Дайр борын домог

Наадамд уралдах мянга шахам хурдан морьдын дунд хур дэлтэй бор азарга байгааг морьдыг зүсэлж шүдлэж явсан даамлууд үзээд ноёндоо айлтгаж гэнэ.
Ноён бор азаргын эзэнг дуудуулав. Хамба өвгөн азаргаа хөтөлж, мориныхоо хүүдээ дагуулан ноёнд бараалхвал ноён “За хө, энэ наадамд агт морь уралдуулахаас азарга уралдуулахгүй, наад азаргаа аваад зайл” гэжээ. Хамба өвгөний дургүй хүрч, ноёныхоо улаан нүүрэн дээр алд хүрэхгүй цулбууртай суран хазаараар азаргаа баглаж унаган, бүсэнд байсан хутгаараа хөнгөлөөд уралдуулахаар явуулжээ.
Хамба өвгөний хөнгөлж уралдуулсан ганц бор азарга нь мянган агтны манлайд түрүүлэн ирж, хошуу ноёны асрын өмнө цолоо дуудуулаад үхсэн гэдэг. Хамба өвгөн мориндоо харамсахын ихээр харамсаж, өрөвдөхдөө сайн морины тухай “зээтэй” уртын дуу шуранхайлан дуулж, нулимс унаган суужээ.
Хошуу ноён сайхан дууны шуранхайд уярч Хамба өвгөнийг асартаа уриахад нь тэрээр олон дуу дуулж өгөөд, хайрт бор азарганыхаа толгойг авч үүрээд буцахдаа Жаргалант уулын оройд залжээ. Тэр цагаас Тамирын бэлчирийн өндөр уулыг “Дайр бор” гэж нэрлэх болжээ. Дайр бор уул адууны тоо, хурдан морьдоороо алдартай Архангай аймгийн Батцэнгэл сумын төвийн дэргэд байдаг