Author: admin_shaman

Энэ удаа монгол улсын хилийн 999 багана дээр очиж хүндэтгэл үзүүлэх боломж олдсон билээ. Хилийн харуулын дайчидтай уулзаж, эх орны өглөөний гарыг хил дээр угтах боломж таарлаа. Халх голын застав дээр хонох үедээ сэтгэлд буусан үгээр “эх орны цэрэг” дууг зохиож, урлагын гавьяат зүтгэлтэн эрдэнэбат аяыг нь зохиож билээ.
ТАЛЫН АГУЙ,
Нэгэнт сүхбаатар аймагт ирсэн болохоор байгалийн болон түүхийн замаар аялсан билээ. Аялалаа шууд Сүхбаатар аймгийн Дарьганга сумын нутагт Шилийн богд уулаас баруун хойш 14 километрт орших талын агуйнаас эхлэв. Угийн байгалийн тогтолцоогоор байсан агуй, эргэн тойрон хашаа, зам, шат, дотор талдаа нуралтаас хамгаалсан багана зэргээр ихээхэн өөрчлөлт орсон байв. Бид агуйн дэргэд дурсгалын зураг авахуулсан билээ. тэгшхэн талын уудам хөндийд тогтсон гурван тусдаа тасалгаатай агуй оршино. Орох амны дэргэд овоо босгосон байдаг. Талын агуй нь Монгол оронд одоогоор мэдэгдээд байгаа агуйнуудаас хамгийн том төдийгүй хамгийн үзэсгэлэнтэй нь байжээ. Агуйн амаар босоо хүн багтахгүй учир бөхийж орно.
Дөнгөж ормогц бараг эгц доошилдог. Агуйн нийт урт нь 240 метр, нийт багтаамж нь 10 мянган шоо метрээс илүү ажээ. Агуйд ормогц маш сэрүү татан сэнгэнэдэг. Дараагийн тасалгаа нь хүрмэн чулуун асга бүхий байдаг бол гурав дахь хонгил нь мөсөөр хучигдсан байдаг байна. Өвөлдөө 40 градус хүйтэн, мал хүртэл тогтож бэлчдэггүй энэ газарт анчин гөрөөчид их ирдэг байсан учраас Талын агуйг “Гөрөөчдийн агуй” ч гэж нэрлэдэг байж. Зун дэлгэр цагт анчид агнасан зээр, гөрөөс, тарвага, зурмаа Талын агуйд хийж орхиод хэдэн хоногоор явсан ч авласан ав нь хөлдөж найдвартай хадгалагддаг байжээ. Талын агуй газар доогуурхи жимээрээ 70 километр үргэлжилж Дарьгангын Зүүн нартын агуйтай холбогддог юм байна. Гэвч Талыг агуйн тасалгаанууд одоо газрын нуралтын улмаас шороонд дарагдсан байгаа бөгөөд агуйн дээгүүр уул уурхайн хүнд даацын машинууд явснаас шалтгаалсан хэмээн үздэг. Агуйг хамгаалах, мөн иргэдэд үйлчлэх зорилгоор хааш хааш нь 250 метр хашаа барьж машины замыг хааж жуулчны бааз барьсан байна.

ШИЛИЙН БОГД ХАЙРХАН.
Сүхбаатар аймгийн Дарьганга сумаас зүүн урагш 60 км-т д.т.д 1778 м-т оршдог ба энэ өндөрлөг тэгш газарт 200 орчим унтарсан галт уул байдгийн хамгийн өндөр нь Шилийн богд уул юм. Богд гэдэг үг бол монголд Будда дэлгэрсэн үеээс нэрлэгдэх болсон нэр. Хэдэн жилийн өмнө энэхүү хайрханд залбирах үед савдаг нь машин тэрэгтэйгээ оройд дээр нь гардаг талаар өгүүлж, ихээхэн догширсон байсан. Харин эргэн тойрон машин гаргахааргүй болгон тохижуулсан байна лээ. Манай бүсгүйчүүд машиндаа үлдэж эрчүүд нь шилийн богдын оройд гарчзалбирч, өргөл өргөсөн юм. Шилийн Богд уулан дээрээс Зотол хан, Дөш зэрэг эртний сөнөсөн галт уулыг харж болно. Орой дээрээ ширүүн салхитай, хүйтэн байв.
МОНГОЛЫН ХҮН ЧУЛУУ БА ТООРОЙ БАНДЫН ХӨШӨӨ
Мөн энэ нутагт 60 орчим хүн чулуу бий. Ламтын заставын дэргэдэх хүн чулуунаас бидний энэ өдрийн аялал эхэлж, алтан одооны дэргэдэх хүн чулуун хөшөөгөөр аялал өндөрлөсөн билээ. Хамгийн орчин үеийн хүн чулуун хөшөө бол алдарт тоорой бандын хөшөө байлаа. Тэрхүү хөшөөг өвөрмөц төрхөөр, байрлалыг нь зөв сонгож хийсэн бөгөөд олны очих дуртай газар болжээ.
Хүн чулуу нь эртний хүмүүсийн сүсэг бишрэл, нийгмийн харилцаа, угсаатны онцлог, зан заншил зэрэг олон асуудлыг тодруулж сэргээн судлах шинжлэх ухааны нэн үнэтэй сурвалж болдог ажээ. Их монголын үед холбогдох эдгээр хүн чулуунуудыг хамгийн ихээр агуулдаг газар бол Сүхбаатар аймгийн нутаг бөгөөд “Дарьгангын хүн чулуу” хэмээн алдаршчээ.
ГАНГА НУУР
Сүхбаатар аймгийн Дарьганга сумын төвөөс 12 километрт орших салхины нүүдлээс үүссэн хурмал элсэнд хаагдаж тогтсон нэгэн нуур байх бөгөөд түүнийг Ганга нуур гэдэг. Ганга нуурыг усыг 21 булаг тэтгэн тэжээдэг бөгөөд тэдний гол амин судас нь Дагшин оргихын булаг билээ. Энэхүү оргихын булаг дээр монгол бөөгийн их удган б.бадамсүрэн хуур, манжигаал залбирал үйлдсэн нь их содон байлаа.Ганга нуур нь 4 ам километр талбайтай нуур бөгөөд Ганга гэдэг нь үүрд ширгэшгүй ундран оргилдог мөнх гэсэн утгатай үг ажээ. Жил бүрийн намар хун шувууд олон зуугаараа нисэн ирж ганганан чуулдаг учраас Ганга нуурын 1000 хунгийн чуулган гэж алдаршсан юм. Жил бүрийн намар Сүхбаатар аймагт орших Ганга нуурын хөвөөнөө буцах хунгийн сүрэг чуулдаг. Монголын нутаг дэвсгэр дээгүүр шувууны гурван их зам гардаг юм байна. Үүний нэг нь Сүхбаатар аймгийн өмнүүр байдаг олон нуур цөөрмүүд юм. Биднийг очиход алсыг зорих хунгын чуулга бүрэлдэж олон өнгийн дуугаар гангналдан чуулж байлаа.
АЛТАН ОВОО
Алтан овооны дэргэд дарьганга сум байдаг. Дарьганга суманд 200 гаруй сөнөсөн галт уул, Онгон, Дарьганга суманд 127-248 хавтгай дөрвөлжин километр талбай эзлэх Онгон, Молцогийн их элс, Эрдэнэцагаан сумын нутагт улсын дархан цаазат Лхачинвандад уул, Дарьганга, Наран сумын нутагт Баяндулаан, Талын агуй, Лог, Будар, Зараа, Дэлгэрхаан, Харгилтай зэрэг үлэмж талбай бүхий чулуун тогтоцтой нуруу хөндий олон байдгийн дээр чулуужсан яс зэрэг амьтан ургамлын үлдэгдэл бүхий Байшинт, Ходоодын говь, Хорголжингийн тал гэх мэт байгаль түүхийн дурсгалт газрууд бий. Ховор нандин өвс ургамал бүхий байгалийн гоёмсог баян бүрдээс гадна цагаан зээр давхилдсан их талын орон билээ.
Монгол эрсийн цог хийморийн бэлгэдэл болсон Алтан-Овоо буюу Дарь-Овоо нь Сүхбаатар аймгийн нутагт Молцог элсний хойд захад Дарьганга сумын төвийн дэргэд оршдог. Далайн түвшинээс дээш 1354 метрийн өндөрт өргөгдсөн энэхүү уул нь унтарсан галт уул ба аймгийн төвөөс 180 км зайтай. Бид алсаас алтан овоондоо залбирал хийгээд уаруун урт хотын зүг хөдөлсөн билээ.
энэ сайхан нутагт хоёр дархан удгантай хамт ирээд залбирч байсан тэр мөчөө эргэн дурсаж сууна. Сайхан байжээ. Харин одоо бид имонгол бөөгийн их зайран п.батжаргал, монгол бөөгийн их удган б.бадамсүрэн, монгол бөөгийн тэргүүн зайран п.нарангэрэл, удган болортунгалаг нартай хамт ирлээ. Түүх улам баяжин тэлж байна. Бид улам олуулаа болж байна.

Зохиолч, сэтгүүлч Герман Садулаев vz.ru цахим хуудаст “Бид Монголыг алдаж болохгүй” хэмээх гарчигтай нийтлэл тавьжээ. Нийтлэлийг товчлон хүргэж байна.
“Европ уламжлалтай холбоотойгоор бид улс орныхоо баруун хил хязгаарт хэтэрхий их анхаарал тавьж, дорно зүгт бараг анхаардаггүй. Гэтэл үнэндээ яг одоо нөхцөл байдал өөрчлөгдөж, Украин, Беларус гэхээсээ Казахстан, Киргиз, Монголын нөхцөл байдал илүү чухал болоод байна. Бид одоохондоо үүнийг сайн ойлгохгүй байх шиг. Гэхдээ жилээс жилд өөр болно. Амьдрал өөрөө харуулна.
Орос, Византийн сүлдэнд байдаг хоёр толгойтой бүргэдийг нэг толгой нь аруун тийш, нөгөө нь зүүн тийш хардаг гэж ярьдаг. Зүүн тийшээ харсан толгойг нь муу хооллодог учраас сул дорой. Баруун тийш харсан нь цатгалан, том ч эрүүл биш. Тэнцвэр дутагдаж байна.
ОХУ геополитикийн бодлогодоо баруунаас зүүн тийш шилжүүллээ гэж мэдэгдээд удаж буй. Гэсэн ч одоо ч гэсэн хүн бүр Беларусь, Украины тухай л ярьж, Монголын талаар нэг ч үг дурсахгүй байна.
Тэгэхээр, одоо Монголыг саная. Яагаад санах болов гэдэг шалтгаан нь өөрөө түгшүүртэй. Монголчууд кирилл бичгээс татгалзаж, бүх нийтээрээ уйгаржин монгол бичигт шилжихээр бэлтгэж байна. Монголчууд бүр 1941 оноос кирилл бичиг хэрэглэж байсан гэдгийг одоо ч оросуудын ихэнх нь мэдэхгүй болов уу. Гэхдээ л тийм байсан билээ. 2003 он хүртэл орос хэлийг ЕБС-ын хөтөлбөрт заавал оруулдаг байсан. Дараа нь англи хэл үзэх болсон юм. Харин одоо Казахстаны араас крилл бичгийг халах гэж байна.
Энэ өөрчлөлт ямар уршиг тарихыг хэлэх нь илүүц.
Монгол Улс, монголчууд бол 100 гаруй жилийн турш ЗХУ, ОХУ итгэлтэй холбоотон байсан юм. Ингэх нь монголчуудад ашигтай байлаа. ОХУ-тай тогтоосон бат холбоо нь БНХАУ-ын нөлөөг саармагжуулах ач холбогдолтой байлаа. ОХУ хэзээ ч Монголыг нэгтгэхийг хүсэж байгаагүй бөгөөд тусгаар тогтнолыг нь өгч, БНХАУ-аас тусгаарлах жийрэг улсын үүрэг гүйцэтгүүлэх сонирхолтой байв. Харин хятад бол өөр. Нэгийг ч үлдээлгүй өөртөө нэгтгэхийг хүсэж байсан. Хүсээд зогсолгүй Монголыг цэрэглэн эзэлж байсан бөгөөд Оросын туслалцаатай 1924 онд тусгаар тогтнолоо зарласан юм. 1949 он хүртэл Монголыг ЗХУ-аас өөр нэг ч улс хүлээн зөвшөөрөөгүй байсан.
Дэлхийн хоёрдугаар дайнд ялахад монголчууд бидэнд маш их тусалсан. Тэсвэр хатуужил сайтай монгол морьдоо нийлүүлж, цэргүүдийг алдартай нэхий дээлээрээ ханган, бараа материал, сайн дурынхны тусламжийг илгээж байв.
Монгол Улсын газар нутаг дээр одоо гурван сая монгол хүн амьдарч байгаа бол БНХАУ-ын газар нутаг гэж тооцогдож буй Өвөрмонголд үүнээс хоёр дахин ололн монголчууд бий. Харамсалтай нь өвөрмонголчууд одоо монгол үндэстний онцлог шинжээ алдаж, хятаджиж байна. ОХУ-тай тогтоосон холбоогоо алдах юм бол одоохондоо тусгаар байгаа ар монголчуудыг ч ийм хувь заяа тосч байгаа нь гарцаагүй.
Харин харамсалтай нь ОХУ 1992 оноо хойш Монгол дахь нөлөөгөө улам бүр алдсаар. Гэсэн ч бид энэ асуудлыг нэг их тоохгүй, Украинд илүү анхаарсаар байна.
Сүүлийн жилүүдэд оросууд Монгол Улс руу жуулчлах нь их болсон. Тал нутгийн энэ улс оросуудын сэтгэлийг татаж, тэд дахин, дахин явахыг хүсч байгаа нь илт байна. Монгол Улс нь Оросын соёлоос авсан зүйл олонтойн дээр ахимаг насныхан нь оросоор ярьдаг бөгөөд орчуулагчгүй харилцах бүрэн боломжтой байдаг. Тэд улс орных нь тусгаар тогтнол, иргэдийн амьдрал ахуйг сайжруулахад оросуудын үзүүлсэн туслалцааг мартаагүй, үнэлж цэгнэдэг хүн олон байна. Чингис хааны улс, Алтан ордны улс гээд түүхийн хувьд ойр дот байх сэжүүр ч бий.
Бид Монголыг алдаж болохгүй. Тойрог замаасаа өөрсдөө түлхэж гаргаж бүр ч болохгүй. Үүний тулд худалдаа эдийн засгийн харилцаагаа улам нэмэгдүүлэх, нягтруулах шаардлагатай байна. Мөн орос хэл соёлыг сурталчлах нь бүр ч илүү ач холбогдолтой. Оросын хэвлэлүүдийг олноор хэвлэж, кино соёлыг түгээн, хүүхэд залуусыг их, дээд боловсролын байгууллагадаа илүү өргөн хүрээтэй урьж сургах, илүү стипенд өгөх, соёлын атташег олон болгох гээд “зөөлөн хүч” гэж нэрлэгддэг тэр бүх л ажлыг илүү сайн хийх шаардлагатай байна. хамтын ажиллагааны газрын шинэ дарга /Россотрудниччество/ Евгений Примаковын удирдлага дор Дорно зүг рүү хандсан олон ажил хийгдэнэ гэдэгт итгэж байна.
Геополитикийн өрсөлдөгчид маань манай соёлын нөлөөг хамгийн ойрын хөршүүд холбоотнуудаас маань ч арчиж байна шүү дээ. Гэхдээ бид одоохондоо сансарт нисчихээгүй, байрандаа байна. Биднийг хаа нэг тийшээ алга болчихсон гэж бодож багаа бол тэр чинь эндүүрэл. Бид заавал буцаж ирэх болно” гэжээ.

Х.Батсайхан

Г.Садулаев

Дэлхийн хөгжлийн төв Хойд Америкаас одоо Ази тив, Зүүн хойд Азид шилжиж байна. Азтай Монгол улс Азийн энэ бүсэд хамаарна. Хөгжлийн төв нь БНХАУ тэгээд Япон, хоёр Солонгос, Оросын Алс Дорнод, Монгол гээд… Энд эдийн засгийн хөгжил, харилцааны сайхан ирээдүй байна.

Зам тээвэр гэхэд л дэлхийн аль ч том далай нээлттэй. Номхон дөлгөөн далай, Атлантын далай, Энэтхэгийн далай…цэнхэр зам зурайж байна. Хуурай зам Өрнөд Европоос галт тэрэг, автомашин хөндлөн гулд давхиж болно. Хөгжлийн туршлага БНХАУ, Япон, БНСУ, ОХУ-ын Алс Дорнодын хязгаар. Зүүн хойд Азийн бүс нутгийн байгалийн бялагт дэлхий даяараа шунаж байна. Манай гарагийн ирээдүй, олон улсын харилцааны төлөвт Монголчууд бид гарч байгаа, гарах бололцоог л овжин ашиглах чухал нь хэнд ч ойлгомжтой. БНХАУ, ОХУ одоо найзууд л байна. Энэ хоёр том гүрэн сайдах, муудах нь амархан. Үүрд тэврэлдсэн найзууд байхгүй байх аа. Энэ өдрүүдэд ч Хятад-Оросын харилцаанд эгзэгтэй зүйл яригдаж л байна.

Орос, Хятад гүрнүүд Ази, Зүүн хойд Ази дахь нөлөөгөө булаацалдах төлөв бий. Энэ хоёр томын дээд, доод түвшний яриа хэлэлцээ, ил далд бодлого үйл ажиллагаанд Монгол хавчуулаастай байгаа нь үнэн, ойлгомжтой. Харин бид түүний аясыг судлаж мэдэх, ухаалаг, тэгэхдээ хүлээцтэй бодлого, үйл ажиллагаа өрнүүлэх нь чухлаас чухал.

БНХАУ, түүний тэргүүн зэргийн удирдагч Си Жиньпиний бодлого, үйл ажиллагаа бүхэлдээ дэлхий дахин руу хандах болсон. “Нэг бүс, Нэг зам”, “Хүн төрөлхтний хувь заяаны хамтын цогц” хэмээн томьёолоод, урагш ахиж байна. Хятад бол асар том зах зээл, худалдан авах чадвар машид өндөр. Түүнийг Монголын төр засагч, түмэн олон ч чадварлаг ашиглах, хамтрах хэрэгтэй юм. Хуучин сэтгэлгээгээр хандах, хардаж сэрдэх биш, шинэлэг байдлаар, ирээдүйн байдал, судалгааны үндсэн дээр ажиллах нь чухал. БНХАУ дэлхий рүү өөрийн нээлттэй, асар багтаамжтай хаалгаа дэлгээд байна. Харин энэ коронавирус маш том саад тотгор болж байна.
Ер нь энэ өвчин нөгөө даяаршил гэдгийг бараг дампууруулав. Одоо БНХАУ худалдаагаараа, эдийн засгийн хөгжлийн хурдацаар дэлхийд нэгдүгээрт, эдийн засгийн потенциалаар хоёдугаарт орчихоод байна. Тэгэхээр дэлхийн хоёр дахь топ эдийн засаг гэсэн үг. Зөвхөн эдийн засаг худалдаагаар ч биш дэлхийн шинэ дэг журам бий болгоход анхаарах боллоо. Эдгээр нь сүүлийн үеийн олон улс харилцааны үйл явцад илэрсээр. Энэ удаагийн цар тахал их төвөг учрууллаа, хойшид тэр хэрхэх нь тодорхойгүй.

БНХАУ, ОХУ хоёр стратегийн түншлэлийн зиндааны харилцаатай. Энэ бол аюулгүй байдлын хамтын ажиллагаа гэсэн ойлголт юм. Аюулгүй байдлын хамтын ажиллагаа гэдэг нь цэрэг, зэвсгийн тал руу хэлтийдэг талтай. Хятад улс гадаад улс оруудыг их судалдаг. Түүндээ түшиглэсэн бодлого эрхлэхийг чармайдаг. Монгол Улсын байдал, төр засгийн бодлого үйл ажиллагаа, хүмүүсийн санаа бодолд нухацтай судалгаа хийж л байгаа.

ОХУ цэрэг зэвсгийн талаар огцом хүчирхэгжиж байна. Түүний далим, анхаарал нь Украин, Беларус юм. Одоо эдгээр улсын хил орчим, цэрэг зэвсэг сэтгэл түгшээж байна гэж ойр хавийнхан нь ярьцгааж, сэтгүүлчид тэр зүг дурангаа чиглүүлж байна. Үнэн хэрэгтээ НАТО алгуурхан ч гэлээ, янз бүрийн далим ашиглан ОХУ-ыг бүсэлсээр байгаа. ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.Путин угаасаа хүчний байгууллагын хүн. Дайсан найз хоёроо маш сайн ялгадаг. Владимир Путин гэдэг энэ эр ОХУ гэдэг том гүрний нэгэн ёсны “хаан” маягтай. Өнөө үе түүнд олон шалгуур тавьж байна. Тухайлбал, Украин, Беларус, өрнөдийн хориг, коронавирус. Тэр шийдвэртэй, эрс шийдэмгий бодлого боловсруулж магадгүй. В.Путин дэлхийн том орны удирдагч дотроос хурдан сэтгэдгээрээ онцлогтой. Монголчууд хоёр их хөршөөсөө БНХАУ ОХУ-аас санаа авах, суралцах шийдэл алхам тутамд л гардаг. Өнөөдөр сайн харцгаах, ухаалаг, ул суурьтай бодлого Монгол Улсын аль ч шатанд аргагүй хэрэгтэй байна.

Тоймч Б.Дашзэвэг

Суварга хайрхан уул нь Архангай аймгийн Цэнхэр сумын нутагт орших бөгөөд хангайн уулархаг мужийн савд багтах байгалийн өвөрмөц тогтоцтой үзэсгэлэнт сүрлэг уул юм. Хангай нутгийнхан эртнээс нааш сүсэглэн шүтэж ирэхдээ Их цагаан уул гэж нэрлэсээр иржээ. Далайн төвшнөөс дээш 3117 метр өргөгдсөн бөгөөд Ерөнхийлөгч Н.Энхбаярын 183 тоот зарлигаар 2007 оны 7-р сарын 26-нд төрийн тахилгатай уул болгожээ.

Энэ уулыг галт уулын гаралтай гэж үздэг. Энэ хайрхан нь Завхан аймагт байдаг Отгонтэнгэр хайрхантай өөд өөдөөсөө харсан байдаг. Хайрханы суга бэлээр өвс ногоо сайхан ургадгаас гадна алт мөнгө зэрэг эрдэс баялгийн нөөцтэй. Мөн Тамир, Цэнхэр, Орхон голууд эх аван урсдаг усны ундарга болсон газар учраас хайрлан хамгаалахын тулд Төрийн тахилгат хайрхан болгожээ.
Хэрвээ байгалийн зүй тогтоц алдагдвал баруун зүгийн аймгуудын усны санд нөлөөлнө хэмээн үздэг. Уулын ноён оргилоос доош энгэр талд тунгалаг устай нуур бий. Энэ нууранд сүсэгтэн олон сүүгээ өргөж, алт мөнгө шидэн ирээдүйн амьдралаа даатгадаг байна. Нууранд хүрэхийн тулд зөвхөн мориор 8 километрийн бартаатай зам туулдаг байна. Нууранд нь хүрэх амаргүй боловч зорьж очсон хүний хэрэг зориг бүтдэг хэмээх домог бий.
Суварга хайрхан уул нь Отгонтэнгэр уул шиг мөнх цастай байдаг байжээ. Сүүлийн жилүүдэд цас мөс нь байхгүй болсон нь байгалийн зүй тогтоц алдагдаж байгаатай холбоотой хэмээн тайлбарлаж байна.

Энэ нутагт байгаа цагт үхэх юм байна. Тийм учраас та охиноо долоон хоногийн дотор энэ нутгаас холдуул. Хааш нь ч хамаагүй тэнүүл” гэхэд эцэг охин хоёр хоёул татгалзаж, танихгүй мэдэхгүй нутаг руу эцгээ хаяад явахгүй гэсэн хатуу бодолтой охин ухаан алдаж унажээ.
Энэ үеэр Цэвээн удган эцэгт нь “Охин чинь нутгаасаа хол явбал амьд явахаар юм байна. Хэрэв нутагтаа байсаар байя гэвэл долоо хоног өнгөрүүлээд үүнээс илүү нулимс асгаруулах нь дээ” хэмээн ятгаснаар эцэг нь охиноо явуулахаар шийдэв. Гэтэл хэдхэн хоромын дараа Сампил охин сэргэхдээ явахгүй хэмээн хүчлэн тэмцэж байсан нь огт үгүй болж харин ч болохноо түргэн явья гэсэн бодолтой болсон байв. Үүний учир нь түүний дотуур хувцасны зүүн суганы дотор талд оёж шидсэн жижигхэн ууттай юманд байжээ.
Цэвээн удган Сампилыг ухаангүй хэвтэж байхад “Мэргэн Дэрсэгийн юм” гэдэг бүсгүй онгод шившиж амилуулаад, бүсгүй хүн учир Сампилын зүүн суганы дотор талд бэхлэхдээ ховсын үг хэлсэн нь түүний сэтгэлийг бүрэн өөрчилжээ. Тийм ч учраас тэрээр 1962 онд эцгээ өөд болсоноос хойш төрсөн нутагтаа очоогүйгээр үл барам очих ч дургүй болсон гэнэ. Цэвээн удган Сампилд “Энэ оёж шидсэн юмыг чи хаана л хүрнэ, тэр нутагтаа очоод задлаарай, наана нь хэрэггүй шүү” гэжээ. Энэ ёсоор Улаанбаатарт ирсэнийхээ дараа задалж үзэхэд улаан, хөх, ногоон, цагаан, хар таван өнгийн даавууны өөдсийг уутанд хийж бэхлэн оёсон байв. Сампил ийнхүү төрж өссөн Хөвсгөл нутгаасаа гараад 1962 онд эцгээ авч дэргэдээ асрахаар төрсөн нутагтаа эргэж очсон боловч 5 хоногийн дараагаас хууч өвчин нь хөдөлж буцаж явахыг шаарджээ. Тэгээд Төв аймгийн Батсүмбэр нутагт ирсэнээс хойш сэтгэцийн ужиг өвчин нь ямар ч эмчилгээгүй бүрэн эдгэсэн гэдэг

Цэнхэр дээл, цэнхэр малгай, цэнхэр хадаг, цэнхэр бүс, цахилгаангүй түрийтэй гутал /бойтог/, 7, 9, 13 салаа манжиг зэхээд нүдээ эхний удаа хадгаар ороогоод явган бөөлөөг хийнэ. Эхний удаа угтуулга зэхэж хуурын эзэндээ ундаалга бэлтгэнэ. 4 зүгийн лусыг аргадаж жижиг тагшиндаа сүү, хар цай /эсвэл архи/, сүүтэй цай, булгийн ус хийнэ. Мөн дунд зэргийн тагшинд идээ бэлтгээд тэгээд хуурдана даа. Хэрэв онгод гулсаад орж ирэх гээд байвал ундаалга зэхэх үедээ хуураа хөглөхөөс өмнө 3 удаа ундаалга бүрээс амсалт хийнэ, мөн өргөж өөдөө цацруулах учиртай. Харин эд бүрийн хэллэг үгс тусдаа бас бий.
Яагаад ийм дэгтэй юм бэ гэхээр ДАРХАД угшил өнөө хэр бүрэн бүтнээрээ өвөг дээдсийнхээ ариун нандин бүхнийг хадгалж ирсэн болохоор л тэр шүү дээ. Явган бөөлөх үед онгод зулайгаас чинь аваад аажуудаа бүх л биеийн тэнь цэг бүрээр гулгаж орж ирээд, бүтэн уусах үедээ баруун хөлний эрхий хурууны өндгөнд шигдэнээ кккк. Хаа ч явсан хамтдаа л гэж мэд дээ, тэр үед. Сайхан шүү хөө. Хөх лусын эзэн, Дээд тэнгэрийн Хурмастын хишигт хүндлэл үзүүлдэг учиртай юм.
Хэллэг үгс буюу дуудлага, тамлагаа энд тэндээс копи пээст хийгээд хүртдэггүйн учир бол бас л их учиртай зүйлээ. Ямар юм хэлэх билээ, зүүдээ манаж үл дийлнэ, шүлэг нтр-т авьяасгүй, урлаг үл ойшоон гэх мэтчилэн хүмүүн өөрснийгөө чамлах хэрэггүй ээ ккк. Тэр хэллэг нь аливаа үйл хийх гэж зориод, түүнээ бүтээхийн төлөө нэг л алхам хийж урагш ахих тэр мөчид өөрөө л аандаа уусаад чамд орж ирдэг. Хэн нэгний юмнаас копи хийвэл тэр чиний дуудлага биш шүү дээ. Өөрт уусах тэр дуудлага тамлагад Тань онгодын маань гарвал, үйл, юуны төлөө яах гэж ирсэн нь бүгд л багтана. Бас үйл хийх бүрт өөрчлөгдөнө. Угтах үйлийгээ бас зөгнөн хэлж өгдөг юм шүү. Тийм болохоор тэр амнаас ундарч гарч ирээд байгаа үгс Тэнь чиний явах замын чиглүүлэгч шүү дээ. ОНГОД бол чиглүүлэгч, харин УЛААЧ бол замч биш гэж үү, айн? ккк
Хуурын гайхамшиг юундаа вэ, гэж үү? Хуураар орсон онгод чиний биеийг л эзэмдэнэ үү гэхээс биш чиний тахилын эдэнд барагтай л бол уусаж тэндээ “суурьшихгүй” шүү дээ. Тэдэнд тахилын эд хэрэггүй, харин чамайг зорьж ирсэн л болохоор ЧИ л тэдэнд хэрэгтэй! Хичээх биш зүтгэж, удам бүрийнхээ унтарч байгаа бүхнээ бадамлуулж, тасарч байгаа үндсээ тордох гэж, халцарч байгаа газар шорооныхоо төлөө ТА урагшилж, үйлэндээ гарч дэвж салбагнах учиртай юм шүү хөө. Хуягаа хөдөрч, хэцээ жолоодон лусдыг аргад! Хуураа эгшиглүүлж, хуурандаа уусгаж Онгодоо өөрийн бодолдоо шингээн Увидасаа нээ! Хүмүүн зонд Тэнгэрийн шүтээнийхээ гайхамшигийг бадруул! Хуяггүйгээр, хэцгүйгээр, өмсгөлгүйгээр өөрөөрөө байж, өрөөл бүгдэд тус дэмээ үзүүлэх өнө эртнээс өвлөгдөн ирсэн тэр нэгэн УВИДАС Танд бий юм шүү хөө. Түүнээ л сэрээвэл, хүмүүний итгэл буцаад ууснаа. БӨӨ гэгч чухам үүгээрээ өөр биш гэж үү?….кккк Амжилт хүсье!

Сарьдаг хайрханы цоохор ирвэс улаачхан Tseesuren Byambaa
2016 оны 8-р сарын 31

Баруун Урт хот бол сүүлийн жилүүдэд эрчимтэй хөгжиж өнгө зүсээ өөрчилсөн аймгийн төв билээ. Хил залгаа хятадын хотууд бүрэн шинэчлэн өөрчлөгдсөн. Сүхбаатар аймагт шинэхэн уул уурхайн бүтээн байгуулалт өрнөсөн нь өгөөжөө өгсөн харагдана. Энэ бүхэн бол бусдын туршлагыг авч, хөгжиж чадах боломж байгааг харуулсан хөгжлийн хандлага, бодит бүтээн байгуулалт байлаа.
Миний хувьд аян замд их явдаг болохоор хятадын хилийн дагуу Манжуураас Шинжань хүртэл их замыг туулан зэргэлдээ улсын хөгжил дэвшилтэй танилцсан нь бас л ховор завшаан гэж бодож явдаг.
Баруун Урт хот хөдөлгөөн ихтэй байлаа. Учир нь цэрэг татлага явагдаж, усан басейнд нь улсын аварга шалгаруулах тэмцээн болж байлаа. Түүнтэй холбоотой бүх зочид буудлууд хүнээр дүүрсэн байв.
Сүхбаатар аймгийн Баруун-Урт сум нь 1942 онд байгуулагдсан, 9 багийн нийт 5283 өрхөд 17463 хүн амьдардаг. Баруун-Урт сум нь аймгийн төвийн хот сум тул хүн амын нягтрал ихтэй, бусад сумын хүн амтай харьцуулахад 2,6 –аас 10,1 дахин их хүн амтай.
Сумын хэмжээнд жилд 9 аж ахуйн нэгж байгууллага, 39 иргэн 25.85 га-д төмс, 7.64 га-д хүнсний ногоо тариалж, 330.8 тонн төмс, 78.5 тонн нарийн ногоо хураан авч байна. Сум нь Төвийн болон зүүн бүсийн эрчим хүчний системд холбогдсон. Хоногт 550-600 м3 бохир усыг 243 худаг, 16.8 км урт шугам хоолойгоор дамжуулан зайлуулдаг.
Сумын хэмжээнд инженерийн бүрэн хангамжтай 23 орон сууц байгаа бөгөөд, 2500 өрх нь амины орон сууцтай, 2783 өрх нь гэр сууцанд амьдарч байна. Суманд сүүлийн жилүүдэд шинээр инженерийн бүрэн хангамжтай Дөрвөлж, Одкон, Ногоон хот зэрэг хотхонууд, Цайрт минерал компаний ажилчдын орон сууцнууд баригдаж байна.
Ерөнхий боловсролын 12 жилийн 2 сургуульд хүүхэд суралцаж, албан бус боловсролын дүйцсэн хөтөлбөрөөр бага, суурь, бүрэн дунд боловсрол нөхөн олгох сургалтанд 47 иргэн суралцаж байна. Төрийн өмчийн 8 цэцэрлэгт 1082, гэр цэцэрлэгт 270 хүүхэд хамрагдаж, Мэргэжлийн сургалт, үйлдвэрлэлийн төвд жилд 14 мэргэжлээр 449 сурагч суралцаж байна.
Суманд 155 ортой 1 эмнэлэг, 8 эмийн сан, 3 өрхийн эмнэлэг, хувийн эмнэлэг 3 үйл ажиллагаа явуулж, Нэгдсэн эмнэлэгт 55 их эмч, 131 эмнэлгийн тусгай мэргэжилтэн ажиллаж байна.
Баруун-Урт сумын “Жаахан шарга” театр нь 800 хүний суудалтай. Тус барилгад урлагийн тоглолт, дугуйлан, номын сангийн үйлчилгээ зэрэг соёл урлагийн бүх үйл ажиллагаа явагддаг. 2 спорт зааланд спортын арга хэмжээ зохион байгуулж байна.
Сумын хэмжээнд Эрдэнэмандал, Очирдарь гэсэн 2 сүм хийд буддын шашинийг сүсэгтэн олонд түгээн үйлчилж байна. Тухайн хийдүүдэд нийт 36 лам хуврага, ажиллаж байна.

СҮХБААТАР АЙМГИЙН БӨӨГИЙН ХҮРЭЭЛЭН БАЙГУУЛАВ.
МБНЭ байгуулагдсан анхны жил 2012 онд Сүхбаатар аймагт бөөгийн хүрээлэнгээ байгуулахаар ирсэн юм. Бүрэлдэхүүнд хоёр дархан удган Д.Батчулуун, Д.Энхжаргал нар байсан. Тэр үед Баруун Уртад бөө тун цөөн байсан. Тэд голдуу шинэхэн уг авсан улаач нар байв.
Энэ удаа ажлын хэсэгт Монгол бөөгийн их зайран П.Батжаргал, Монгол бөөгийн их удган Б.Бадамсүрэн, Монгол бөөгийн тэргүүн зайран Б.Нарангэрэл, Болортунгалаг нар орсон байлаа. Баруун Уртад бид хоёр хүнтэй эхлэн уулpана гэж төлөвлөсөн байв. Нэгд хамтран ажиллахаар зорьсон зайран Б.Батмөнх, нөгөө нь бөөгийн үйл ажиллагаагаа сошиалд сурталчилаад байдаг Униа удганыхаар орж, Сүхбаатар аймгийн “Голомт” бөөгийн салбартай танилцахыг хүссэн. Манай бөөгийн хүрээлэнгүүд онгодын өргөөнд төвлөрдөг. Харин “Голомт”-ын салбар тусгайлан байгуулсан байртай байв. Бөөгийн ажлын шинэлэг хэлбэр ямар байдлаар ажил өрнөж байгаа нь сонин байсан. Тиймээс Сүхбаатар аймгийн “Голомт” бөөгийн салбарын туршлагыг сонирхосон хэрэг.
Монгол бөөгийнхөө төлөө зүтгэж яваа бидэнд байгууллага гол асуудал биш. Хамгийн гол нь нэгдсэн үзэл санаа чухал юм. Харамсалтай нь Униа удган хөдөө явчихсан байсан учир уулзаж чадсангүй.
Бид шууд Баруун Урт сумд амьдардаг зайран Д.Батмөнхийнд очив. Бид танилцаж ажил үйлс, зорилгоо таниулж, харилцан үзэл бодлоо солилцсон. Харилцан бие, биеэнээ олсон болохоор бид баяртай байлаа. Харилцан яриа, зорилго, эрх ашиг олон зүйлээр бид нэгдмэл байлаа. Төлөвшсөн, даруухан, ажил хэрэгч, дайчин байдал ярианы өнгөнд тодорно. Сүхбаатар аймгийн бөөгийн хүрээлэн байгуулах ажилд шууд орсон. Зохион байгуулалтын асуудлаа тохиролцов. Аймгийн төвд улаач нартай уулзахаар зар тавьсан. Өмнө оролдож байсан болохоор хүн цугларах нь бага гэдгийг мэдэх тул нэг их санаагаа зовоосонгүй.
Сүхбаатар аймгийн бөөгийн хүрээлэн байгуулах хуралдаан зайран Д.Батмөнхийн гэрт нь болсон. МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан үйл ажиллагааны талаар танилцуулж, манай ажлын хэсгийнхэн асуултад хариулсан. Бид ирэх жил болох арга хэмжээнд бөөгийн хүрээлэнгүүд хэрхэн оролцох талаар санал бодлоо ярилцсан. Уулзалтын төгсгөлд Сүхбаатар аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн удирдагчаар зайран Д.Батмөнхийг, Сүхбаатар аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн дэд удирдагчаар Б.Оюунзулыг сонгож, баталгаажуулсан билээ.
Уулзалт ярилцлагын дараа манай төлөөлөл зайран Д.Батмөнхийн онгодын өргөөнл орж хүндэтгэл үзүүлж, танилцсан билээ. Ийнхүү Сүхбаатар аймгийн бөөгийн хүрээлэн байгуулагдав. Хэрхэн ажиллах нь цаг хугацаа харуулах болно.
Сүхбаатар аймгийн бөөгийн хүрээлэн байгуулах түүхийг эргэн дурсав. Анх МБНЭ-ийн үйл ажиллагаанд Баруун Урт хотын тэнгэр шүтлэгтэн зайран Ц.Тод-Эрдэнэ, маш идэвхтэй оролцож, хурал зөвлөлгөөнд суудаг байсан. Түүнд МБНЭ-ийн удирдлага итгэл өгч, хамтарч ажиллахаар болсон. Бид нэг нэгнийгээ сайн танихгүй, тэнгэрийн үйлээрээ нэгдэгсэд байв. МБНЭ-д гишүүнээр элссэн боловч бөө мөн эсэхээ ч тодруулаагүй нэгэн байсан. МБНЭ-ийн холбоотой цөөнгүй баримт бичиг аваад явсан. МБНЭ-ийн салбарыг Сүхбаатар аймагт байгуулахаар зорьсон тэрээр аажимдаа сураг тасарсан юм. Утасны дугаараа солиод бүр чимээгүй болсон билээ. Сүхбаатар аймагт өөр улаач байсангүй. Ажлын эхлэл бүх л аймагт ижил түвшинд эхэлж байсан болохоор энэ бүхэн жирийн үзэгдэл байлаа. Бүх ажил итгэлцэл дээр суурилж эхэлдэг болохоор ийм зүйл МБНЭ-ийг байгуулахад олон тохиолдсон.

Жигдхэн хурдтай явах хөлөг мөдхөн Багануур хотод хүрч ирэв. Нэг үеээ бодоход бид ч бөөгийн салбаруудтай болжээ. Энэ хотод Хурцжавхлан, түүний шавь Алтанцэцэг багшийн мянгаар тоологдох шавь нар амьдардаг.
Харин МБНЭ-ийн гишүүд замд таарах сумдад жигдхэн тоогоор байршин амьдардаг. Улаачгүй сум бараг байхгүйтэй адил болжээ. Нэгэнт байгууллагын салбартай уулзалт хийх гэж яваа болохоор анх сумдад хэрхэн салбараа байгуулж байсан дурсамж сэтгэлд хөвөрнө.
Хэнтийн Цэнхэрмандал сумын Хар зүрхний Хөх нуурт МБНЭ-ийн анхны нэгдсэн тахилга болсон газар, Эзэн Чингис хааны хаан ширээнд залагдсан нутаг. Энэ л утгаараа Монголын бөө нар анхлан цугларч зан үйлээ хийж нэгдсэн газар билээ. Анх удаа дөрвөн мянган гаруй улаач нар нэг дор хуран цугларч чадсан нь ирээдүйн их үйлст монголчууд, мөнх тэнгэрийн бөө мөргөл үйл ажиллагаа явуулахад бэлэн болсоныг илэрхийлсэн бас уриалан дуудаж, бас их хүч байгааг мэдрүүлсэн үйл явдал байлаа.
Хувь, хувиа бодсон, өөрсдийн нэр хүндээ хэт эрхэмлэсэн бөөгийн цаг үе дуусгавар болгосныг чухамхүү энд л тунхаглан зарласан билээ. Өөрийн гэх зүйлээс илүүтэй монголоо гэсэн сэтгэлийг нэгэн үзүүр болгон бөө нар, шүтлэгтэн, эрдэмтэд, судлаачид түүнийг сонирхох гэсэн гадаадын бөө нар цөөнгүй ирсэн байж билээ.
Харин их хааны өлгий нутагт бөөгийн нэгдсэн байгууллагын салбар анхлан байгуулсан боловч үйл ажиллагаа нь жигдэрч өгөхгүй байгаа билээ. Өмнө нь хоёр удаа байгуулагдаж байсан хэнтийн салбар үр дүнтэй ажиллаж чадалгүй чимээ тасарсан түүхтэй. Одоо л шижигнэсэн залуус эрчимтэй ажиллах болов уу.
Харин энэ удаа Чингис хотод салбараа шинэчлэн өөрчилж, үйл ажиллагаагаа идэвхитэй эхлэхээр ярилцсан байлаа. Бид Хэнтий аймгийн Мөрөн суманд ирээд холбоо барихад залуус маань аль хэдийн хотын хаалган дээр хүлээж байлаа.
Сүү хадагаа өргөн бидний хүндэтгэн угтаж, мэндчилэн соёрхож, танилцан гар барилаа. Одоо цувааны урд тугаа намируулан цуваа хотын зүг хөдөллөө. Биднийг ингэж залуучууд хүндэтгэн угтана билээ. Гэхдээ монголчууд өөр “сэжмээр” сэрсэнийг энэ цуваа илтгэсэн байх аа.
Эртний монголчуудын сүлд болсон шонхор шувуу эхний машинд залагдаж, хоёр дахь машинд байгууллагын туг намирна. Ийм өвөрмөц цуваа товлосон газраа ирж, хуралдааны танхимд анхны уулзалт, ярилцлагаа хийсэн билээ.
Эхлээд МБНЭ-ийн байгуулагдаж байсан түүхийг харуулсан, бас онцлог үйл явдлуудыг өгүүлсэн кино гарч түүний дараа МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан МБНЭ-ийн байгуулагдах болсон түүхэн шалтгаан, байгууллагын зорилго, зохион байгуулалт, үйл явцыг тайлбарлан ярьсан.
Дараа нь Монгол бөөгийн их зайран П.Батжаргал, Монгол бөөгийн их удган Б.Бадамсүрэн нар санал бодлоо илэрхийлж, бөөгийн тодорхой асуудлаар асуултад хариулт өгсөн билээ. Хуралдааны төгсгөлд Хэнтий аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн удирдагчаар зайран Н.Отгонбилэг, Хэнтий аймгийн бөөгийн хүрээлнгийн дэд удирдагчаар зайран Г.Ган-Эрдэнэ, Хэнтий аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн дэд удирдагч, Чингис хотын бөөгийн зөвлөлийн удирдагчаар удган Д.Зина нарыг тус тус сонгож, МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан баталгаажууллаа.
Хэнтий бөөгийн хүрээлэнгийнхэн биднийг удган Д.Зинагийн бөөгийн онгодын өргөөнд очиж, хүндэтгэл үзүүлж, ажил хэргийн яриа үргэлжилсэн.
Уулзалт ярилцлага, их ажлын дараа бид хамтран хоолонд орж, энэ өдөр төрсөн өдрөө тэмдэглэж буй нэгнийхээ баярын хийсэн билээ.
Бид хэнтийд хоноод маргааш нь Сүхбаатар аймгийг зорьсон. Хүрээлэнгийн төлөөлөл биднийг алсын замд үдэж мордууллаа.

https://www.youtube.com/watch?v=xkfEjKm-5Es&t=8s

Өмнөд Солонгос улсад коронавирусийн халдвар хурдацтай тархаж байгаа нь тус улсад үйл ажиллагаа явуулдаг “Шинчонжи” шашны сүмийн үйл ажиллагаатай холбоотой гэж БНСУ-ын Засгийн газар үзэж буй. “Шинчонжи” гэдэг нь “Шинэ, тэнгэр, газар” гэсэн утгатай бөгөөд тухайн хүнийг номлол сургаалдаа итгүүлэн гэр бүлээс нь хөндийрүүлж, зөвхөн шашиндаа үнэнч байхыг ятган сэнхрүүлдэг шашны урсгал юм.
Тэд шашныхаа төлөө худлаа хэлэх, хулгай хийхийг нүгэл гэж үздэггүй, хэрэв гэр бүлийнхнээс чинь хэн нэгэн нь чамайг эсэргүүцвэл түүний сүнсийг “Сатан хорлосон байна” гэж хэлэн “хүний тархийг угааж” орхидог аж.
Энэхүү шашны урсгалд автсан хүн өөрийн гэсэн ухаангүй болж, ажил, амьдрал, гэр бүлээ хаян сүмдээ очиход бэлэн байдаг. Иймээс Өмнөд Солонгос улсад тус шашны урсгалыг “гаж” гэж үзэн үйл ажиллагааг нь хязгаарласаар иржээ.
-“ШИНЧОНЖИ” МОНГОЛД НЭВТЭРЧ “УРХИА” ТАВЬСАН НЬ-
БНСУ-д олон хүний дургүйцэл, эгдүүцлийг хүргэж буй “гаж” гэж нэрлэгдсэн энэ шашны урсгал Монголд аль хэдийн нэвтэрч “мөчир, салаагаа ургуулаад” амжжээ. Та урьд өмнө нь “Гадаад хэлний үнэгүй сургалтад суулгаж өгье”, “Иог, фитнесийн хичээлд үнэ төлбөргүй явуулж өгье”, “Хөгжмийн үнэгүй сургалт” гэх мэт “үнэгүй” нэрээр, учир битүүлэг зүйл ярьсан хэн нэгэнтэй таарч байв уу.
Учир нь энэ бол тус шашны урсгалын гишүүн элсүүлэх түгээмэл “урхи”нь юм. Бидэнтэй холбогдсон хэд хэдэн эх сурвалж үүнийг нотолж байлаа. Тэдний хэлж буйгаар “үнэгүй хэлний сургалтад хамруулна” гэж анкет бөглүүлэн хувийн мэдээллийг авч, сүмдээ элсүүлдэг юм байна.
ИРГЭН Г: ЭЭЖ МААНЬ НАМАЙГ “ЧИ БОЛ ЧӨТГӨР ШУЛАМ ГЭЭД ЭХЭЛСЭН.
ЭЭЖИЙН МИНЬ АМНААС ХЭЗЭЭ Ч ТИЙМ ҮЕ ГАРЧ БАЙГААГҮЙ-
“Ээж маань гурван жил “Шинэ тэнгэр газар” сүмд надад мэдэгдэлгүй явсан байсан. Би саяхан хүүхэд төрүүлсэн юм л даа. Гэтэл ээж маань надад ерөөсөө туслахгүй, өглөө гараад орой орж ирээд байсан. Би ээжээс юу хийгээд байгааг нь асуутал “Би сургуульд явж байгаа юм” гэсэн юм. Ээж маань анагаахын салбарт ажилладаг болохоор би мэргэжил дээшлүүлэх сургалт юм байна гэж ойлгосон.
Гэтэл саяхан гэрээс “Шинэ тэнгэр газар” гэсэн маш их ном, хичээлүүд гарч ирсэн. Тэгээд ээжээсээ асуутал “Тэр сүмд явж байгаа” гэсэн. Мэдээж шашин шүтэх бол хүний эрх чөлөө шүү дээ. Би ч нэг их сөргөөр хүлээж аваагүй юм.
Гэтэл ээжийн маань зан ааш их өөрчлөгдөж эхэлсэн. Би ээждээ та яагаад дөнгөж төрсөн охиноо анхаарахгүй байгаа юм бэ гэтэл “Чи бол чөтгөр, шулам” гээд л эхэлсэн.
Ээжийн маань амнаас хэзээ ч тийм үг гарч байгаагүй. Үүнээс болоод манай гэрт маш том хагарал болсон. Ээж охин хоёрын байх ёстой тэр бүх зүйлийг эвдсэн гэж хэлж болно.
–Ээж тань тэр сүмд анх яаж элссэн юм бэ?
-Ээжийг бага байхаас нь найзалсан сайн найз нь элсүүлсэн юм байна лээ. Тэр сүм нь нууцаар үйл ажиллагаа явуулаад хүмүүст үнэнээ хэлж болохгүй гэж заадаг болохоор ээж эхэндээ таагүй хүлээж авсан гэсэн.
Гэтэл найз нь “Бид гарч ирэх цаг болоогүй байна” гээд л дахин дахин ятгаж, татаж чангаасаар байгаад сүмдээ бүр гүн оруулчихсан. Дараа нь ээж надад тусална гээд ажлаасаа чөлөө аваад гадуур хүнсээ цуглуулаад явж байхад нь сүмийн хүмүүс нь очоод “Та чөтгөр болох гэж байна.
Сүмдээ ир, хичээлээ хий” гээд бариад авсан. Сүмээсээ гарна гэтэл хүн итгэмээргүй аймшигтай үгээр дарамталж эхэлсэн.
–Одоо сүмдээ явж байгаа юу?
–Ээждээ тэр шашны талаар Солонгос нэвтрүүлгийг үзүүлээд, эвээр тайлбарлахад арай гайгүй болж эхэлсэн. Одоо сүмдээ явахгүй хоёр сар орчим болж байгаа.
Үүний дараа нь ээж рүү маань “сүмдээ ир, хичээлээ хий” гээд байнга залгаж, мессэж бичиж эхэлсэн. Би дугаарыг нь сольтол хаанаас юм бүү мэд олоод л залгаад байдаг. Аргаа бараад тэр дугаар руу нь залгатал “Та дугаар андуурсан байна” гээд тасалчидаг.
Товчоор бол хүнийг гэр бүлээс нь тусгаарлаж орхидог. Ээж зүгээр л намайг хаячих, зөнгөөр нь орхичих гээд байсан. “Гэрийнхэндээ итгүүлэх гэж оролд. Үгүй бол шууд хая, Сатаны хорлол болсон байна” гэж хэлдэг гэсэн.
“ШИНЧЕОНЖИ” БУЮУ “ШИНЭ ТЭНГЭР ГАЗАР” ШАШНЫ ГАЖ УРСГАЛЫН ТАЛААР
БНСУ-ын иргэн Lee Man Hee-ийн үүсгэн байгуулсан Христийн шашнаас үүсэлтэй “Шинэ тэнгэр газар” буюу “Шинчеонжи” шашны урсгал итгэгчдээ Христийн 12 дагалдагчийн нэрээр 12 овогт хуваан, дэлхийн төгсгөл болох үед аврагдах 144000 хүний нэг болон үлдэж, дэлхий даяар тархан Lee Man Hee-ийн боловсруулсан номлол сургаал дээр үндэслэн Библийн сургалтыг тодорхой үе шат, хугацаатай зохион байгуулдаг.

“Шинчеонжи” шашны урсгалын сургалт, номлолын гол агуулга нь Lee Man Hee аврагч элчийн тайлбар номлол хамгийн үнэн зөв, Есүсийн илгээсэн элч хэмээн тахин шүтэж, ер бусын нэгэн хэмээх итгэл үнэмшлийг төрүүлж, бодит амьдралд үл нийцэх сургаал, номлолыг түгээдэг. Тухайлбал: Олон Улсын Культ Судлалын Нийгэмлэгийн албан ёсны цахим хуудсанд шашны гаж урсгалыг олон янзаар тодорхойлсон байна. Тэдгээрээс дараах тодорхойлолт шашны гаж урсгалын хувь хүн, гэр бүл, нийгэмд үзүүлэх нөлөөг илүү тодотгожээ. Тэнд “Lee Man Hee-ийн шашны гаж урсгал нь зарим нэг хүн, үзэл санаа, зүйлийг хэт улайран шүтэж, бүх л зүйлээ түүндээ зориулдаг бүлэг буюу хөдөлгөөн юм. Гишүүдийнхээ сул талыг ашиглан дарамт шахалт үзүүлэх, тэдний бодол санааг хянах (гэр бүл, найз нөхдөөс нь холдуулдаг, хүчгүй сул дорой бусдыг аялдан дагалдагч, бүлгийн хүчтэй шахалтанд оруулдаг, гишүүдийнхээ мэдээлэл авах сувгийг хянаж удирддаг, хувь хүний эрх чөлөөг хязгаарлан, чөлөөт сэтгэлгээг боомилж, шашны бүлгээсээ хамааралтай болгон түүнийг орхин явбал аймшигт гай зовлон тохионо гэх айдсыг төрүүлдэг зэрэг) ёс зүйгүй арга хэрэглэн эрхэндээ оруулж үүсгэн байгуулагч удирдагчийн хүсэл зорилгыг биелүүлэхийг зорилго болгон гишүүд, тэдний гэр бүл, нийгэмд хохирол учруулдаг” гэж тодорхойлжээ.
“Шинчеонжи” шашны гаж урсгал сайн дурын байгууллагуудаар халхавчлан үйл ажиллагаагаа зохион байгуулж, итгэгчдээ татдаг. Үүнд:
• Тэнгэрийн соёл дэлхийн энх тайвны гэрлийг дахин сэргээх байгууллага /HWPL Heavenly Culture World Peace Restoration of Light/.
• Олон улсын эмэгтэйчүүдийн энх тайвны бүлэг /IWPG – International women’s peace group/,
• Олон улсын залуучуудын энх тайвны бүлэг /IPYG – International peace youth group/ гэсэн халхавч байгууллагуудаар дамжуулан сайн дурын үйл ажиллагаа зохиох, энх тайвны төлөө урлаг, спортын наадам зохион байгуулж гадаадын нэр хүндтэй улс төрч, нийгмийн зүтгэлтэн, урлаг спортын одод, жүжигчдийг урин оролцуулж итгэгчдийг өөрийн шашинд татдаг.
2020 оны I улиралд БНСУ-ын Эрүүл мэндийн яамд COVID-19 өвчний тархалттай холбоотойгоор “Шинчеонжи” шашны урсгал 245605 итгэгчдийнхээ мэдээллийг гарган өгсөн нь тус шашны байгууллагын идэвхтэй гишүүдийн сүүлийн үеийн тоог харуулж байна.
Солонгосын нийгэмд Шинчеонжи шашны урсгалтай адил хүмүүсийн итгэл үнэмшил, шашин шүтлэг дээр тулгуурлан нэр алдар олж, улс төрийн эрх мэдэлд хүрч, эдийн засаг, бизнесийн том ашиг орлого олдог өөрсдийгөө амьд бурхан хэмээгч 60 орчим хүн байдаг. Тэдгээр хүмүүсийн үндэслэсэн зарим шашны гаж буруу урсгалууд нь Солонгосын нийгэмд шуугиан тарьсан гэмт хэргүүдтэй холбогдож байсан жишээг дурдвал:
1. 1987 оны Одаеяанг /Odaeyang/ шашны урсгалын 32 итгэгчдийн амиа хорлосон хэрэг.
2. 2009 онд Аврал, ивээл /Providence/ сүмийг үндэслэгч Жун Мюн Сеокийн эмэгтэй итгэгчдээ хүчирхийлсэн хэрэг. /Тэрээр 1980 онд Мүүнийн шашнаас салж тусгаарлан Провиденс сүмээ байгуулсан/
3. 2014 онд 300 гаруй хүн амийг авч одсон “Севол” хөлгийн эзэн Ёо Бюн Юны хэрэг.
4. 2016 оны Солонгосын ерөнхийлөгч Пак Гын Хэгийн зөвлөх Чой Сүүн Силийн авилгалын хэрэг.
5. 2018 онд Сүмийн 400 гишүүдээ уриалан БНСУ-аас Япон улсын Фижи арал руу дүрвэн тэднийг хүнд хүчир хөдөлмөр хийлгэн, дарамталж зоддог байсан Шин Ок Жугийн хэрэг,
6. 2018 онд Манмин сүмийн пастор Лее Жае Рокийн эмэгтэй итгэгчдээ удаа дараа хүчирхийлсэн хэрэг.
7. 2020 онд COVID-19 голомтыг нуун далдалсан, түгээсэн “Шинчеонжи” шашны байгууллагын тэргүүн Lee Man Hee-ийн хэрэг зэрэг болно.