүүс соматик эсүүдийг ч хянаж чаддаг. Гэхдээ бэлгийн эсүүдэд нөлөөлж чадахгүй.
6. Маш ховор хүмүүс. Тэд бэлгийн эсүүдийг хянах замаар удамшлыг удирддаг хүмүүс.

Ирээдүйн эхчүүд буюу хүүхдээ тээж байгаа эмэгтэйчүүд хараалд их өртөмтгий байдаг. Жирэмсэн эхчүүд манай энэ бодит хорвоогоос ягаан утаагаар тусгаарлагдсан мэт байдаг. Тэд зөвхөн амьдралд нь удахгүй тохиох гол үйл явдлыг боддог. Эмэгтэй хүн бие давхар үедээ их мэдрэмтгий, эмзэг байдаг. Тэд хүн бүртэй өөрийн жаргалаа хуваалцахад бэлэн төдийгүй төрөх үрд нь зориулсан бэлгийг ойрын байтугай хөндлөнгийн хүнээс ч дуртайяа хүлээн авдаг. Зарим том гэдэстэй эмэгтэй үр нь хэрхэн хөлөө тийчлэн цовхчиж байгааг мэдрэг гэж хөндлөнгийн хүнд хүртэл гэдсээ барьж үзэхийг зөвшөөрдөг. Түүнээс гадна ирээдүйн эхчүүд эргэн тойрны хүмүүсээс зөвлөгөө авах дуртай. Хөл хүнд үед юу уух, идэх хэрэгтэй талаар хэнээс ч хамаагүй лавлан асуудаг. Гэтэл энэ өхөөрдөм алхам нь эмгэнэлт байдлаар дуусч магадгүй. Учир нь жирэмсэн эхэд хараал хийх маш амархан. Энэ тохиолдолд хүүхэд өвчтэй төрж ч магадгүй.
ХАРААЛЫГ ХАРИУЛАХ АРГУУД
Зарим зөнбилэгч хараалыг хариулах ёслол үйлдэхдээ сөрөг энергийг өөртөө авдаг гэдэг. “Энэ буруу, ямар ч тохиолдолд бүр түр зуур ч гэсэн сөрөг энергийн хэсгийг ч өөртөө халдааж болохгүй. Бид өөрсдийн хүчээр үйлчлүүлэгчээсээ салгасан сөрөг бүхнийг саармагжуулж, устгадаг. Эсвэл илгээсэн хүн рүү нь явуулчихдаг” хэмээн Фад ярьж байна.
Нэг ийм тохиолдол гарчээ. Португалийн нэг хүү 17 настайдаа гэнэт анагаах чадвартай болжээ. Тэр хүмүүсийн ямар ч өвчнийг эдгээдэг учраас маш хүнд өвчтөнүүд ч түүн рүү цувж эхлэв. Гэвч хүү 3 сар л тэссэн. Түүнийг нас барсны дараа задлан хийхэд хүүгийн биеэс маш олон төрлийн өвчнийг илрүүлжээ. Тэр ирсэн хүмүүсийг анагааж, бүх өвчнийг нь өөртөө авч байсан аж. “Иймэрхүү зүйлээс өөрсдийгөө хамгаалах мэдлэг, ур чадвар бидэнд бий. Бид аюулгүй байдлыг сахиж мөрддөг. Хүнд хуримтлагдсан сөрөг бүхнийг бид өөр орон зайд шилжүүлдэг эсвэл устгадаг” хэмээн А.Фад өгүүлэв.
Зарим тохиолдолд заавал далдыг харагч, мэргэч төлөгч, бөө нар дээр очихгүйгээр өөрөө хараалыг хариулж болно. Орчин үед голдуу ус шивших, үнэртэн утаа ашиглах, лааны лаавыг хайлуулах зэрэг аргыг хэрэглэдэг. Энэ үед төрөл бүрийн тарни, шившлэг уншиж болох бөгөөд гол агуулга нь шүглэсэн буг чөтгөрийг хөөх, өвчтөнийг эрүүлжүүлэх залбирал юм. Энэ нь тус болох эсэх талаар эцэс төгсгөлгүй маргаж болох ч өөр арга байхгүй бол яах билээ. Хараал хариулах үед хамгийн гол нь хараал туссан тухайн хүний хүсэл гэдгийг мартаж болохгүй. Тэгсэн цагт л эдгэрч анагаагдана.
1-р арга

Энэ аргын тусламжтайгаар хараал жатгаас ангижрахаас гадна үнэхээр танд ийм хараал хүрсэн эсэхийг тодорхойлж болно. Хагас литрийн шилэн саванд ус хийж, өндөг хагалан түүн рүү хий. Энэ үед өндөгний шарыг хагалахгүйг хичээгээрэй. Шилэн саваа зулай дээрээ барьж, дараа нь чакрууд дээр ээлж дараалан аваачин, хэсэгхэн хугацаанд байлга. Үүний дараа шилэн саваа нүүр гарын цэвэр алчууранд ороож, шөнө дэрнийхээ дэргэд тавь. Өглөө өндгөө хар. Хэрэв маш их өөрчлөлт гарсан бол та хараал туссан байна. Сарны хуанлийн 9 дэх өдөр ирэхийг хүлээж, ээлжит цэвэрлэх ёслолыг үйлд. Энд өөрийн итгэлийг хүлээсэн дотны хүнээ оролцуулах хэрэгтэй. Өмнө нь хараал хүрсэн эсэхийг шалгасан шигээ ус бэлдэж, өндгийг хагалж хийнэ. Харин саванд ус хийх, өндөг хагалах, чакруудад ойртуулах зэргийг таны туслагч үйлдэнэ. Энэ удаа чакр бүрийн ойролцоо дор хаяж 3 удаа, болж өгвөл 9 удаа саваа аваачиж бариарай. Ёслолын дараа нөгөө саваа орныхоо толгой орчимд тавих хэрэгтэй. Өглөө нь саван доторхыг жорлон руугаа асгаж, саваа хая. Дараагийн буюу сарны хуанлийн 10 дахь өдрөөс хараалыг хариулах мөчлөгийг эхэл. Эхний удаа таны туслах ус, өндөгтэй савыг биеийг тань тойруулан цагийн зүүний эсрэг эргүүлнэ. Дараа нь энэ саваа хөргөгчинд хадгалаад унтахдаа орныхоо доор тавь. Энэ савыг 7 хоногийн турш ашиглана. Савыг өдөр бүр хөргөгчинд хадгалаад шөнөдөө орныхоо доор тавь. Энэ үед өндөг хэрхэн өөрчлөгдөж байгааг ажиглах шаардлагагүй. Эмчилгээний дараа саван доторхыг асгаж, савыг хаяна. Энэ ёслолыг хэдэн долоо хоногийн турш давтана. Өндөг өөрчлөгдөхөө больж, шилэн саван доторх ус тунгалаг болтол хийнэ. Хүчтэй хараал хийсэн бол өндөгний тусламжтайгаар 9 долоо хоногоос багагүй хугацаагаар цэвэрлэнэ. Гэхдээ зөвхөн эхний долоо хоногт л туслагч байх шаардлагатай. Харин 8 дахь өдрөөс та өөрөө ус, өндөгтэй саваар биеэ тойруулж болно.
2-р арга
Хэрэв хараал ноцтой биш бол давстай усыг ашиглаж болно. Усны температур биеийнхтэй ойролцоо байвал зохино. Түмпэнд ус хий, энэ ус таны шагайгаар татаж байх ёстой. Дараа нь атга давс хийж, хөлөө дүрж, 10 минут болно. Та энэ ёслолыг үйлдэж байхдаа булгийн ариун ус таны биеийг толгойноос хөл хүртэл угааж, энэ түмпэнд орж байна гэж төсөөлөөрэй.
3-р арга
Энэ аргыг шулмын гэж нэрлэдэг. Яагаад гэвэл түүнийг үйлдэхэд цус, шээс эсвэл шүлс ашигладаг. Шалан дээр тойрог зурж, уд модны хоёр мөчрөөр цус буюу шээс, шүлсийг түрхэнэ. Дараа нь эдгээр мөчрийг загалмай хэлбэрээр мушгин зангидаж, тойргийн төвд тавь. Жижиг цаасан дээр тань руу хараал илгээсэн хүний дүрсийг зур, энэ үед түүний нүүр царайг төсөөлөөрэй. Энэ дүрсний цээжин дээр тэр хүний нэрийг бич. Хэрэв та түүнийг танихгүй бол зүгээр л “шулам” гэж бичээд цаасаа тойрог дотор хийнэ. Үүний дараа уд модны мөчир, цаасаа шатаахдаа дараах шившлэгийг унш. “Чиний хорон нүд, муухай хэл надад, миний гэрт орж ирлээ. Чи надад аймшигтай цохилт өгсөн, би тэр чигээрээ муу галд шатаж байна. Чи гэрт минь гай зовлон авч ирлээ, би дугуйгүй тэрэг мэт болжээ. Гэвч муу хорон санаа чинь одоо галд шатаж байна, чи надад аймшигтай байхаа болилоо”. Сүүлийн үгийг хэлэхдээ зурсан дүрсийнхээ зүрх рүү ямар нэг хурц зүйлийг шаа.
4-р арга

Хэрэв та зүүгээр хатгасан лааны лааваар хийсэн дүрс олбол таныг хараасан байна. Энэ зүүг сугалан авч, ариун арц, үнэртнээр утах буюу галаар цэвэрлэ. Дараа нь ус цацан, голд живүүлэх буюу шороонд булна. Хэрэв лааван хүүхэлдэйн дээр таны нэр байвал арилгаад өөрийг тань хараасан гэж сэжиглэж байгаа хүний нэрийг бич. Энэ нь цохилтыг зайлуулахад тустай. Муу хорон үйл эргээд эзэндээ очиж, ийм хэрэг үйлдсэн шулам шийтгэгдэнэ.
эх сурвалж: ehlel.com

Хүн нас нөгчихөд түүний махан биеийг бүрдүүлж буй зүйлс нь эрэмбэ дараатай хураагдаж хийд шингэснээрээ бие бардаг. Өөрөөр хэлбэл хүнийг бүрдүүлдэг дөрвөн махбодь /зурхайд таван махбодиор авч үздэг/ нь, тухайлбал хүн бие барахад шороон махбодь нь усанд шингэдэг. Усан махбодь галд, гал нь хийд шингэсний дараа эл хий зүрхний үл эвдрэлцэх хэсгээс замхран одохуйд хүмүүн хамгийн сүүлчийн амьсгал авдаг хэмээн тайлбарладаг.

Монголчуудын ам дамжин ярьдаг буг чөтгөр бол өнөөх сүнснээс үүдэн гардаг гэнэ. Хүн нас барсныхаа дараа 49 хоногт хойд төрлөө олдог. Иймээс бурхан болоочийн 49 хоногт хойдынх нь төрөлд зориулж монголчууд буян их үйлддэг нь ч үүнтэй холбоотой юм. Зүй бусаар нас барсан өөрөөр хэлбэл бусдад хорлогдсон, амиа хорлосон хүмүүсийн сүнс төрлөө олохгүй тэнүүчилдэг. Нөгөөтэйгүүр хүн амьсгаа хураах мөчдөө элдвийн зүйлд самуурсан бол түүний сүнс нь төөрч төрлөө олж чадахгуй урт удаан хугацаагаар сансар огторгуйн дунд тэнүүчилдэг. Хүн амьсгал хураах мөчид түүний сүнс биеэс тасарсан ч хоёроос гурван цаг цогцосын ойр эргэлдэн оршдог гэдгийг сүнс судлаачид нотолжээ.

Лондон хотын иргэн Симпсонд ийм явдал тохиолдсон байна. …Би машинаараа хотоос зайдуухан газар асар хурдтай давхиж явлаа. Заримдаа ийнхүү машинаараа хурдлан давхих нь миний хобби байсан. Гэтэл өөдөөс минь бас нэгэн машин маш хурдай гарч ирэхийг харсан. Нэг л мэдэхэд их дуу чимээ гарч дараа нь миний бие эмнэлэгт сэхээний орон дээр амьсгалын аппарат зучихсэн хэвтэх байхыг харлаа. Би өөрийгөө зүүдэлж байна уу гээд биеэ чимхэх гэсэн боловч чадсангүй.

Харин миний бие орон дээр хэвтэж, эмч нар намайг хэрхэн эмчлэхийг, ээж маань яаж уйлж гашуудаж байгааг бүгдийг нь харж ажиглаж байв. Би биеэсээ бүр мөсөн холдохыг хүссэн боловч ерөөсөө нисч болохгүй ямар нэгэн юманд хүлэгдчихсэн байсан юм. Хүмүүс миний биеийг тойрон бүгчихсэн байсан учраас бие рүүгээ орох гэтэл бас чадсангүй.

Харин аз болж эмч маань сувилагч бүсгүйг “хойшоо бай” хэмээн зандрах хооронд би бие рүүгээ шургаж амжлаа. Тэгээд нүдээ нээтэл нөгөө сувилагч бүсгүй намайг сахиад сууж байлаа. Дугуй цагаан царайтай хар үстэй тэр бүсгүй надад үнэхээр таалагдэж билээ. Би тэр үед амьдрал гэдэг ямар сайхан, бас үнэтэй эд болсхыг яс махандаа хүртэл мэдэрсэн юм даа. Би яг үхэх гээд гэтэл харин сүнс минь биедээ эргэн ирснээр амьдарсан юм билээ. Эмч, сувилагч нар “Та яг нэг хэсэг амьсгалахаа болиод үхэх шахсан шүү” гэж сүүлд нь ярьсан. Тэр үед миний сүнс биенээсээ гараад тэнүүчилж байсныг би сүүлд ойлгосон. Эргээд биедээ шингэхэд нь би нүдээ нээж, амьсгалж эхэлсэн хэрэг. Сүнсний тухай бодитой над шиг сайн ойлгосон хүн ховэр л байдаг байх хэмээн сайхь эр өгүүлжээ.

Энэ жишээнээс харахад бидний харахгүй мэдрэхгүй байгаа маш олон сүнс хорвоо ертөнц, сансар огторгуйн дунд эргэлдэж байдаг. Тэд бидний дуу чимээг сонсож, харж, мэдэрч чаддаг хэмээн сүнс судлаачид үздэг. Гэвч тэдгээр сүнснүүд дотроо сайн, муу хоёр янз байдаг. Муу сүнс нь буг чөтгөр болон хувирч, хүмүүсийн амьдрал ахуйд сөргөөр нөлөөлдөг байна. Үүнийг зарим хүний нүдэнд хий үзэгдэл харагддагтай холбож тайлбарлаж болох гэнэ.

Сүнс судлаачдын үзэж байгаагаар буг чөтгөр болхий хоосон зүйл биш, хүмүүсийн амьдралд “учирдаг” биегүй амьтан. Ерөөс буг чөтгөр, сүнс нь хий гэсэн чанараараа нэгдмэл ойлголттой. Сүнс нь хүний зүрхний үл эвдрэлцэх хэсэгт, чөтгөр нь “архагшсан тонилгогдоогүй сүнсний “нэгэн төрөл” аж. Төрлөө олоогүй төөрөлдсөн сүнс болгон муу байдаггүй.

Нэгэн бүсгүй ийн ярьсан юм. “…Шөнө унтаж байтал нэгэн зөөлөн гар толгойг минь илэх шиг болсон. Сэрээд хартал нэг жаахан хүүхэд толгой дээрээс минь өнгийж байлаа. Надад айж эмээх бэргэх, жийрхэх сэтгэл төрөөгүй. Ямар ч байсан сүнс байдаг юм билээ…” Энэ мэт гэм хоргүйхэн сүнс нь хойдын төрлөө ололгүй тэнүүчилж хүнээс буян нэхдэг. Тэдгээр сүнс хүмүүст муу үйлдэл хийдэггүй аж.

Мөн сүнс эзнийхээ биеэс хэрхэн яаж хаагуур нь гарснаасаа хойд төрөл нь шийдэгддэг. Хүн хэдийгээр амьд явахдаа хичнээн буян үйлдлээ ч ертөнцөөс халихдаа аливаа юманд шунахайран бодох, хоргодсоноос төрлөө олж чадахгүй зовдог ажээ. Харин тэр хүн ямар их нүгэлтэй байлаа ч амьсгалаа хураах мөчдөө ямар нэгэн зүйлд хоргодолгүй одвол сүнс нь төрлөө амархан олдог байна. Сүнс нь мөн л хэн нэгний ярьсан цуу яриа биш аж. Сүнсгүйгээр хүн амьдарч бас төрж, бүрэлдэн тогтож чадахгүй. Тиймээс сүнс бол хүний “амь” юм хэмээн судлаачид нотолж байна.

Эх сурвалж:www.budda.mn

Эдгээр молекулууд хүний генд, удамшдаг бөгөөд хүний хэлдэг үгс, хүний организмын генийн бүх мэдээлэлд шууд нөлөөлдөг гэж үзжээ. Хүний байнга хэлдэг таагүй, муу, бүдүүлэг үгс, хүний хромосомын бүтцийг эрчимтэй өөрчилж эхэлдэг болох нь харагдсан бөгөөд сөрөг программуудыг, генийн мэдээлэлд суулгадаг байна. Энэ программууд нь явцын дунд, “өөрийгөө устгах” программ болдог бөгөөд өвчин, гуниг, азгүйтэлд хүргэн, мянган рентгений хүчин чадалтай радио цацрагтай дүйцэх, мутацлагдах процесс явагддаг гэж үзжээ. Энэхүү, үгс, удмын програмд үйлчилдэг талаар эрт дээр үеэс мэддэг байсан ба үг тарнийн хүч, ерөөл адислал маягаар хэрэгжиж ирсэн билээ. Үгийг хоёр иртэй илд гэж эртнээс үзэж ирснийг шинжлэх ухаан, хүний ДНК-нь, үг яриа, бодол санааг хүлээн авах чадвартай, авианы хэлбэлзлээр өөрчлөгддөг, тиймээс, хүн өөрөө генийн аппаратаа бүтээдэг гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн гайхалтай нээлтээрээ баталгаажууллаа гэж үзжээ.
Тиймээс, хүмүүсийн генийн мэдээлэлд суугдсан сөрөг үгс, удмаас удамд нэмэгдэн хураагдсаар, “өөрийгөө устгах” буюу зовлон зүдгүүртэй, азгүй амьдарлд хүргэдэг аж. Мөн, хамгийн гайхалтай нь, уг үг яриаг хүн өөрөө хэлэхээс гадна сонсох нь ч муу үр дагавартай гээд, нэрт сэтгэл зүйч С.Горин, “өдөр тутмын хэлдэг, сонсдог сөрөг муу үгс, хүмүүсийн сэтгэл санаанд, хүчтэй мэргэжлийн гипнозоос ч илүү хөнөөлтэй” гэж дүгнэжээ. Тиймээс, өөрсдийн генээ хайрлах, үр удмаа хамгаалах үүднээс, хараал, муу үгс хэлэхгүй байхыг зөвлөжээ.
Эдгээр молекулууд хүний генд, удамшдаг бөгөөд хүний хэлдэг үгс, хүний организмын генийн бүх мэдээлэлд шууд нөлөөлдөг гэж үзжээ. Хүний байнга хэлдэг таагүй, муу, бүдүүлэг үгс, хүний хромосомын бүтцийг эрчимтэй өөрчилж эхэлдэг болох нь харагдсан бөгөөд сөрөг программуудыг, генийн мэдээлэлд суулгадаг байна. Энэ программууд нь явцын дунд, “өөрийгөө устгах” программ болдог бөгөөд өвчин, гуниг, азгүйтэлд хүргэн, мянган рентгений хүчин чадалтай радио цацрагтай дүйцэх, мутацлагдах процесс явагддаг гэж үзжээ. Энэхүү, үгс, удмын програмд үйлчилдэг талаар эрт дээр үеэс мэддэг байсан ба үг тарнийн хүч, ерөөл адислал маягаар хэрэгжиж ирсэн билээ. Үгийг хоёр иртэй илд гэж эртнээс үзэж ирснийг шинжлэх ухаан, хүний ДНК-нь, үг яриа, бодол санааг хүлээн авах чадвартай, авианы хэлбэлзлээр өөрчлөгддөг, тиймээс, хүн өөрөө генийн аппаратаа бүтээдэг гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн гайхалтай нээлтээрээ баталгаажууллаа гэж үзжээ. Тиймээс, хүмүүсийн генийн мэдээлэлд суугдсан сөрөг үгс, удмаас удамд нэмэгдэн хураагдсаар, “өөрийгөө устгах” буюу зовлон зүдгүүртэй, азгүй амьдарлд хүргэдэг аж. Мөн, хамгийн гайхалтай нь, уг үг яриаг хүн өөрөө хэлэхээс гадна сонсох нь ч муу үр дагавартай гээд, нэрт сэтгэл зүйч С.Горин, “өдөр тутмын хэлдэг, сонсдог сөрөг муу үгс, хүмүүсийн сэтгэл санаанд, хүчтэй мэргэжлийн гипнозоос ч илүү хөнөөлтэй” гэж дүгнэжээ. Тиймээс, өөрсдийн генээ хайрлах, үр удмаа хамгаалах үүднээс, хараал, муу үгс хэлэхгүй байхыг зөвлөжээ.
Өнөөдөр, манай нийгэмд, хараал хэрүүлээс их юм алга боллоо. Хачин хараалын үгнүүд, энд тэндгүй сонсогддог. Хамгийн их дэлгэрсэн “П…а!” гэдэг үгийг үр удамдаа дамжуулж, “п…а!” шиг амьдралыг уламжлуулна гэж үү? Энэ үгийн утгыг мэдмээрсэн дээ! Хэрэв мэддэггүй бол асууж мэдвэл, эрх биш ийм үг хэлэх ээ болих биз ээ. Урдны хүмүүсийн, “амны билгээс ашдын билэг” гэдэг сайхан үгийг уриагаа болгон, уулга алдсан ч сайн үг хэлдэг заншилд суралцахыг хичээцгээе! Хараал муу үг хэлэх ээ больж, удмын сангаа хамгаалахыг sugar.mn уриалж байна.

Үхлийн тухайд эндүү бодлыг дэндүү олон хүн тээж явдаг нь юутай харамсам бэ! Үхэл бол эгэл бус, хөнөөлт юм гэж бид боддог. Харин, яг одоо үхэл гэдэг бол жам ёсны, энгийн, зарим талаар алгасаж боломгүй чухал болохыг бид ухаарах ёстой.

Үхлийн дараа амьдрал бий юу?

Үхлийн дараа амьдрал бий. Үхэл бол эцэслэл биш. Хэрхэвч тийм байж үл таарна. Миний хувьд амьдрал үхэл хоёр нь хоёр ондоо өрөөнөөс өөрцгүй. Өдөр нь би амьдрал хэмээх ажлын өрөөндөө орж ажлаа амжуулдаг ба дараа нь үхэл хэмээх өрөөнд орж амардаг. Бурханыг хайрлаж, Бурханы төлөө хөдөлмөрлөн зүтгэж, Бурханыг баярлуулахад энэ хоёр өрөө ижилхэн чухал үүрэгтэй.

Амьд ахуйдаа үхлийн ертөнцөд хүрч үхлийг таних боломж хүнд бий юу?

Бясалгалын асар өндөр түвшинд байхдаа хүн үхэл гэж юу байдгийг амархан мэдэж болно.

Сүнсийг биеэс гарахад бид түүнийг зарим тохиолдолд дагах боломжтой байдаг бөгөөд тийм үед жинхэнэ үхлийг биеэрээ туулж болно.

Нас барах үедээ юу үйлдвэл хамгийн зөв бэ?

Сүсэгтэй хүний хувьд гэвэл Багштайгаа хамт байгааг ухаарах нь хамгийн чухал. Дотно хайртай хүмүүс нь сэтгэл зүрхнийх нь Багшийн хөргийг эрэлчний өмнө залж, эцсийн амьсгалаа хураах мөчид түүнтэй зүрх сэтгэлээрээ хамт байх боломжийг Багшид олгох ёстой юм. Эрэлчний эцсийн амьсгал дотор орших боломжийг Багшид олгоорой. Тэгвэл зайлшгүй хийх ёстой зүйл нь дотоод хөтчийн үүрэг, хариуцлага болно.

Үхэл гэдэг зовлон зүдгүүр мөн үү?

Тухайн хүнээсээ хамаарна. Хэрэв хүн залбирч, бясалгадаггүй, сэтгэл зүрхний замаар замнадаггүй бол энэ амьдралыг орхино гэдэг жинхэнэ зовлон. Учир нь гэвэл тэрээр Бурханы Таалал дор өөрийгөө огоорохыг эс хүснэ. Гол нь хүн Бурханы Таалал гэж юу болохыг мэдэхгүй юмуу эсвэл мэдрэхгүй байдагт оршдог. Түүнчлэн Бурханы ухамсарт Өмгөөлөл, Удирдлага, Халамжийг мэдэрч чадахгүй байдгаас өөрийгөө хаягдан төөрөлдсөн гэж үздэг

Итгэлийн асуудал манай амьдралд чухал бөгөөд эрхэм зүйл болжээ. Өөрийн машины тормозонд итгэж байна уу? Засгийн газартаа? Өөрийн ажил олгогчдоо, эмчид, багшид, эхнэртээ, хүүхдэд эцэст нь өөрийн нүдэнд? Итгэлийн эх сурвалж нь өнгөрсний туршлага юм. Тухайлбал, өдөр шөнө ээлжлээд байдаг нь ирээдүйд тэр нь үргэлжилнэ гэдэгт биднийг итгүүлдэг. Хэрэв та 30 настай бол өдрийн нарны гэгээ тогтмол найдвартай гэдгийг 10 мянга орчим удаа батласан хэрэг. Сүүлийн жилийн дотор таны машины тормоз ганц ч удаа доголдоогүй бол түүнийг олон удаа шалгасаных. Өдөр тутмынхаа амьдралд бид секунд бүрт л асар олон тооны зуршил болсон үзэгдэлдээ итгэж байдаг. Хийн пийшингийн шаталтыг, шидсэн чулууны уналтыг, цайнд сахар уусахыг, агаарын тунгалагыг, ханын тоосгоны бат бэхийг гээд олон эд зүйлс, үзэгдэл бидний туршилтаар дамжигдан итгэгджээ. Тэр тоо томшгүй үзэгдэл тус бүр нь 1000 жилд нэг удаа доголдол гаргалаа гэвэл бид өдөр тутам л ер бусын таагүй зүйлтэй учрах байлаа. Ертөнцийн эмх журмын гайхалтай найдвар л түүнээс өндөр найдварын цөөхөн хэдэн зарчмыг хайхад хүргэдэг. Яг энэ санаа л шинжлэх ухааны үндэс нь болдог. Тиймээс ч шинжлэх ухааны онол хэзээ ч батлагддаггүй ба хэзээ ч үгүйсгэгддэггүй бөгөөд хоорондоо мөн туршилттай зөрөлдөөд байдаг гэдгийг мэдвэл та бид гайхах биз. “Тийм шинжлэх ухаанд чинь хэрхэн итгэж болох юм бэ?!” гэж уншигчид дуу алдах нь зүй биз дээ. Үүнд богинохон хариулт байгаа. “Тиймээс ч шинжлэх ухаан зайлшгүй бөгөөд ашигтай үр дагавар мөн итгэлийг авчрах учир хэрэгтэй”. Одоо бид шинжлэх ухааны арга барилын дотоод механизмыг нэлээд дэлгэрэнгүйгээр нээх гээд үзье. Хэдийгээр шинжлэх ухаан 2000 гаруй жилийн түүхийг туулсан ч эрдэмтэд шинжлэх ухааны мэдлэгийн илбэдэлтээс салсаар байгаа юм. Шинжлэх ухааныг тусгайлан сонирхдоггүй хүмүүс гэхэд л өдгөө өмнөх зууны эхний нээлтийн төөрөгдөл дунд л явж буй. Үүнийг ойлгохын тулд “хамгийн эхнээс нь” тайлбарлах гээд үзье.
Хүн-ордын зураг нь од гаригс ба бие махбодийн холбоог үзүүлж буй. Картезианы лам Грегор Рейшийн XV ба XVI зууны хязгаараар бүтээсэн Дундад зууны мэдлэгийн цуутай конпендиум болох “Гүн ухааны сувд” номын бар зураг

Зурхай
Эрт дээр цагт Одон орон судлалаас зурхай тусгаарлагдаагүй байсан ба тэнгэр, газрын шалтгаант холбоог гаргасан судалгааны хөтөлбөрийг дотроо агуулж байжээ. Зурхайн үндэс нь жилийн ба өдөр тутмын мөчлөгүүдтэй амьдралын хэмнэлийн илэрхий холбоо байлаа. Одон орны судлалын хүрээний үндэслэл болсон ажиглалтууд түүнийг урагшлуулж байлаа. Газар дэлхийн үзэгдлүүд нь гаригсийн хөдөлгөөнт шалтгаанаас хамаатай болох нь XVII-XVIII зуун гэхэд туршилтуудаар батлагдаагүй юм. Ньютоны үзэл санаа гол цөм болох шинэлэг судалгааны хөтөлбөрүүдтэй зурхай таарахгүй нь тодорхой болов. Зурхай тэр цагаас шинжлэх ухаан байхаа болиод харин одоо сэтгэл зүйн практик эмчилгээ болон оршиж байна.
Танин мэдэхийн гэнэн гүн ухаан
Байгалийн шинжлэх ухаанууд нь хүрээлэн буй орчин, түүнд ажиглагдах үзэгдлүүдийг зураглан болсон явдлуудыг тайлбарлаж, ирээдүйг урьдчилан хэлэхийг эрмэлздэг. Олон тооны тус тусдаа баримтуудыг авч үзвэл амархан бөгөөд нэгдмэл цөөн тооны зарчмийг солиод хорвоог үзэх бидний төсөөллийг тэр тайлбарууд нь эмх цэгцтэй болгож өгдөг юм. Хичнээн их баримтыг зарчимд оруулж чадах аваас төдий чинээ их итгэлийг түүнд өгнө. Үүгээр бид ирээдүйг зурагладаг учраас тэр нь маш хэрэгтэй. Үүнийг хамгийн их нийтлэг журамтай “байгалийн хууль” гэж хүндэтгэн хүлээж авна.Эрт дээр цагт хэн ч тодорхой чиглэлээр хайлт судалгаа хийж байгаагүй ба амьралд дээр л нийтлэг зарчмууд нь үүсч байлаа. Жишээлбэл, 3,4 ба 5 нэгжийн талуудтай Египетийн цуутай гурвалжин материал болон хэмжээнээсээ үл хамааран гаргаж байна заавал тэгш өнцгийг гэх мэт. Эсвэл тэнгэрт Сириус од гарч ирэх үеэр Нил мөрний төвшин нэмэгдэнэ гэх бичигдээгүй журам байх. Эдгээр журам зарчим нь үеэс үед дамжихдаа нэгтгэгдэн тайлбарлагдаж байсангүй. Анх удаагаа нэгдмэл журам ба тэдний гарал үүслийн шалтгааны талаар эртний Грект бодож эхэлжээ. Тэр үед логик ба математикийн баталгааны тухай төсөөллийг системчилсэн байна. Грекийн шинжлэх ухааны оргил нь өнөөг хүртэл сургуулиудад заагддаг Евклидын баталгаат геометр болсон билээ. Санаа бодлын хийсвэр математикийн биетүүдэд гайхамшигтайгаар ажилладаг баталгаа нь өдөр тутмын амьдралд төдийлөн найдвартай биш. Грекийн гүн ухаантнууд математикийн тойрог гэдэг нь элсэн дээр зурсан тойрог биш гэдгийг сайн ойлгож байлаа. Тэгээд ч гүн ухаантан Платон хорвоог зохистой ба бодит гэж салгасан учиртай. Зохистойд нь бидний санаа бодолд төсөөлөгдөх нийтлэг журам ба шинж чанар хамрагдана. Бодит гэдэг нь зохистойгоо дагалдсан тэдний бүдүүлэг хувилбар юм. Нийтлэг журмыг мэдэх гэдэг нь тэднийг тэр зохист гэх ертөнцөд ухаанаар хийсвэр сэтгэн харахыг хэлнэ. Төгсжөөгүй бодит ертөнцөд тэднийг туршилтаар гаргана гэдэг нь эртний гүн ухааны утга агуулагад нь харшилж байв. Гэхдээ ухаалаг ажиглалт нь хүнээс зөв санаа ба сэтгэн бодох чадвар гаргана гэдгийг тэд үгүйсгээгүй. Ингэж л хийсвэрээр сэтгэх буюу ургуулан бодох зарчим эртний Грекээс шинжлэх ухааныг гаргаж иржээ.
Эртний Грекийг залгамжлан гарч ирсэн христийн ертөнц бас саран доорх ертөнцийг нэг их гийгүүлсэнгүй. Шинжлэх ухааны хуулийн үндэс нь өөрчлөгдсөн ч таних мэдэхийн арга барил нь бас л бодит ертөнцдөө хандаагүй байлаа. Өөрсдийн физикийн ба ертөнцийн үзэлтэй байсан ч христийнхэн эртний бясалгалын шинжлэх ухаанаас зүүгдэн Сэргэн мандлын үеийн хувьсгалт өөрчлөлтүүд хүртэл шинжлэх ухааны хөгжлийг барьсаар иржээ. Птолемейн дэлхийн төвтэй систем гэхэд л ямар ч баталгаагүйгээр христийн ертөнцийн салшгүй хэсэг хэмээн оршино гэж Ариун сударт нь бичигдсэн нь гайхмаар. Христийн ертөнцөө дагаад суут эрдэмтэн Коперник өөрийн ертөнцийн системээ бодит зүйлсийг агуулсан онол гэж үзэлгүйгээр зөвхөн одон орны тооцоог хийхэд хамгийн хялбар арга гэж дүгнэж байлаа.
Аварга биет Атлант тэнгэрийн хаяаг түшиж буйгаар хийгдсэн Птолемейн системийн зураг. “Тэнгэрийн хүрээ” гэсэн ойлголт өнөөгийн одон орон судлалд байдаг. Түүнийг болзолт, сэтгэмжийн гадрага гэж тооцдог. Гэрэл зургийг SPL/EAST NEWS
Дэлхийн төвтэй Птолемейн систем
Гаригсийн хөдөлгөөнийг кинематикаар бичин түүний шалтгааны тайлбарлаагүй систем юм. Тооцоо болон ажиглалтын ихээхэн зөрөө нь шинэ шинэ засвар оруулан системийг ээдрээтэй болгож байлаа. Коперникийн гелио систем гарч ирснээр тооцоог хялбарчилсан боловч өмнөхийн адил гаригсийн тойргийн хөдөлгөөнд тулгуурласан байжээ. Түүний тооцоо нь бас доод төвшинд байсан юм. Кеплер тойргийн биш эллиптик замыг гаргаснаар тооцоог өөр төвшинд тавив. Хожим Кеплерийн хуулиудыг Ньютоны хуулиас тусгаарласан бөгөөд тэр нь ертөнцийн механикийн үндэс болсон билээ. Орчин үеийн нарийн тооцоонд харьцангуйн хуультай холбоотой засварыг нь оруулан хэрэглэдэг.
Шинэ цагийн шинжлэх ухаан
Харин Коперникийн санаа бодлыг авсан Галилей тийм ч болгоомжтой байсангүй. Ертөнц үнэн хэрэгтээ хэрхэн бүтсэнийг тогтоохоор тэр оролдлоо. Туршилтад тэр хандах болсон нь орчин үеийн ойлголтоор шинжлэх ухаан төрсөн эгшин гэж ойлгож болно. Галилей үнэн хэрэгтээ шинжлэх ухааны судалгааны шинэ аргыг нээжээ. Зохист хуулийг ой ухаанаар хийсвэр сэтгэхийн оронд Бүтээгчийнх нь бий болгосон бодит ертөнцийг судлан үнэн мөнийг нь тогтоох амбицтай үүргийг тэрээр шинжлэх ухааны өмнө тавьсан юм. Тодорхой утгаар, Аристотелийн нэр хүндээс иш татсан христийн шашны ёслол ба язгууртны логикоор бүтсэн дундад зууны эхэн үеийн хоосон үзлээс илүүтэй христийн гэхээр гэж тэр шинжлэх ухааныг хэлж болох байв. Үнэн хэрэгтээ Ертөнцийн эзний бүтээсэн бүтээлийг түүний номлол шиг нэгд нэгэнгүй судлан үзэх нь зүйн хэрэг биз дээ? Энэ хандлага гайхмаар үр дүнтэй болсон юм. Шинэ хууль, шинэ зохис шил дараалан гарцгааж, тэдний ихэнх нь ашиг тусаа өгч эхэлжээ. Дүүжинт цаг, уурын машинууд, хэмжих багаж төхөөрөмжүүд шууд л амьдралыг дүүргэлээ. Шинжлэх ухаан нь өөрөө техникийн дэвшлийн хөдөлгүүр болов. Түүний ололт нь мөнгө, хөрөнгө, тохилог орчны үндсийг тавьжээ. Үр дүнг нь шинжлэх ухааныг санхүүжүүлэгчид анхлан хүртдэг. Шинэ хандлага мэдлэгийн шинэ арга барилд итгэх итгэлийг ихэсгэсэн юм. Гол санаа нь байгалийн шинжлэх ухаануудыг математикийн жишгээр “илт” харагдах аксиомоос нарийвчлан батласан теоремийн төвшинд оруулахад оршив. Тэгээд ч Ньютоны үндсэн бүтээл нь “Бодит гүн ухааны математик эхлэл” гэсэн нэртэй байсан биз.
Эртний грекүүдийн хувьд нэг их анхаарал татахааргүй байсан онол практикийн зөрөөний асуудал бодлогыг шийдэх эх үүсвэр болон хувирсан юм. Олон тооны үзэгдлүүдийг цөөн тооны энгийн бөгөөд сайхан хуулиудаар тайлбарлаж болох байв. Үнэний баталгааг ухааны сайнаар гарна гэсэн грекчүүдийн хуулиуд туршилтад орон батлагдах нь батлагдаад үгүйсгэгдэх нь үгүсгэдэв. Шинжлэх ухааны онолыг бодит ертөнцийн хэсэг гэж үзэн түүнийг мэдсэнээр “байгалийн номыг” уншиж болно гэсэн санаа тогтож эхлэсэн байна. Энэ хандлага нь хожим жастификационизм (justify- “зөвтгөх” гэсэн утгатай англи үгнээс) гэсэн нэр авсан байна. XVII зуунд Галилей ба Ньютоны тавьсан жастификацийн үндэс суурь батжин бэхжиснээр шинжлэх ухааны хөгжлийн 200 жилийг тодорхойлсон билээ. Хоёр зууны шинжлэх ухааны хөгжилд Ньютоны физиктэй таарахгүй туршилтын баримт гараад ирэхээр түүний хямрал нь ноцтой байлаа.
“Алхимич”. XVII зууны фламандын зураач бага Давид Тенирсийн зурсан зургаас Жак Луи Перьегийн барлан будсан бар зураг
Алхими
Бусдаасаа өрсөн хамгийн түрүүнд туршилтын замыг сонгосон шинжлэх ухаан ба алдаа, оноотой, ашиг тустай жоруудыг гаргаж ирсэн юм. Бодисийн шинж чанарыг түүнд агуулагдсан анхдагчаар тайлбарлахыг гол болгосон учраас түүний урьдчилан хэлэх боломж нь маш доогуур байжээ. Алхимийн гол санаа болох металлуудыг алт болгон хувиргах, хүний амьдралыг уртасгах баримтлалууд нь энэ судалгааны хөтөлбөрийг мухардалд авчирсан билээ. Бодисийн шинж чанарын талаар илүү суурьтай ойлголт өгөх химийн шинжлэх ухаан XVII-XVIII зуунуудад хөгжиж эхэлснээр алхимид төгсгөл иржээ. Химийн шинжлэх ухаан нь аажмаар орчин үеийн атом-молекулын онолд орж байна.
Онолыг баталдаггүй
Онол батлагддагүй асуудлууд XIX зууны төгсгөл рүү ихээр хуримтлагдав. Леверьегийн 1859 онд нээсэн Буд гаригийн хөдөлгөөний бага зэргийн зөрөөг тайлбарлаж чадахгүй л байлаа. Гаригийн тойрог зам нь тооцоолсноос тогтмол “зайлж” байдаг. Тэр зөрөө нь өчүүхэн, дөнгөж зуун жилд 48 өнцгийн секунд болж байсан юм. Бурханы хуулийн дагуу батлагдсан онол зөрөх ёсгүй биз дээ? Бас нэг асуудлыг шинээр төрсөн цахим динамик гаргаж ирэв. Максвеллийн (1864) тэгштгэлээр цахилгаан соронзонгийн үйлчилгээ нь үргэлж нэгэн янзаар буюу гэрлийн хурдаар тархах ёстой. Гэхдээ тэр нь Ньютоны механик дахь хурдуудын нийлбэрийн зарчимтай зөрөлдөөнтэй. Хөдөлгөөнгүй буудал ба хөдөлж буй галт тэрэг зэрэгт гэрлийн хурд харьцангуй ижил байна гэж үү? Үүнээс гадна сонгодог механикийн хүрээнд атомын тогтвортой байдал ба дулааны туяаны зохицосыг тайлбарлаж бас чаддаггүй. Эдгээр асуудлуудыг шийдэхэд харьцангуйн хууль ба квантын механик тусласан бөгөөд Ньютоны онол нь яг зөв байсан биш болж таарлаа. Шинэ онолын суурь зарчим нь огт өөр. Баримтлал нь жастификационизмд өгсөн том цохилт болов. Байгалийн шинжлэх ухааны онолыг батлана гэсэн яриа үүнээс хойш алга болсон байна. “Грекүүдийн нээсэн шүүмжлэлт арга барил нь эхлээд түүний тусламжтайгаар хуучин агуу их асуудлуудын хариуг олно. Дараа нь танин мэдэхүйн чансаанд тулгуурлан онолуудыг зөвтгөх эсвэл батлаж болно гэсэн алдаатай найдлагыг эхлээд төрүүлэв. Гэхдээ тэр найдлага нь ургуулан сэтгэх гэсэн догматик аргад тулгуурласан байсан бөгөөд үнэн хэрэгтээ зөвтгөн батлаж (математик ба логикаас бусдыг) болохгүй юм” хэмээн Карл Поппер 1963 онд хэвлэгдсэн “Таамаглал ба үгүйсгэл” номондоо жастификационизмын сүйрлийг тайлбарласан байна.
Гурван жилийн өмнө “бичний хэрэг” гэх Оросын түүхэнд анхны болох түүх эхэлж байв. Петербургийн сургуулийн сурагч охин Мария Шрайбер ба түүний эцэг Кирилл Шрайбер хоёр Дарвины улиран хувьсах онол нь батлагдаагүй таамаглал учраас сургуульд зааж болохгүй хэмээн шүүхэд зарга үүсгэжээ. Эцэст нь шүүх тэдний заргыг хэрэгсэхгүй болгохдоо ямар нэг тайлбар хийгээгүй учир тэр санаа нь үлдсэн билээ. Түүнийг улиран хувьсах онолын эсрэг хүмүүс тогтмол ашиглаж байгаа. Гэтэл шинжлэх ухааны онол нь олон төрлийн санаа ба туршилтыг өөртөө агуулдаг учир зарчмын хувьд батлагдах албагүй гэдгийг дөчөөд жилийн өмнөөс гаргаад тавьсан байна. Санаа бодлын нийтэд өргөн дэлгэрсэн системийг онол гэх ба харин баталгаа хэрэгтэй тусгай санаа нь таамаглал болдог. Энэ утгаараа бол улиран хувьсах санаа нь онол юм.
“Баталгаа гаргахыг” шинжлэх ухааны бусад баримтлалуудаас шаардах нь их. Энд Харьцангуйн онол, Квантын механик, Их дэлбэрэлтийн космологи зэрэг хамрагдана. “Шинжлэх ухаан хэзээ ч баталддаггүй” гэсэн үгээр “Оюун ухаан ба Байгаль” номоо Америкийн алдартай антропологч, гүн ухаантан Грегори Бейтсон (Gregory Bateson) эхлүүлсэн байдаг. Тэр үгээр Бейтсон номынхоо “Сурагч бүр мэддэг” гэсэн шоглоом шиг нэртэй бүлгийг эхлүүлсэн байлаа. Мэдээж, тэнд байгалийн шинжлэх ухаануудын талаар өгүүлж байгаа. Цэвэр математик бол нарийн баталгаа шаарддаг судалгааны ганц салбар нь билээ.

Владимир Данченкогийн “Орчин үеийн сэтгэл зүйн өөрийгөө хамгаалах зарчмууд” номонд итгэл үнэмшлэлийн патогенийн гурван хувилбарыг өгүүлсэн байна. Үүнд: ардын (хараал ба муу ёр), шүтээний (зурхай ба инвольтаци), амин судлалын (эерэг, сөрөг цэнэг ба мэдээлэл зэрэг) орж байна. Сүүлчийнх нь болох амин судлал нь шинжлэх ухааны гэмээр зарчим агуулах ба шинжлэх ухаанд итгэх хүмүүсийн дундаас дагуулагчдыг олдог. Гэрэл зургийг REX/RUSSIAN LOOK

Бурхан яагаад таамаглал биш вэ
Позитивизм ба фаллибилизмын хандлагыг хөгжүүлээд Карл Поппер хэт зоримог дүгнэлтийг хийсэн билээ. Бидний мэдлэгтэй нийцэж, нийлж байгаа ч хэрэв онол нь үгүйсгэгдэх аргагүй бол түүнийг шинжлэх ухааны хэмээн тооцож болохгүй гэж тэр үзсэн байна. Яг хэрэгтээ тийм онол баталгаатай дүгнэлт өгөхгүй байгаа бол түүний шинжлэх ухааны үнэ цэнэ нь тэг гэсэн үг юм. Тэр шинжлэх ухааны өөрийн зэрэглэлээ хуурамчлагдмалын зарчим гэж нэрлээд түүнийг дотоод зөрчлийн шаардлагуудтэй нэг эгнээд тавьжээ. Поперын зэрэглэл нь Ертөнц, Хүн, Амьдралын үүслийг бурханы бүтээл гэх креационизмын номнолыг шинжлэх ухааных биш гэдгийг л хэлж байгаа хэрэг. Ертөнцийн үүслийн тэр номнолд нь зарчмын хувьд эсрэг туршилт байх боломжгүй. Мөн л ийм шалтгаанаар сансар ертөнцийн хаа нэгэнтээ ой ухаанаар ойр “ахан дүүс” байгаа гэж үзэх нь шинжлэх ухааных биш болж байна. Түүнийг батлахын тулд сансар ертөнцийг бүрэн “ухан үзэх” хэрэгтэй болно.
Хуурамчлагдмалын зарчим нь шинжлэх ухаан ба сүсэг бишрэлийн хоорондын зөрчилдөөнийг арилгаж байгаа. Сүсэг бишрэл нь үнэн сэтгэлийн бол түүнийг туршилтаар үгүйсгэж болохгүй. Шинжлэх ухааны онолууд нь тэр туршлагаа эмхлэх үүрэгтэй учраас сүсэг бишрэлийг хараад байж болохгүй. Шинжлэх ухаан ба шашны сөргөлдөөн учрыг ойлгоогүйгээс тухайлбал, шашны зүтгэлтнүүд ямар туршилт хийхийг шаардах эсвэл эрдэмтэд нь биет ертөнцийн өөрсдийн онолд тулгуурласан хэт хүчирхэг зүйлийн тухай тулган шахсанаас үүдэлтэй. Энэ хоёр байдал талуудад байгаа дутагдлын гүн ухааныг өгүүлж байна. Итгэл үнэмшил нь шалгагдах таамаглалд бишрэхгүй учраас туршилтаас үл хамаарна. Шинжлэх ухаан бурханы тухай юу ч хэлж чадахгүйн учир нь хуурамчлагдмалын зарчим бол бурханыг шинжлэх ухаан талаас нь авч үзэхийг оролддоггүйд байгаа. Бурхан байгалийн шинжлэх ухааны таамаглал болж чадахгүй билээ. Энэ нь ХХ зууны эхний хагаст гүн ухаантнуудад ойлгомжтой болсон ба харин нийгмийн ухамсарт тэр нь аажмаар ирж байгаа юм. Өнөөг хүртэл олон тооны лам нар хөгжлийн шинжлэх ухаан цэвэр онолын эсрэг байгаа ба зарим эрдэмтэд нь шинжлэх ухаан үнэн мөнийг олж, бурхан байхгүйг батлаж байгаа гэж ярьж маргасаар байна. Шашны номлол ба шинжлэх ухааны баримтууд нь хооронд үл нийцэж байгаа мэт харагдах нь их. Хуурамчлагдмалын зарчим бол шинжлэх ухааны философийг бүх сөргөлдөөнтэй асуудлаас салгасан гэж үзэж болохгүй байх. Ургуулан бодох замаар мэдэхийн эсрэг позитивизм нь бас өөрөө нэлээдгүй хүндрэлтэй учирсан байдаг шүү дээ. Түүнийг шинжлэх ухааны баримт нь өөрөө үүсгэсэн юм. Ажиглалтын туршилт ба хэмжилт нь тус тусдаа байж болохгүй гэнэ. Тэд цаг ямагт нэгэн онолд уягдсан ачаалалтай байдаг. Дэлгүүрээс хиам авлаа гэхэд бид жинг хадгалах хуулинд найдана. Жин нь бодисын тоо, хэмжээ ба хөшүүргийн хуультай уялдаж байх жишээтэй. Онолын хэмжилтийн үйлдэлд хамааралтай бүгдийг нэгд нэггүй тооцсон нарийн ажиллагаатай төхөөрөмжийг хэрэглэхэд заримдаа олон жилийн ажил шаардлагатай. Тэгэхлээр баримтыг онолоос салгах боломжгүй. Ямарч туршилтад зэрэгцүүлэн авч үзэх нь баримтдаа биш харин түүнийг бусад онолуудын бааз дээр туршин шалгахад байх бөгөөд эрдэмтэдийн зорилго нь онолыг баримтын “тоглогдож” буй талуудад байлган ямар нэг эргэлзээ гаргахгүй байхад орших ёстой.
Орон зайн нугаралт нь тэр баримтын хэмжигдэх зам болон цагийн зай нь бодисийн хөдөлгөөн ба хэмжээнээс хамааралтайг ойлгон харуулах үлгэр жишээ юм. Гэрэл зургийг SPL/EAST NEWS
Эфирийн онол
Ньютоны механикийн хүрээнд цахилгаан соронзонгийн долгионыг тайлбарлахаар эфирийн онол гарч ирсэн юм. Таамаглалын орчинд хатуу мөртлөө бараг жингүй,бүгдэд нэвтрэх чадвартай, араасаа хөдөлгөөнт биет дагуулсан гэх зэргийн ер бусын сонин шинжтэй гэрэл нь эфирийн хэлбэлзэл гэж тооцогдож иржээ. Эфирийн механик загвар нь хэтэрхий ер бус. Харьцангуйн тусгай онол нь эфирээс салж, Ньютоны орон зай ба цаг хугацааны загварт өөрчлөлт авчирсан байна. Тэр нь цахилгаан соронзон үзэгдлийн тайлбарыг хялбар болгосноос гадна шинэ олон цуврал дүгнэлт хийг боломж өгчээ. Тэднээс хамгийн алдартай нь цөмийн эрчим хүчний жин ба эрчим хүчний тэнцүү чанарын үндэс болсон E = mc2 юм.
Онолыг бас үгүйсгэж болдоггүй
Асуудлыг судлан эрдэмтэдийн бодит үйл ажиллагааг авч үзсэн гүн ухаантан Имре Лакатос туршилтаар онолыг батлаж болохгүйгээс гадна үгүйсгэж болохгүй гэсэн дүгнэлт хийсэн байна. Сайн гэдгээ харуулсан онол шинэ туршилтаар бүдгэрч байгаа ч эрдэмтэд түүнээс салахыг нэг их яардаггүй. Учир нь өмнөх олон тооны баталгаатай дагуулсан байдаг. Ганцхан сөрөг гарсан туршилт л тэр хувилбарыг эргэлзээнд оруулах бөгөөд нэг биш удаа дахин дахин шалгагдах нь ойлгомжтой. Зөрөлдөөн нь батлагдсан ч онцгой тохиолдол гарлаа гээд онолыг шинэ хувилбараар баяжуулах тал бий. Аажмаар онол шинэ шинэ хувилбаруудын хуягтай болсон байдаг. Ингээд хүндрэл ундарч буй ч онолын цөм нь ажиллагааны чадвараа хадгалан үлдэнэ. Өөр нэг гайгүй төстэй онол гарч иртэл хуучин нь амьдарсаар байдаг. Шинэ онол давхар хувилбаргүйгээр ихэнх нь мэдэгдэж буй баримтуудыг баталгаажуулахаас гадна судалгааны шинэ чиглэлийг гаргаж өгнө. Тийм онолуудыг Лакатос судалгааны хөтөлбөрүүд гэж нэрлээд түүнээс шинжлэх ухааныг хөгжүүлэх үйл явдалд өрсөлдөөн гаргахыг хүлээж байгаа гэнэ.
Хийн ба тоосны мананцар өөрсдийн татах хүчний нөлөөгөөр шахагдахад ирээдүйн одны бодис нь халаагдах эрчим хүч ялгардаг. Гэрэл зургийг SPL/EAST NEWS

Кельвины шахалт
Татах хүчнийхээ шахалтаар үүссэн гэж нарны эрчим хүчийг тайлбарлаж байлаа. Тэр санааг XIX зууны сүүлчээр лорд Кельвин дэвшүүлсэн юм. Химийн шаталт нь хүчтэй, урт хугацааны туяа цацруулахгүй гэдэг нь тогтоогдсоны дараа тэр гарч иржээ. Кельвины механизм нь наранд 30 сая жилийн нас өгч байв. Кельвиныг дагагчид дэлхийн нас нь түүнээс их байсанд итгэлгүйгээр уг асуудал нь геологчидын хэрэг гэсэн билээ. 1930-аад онуудад халуун цөмийн синтезийн онол нь оддын эрчим хүчний эх сурвалжийг шинэчилсэн ба 1940-өөд оны радиоизотопын арга нь дэлхийн насыг гурван тэрбум гаруй жил хэмээн тодорхойлов. Өдгөө Кельвины онолыг ус төрөгчийн цөмийн шаталт үүсэхийн өмнөх анхдагч халаалт хэмээн тайлбарлаж байгаа.
Парадигмаг хямд “зарна”
Шинэ санааг гаргагчид өөрсдийн санааг зүтгүүлэх шалтгаанаа гол төлөв шинжлэх ухааны “хямрал”, “парадигмагийн солигдол” болон хэзээ хэзээгүй үүсэх гэж буй шинжлэх ухааны хувьсгал ирж явна гэдгээр тайлбарлана. Эдгээр бүх нэр томъёог Томас Куны “Шинжлэх ухааны хувьсгалуудын бүтэц” нэртэй номноос авлаа. “Парадигма гэдгийн би ойлгохдоо: тодорхой хугацаанд бүгдэд хүлээн зөвшөөрөгдөөд шинжлэх ухааны нийгэмлэгт тэдний асуудлыг шийдэх загвар нь болж байсан шинжлэх ухааны бүх ойлголт юм” хэмээн Кун номынхоо оршилд бичсэн байна. Энэ нь Лакатосын судалгааны хөтөлбөрийн тэмцэлтэй төстэй мэт. Хоёр үзэл баримтлалын ялгаа нь явцуу хүрээгээр өнгөрөх байсан боловч Куны онолыг оросууд үйл ажиллагааныхаа удирдлага болгон хүлээн авсан юм. Кун өнгөрсөн зууны эхэн үеийн физикийн хямралын сэтгэгдэл дор “ердийн шинжлэх ухаанд тайван үе нь “хуучин парадигмаг” солин “шинэ парадигма” гарч ирдэгээс гэсэн дүгнэлт хийжээ. Харин хаанаас тэр шинэ парадигма гардагийг Кун хэлээгүй юм. Тэгээд ч ихэнх уншигчид нэгэн тусгай суутны уран бүтээлийн бадрал гэж түүнийг ойлгов. Парадигма нь суурь шинжлэх ухаантай төдийлөн холбоогүй харин эрдэмтэд ба инженерүүдэд том өдөөлт болсон билээ. Амжилттай парадигмаг бодоод олчих, чи шинэ Коперник, Ньютон болчих нь шоглоом биш!? Үр дүнд нь “шинэ парадигмагийн” бүхэл бүтэн зах зээл төрсөн билээ. Зарим зохиогчид нь дээгүүр баалж, Вернадскийн ноосфера, Пригожины синергетик, Мандельботын фракталууд, Людовик фон Берталанфиогийн системийн ерөнхий онолыг бариад авцгаалаа. Ерөнхий үзэл баримтлалын бааз дээр судалгааны хөтөлбөрийг босгох нь төдийлөн амжилттай биш. Учир нь тэдэнд урьдчилсан дүгнэлт гаргах боломж бараг байхгүй бөгөөд тэднээс батлагдахаар хувилбар гардаггүй байна. Нөгөө нэг хэсэг нь шинжлэх ухаанд шашин-ид шидийн төсөөлөлийг нэгтгэхийг оролдсон нь бас амжилтгүй болов. Тэр төсөөлөлийн санаанаас татгалзсанаар шинжлэх ухаан өнөөгийнхөө үр дүнтэй, найдвартай байдлыг олсон билээ. Эдгээр оролдлогуудын бүтэлгүйтэл нь шинжлэх ухааны хувьсгал ба парадигмагийн солигдол гэх үзэл санаа нь шинжлэх ухааны өнгөрсөн хөгжлийн дүн шинжилгээнд л хэрэгтэй гэдгийг ойлгоогүйгээс хамааралтай.
Ингээд бид шинжлэх ухааны “тулга, тогооны” талаар бид бага ч гэсэн мэдэж авсан учир түүнд нийгэмээс онцгой итгэл үзүүлдэг нь зөв үү гэсэн асуудалдаа орьё. Бидний мэдэж байгаагаар манай дэлхий ертөнц ээдрээтэй бүтсэн бөгөөд бид түүнийг эртнээс судалж буй. Тиймээс асуудалд тууштай хандан хураагдсан асар их туршлагад тулгуурласан хүн л ямар нэгэн шинэ зүйлийг мэдэж авч чадна. Хүн төрлөхтөн хамтын танин мэдэх идэвхээ өөрийн аргачиллаа үргэлж төгсжүүлж байгаа эрдэмтэн мэргэдийн бүлэгт өгөхөөс өөр аргагүй болсон гэж үүнийг нэг талаар хэлж болно. Сүүлийн зуун жилд ийм аргаар олж авсан бидний мэдлэг амьдралыг маань сайжруулсан юм. Хүний нас хоёр дахин урт боллоо. Зөвхөн үүнийг авахад л бид шинжлэх ухаанд итгэх ёстой гэсэн хангалттай шалтаг болно. Гэхдээ шинжлэх ухааны хил хязгаар хаана байгааг мэдэх, өгч чадахгүй зүйлийг түүнээс хүлээх хэрэггүй гэдгээ сайн ойлгож байх ёстой. Мөн шинжлэх ухааны сайн нэрийг ашиглан ашиг хонжоо хөөгчдийг бид ялган таньж байх нь чухал.
ХХ зууны шинжлэх ухааны эсэргүү хувьсгал
Олон зуун жилийн турш өөрөөсөө хол хүмүүсийн итгэлийг татаж байсан шинжлэх ухаан яагаад богинохон хугацаанд итгэл алдав? Олон нийтийн тэр сөрөг санааг гүн ухаан ба түүх тайлбарлана. Шинжлэх ухааны онолууд нь үнэн гэдгийн баталгаа биш. Үнэн гэх ойлголт нь өөрөө онолоос цэвэрлэгдэх “ээдрээтэй монстр”. Туршилтын баримт нь жинхэнэ мэдлэг бөгөөд онолын үнэн чанар нь аль болох их баримтыг гарган хэмнэлттэйгээр тайлбарлахад оршино. Эрдэмтэдэд гүн ухаантнуудын зөвлөгөө тааламжтай биш учир тэд өнгөрсөн зууны дундуур шинжлэх ухаан гэж ямар байх вэ? Түүний зэрэглэлийг юугаар тогтоох вэ гэсэн маргаанаас бүхий л аргаар зайлш хийж байлаа. Эдгээр маргаан алга болоод Лакатом, Кун нарын оронд шинэ үеийн судлаачид гарч ирсэн билээ. Лабораторийн ханан дотор “туршилтын баримтыг” хайн олохоосоо өмнө тэдгийг “үйлдэх” болов. Олон газарт нэг утга санаа нь янз бүрийн өнгө аястай болсон юм. Шинжлэх ухааны хамт олонд ч хандах нь хаа газрын уугуул иргэдийг сонирхолтой адил болсон байлаа. Чөлөөт зах зээлийн хүмүүст ч шинжлэх ухааны гүн ухаантнуудын яриа ойлгомжгүй болов. Шинжлэх ухаан үзэл бодлын утгаараа хүнд тус болохоос илүүтэй түүний дагаварууд нь тааламжтай ашиг тус авчирч байна. “XVII зууны шинжлэх ухааны хувьсгалаас” огт эсрэгээр байдал эргэсэн нь нийгмийн хувьсгалын дагуу олон нийтийнхээ санаа бодолд нөлөөлж байв. Эрдэмтэдийн бүтээсэн төхөөрөмжүүд л гэхээс биш шинжлэх ухаанд итгэх итгэл үгүй болоод ирсэн байна. Шинжлэх ухааны үр ашиг нь үнэнийг мэдэхэд биш ахуйн тааламжийг бүрдүүлэхэд чиглэгдэж буй. Гэхдээ хүн үнэн мөнийг амлаж буй газраас нь л хайдаг билээ.
ХУВААЛЦАХЖИРГЭХ

NEWS.MN
2010-04-07

1Хараал болон нүдний хор
Сэтгэл судлаачдын үзэж байгаагаар, хараал, муу энерги, нууцлаг хүчин зүйлсээс өөрийгөө сэргийлж болох аж. Хараалд өртсөн хүмүүсийн сэтгэл санаа тавгүйрхэж, үргэлж бухимдан, гутранги үзэлтэй болох бөгөөд цаанаасаа л бие нь тавгүйрхэж, бүх зүйл болохгүй мэт санагддаг байна.
Хараал болон нүдний хор нь тусдаа ойлголт бөгөөд хараалаас илүүтэй нүдний хор нь илүү их аюул учруулж, сөрөг зүйлсийг дууддаг аж. Нүдний хорыг цагаан хэл ам хэмээн нэрлэж ч болох юм.
Гоё ганган хувцас өмссөн, цэвэрхэн царайтай охид бүсгүйчүүд олны харцыг булааж, атаархлыг нь төрүүлснээр, цагаан хэл ам болж, сөрөг зүйлсийг дуудах нь бий. Харин үүнээс сэргийлж, өөрийгөө хамгаалах арга нь ердөө л эерэг байж, бүхнийг сайн сайхан талаас нь харах аж.

Хүний тархины зүүн болон баруун тал бөмбөлөг нь салсан тохиолдолд тус тусдаа өөрийн гэсэн ухамсартай үйлдэл хийдэг гэдгийг анагаах ухаан олж илрүүлсэн бөгөөд үүнээс хойш мухардалд орсон юм. Хэрэв хэн нэгэн тань руу санаатай биш ч, шохоорхоод харах төдийд л нүдний хорын тусгал болж, хохирдог аж. Иймд та өөрийн мэдэлгүй, хэн нэгнийг хохироож байж мэдэх юм. Бид заримдаа санаанд багтамгүй хачин зүйл бодож байснаа гэнэт, юу болоод байгааг анзаарч, толгойгоо сэгсэрдэг. Энэ нь бидний тархи өөрийн мэдэлгүй буюу, ухамсрын оролцоогүйгээр хараал, нүдний хор ялгаруулах зэрэг санамсаргүй үйлдэл хийдэг байх юм.

2Ямар хүн хараалд өртөх нь их вэ?
Харин ямар хүмүүс хараалд илүү их өртдөг болохыг та мэдэх үү? Цагаан өнгө дээр багахан хар өнгийг асгахад төдийлөн өөрчлөлт гарахгүй. Харин хар өнгөн дээр хар өнгийг нэмэхэд тэр чигтээ хар болж хувирдаг. Үүнээс харахад үргэлж сөрөг энерги өөртөө хуримтлуулдаг, аливааг үргэлж болохгүй талаас нь хардаг болон уур бухимдал ихтэй хүмүүс хараал өртөх магадлал өндөр байдаг. Мөн тус төрлийн хүмүүст хараал, цагаан хэл ам хүндээр тусдаг байна.

3Бодол санаагаараа хараалаас өөрийгөө хамгаалах
Та аура буюу гэрлэн бүрхүүл гэж юу болохыг мэдэх үү? Аура гэдэг нь хүн, амьтан, эд зүйлсээс цацрах электро-фотон энергийн давтамж бөгөөд гадны нөлөөлөл, бодол, сэтгэл санаанаас хамааран өөрчлөгддөг аж. Харин таны гэрлэн бүрхүүл хүчтэй байх тусам хараал, цагаан хэл амнаас хол байж, эдгээрээс өөрийгөө сэргийлэх боломжтой юм.
Гэрлэн бүрхүүлээ хүчтэй байлгах эсэх нь ердөө таниас хамаарах болно. Та сөрөг бодлоос ангижирч, үргэлж өөртөө сайн сайхан бүхнийг дуудаж, хэрүүл маргаанаас хол байх нь гэрлэн бүрхүүлийг хүчтэй болгодог аж.

Сэтгэц мэдрэлийн эмч нар хэлэхдээ: “Таныг хараал, цагаан хэл амнаас сэргийлж чадах хүн бол зөвхөн та өөрөө юм. Хичнээн хэцүү зүйл тохиолдож байсан ч, бууж өгөлгүй, өөртөө итгэлтэй байж, эрч хүчтэй байх хэрэгтэй. Мэдээж хүчтэй хараалыг зөвхөн эерэг энергиэр даван гарах хэцүү мэт боловч, таныг ганц аварч чадах зүйл нь та өөрөө гэдгийг бүү мартаарай” хэмээн хэлсэн байна.