Author: admin_shaman

  • ХЭЭРИЙН ОНГОДЫГ ТАХИЛАА.

    Зуны эхэн сарын эхээр Монгол бөөгийн их удган Б.Бадамсүрэн Амгаа шавынхаа удмийн хээрийн онгодод зорьж очиж тахилга хийлээ. Хөвсгөл аймгийн Баянзүрх сумын нутагт Мөрөн голийн эх Их Азрага гэдэг газарт онгон дагшин нь байрладаг юм.
    Хээрийн онгодийг тахихаар зорьж явах замдаа Азаргийн голийн ар бие ховор сонин тогтоцтой өвөрмөц газар онгод тэнгэрийн хэлснээр олж, Хөл мод тахиж бараа нь харагдах газраас өргөл дээжээ хүргэдэг хаалга үүд болгон холбоо болзоо тавьлаа. Хөл мод тахих бөөлөлтөд тэнд ойр нутагладаг ард түмний буюу уул хайрхан гол усний уяалдаа өвөг дээдсийн нандин сайхан түүхийн ул мөрийг дэлгэн хуучилсан нь одоо цагийн хүн зоний олсон олдвор өвөлжөө бууц, яриа хөөрөөтэй тохирч байгаа нь бидний сонирхолийг их татсан.
    Өрнөхийн тээхнийхэн одоо үед өнөр бүлүүд их олон хүмүүс байдаг юм билээ. Өрнөхийн тээхний дээр үед залсан онгон нь суугаа онгодтой.  Уг удмийн нь үр хүүхдүүдийг Монгол бөөгийн их удган Б.Бадамсүрэн өөрийн хүчирхэг сайхан онгодуудийн хүчээр уулзуулж, Лус савдагийн хувирал, Хурмаст тэнгэрийн өөрчлөлтийг бишрэн гайхууллаа.
    Тахилга хийх явцад гэнэт манан үүсч хажуу дахь хүн, нэг нэгнээ ч харж болохгүй болж, улмаар маш том хэмжээтэй мөндөр орж, дараа нь халуун нар, устай бороо давхар солонго гэх мэт үнэхээрийн байгалийн гоц содон өөрчлөлт хоромхон хугацаанд явагдаж тэнд зорьж очсон биднийг гайхшируулсан билээ.
     
  • ДЭЭД ЦЭЦИЙН ХУРАЛДАЙН ЖАРАН ДӨРӨВДҮГЭЭР ХУРАЛДААН.

    2019 оны 11 дүгээр сарын 09-ны өдөр МБНЭ-ийн Дээд цэцийн хуралдайн жаран дөрөвдүгээр хуралдаан, МБНЭ-ийн төв байранд боллоо.
    Хуралдаанаар дараахь асуудлыг хэлэлцлээ.  Үүнд:
    Нэг. БОДЛОГЫН АСУУДАЛ
    1. Монгол бөөгийн цол, шагнал олгох тухай, мэдээлэл:
    -Б.Бадамсүрэн-Монгол бөөгийн их удган, ахлагч
    -А.Оюунтуул-Монгол бөөгийн удган
    Хоёр. НЭГДСЭН БОЛОН ОРОН НУТГЫН ТАХИЛГА
    2. 2020 оны хийх ажлын төлөвлөгөөний төсөл:
    -Ш.Нямдорж-Монгол бөөгийн тэргүүн зайран
    3. Галын тахилгын дүн:
                                  Ц.Мөнхчулуун-Монгол бөөгийн зайран
            Гурав. ГАДААД ХАРИЛЦАА
    4.  Монголын Бөөгийн Нэгдсэн Эвлэл, Монгол бөөгийн өргөөнд АНУ-аас Монгол улсад суугаа Элчин сайд Майкл С.Клечески зочилсон тухай
                                                         МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан
                Дөрөв. ДОТООД АСУУДАЛ
    5. Спорт, соёл, сурталчилгааны төлөвлөлт боловсруулах, зохион байгуулах ажлын хэсгийг:
    -Ц.Тамжид-Монгол бөөгийн зайран.
    6. Монгол бөөгийн ёс зүйн хариуцлага хүлээлгэх тухай
    -Янжинлхам-Монгол бөөгийн тэргүүн удган, ахдагч
    -Сэргэлэн- Монгол бөөгийн удган
    – А.Оюунтуул-Монгол бөөгийн удган нарыг оролцуулан тус тус байгуулсугай.
    7. Хамтын ажиллагааны санамж бичиг”-ийн тухай
     -МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан
    8. 2019 оны төсвийн гүйцэтгэл, 2020 оны үйл ажиллагааны төсөв.
                   -МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан
    9. МБНЭ-ийн ДЦХ-н гишүүдийн татвар төлөлтийн байдал
     -Монгол бөөгийн удган С.Сэргэлэн
     Хуралдаанаар хэлэлцсан асуудалтай холбогдуулан  П.Батжаргал, Д.Одонхүү, У.Ганхуяг, Ц.Отгонсүрэн, Ш.Нямдорж, Н.Мягмарсүрэн, Б.Мөнхчулуун, С.Сэргэлэн, Ц.Тамжид нар үг хэлж, санал бодлоо хэллээ.
     “Монголын Тэнгэр үзэдтний нэгдсэн холбоо”-оос ирүүлсэн Албан захидал, санамж бичгийн төслийг авч хэлэлцэв. 
    Гадаад харилцааны асуудал хэлэлцэх явцдаа дотоод дэг журам зөрчсөн гишүүдэд анхааруулга өглөө.
    Монгол бөөгийн нууцлалын талаар санал зовж байгаа зүйлүүд яригдлаа.
    Хөвсгөлийн тайгад амьдарч байгаа бөө нарт Монгол бөөгийн цол олгох асуудлын хэлэлцлээ. Мөн Монгол туургатан зарим бөөд монгол бөөгийн цол олгох тухай зөвшилцөн, ярилцлаа.
    Хуралдааныг Л.Цагаанхүү, Ч.Наранцэцэг, Р.Маахүү, Ч.Одбаяр, Ж.Баярмаа, Б.Мөнхнаран, Ц.Хандам, Ц.Мөнхбүрэн, Ч.Сумьяа, Л.Баяржаргал, М.Одгэрэл  нар тасаллаа.  Хуралдаан 7.15 минут үргэлжлэв.
     
     
     
     
  • ЮНЕСКО-ИЙН АРГА ХЭМЖЭЭНИЙ ҮР ДҮН

     Заалнаас гадагш өргөл өргөхөд одоогоос олон зуун жилийн өмнө монголчуудын авчирч суурьшуулсан Солонгосчуудын нэрлэдэг монгол нохой хүрч ирсэн нь сэтгэл догдлуулсан, огшоосон үйл явдал болсон. Тэр бүгдийг харахад ид шидийн ч гэмээр гайхалтай үзэндэл байсан билээ.
    Ийнхүү ЮНЕСКО-ийн байгууллагаас хамтран зохион байгуулсан фестивальд оролцсон МБНЭ-ийн бөө нар өөрсдийн үүргээ үлгэр жишээ үзүүлэхүйц хэмжээнд харуулж чадсан байдаг.
    Монголчуудын хамтарч ажиллаж сураагүйн нэг тод жишээ бол ЮНЕСКО-ийн байгууллагаас хамтран зохион байгуулсан фестивальд оролцсон МБНЭ-ийн төлөөлөн оролцсон хүмүүс иргэж ирээд дангаараа ЮНЕСКО-ийн байгууллагтай харилцах чиглэлээр бие даан ажилласнаар харилцааны олон асуудал хөндөгдөх болсон. Бидний харилцаа хамт олны гэхээс хувь хүмүүсийн бие даасан хэлбэрт шилжсэн. Бил байгууллагын түвшинд ажилласан бол өнөөгийнхөөс илүү үр дүнд хүрэх байсан гэдэгт огт эргэлздэггүй юм. Бидний албан ёсны харилцаа хүмүүсийн амин хувиа бодсон алхамуудаас болж зогсонго байдалд орж, улмаар тасалдсан билээ.
    Хувь хүмүүсийн хувь, хувиараа бие даан харилцах гэсэн зорилго нь цаашдаа монгол бөөгийн үйл ажиллагаанд томоохон саад болон хувирсан байна. Хувиараа харьцаж “өөрт ашиг хайсан нь” эцэсдээ байгууллага, хувь хүнд аль алинд үр дүн авчирсангүй. Ийм  үйл ажиллагаа нь бөө нарт байдаг нийтлэг хандлагын илрэл юм.
    ЮНЕСКО-ийн байгууллагаас хамтран зохион байгуулсан фестивальд оролцсон зарим хүмүүст хамтарч ажиллах чиглэлээр тодорхой удирдамжаар хангасан байсан ч тухайн арга хэмжээнд оролцсон манай хүмүүс олон улсын болон албан ёсны байгууллага, албан тушаалтан, судлаачид, эрдэмтэд, гадаадын бөө нар, харилцах хүсэл зорилготой байгууллага, иргэдийн нэр хаягийг бүрэн устгаж, оролцож ирээд тайлангаа тавилгүй чиг чигээ харан явцгаасан байдаг.
    МБНЭ-ийн хувьд энэ фестиваль, арга хэмжээнд оролцуулах хүмүүсийг сонгоход нөлөөлж чадаагүй, хамтын шийдвэр гаргах боломж олдоогүй юм. Дөнгөж байгуулагдаад удаагүй байсан, туршлагагүй, хүмүүсээ таньж мэдээгүй зэргээс улбаалсан цуврал алдаа гарч, цаашид ЮНЕСКО-ийн байгууллагатай харилцах, хамтран ажиллаж, үйл ажиллагаагаа эрчимжүүлэх боломжгүй болсон. Энд хувь хүмүүсийн хандлага гол үүрэг гүйцэтгэсэн билээ. 
    МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан нь ЮНЕСКО болон БНСУ-ын бөөгийн байгууллага, Ази тивийн хэмжээнд биет бус соёлын өв, бөөг хамгаалах чиглэлээр хийж байгаа ажлуудыг дэмжиж, тус арга хэмжээнд МБНЭ-ийн төлөөлөгчдийг оролцуулсанд талархал илэрхийлж, Монгол Улсад суугаа БНСУ-ын элчин сайд, ЮНЕСКО болон БНСУ-ын бөөгийн байгууллагын удирдлагуудад захидал илгээж, цаашид хамтран ажиллах чиглэлээр саналаа илэрхийлсэн байна.
        

     
  • МОНГОЛ БӨӨГИЙН ОНЦЛОГЫГ ХАРУУЛЛАА

    ЮНЕСКО-ийн байгууллага, Бүгд Найрамдах Солонгос Улсын Их сургууль хамтран зохион байгуулсан фестивальд Монгол бөөгийн Дархан удган, МБНЭ-ийн дэд Ерөнхийлөгч Д.Энхжаргал галын тахилга хийх, МБНЭ-ийн Дээд цэцийн гишүүн, Монгол бөөгийн Тэргүүн зайран Д.Дарьчулуун бөөлж тус тус бөөгийн зан үйл хийж оролцсон байна.
    ЮНЕСКО-ийн байгууллагаас хамтран зохион байгуулсан фестивальд Бөөлөлт нь таазан дээр хийгддэг учраас зарим талаар манайхан “сонин” харагдаж байгаа байх аа. Үнэхээр өргөлийн идээнүүд бүрэн авч очсон боловч тайзан гал гаргах боломжгүй учраас цунцал өргөх ажил “төлөөлөл” хэлбэртэй хийгдсэн билээ.
    МБНЭ-ийн дэд Ерөнхийлөгч Д.Энхжаргал, МБНЭ-ийн Дээд цэцийн гишүүн, Монгол бөөгийн Тэргүүн зайран Д.Дарьчулуун нарын бөөгийн зан үйлийн тухай баримтад кино хийгдсэн бөгөөд удахгүй ЮНЕСКО-ийн дэлхийн 140 гаруй улсад нийтэд үзүүлэхээр тараагдах юм.

  • АЗИЙН ОРНУУД БӨӨЛӨЛТӨӨ ҮЗҮҮЛЭВ.

    Монгол Улсад бөө, биет бус соёлын өвийг хамгаалах асуудлаар дэлхийн болон улс хооронд хамтран ажиллах шаардлага бий болоод байгаа билээ.
    ЮНЕСКО-ийн байгууллага, Бүгд Найрамдах Солонгос Улсын Их сургууль хамтран зохион байгуулсан фестивальд Азийн орнуудын бөө нар өөрийн бөөлөлтөө хийж үзүүлсэн билээ.
    Тус фествальд БНСУ, Мьямар, Энэтхэг, Вьетнам, Япон Улсын бөө нар оролцож, өөрсдийн онцлогобүхий бөөгийн зан үйлээ хийсэн байна.
    МБНЭ нь ЮНЕСКО болон БНСУ-ын бөөгийн байгууллага, Ази тивийн хэмжээнд биет бус соёлын өв, бөөг хамгаалах чиглэлээр хамтран ажиллах эхлэлийг тавиад байна.

  • 4. ЭРДЭМ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ БАГА ХУРАЛ БОЛОВ.

    ЮНЕСКО-ийн байгууллага, Бүгд Найрамдах Солонгос Улсын Их сургууль хамтран зохион байгуулсан фестивальд оролцсон улс орнууд өнөөгийн бөөгийн байдлаар илтгэл тавьж хэлэлцүүлсэн билээ.
    Эрдэм шинжилгээний хуралд БНСУ, Мьямар, Энэтхэг, Вьетнам, Япон Улсын эрдэмтэн судлаачид оролцож илтгэл тавьсаны зэрэгцээ бөө нар өөрсдийн онцлого бүхий бөөгийн зан үйлээ хийж үзүүлсэн.
    МБНЭ-ийн Дээд цэцийн гишүүн,МБНЭ-ийн дэргэдэх судалгаа, сургалтын хүрээлэнгийн захирал Төгсжаргал “Монгол бөөгийн өнөөгийн байдал, биет бус соёлын өвийг хамгаалах зарим асуудлаар” илтгэл тавьж, эрдэмтдийн сонирхосон асуудлуудад хариулт өгсөн байна.
    Эрдэм шинжилгээний хуралд Монгол бөөгийн Дархан удган, МБНЭ-ийн дэд Ерөнхийлөгч Д.Энхжаргал, МБНЭ-ийн Дээд цэцийн гишүүн, Монгол бөөгийн Тэргүүн зайран Д.Дарьчулуун нар оролцсон байна.
     
  • 2.БӨӨ СУДЛАЛ ТҮҮНИЙГ ТОЙРСОН ОЛОН АРГА ХАМЖЭЭ БОЛОВ.

    ЮНЕСКО-ийн байгууллага, Бүгд Найрамдах Солонгос Улсын Их сургууль хамтран биет бус соёлын өв болох бөө хамгаалах асуудлаар цаг үеээ олсон маш чухал асуудлаар бага хурал, уулзалт зохион байгуулсан. Ирсэн төлөөлөгчид, зочидод Солонгосын соёлын өв уламжлалын дурсгалт үзмэр, түүхт газруудыг үзэж сонирхососн байна.
    Монголын бөөгийн төлөөлөл Монголын түүхтэй холбоотой үзмэрүүдийг сонирхосны зэрэгцээ БНСУ-ын Ерөнхийлөгчийн өргөөний өмнө дурсгалын зураг авахуулсан байна.
     
     
  • ОРОСЫН БОЛОН ГЕРМАНЫ БӨӨ СУДЛААЧТАЙ ЯРИЛЦЛАА

          Монгол бөөгийн зан үйлтэй холбоотой асуудлаар МБНЭ-д хандаж Оросын бөө судлаач Ляхова Юлия, Германы  судлаач Бенажим Броси нар уулзах хүсэлт тавьсан юм.
                 Тэдний хүсэлтийг хүлээн авч МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан, судлаач Ляхова Юлия, Бенажим Броси нартай чөлөөт сэдвээр ярилцлага хийлээ. Ярилцлагын гол чиглэл нь монгол бөөгийн өнөөгийн байдал, бөөгийн зан үйлийн онцлогын тухай асуудлууд байлаа. Мөн харилцан сонирхосон асуудалдаа хариулт авлаа.

  • ХАМТДАА ЯРИЛЦАЖ ЧӨЛӨӨТ ХЭЛБЭРЭЭР АМРАВ1

    Голын эрэг дээр майхнаа барьж, монгол зоог болох хорхог хийсэн байв. Энэ мөчид Монголд Бөөгийн зураг авхаар ирсэн ЮНЕСКО-ын бүлэгтэй уулзаж танилцах байлаа. ЮНЕСКО-ын кино зураг авах бүлэг зураг авалтандаа ихээхэн анхаарч байсан учираас түр зогсоод зураг авах газарлуугаа хөдөлсөн.
    Тэрэлжийн амралтын үзэсгэлэнт байгальтай газар Монгол бөөгийн Дархан удган Д.Энхжаргал, түүний шавь нар болох Монгол бөөгийн тэргүүн зайран Д.Дарьчулуун, Н.Баярсайхан нар хуяглан бөөлж кино зураг авхуулсан юм.
    Энэ зураг авалт нь ЮНЕСКО-оос Ази тивд зохион байгуулсан Олон улсын бөөгийн арга хэмжээний бэлтгэлд зориулсан ажээ.
    ЮНЕСКО-оос зохион байгуулсан Олон улсын Бөөгийн арга хэмжээнд Монгол бөө бөөлж өөрийн зан үйлээ харуулах бөгөөд хийгдсэн кино нь дэлхий нийтэд тараагдах юм. Кино зураг амжилтай авагдлаа. ЮНЕСКО-ын зохиосон олон улсын бөөгийн арга хэмжээнд Монгол бөө нарыг урьж оролцуулахаар мэдэгдсэн юм.
                                                                Д.Хүрэлбаатар

  • ХАМТДАА ЯРИЛЦАЖ ЧӨЛӨӨТ ХЭЛБЭРЭЭР АМРАВ

    Голын эрэг дээр майхнаа барьж, монгол зоог болох хорхог хийсэн байв. Энэ мөчид Монголд Бөөгийн зураг авхаар ирсэн ЮНЕСКО-ын бүлэгтэй уулзаж танилцах байлаа. ЮНЕСКО-ын кино зураг авах бүлэг зураг авалтандаа ихээхэн анхаарч байсан учираас түр зогсоод зураг авах газарлуугаа хөдөлсөн.
    Тэрэлжийн амралтын үзэсгэлэнт байгальтай газар Монгол бөөгийн Дархан удган Д.Энхжаргал, түүний шавь нар болох Монгол бөөгийн тэргүүн зайран Д.Дарьчулуун, Н.Баярсайхан нар хуяглан бөөлж кино зураг авхуулсан юм.
    Энэ зураг авалт нь ЮНЕСКО-оос Ази тивд зохион байгуулсан Олон улсын бөөгийн арга хэмжээний бэлтгэлд зориулсан ажээ.
    ЮНЕСКО-оос зохион байгуулсан Олон улсын Бөөгийн арга хэмжээнд Монгол бөө бөөлж өөрийн зан үйлээ харуулах бөгөөд хийгдсэн кино нь дэлхий нийтэд тараагдах юм. Кино зураг амжилтай авагдлаа. ЮНЕСКО-ын зохиосон олон улсын бөөгийн арга хэмжээнд Монгол бөө нарыг урьж оролцуулахаар мэдэгдсэн юм.
                                                                Д.Хүрэлбаатар