Category: Далд ертөнц

Зөн билгийнхээ ачаар өөрийгөө ослоос сэргийлж, эсвэл эмч нар өөрийн мэдрэмжээрээ эсчилсэний дүнд хүнд өвчтэй хүмүүс эдгэрсэн зэрэг тохиолдлууд үй олноороо байдаг. Гэвч эмч нар зөн билгийг шинжлэх ухаанч бус, ер бусын зүйлийг судалдаг ухаанд багтаан үл тоомсорлосоор байдаг.
Уг ойлголтыг маш ихээр судалсаны дүнд эрдэмтэд дараах дүгнэлтэнд хүрсэн байна: – Зөн билэг нь өнгөрсөн туршлага дээр үндэслэгдсэн, асуудлыг шийдвэрлэх нэмэлт түлхүүрийг агуулсан тархины зураг юм. Гэхдээ шийдвэрийг ухамсаргүйн түвшинд маш хурдан хүлээн авдаг. Бидэнд харин мэдэгдэж байгаа нь ямар нэгэн зүйл зөв эсвэл буруу гэсэн ерөнхий мэдрэмж билээ.
“Бага хугацаанд шийдвэр гаргах, эсвэл мэдээлэл хэт олдсон үед, эсвэл ухамсартайгаа дүн шинжилгээ хийж боломжгүй ноцтой аюултай нөхцөл байдал тулгарахад, ихэнхидээ хүмүүс зөнгөөрөө үйлдэл хийдэг” – хэмээн профессор Хожинсон хэлжээ. Тэрээр нэгэн жишээ дурдсан юм.
Формула 1 хэмээх хурдан машины уралдаанд оролцож байсан нэгэн нисгэгч огцом эргэлтэн дээр өөрийн эрхгүй тормозоо гишгэжээ, харин үүний ачаар тэрээр бөөгнөрөн осолдсон бусад машинуудтай мөргөлөхөөс сэргийлж чадсан бөгөөд өөрийн амийг өөрийн мэдэлгүй аварсан байна. Уг нисгэгч юу мэдэрсэнээ тайлбарлаж чадахгүй байжээ. Ямартай ч түүний зогсох хэрэгтэй гэсэн мэдрэмж нь уралдаанд түрүүлэх гэсэн хүслээс давж гарсан байна. Уралдааны дараа түүнд сэтгэл зүйн дүн шинжилгээ хийхээр болж нисгэгчид тэр үеийг дахин мэдрүүлэх үүднээс тус үйл явдлын дүрс бичлэгийг харуулав. Дүрс бичлэгийг үзэж байхдаа нисгэгч, эргэлтрүү хэрхэн орж байгаагаа хараагүй, учир нь нүд нь тэр үед гэнэт өвдөж , яг л хөшчихсөн юм шиг өөр тийш харж байсанаа санав. Энэ нь чухамдаа ухамсаргүйгээс өгсөн мэдээлэл байв. Тэгээр нисгэгч тухайн үед ямар нэгэн зүйл бишдэж байгаа ухамсаргүйгээр хүлээн авч тэр дороо зогссон байжээ.
Профессор Хожкинсоны үзэж байгаагаар, зөн мэдрэмжээрээ гаргасан шийдвэр нь тиймэрхүү нэмэлт мэдээллүүд дээр үндэслэгддэг бөгөөд харин шийдвэр нь заавал зөв гэдгийг баталдалж өгдөггүй. Хүмүүст ухамсартай ухамсаргүй оюун ухааны үйл явлууд аль аль нь хэрэгтэй, гэхдээ нэг нь нөгөөгөөсөө илүү байх бараг л боломгүй юм гэжээ.
Танд зөн билгийн мэдрэмжээрээ хийсэн үйл явдал тод санагдаж байвал доорхи сэтгэгдлийн цонхонд бичиж бусад хүмүүстэй хуваалцаарай. Бидэнд байдаг энэхүү гойд чанараа чагнаж байхыг Танд эцэст нь зөвлөе.

“Лувсан гуай хэд хүрч байна?” гэхээр дандаа “73-тай” гэдэг. Ном уншиж байхад нь нэг хүү дүрсгүйтээд жодгорыг нь буулгачихаж. Гэтэл “мухар хөх гаминдаа” гэж загнаснаас нь хойш хэдхэн хоноод гамингууд цувсан юм билээ. Бохь иддэг, дээлээ толгой дээгүүрээ нөмөрч хэвтээд ганцаараа ярьдаг хүн байжээ. Түүний хэлэх үг нь товчхон. Тухайлбал:
“Дээд талын баян нь 5 ямаатай болохдог”, “Богд овтой болоод байлгачих болов уу даа” гэж хэлсэн гэж байгаа. Бас “Бүсгүй хүн төр барих цаг”, “Нохой морьчилж шээх цаг”, “Дэлхийг төмөр аалзны тор нэхэхдэг ээ” (төмөр зам), “Тэнгэрт төмөр царцаа нисэх дэг ээ”(нисэх онгоц), “Газар дээр булигаарын хээ гарахдаг уу” (машины мөр), “Тооноор төмөр морин туурай цухуйхдагаа” (яндан) гэхчилэн ярьдаг байжээ. Хажуу дахь хүн нь “яана гэнээ, Лувсан гуай” гэхээр таг болчихдог байж.
Бас “Монголчууд гол ус руугаа нэг бөөгнөрөхдөг өө”, “Захын ганц модонд нэг цугларах дагаа”, “Баруун урдаасаа нэг гал ирж магадгүй дээ”, “Алтан тэрэгтэй айл дэлхийг ноёрхохдодогоо” (Англи, Америк), “Шон босгоод төмөр утсаар хоорондоо ярихдагаа” гэж хэлж байсан юм билээ. Бохь иддэг гуайг тийн ярьж байх үед манай Монголын хувьд галт тэрэг, нисэх онгоц, тэр байтугай автомашины тухай ч мэдлэггүй цаг байсан гэдэг юм. Тухай үедээ дандаа байхгүй одоогийн хөгжлийг тэр үед яриад байж. Тэр бүхэн нь хожим биелсэн гэж манай өвгөд ярьцгаадаг байсан” гэж нутгийн настан хуучилжээ.
©duuren.mn

Тухайн киноны зарим зургийг Дундговь аймгийн нутагт авчээ. Зуны дэлгэр цаг байсан тул зураг авалт зугаатай, цэнгэлтэй байсан нь мэдээж. Амрахдаа амарч, айрагдсан шигээ байжээ. Нэг өдөр багийн ч бил үү, сумын ч бил үү бага шиг баяр тохиожээ. Киноныхон ч амарсан байна. Анчлах нь анчилж, айрагдаж, архидах нь айрагдаж, архидсан юм байх. Тал тал тийшээ таран одоцгоожээ. УДЭТ-ын найруулагч, жүжигчин Доржсамбуу тэргүүтэй жүжигчид Их газрын чулуу хэмээх байгалийн сайхан цогцолсон үзэсгэлэнт газар үзэхээр явцгаажээ. Баяр л тохиосон хойно хорхог боодог, балгах дарвих юм гаралгүй яах вэ. Ингэсхийгээд давхиж байтал ээрэм талын дунд ганц гэр цайвалзан харагдсан байна.

Талын зүйлс алган дээр мэт харагддаг болохоор юу гэж андуурах билээ. Цангаа тайлж цай уухаар зам хазайсан нь ойлгомжтой. Яваад очвол хонь малын хотгүй юм гэнэ. Малгүй айл бас байдгаа хэмээлцээд буужээ. Гэрээс нэгэн эр гарч ирээд хар, цагаан дуугүй орохыг дохисон гэдэг. Гэрт ороод эрэмбээрээ суувал говийн байдаг л нэг бор хүүхэн халуун цай самарч зогсчээ. Хар халуунд халуун цай яаж ууна даа гэсэн шүү юм бодоцгоож суутал цай ч болж хүн бүрт аягалан барьсан байна. Ёсыг бодон авч амсвал саяхан тогоондоо дэргэж байсан халуун цай цэл хүйтэн болчихсон байж. Туршлагагүй залуу хүмүүс явсан учраас уучихаад “Ямар сонин юм бэ” гэж дотроо бодоцгоон гараад давхицгаажээ. Машиндаа суугаад элдвийг ярин, болсон явдлыг гайхан хөөрөлдөх зуур ард сууж явсан жүжигчин, талийгаач Оюунцэцэг “Хүүе, нөгөө айл алга болчихож” гэжээ. Эргээд хартал үнэхээр харагдсангүй гэнэ. Бид холдоогүй, тэгээд ч талын айл хаачих билээ гээд буцаж давхин хайгаад олдоогүй юм гэнэ билээ. Тэгээд хэрэг бишидсэнийг мэдээд Их газрын чулуугаа ч орхин буцсан бөгөөд хамаагүй юм ярьж, цуу тарааж болдоггүй үе байсан учраас тэгсхийгээд хүссэн ч, эс хүссэн ч мартахаас аргагүй болжээ. Киноны зураг авалт дуусч жүжигчид хотдоо ирээд бүгд ижил өвчнөөр уван цуван нас барсныг одоо ч ярьдаг шүү дээ. Ингэж манай хоёр ч лут авьяастан болох дээрх хоёр жүжигчин хийж бүтээх ид насандаа хорвоог орхисон түүхтэй. Түүнтэй тун төсөөтэй зүйл нисгэгч, хурандаа Д.Баатарт наяад оны эхээр тохиосон байгаа юм. Ээлжийн амралтаа аваад хоёр нөхрийн хамт тарвагачлахаар тарваганы орон болох Дундговийн Үл-Олдохын талыг зорьжээ. Тарвага ч ёстой шороо шиг бужигнаж байж. Хорио тавигдсан болохоор хэдийг ч намнасан болно.

Гэхдээ бас зөвшөөрөл авдаг байсан тул гэрээ байгуулан 100 тарваганы ан хийхээр очоод бараг гурван хоногт л амжуулчихсан юм байх. Ийм олон тарвагатай газар сонирхолгүй юм байна. Нэгэнт ажлаа амжуулсан юм чинь өнөөдөр амраад буцъя даа. Хотод очоод загасчилъя гэж ярилцаад амрах болж. Энд ирснийх Их газрын чулуу үзчихээд харья гэлцээд гараад өгчээ. Тэр үеийн “Шаахай” хэмээх хажуудаа суудалтай хос мотоциклоор хөл залгасан улс газар товчлосхийгээд давхижээ. Гэнэт нэг нөхөр нь “Хөөе, тэнд ганц гэр байна” гэжээ. Бүгдээрээ сониныг нь гайхаад давхиад хүрсэн байна. Бас л мал хар байх шинжгүй, нохой ч үгүй байсанд арай туршлагатай, ахмад, юм үзсэн хүн тул хурандаа Баатар багагүй хар авчээ. Гэрээс ганган цагаан хүүхэн гарч ирсэн нь бүр алмайруулж орхиж. Хоёр найз нь арай залуу тул хүүхнийг нэлээд сониучирхаж буй нь ч ажиглагджээ. Байдал бишидсэн ч барьц алдахгүйг хичээн хоёр нөхрөө гэнэдэх вий гэхдээ арга сүвэгчлэхийг оролдон дотроо боловсруулан суужээ. Тогоон дээрх цай нь тэдэнд зориулж чанасан мэт дэвэрч буцалж байсан аж. Гэрийн эзэн бололтой нөхөр дуу шуу ч үгүй суух бөгөөд яриа хөөрөө ч өдөх шинж алга харагджээ. Бүсгүй цай аягалангуут хэрэг бишдэхийг гадарласан Д.Баатар “За, энэ хар халуунд буцлам халуун цайгаар яах вэ. Болсон идээнд ам хүр гэдэг” гээд цайнд нь хуруугаа дүрээд духандаа хүргэн босохдоо “Тэгнэ ээ, тэр” гэж боджээ. Хуруугаа дүртэл өнөө буцлам халуун цай нь цэл хүйтэн болчихсон байж. Их газрын чулуу хэр холыг лавлавал гэрийн эзэн гараар урагш дохисон аж. Хоёр нөхөр нь гайхасхийн дагаж гарчээ. Хурандаа хар, цагаан дуугүй мотоциклоо асаагаад хөдөлсөнд нөхөд нь дагасан байна. Тун холдоогүй байтал нэг нөхөр нь “Хурандаа, нөгөө айл алга болчихож” гэжээ. “Юун айл, ямар ч айл байгаагүй шүү дээ” гэвэл “Яагаав, сая бидний буусан айл алга байна шүү” гэсэн байна.

Дуугүйхэн давхиж нэг гүвээ даваад зогсон хоёр нөхөртөө болсон явдлын тухай ярьжээ. “Бид нэлээд том юмнаас саллаа. Миний нэг сайн танил говийн анчин бий. Тэр “Талд ганц гэр байвал бууж, мордохдоо болгоомжтой бай. Сэжигтэй санагдвал идээ, ундаанд нь хамаагүй хүрч болохгүй” гэж захисныг ашгүй саналаа. Би ч дөхөж очоод хар авсан юм. Та хоёрыг айж цочих байх гээд элдвийг хэлээгүй. Харин яаж байгаад юм идүүлж, уулгалгүй гардаг билээ л гэж бодлоо. Азаар ахмад нь би байсанд надад түрүүлж цай барилаа. Биднийг очиход нохой хуцаагүй. Малын хашаа, хэвтэр байгаагүй. Тэгээд ч талын ганц айлд тэр бүр ганган, хээнцэр хүүхэн байх учиргүй. Тиймээс та хоёрыг авч гарлаа. Та хоёрын нүд хүүхэнд унаад байсныг ч анзаарч л суулаа. Хожим нь иймэрхүү юманд сонор сэрэмжтэй байх хэрэгтэй. Худал, үнэн гэхдээ гол нь биш. Хүний ярьсан хэлснийг эргэцүүлж явахад гэмгүй. Тэр цайнаас амссан бол өнгөрөхгүй юү. Манай баруун монголчуудад нэг сайхан заншил байдаг юм. Мэдэж байхад илүүдэхгүй. Харамч яхир, идээ унд муутай айл таарвал ангаж, цангаж явсан ч ам хүрдэггүй. Тогоотой цайных нь хөлсөнд хуруугаа дүрээд духандаа хүргэн “Болсон идээнд ам хүрлээ” гэчихээд явахад л болно. Цай ундтай айл мундахгүй таарна шүү дээ” хэмээн яриаг нь амтархан сонсч суусан бидэнд зөвлөн бас сургамжилсаныг ч танд мөн хүргэсү. Эх сурвалж www.wikimon.mn

Дэлхий дээр ийм тохиолдолд өртөж байсан хүн олон байдаг гэнэ шүү. Тэр дундаа Ази болон Африкийн хүмүүст цагаан арьстан буюу Европ, Америкчуудаас илүү хувиар тохиолдож байдаг юм байна. Мэдээж хэрэг тэр дундаа Япон улсад сурч, амьдарч байгаа бидний хувьд ийм зүйлтэй учрах нь байнгын үзэгдэл гэж хэлдэг хүн ч цөөнгүй байдаг мэт санагдсан.
Энэхүү үзэгдлийг дэлхий нийтэд маш олон талаас тайлбарладаг бол Монголчууд “Хар дарах, Сүнсэнд даруулах” гэх мэтээр хэлдэг байна. Харин шинжлэх ухааны үг хэллэгээр үүнийг “Sleep paralysis” буюу нойрны саажилт гэж нэрлэдэг байна. Энэ нь та бүхний мэдэх нойрны REM-stage(гаднаас харахад унтаж байгаа мэт боловч тархи ажиллагаатай байх үе)-ийн үед илрэх бөгөөд энэ үед хүний амьсгалах эрхтэн болон нүдний эргэн тойрноос бусад бүх булчин доод тэлэлтийн байдалд ордог байна. Тийм ч учир энэ үед өөрийгөө сэрүүн байна гэдгийг мэдэж байдаг ч биеэ удирдаж чаддаггүй бөгөөд хүний тархи хэвийн ажиллаж байдаг учир айдсыг мэдэрч, үүгээр хий юм харж эхэлдэг байна. Үүнээс санаа авч зарим телевизийн нэвтрүүлэг болон аймшгийн кинонууд бичигдсэн гэнэ дээ.
Нэгэн сонирхолтой баримтаас дурдвал Харвардын их сургуулийн эрдэмтэн, профессор Richard McNally өөрийн судалгаагаар “Харь гаригийнханд барьцаалагдаж байсан” хэмээн өгүүлсэн 10 хүнийг хамруулахад бүгд “нойрны саажилт”-ын шинжтэй байсан байна.
Мөн 15-аас 30 орчим насныханд энэ үзэгдэл элбэг тохиолддог бөгөөд тэр дундаа өсвөр насныхан, оюутан сурагчдад ихэвчилэн илэрдэг гэсэн судалгааны баримт байдаг байна. Эдгээр насны хүмүүсийн нийтлэг чанар гэвэл өдөр тутмын амьдралын хэв маягаа алдсан, шөнийн амьдралтай, нойр дутсан эсвэл их нойртой, мөн хэт ядаргаанд орсон байх магадлал ихтэй байдаг гэнэ. Эдгээр нь бүгд “sleep paralysis”-ийн үзэгдэлд автахад шууд нөлөөлдөг бөгөөд бас нэгэн өөр томоохон хүчин зүйл нь буруу унтах хэв маяг буюу цээжин дээрээ хоёр гараа дарж унтах эсвэл хэт өндөр дэр хэрэглэх, зузаан юм нөмөрч унтах зэрэгтэй холбоотой байдаг байна.
Иймээс энэхүү “нойрны саажилт” таньтай тохиолдсон үед дараах арга хэмжээ авснаар хэвийн үзэгдэлд хурдан буцаж орох магадлалтай юм. Үүнд:
1. Нүдний хараагаа баруун, зүүн, дээш, доош тойруулан эргүүлэх
2. Нүдээ нээж, хаах
3. Уруулын эргэн тойрон дахь булчингаа тэлэх
4. Хэл болон дух, эрүүний хэсгээ аль болох түргэн хөдөлгөх
5. Хамгийн түрүүнд хүзүүгээ хурдан хөдөлгөх
6. Дараа нь мөр, гар, гарын хуруу, хөл гэсэн дараалалтайгаар булчингаа хөдөлгөж, сулласнаар таныг хамгийн хурдан хугацаанд, хэвийн байдалд оруулдаг байна.
Харин “сүнсэнд даруулмааргүй” байгаа хүмүүст хандаж хэлэхэд аль болох өдөрт тогтмол цагаар унтаж, сэтгэл санааны хямралаас өөрийгөө гаргах аргыг эзэмшихийн зэрэгцээ унтахаас өмнө хоол идэхээс сэргийлээрэй. Мөн гадуур алхах болон унтахаас өмнө хэт их толгой ажиллуулсан зүйл хийхгүй байхыг зөвлөж байна.
Удахгүй Японы их дээд сургуулиудын шалгалтын үе эхэлж байгаа тул оюутнууд хэт их стрессдэж оюуны ачаалал авахаас зайлсхийж, нойр, хоолоо сайн зохицуулахыг хичээгээрэй.
Эцэст нь хэлэхэд дээрх зүйлс бүгд эрдэмтэн, мэргэдийн судалгаагаар батлагдсан тул өөрт чинь ийм зүйл тохиолдоход эрүүл ухаанаар тунгаан бодож, сэтгэл санаагаар унаж, амьдралын хэв маягаа алдахаас болгоомжлоорой.
Мөн энэ нь хүний эрүүд мэндэд ямар ч хор нөлөөгүй хэвийн үзэгдэл гэж хэлж болох ч хэт олон давтамжтай тохиолдсон үед мэргэжлийн эмчид хандах нь бас чухал шүү.
Нийт оюутан сурагчиддаа шалгалтын өндөр амжилт хүсье !!!
Эрүүл биед саруул ухаан оршино.

Обирин их сургууль
Сэтгэл судлал мэргэжил 2-р курс
Х.Сайнсанаа

Болгарын зөнч Вангагийн нэгэн зөгнөл одоо шуугиан тарьж байна. Тухайн үед хүмүүс Вангагийн энэ зөгнөлийг ойлгохгүй, шүүмжилж байсан удаатай.

Ванга “Крым нэг эргээс тасарч, нөгөө эрэгт очиж нийлнэ” гэж хэлсэн. Яаж бүхэл бүтэн арал тасарч явдаг байна аа гээд гайхаад, шоолоод байсан хүмүүс одоо Крым хэрхэн Украин улсаас салан тусгаарлаж, Оросын эзэмшилд очсоныг нүдээр үзлээ.

Одоо Вангагийн бас нэгэн хачирхалтай зөгнөлийг хүргэе. Ванга “Газар доорх нүх, хүний гараар бүтсэн уулсын нутагт бүх юм донсолж доргино. Үүнээс болж өрнөдөд олон юм сүйрэн унаж, дорно зүгт олон зүйл сэргэн өндийнө. Нумын ордын хүн ирж, 23 жил сууна. Харин 23 жил оршиж тогтносон зүйл нунтаг болж арчигдах юм” гэж зөгнөжээ.

Үүнийг Донецк гэж оросууд одоо тайлбарлаж байна. Ямар ч гэсэн энд асар олон уурхай байдаг нь үнэн. Харин 23 жил оршиж байсан зүйл нь Украин улс байх магадлалтай.

Монголчуудын эсрэг босч, бидний өвөг дээдсийг хаан ширээнээс буулгаад зогсохгүй хэдэн жилийн да¬раа монголчуудыг бүрэн хүйс тэмтрэх хар санаа өвөр¬лөсөн хятадууд. Тэд Монголын нутагт цөмрөн орж, Хар¬хорин хотыг үнсэн товрог болгоод зогсохгүй алтан ургийг бүрэн таслахаар заналхийлж эхлэв. Тэрхүү дайны хөлөөс нэгэн монгол хатан нуган үрээ аваад золоор зугтан гарчээ.
Нэгэн лам хүний хамт хүүгээ авч явсан хатан тэмээ унан говь, цөлийг туулан явсаар Монгол нутгийнхаа гүн рүү орж ирэв. Гэвч Хятадын түшмэд түүнийг заа¬вал барьж ирэхийг үүрэгдэж, мөнгө шагнал амлан байж 300 гаруй морьт цэргийг хойноос нь илгээсэн байна. Дайсанд хариугүй гүйцэгдэхийн алдад хатанд бараа болж явсан лам тэнгэр бурханд мөргөн их хэмжээний цас оруулан хятад цэргийн хөлийг боож, тэр завшаанаар түр холдож амжив. Ядарч туйлдсан гурав Загастайн даваанд ойртон ирэхийн алдад нэхүүл цэрэг дөхөн айсуй үзэгдэв.
Оргодол гурван монголын толгойг авч, үлэмж шан авахаар хөөсөн хятад цэргүүд баясан бахиралдах дуу нь дуулдах газар тулж ирэв. Харин давааны оройд гараад ядарч туйлдсан өвгөн лам өөрийн эрхгүй амь тавьж, бурханы оронд одлоо. Хөөрхий, хатан арга ядаж бяцхан хүүгээ дээш өргөн байж:
“Эх болсон этүгэн Монгол нутаг минь,
Эрхэм сайн нэрт Чингис хааны удмыг өршөөж хайрла,
Монгол нутаг минь харийн дайснаас
Хамгаалж өгөө” хэмээн гуйн мөргөсөн байна.
Гэв гэнэт түүний хажуунаас нэгэн бяцхан ам цагаан хулгана гарч ирээд хүний хэлээр:
“Айж бэргэлгүй
Аян замаа үргэлжлүүлэгтүн
Нуган үрийг чинь алдар суу
Нэхэх дайсныг чинь мөхөл хүлээж байна.
Та хоёрыг авруулахаар намайг илгээсэн болно” хэмээжихүй.
Залуу хатан амны алдас хийн “300 цэргийг өчүүхэн хулгана дийлнэ гэж үү?” хэмээж орхих нь тэр. Гэнэт тэнгэр, газар нижигнэн дуугарч, асар том хадан цохио уулын оройгоос тасран өнхөрч, арван хэд хуваагдан бэл дэх хятад цэргийг юу ч үгүй дарж орхих нь тэр.
Харин өнөөх хулгана хадны орой дээр үсрэн гараад:
“Би Загастайн эзэн савдаг болой. Бурхадын ивээлд орш¬сон хүчирхэг нэгэн би билээ. Харин хатан чи эзэн савдагт эргэлзсний чинь хариуд энэ даваагаар давах гэсэн нүгэлт нэгэн төдий бус буянт хэнбугайд ч саад учрах болно” хэмээн зарлигдсан домогтой.
Ер нь ч тэнгэр сайхан байхад энэ давааны орой дээр хүн гарахуй гэнэт хуй салхи босож, өндгөн чинээ чулуу хийсгэн хүн малын толгой оночих гээд эсвэл зуны нарлаг өдөр цасаар хуйсран шуурах нь ч бий. Мөн Барон Унгерны итгэлт хүн польш Оссендовски энэ даваагаар давж явахдаа эндэж өнгөрсөн олон ч хүний цогцос яс харсан хэмээн дурсамжийн номондоо бичсэн байдаг билээ.

Түүнээс гадна гайтигийн бөө нар үхсэн луус, хүний цөсний уут, ургамал, хүний мах (шинэ бол сайн) хэрэглэдэг. “Зомбигийн нунтаг”-ийн найрлаган дахь гол зүйл нь тетрадотоксин хор юм. Зомбигийн нунтаг гаргаж авах жинхэнэ технологийг гаитичуудаас гадна цөөн хэдэн орны тусгай албад эзэмшсэн байдаг. Гэхдээ энэ нунтгийн үйлчлэл хангалттай сайн судлагдсан билээ. Эхлээд хөөрлийн байдалд орж хурууны үзүүр өвдөж, дараа нь мэдээ алдаж, амьсгал мэдрэхээ больж зүрхний цохилт үндсэндээ зогсож, хүн үхсэн мэт байдалд шилжин үүнд нь туршлагатай эмч хүртэл хууртаж мэднэ. Нунтгийн жор найрлага нь яг таарсан үед хүн үхэхгүй харин тархинд нь нөхөн сэргэж болшгүй өөрчлөлт орж, ой ухаан, үйлдлээ хянаж чадахгүй дуулгавартай боол болж хувирдаг. Гаитигийн шидтэний зууш бологч хордсоныхоо дараа үхдэг гэлцдэг. Үхсэн хүнээ мэдээж оршуулна. Хоёр өдрийн дараа талийгаачийн биеийг шидтэн гаргаж ирнэ. Зомби болж зүрхнийх нь үйл ажиллагаа бараг зогссон хүн яагаад цаашид амьдраад байдгийн учрыг мэргэжилтнүүд олжээ. Хэргийн учир зомбигийн нунтгийн тусламжтайгаар комын байдалд ороход портал зүрхний нөлөө хэмээн нэрлэгддэг үзэгдэл болж, зүрхний үүрэг элгэнд шилждэг. Тэгээд энэхүү зүрх нь урт удаан хугацаанд хүчилтөрөгчгүйгээр байж чадна. Тетродотоксины комд орсон хүний амьсгалыг мэдрэх хэцүү. Судасны цохилтыг нь олж тогтоох ч хэцүү. Ирээдүйн зомбигийн цогцсыг ухаж гаргахдаа шидтэн тухайн хүний эрхтнүүдийн үйл ажиллагааг сэргээхийн тулд дахин амьдруулах зарим нэг үйлдлийг хийснээр үхдэл амь орно. Бүх зүйл сайхан болох мэт санагдах ч хүчилтөрөгчөөр тэжээгдээгүй зүрх энэ хооронд үхжиж амьжсан байдаг. Энэ бол зуун хувь зомби болгох үйлдэл. Вудугийн практикт зомби болгох хэд хэдэн хэлбэр бий. Зомбичлохын доод шат нь үндсэндээ үхсэн тархи бүхий биеийг амь оруулах явдал. Тийм зомбинууд зөвхөн үүрэг даалгавар л биелүүлэхээс ухамсарт үйлдэл хийж чаддаггүй. Зомби амьд хүн шиг харагдаж, өвдөлт мэдэрч, өөрийн бодол үйлдлээ хянах боловч сэтгэл хөдлөл нь байхгүй болдгоороо дээд түвшний зомби тэднээс ялгардаг. Ийм зомби эзний үгийг дагах нь мэдээж ч илүү хүнд зомбигоос ялгаатай нь зорилгодоо амжилттай хүрэхийн тулд өөрийн үйлдлээ бие даан төлөвлөдөг.

Нутгийнхан харин элбэг баян түүх, болсон явдал өгүүлнэ дээ. Заримд нь үнэний хувь байж ч мэднэ. Зарим нь ч хачиртай яриа байдгийг үгүйсгэх аргагүй нь мэдээж. Түүхийн гэмээр нэгэн сонирхолтой хууч ярианаас нь эхлээд хүргье. Ихэд ам дамжсан яриа тул “давс” нэлээд бий байх. Улаан, цагааны дайны үед юм гэнэ билээ. Нутгийн өвгөн Сорогдоо гуай гурван жилийн өмнө ярьсан юм шүү. Партизан Пунцагийн удирдсан бага цэрэг цагааны оргодлуудыг хөөгөөд Хэнтий талаас нь Ононгийн араас шахсан байгаа юм. Бургасан дундуур буудалцсаар байгаад цагааны цэргүүд яагаад ч юм яг тэр гарам руу тулаад очжээ. Тэдэнд амь гарах ганцхан зам үлдсэн нь Ононг гатлан зугтаах байсан нь мэдээж. Хэн л хүний газар үхэхийг хүсэхэв. Тэр үед Онон одоогийнхоос их устай байсан нь гарцаагүй л дээ. Цагаантнууд эргэж харан буудалцсаар морьтой, явган хослоод гарам руу орчихжээ. Гарам гэдгийг монголчууд сайн мэдэх ч оросууд яаж мэдэхэв. Гэхдээ л зөнгөөрөө мэдсэн үү яг тэгж таарчээ. Зарим монгол цэргүүд ярьж байсан гэдэг. “Муу сайн цагаан оросууд энд гарам байдгийг бас мэддэг байна шүү” гэж. Тэгтэл үнэндээ тэд мэдсэн бус тэгж таарсан байгаа юм. Хориод цагаантны алуулдаг нь алуулаад, үлдсэн нь ум хумгүй зугтаж явсан нь тэр байх. Монголын мөн тооны цэрэг нэхэж явсан юм байх. Оросууд тэг дунд нь явахад монголчууд ч хөөгөөд оржээ. Голын цаана гарахад Оросын тав, зургаан хүн гарчихсан бусад нь сураг ч үгүй болжээ.

Харин монголчуудаас хоёрхон цэрэг л осолдсон гэдэг. Ингээд цэргүүд үзсэн, харсанаа ярьжээ. Усанд сайнаар болдог юм бол оросууд бүгд амь гарах байв. Харин бидний хагас нь лав хоцрох байсан биз. Ёстой л бурхан түшсэн байх гэлцжээ. Яг живдгийн даваан дээр хэн нэгэн татаж гаргаад байсан тухай зарим нь ярьжээ. Ингээд эсэн мэнд шахуу гарч, ялалтад хүрсэн монгол цэргүүдийн талаар ийм нэгэн домог бий бөгөөд түүнээс хойш тэрхүү гарамыг “Уурлуулж болохгүй” гэдэг үг ч гарчээ. Сүрэг адуугаа тууж ороод сүйдсэн эрийн тухай яриа бий. Адууныхаа дэл, сүүлнээс зуурч явсан ч эрсэдсэн гэх юм билээ. Харин гурван жилийн өмнө хачирхалтай нэгэн явдал тэр гарам дээр тохиожээ. Хотын самарчид очоод тэр гармаар гарах болж л дээ. Машинаар хүргүүлээд явган гарч цааш оддог тул бүгд гармын гүехэн газраар гаталжээ. Нэгэн аав, хүү хоёр явсан бөгөөд аав нь жаал халамцуу явсан юм байх. Согтуу нөхөр хөл алдаад урсгал даган яваад өгсөн байна. Хүү нь ч араас нь ухасхийжээ. Хоёулаа барилцаж авсан ч далдын хүчин нөлөөлөв үү гэлтэй юм болжээ. Тэр хоёрын барьцыг тавиулснаар барахгүй залууг голын эрэг дээр гаргаад шидчихжээ. Харин аавыг нь авч одсон байна. Голоос чухам хэн тэгж хүчтэй татсаныг тайлах хүн тэнд ганц ч байгаагүй гэнэ билээ. Аврагчид очиж аавынх нь цогцсыг олсон бөгөөд анх эндсэн газраасаа бүр хориод метр хол урссан байжээ. Залуу их сонин зүйл ярьжээ. “Би аавыг нэг шоволзоод гараад ирэнгүүт гараас нь атгаад авсан.

Аав ч өмнөөс зуурчихсан тул баргийн хүч салгахааргүй байсан даа. Ингээд л аавыгаа авардаг юм байж гэж бодтол хэн нэг хүний хүчирхэг гар бидний гарыг тавиулах шиг болсон юм. Айсандаа болоод ухаанаа тавьчихсан учраас юу болоод байгааг ухах бололцоо байгаагүй. Хамт явсан хүмүүсийн нэг туслах гээд тавиулж байгаа юм болов уу гэж тухайн үед бодож амжсан даа. Яг энэ үед бас нэг хүчирхэг гар далан дээрээс буюу цамцан дээрээс атгаад, угз татаад эрэг дээр хаячихсан санагдсан даа. Тийм л мэдрэмж төрсөн юм. Түүнээс өөр юм үзэгдэж, бодогдоогүй” гэжээ. Шидэгдэж явахдаа аавынхаа далласныг нэгэнтээ харсан гэж бас өгүүлсэн байна. Тун саяхан болсон явдал шүү дээ. Аав халамцуу байснаас тэгэв үү, өтлөөд тэнхээгүй болсон уу, мэдэхгүй юм. Уг нь гайгүй сэлчихдэг, муугүй загасчин шүү дээ. Даанч энэ жил усанд суусан учраас лусын амьтан хөөхгүй гээд загасны хэрэгслээ авч гарах гэснээ больчихсон юм. Засал маслаа хийлгэсэн эсэхийг мэдэхгүй. Аавтай яаж ч болшгүй нэг зүйл тохиолоо доо хэмээн дурсч байжээ. Энэ мэт зүйл энэ хавьд тун элбэг тохиолддог гэх юм билээ. Тэр жил Мөнгөнморьтын нэг цагдаа басч байгаад өнгөрснийг ч ярьжээ. Ёстой үйл нь татсан амьтан байсан бололтой юм. Самарчдын самрыг шалгах нэрээр хурааж байж л дээ. Ховдог, шунахай нэгэн байсан юм байх. Голын эргээр нэг шахуу самар хураачихаад ханалгүй маргааш ирж магадгүй гэх самарчдыг тосонгоо тэнд амарч сууж байжээ. Ингээд гармын түүхийн талаар яриа гармагц баахан сонсч байгаад “Та бүхэн худлаа ярьж байна. Тийм юм байх ёсгүй. Би хөндлөн гулд хэд сэлээд үзүүлье л дээ” гэх зэргээр бөөн шуугиан тариад сэлж гарчээ.

Уг нь ч мундаг сэлдэг нөхөр бололтой. Гарч ирж ганц 100 грамм татчихаад л ганц сайхан тамхилъя гээд янжуур зуугаад л араараа сэлээд байжээ. Тэгж байгаад гэнэт шоволзож эхэлсэн байна. Нэрэлхүү хүн байсан уу, хэл ам нь татчихсан юм болов уу, ямар ч дуу чимээгүй далд орж, ил гараад сарвалзаад байсныг харсан хүмүүс нь ярьжээ. Харин тэр хавьд усчин хүн байгаагүй юм билээ. Эсвэл тэдний дургүй хүрсэн үү, туслаж барихаар ухасхийсэн хүн гараагүй гэнэ. Тэгж, тэгж хэд сарваганаад үүрд далд орохгүй юү. Арваад минут хүлээгээд гарч ирэхгүй болохоор нь төв рүү мэдэгдэж бөөн юм болжээ. Аврагчид цогцсыг нь хайж, цагдаагийнхан хамт байгсдыг нь шалгаж, шалгааж гарчээ. Адгийн зарга арван хоног гэдэг болохоор тэндхийн хамаг самарчдыг ч цуглуулан байцаасан байна. Хамгийн гол нь санаатай хэрэг эсэхийг тодруулахаар оролдсон байх л даа. Тэгэх ч үндэс бас бий. Бүгд архи уусан байдаг. Цагдаа их хэмжээний самар хураасан нь ч тогтоогдож, самраа хураалгасандаа хорссон нөхдүүд санаатай хийхээр зориуд зохион байгуулсан байна гэх зэргээр олон талаас нь харалгүй хаачих билээ.

Ихэнх нь явуулын улс байсан агаад бүгд болсон явдлыг ам нэгтэй ярьснаар ийнхүү хүн амьтан хилсдэж барилгүй нэг юм өнгөрсөн бололтой. Олон хүний ядарч түүсэн самрыг хайр найргүй хураасан болохоор тэдний хараал хүрсэн байж ч мэдэх юм. Гэхдээ бөө, удганууд шиг хүчтэй, зориудын хараал хийхгүй ч гэлээ амандаа хэлсэн “Сайнаа үзэхгүй чи” гэх үгс нийлсээр хар энергийн хүчтэй цөм хуримтлуулж болох шүү дээ. Түүний хураасан 200 гаруй шуудай самрыг сумын цагдаа нар эздэд нь буцаан олгож буян үйлдсэнийг ч өгүүлсэн юм. Ер нь иймэрхүү түүхтэй, элдэв зүйл тохиодог, Монголдоо л “Бермудын гурвалжин” болсон газар Монголын бүх аймаг, сумын нутаг дэвсгэрт тохиодог билээ. Ялангуяа гол мөрөн, нуур цөөрөм илүү аюул тээдэг юм. Бусдаар бол ганц нэг удган мод, хадыг аюултай гэх. Сүргээсээ тасарсан ганц амьтныг ч монголчууд оролддоггүй заншилтай. Хужирт явсан гэх ганц цагаан тарвагыг хүн байтугай чоно нохой, бүргэд тас барьдаггүйг ч санахад илүүдэхгүй. Харин өнөөгийн зарим залуус тэр талын мэдлэг тун нимгэн юм шиг санагддаг даа. Заавал буг, чөтгөр гэлтгүй байгаль өөрөө ямар нэгэн эзэнтэйг залуу үеийнхэн бодолцоход гэмгүй хэмээн энэхүү домог, болсон явдал холилдсон түүхийг өгүүлэв.

У.САР

Британийн зорчигч тээврийн Airbus 320 онгоц Маклсфилд хотын дээгүүр нисч явахдаа тэнгэр хүн нисч явааг харлаа хэмээн нисгэгчид нь диспетчерийн албандаа мэдээлжээ. 

Энэ сарын 13-ны үдээс хойш энэ онгоц Манчестьер хотын нисэх буудалд буухаар өндрөө хасаад нэг км-ийн өндөрт явж байхад нь тэднээс ердөө 100 метрийн зайд хүн нисч явахыг харсан байна. Нисгэгчид эхлээд хэн нэгэн нь парадланаар нисч яваа юм байх гэж бодсон ч түүний дээр ямар ч параплан, шүхэр байхгүйг олж харжээ.
Газрын албаныхны тайланд бичсэнээр бол радарт юу ч харагдаагүй, онгоцны ойролцоо ямар ч биет байгаагүй гэж байгаа ч нисгэгчид болохор бүгдээрээ харсан гэж байна.
Их Британийн UK Airprox Board алба нисэх онгоцонд аюул учруулж мэдэх ямар нэгэн биет тэнгэрт байсан эсэхийг судалж шалгаад ямар нэгэн зүйл, нэг ч шүхэрчин, парапланч байгаагүй хэмээн мэдэгдсэн байна.
Үүнтэй зэрэгцээд британийн дельтапланчдын холбоо ч бас тухайн дөөр агаар муу байснаас хаана ч ямар нэгэн нислэг үйлдээгүй гэжээ.
Гэхдээ л нисгэгчид яахын аргагүй нисэх ямар ч аппарат хэрэгсэлгүй хүн тэнгэрт нисч явсныг бүгд харсан гэж баталсаар байгаа гэнэ.
Эх сурвалж: www.assa.mn

Японы баруун хойд хэсгийн Садо арлын эрэг дээр голоороо хуваагдаж сүйрсэн завь Бямба гаригт /2019.12.28/ давалгаанд түрэгдэн хүрч иржээ. Солонгос бичигтэй завин дотроос таван хүний цогцос, хоёр хүний тасарсан толгой олдсон байна. Японы эрэг дээр гарч ирсэн “сүнстэй завь”-ийг Хойд Солонгосынх гэж урьдчилсан байдлаар таамаглаж байна.
Түүнчлэн Японы эх сурвалжуудын мэдээлж буйгаар завинаас олдсон цогцсууд удаан хугацаанд далайд явсныг олж тогтоожээ. Завин дээр цогцосноос өөр ямар нэгэн бараа таваар байгаагүй аж.
Японы эрэг дээр энэ мэт “сүнстэй завь” хааяа гарч ирдэг ба ихэвчлэн Хойд Солонгосын дүрвэгчдийнх байдаг аж. Өмнө нь 2017 онд загасчлалын багийнхан завиар тэнгист хөвж явсан хүмүүсийг олж, Хойд Солонгос руу нутаг буцаажээ.
Эх сурвалж: ВВС