Author: admin_shaman

  • ХУАН ПАБЛО БОХОСЛАВСКИ: Монгол Улсын гадаад өр ДНБ-ний 220 хувьтай тэнцэж байна

    Засгийн газар төсвийн бүрдүүлэлтээ хийж, хүний эрх, нийгмийн асуудлыг орхигдуулж, энэ чиглэлийн төсвийн хөрөнгийг танаж энэхүү өрөө төлөх  явдал түгээмэл ажиглагдаж байна гэдгийг тэр онцлов.
     Мөн нийгмийн салбарт өнгөрсөн арван жилд хуваарилсан төсвийн хөрөнгө  хумигдаж иржээ. Тухайлбал, боловсролын салбарт нийт төсвийн 18 хувь нь бага болон дунд сургуулийн санхүүжилтэд зарцуулагдаж байна. Харин эрүүл мэндийн салбарт 2018 онд гэхэд гэр бүл төлөвлөлтийн чиглэлийн үйл ажиллагаанд 1.8 тэрбум төгрөг  төлөвлөсөн нь 2010-2017 онтой харьцуулахад буурсан үзүүлэлт  аж.
     НҮБ-ын хараат бус шинжээч эрүүл мэндийн салбар гэр бүл төлөвлөлтийн чиглэлээр хүн амд үзүүлэх үйлчилгээний эрэлт хэрэгцээг хангахгүй байгаагаас  үр хөндөлтийн хувь ихээхэн хэмжээгээр өссөнийг анхаарууллаа.
    Мөн ажил мэргэжлийн ялгаатай байдлаас цалингийн зөрүү их байна. Эрэгтэйчүүд  эмэгтэйчүүдээс 11.4 хувь илүү цалин авч байна гэв.
    Монгол Улсын хүний хөгжлийн индекс 2010 онд 0.697 байсан бол 2017 онд 0,741 болж ахиц дэвшил гарчээ. Гэсэн хэдий ч улсын эдийн засаг ашигт малтмалын үнэ болон эдийн засгийн уналтын цикл нөлөөнд автан 1996, 2000, 2009 онд ДНБ-ний өсөлт доогуур түвшинд хүрсэн ба 2009 онд 1.269 хувь болж буурчээ.
    Ядуурлын түвшин 2014 онд 21.4 хувьтай байсан бол 2016 онд 29.6 хувьд хүрч өссөн байна.
    2016 оноос эдийн засагт нүүрлээд байсан хямралыг даван туулахын тулд Монгол Улс ОУВС-гийн гурван жилийн хугацаатай 425 сая ам.долларын хөтөлбөр хэрэгжүүлэхээр тохиролцсон. Энэ хүрээнд өнгөрсөн жилүүдэд Монгол Улсын Засгийн газар олон чухал эдийн засгийн шинэчлэлийг хэрэгжүүлэв. Гэсэн хэдий ч эдийн засгийн шинэчлэл хүний эрхэд үзүүлэх нөлөөллийн үнэлгээг шүүх засаглалын түвшинд ч, гүйцэтгэх салбарын түвшинд ч хийж заншаагүй байгааг НҮБ-ын хүний эрхийн хараат бус шинжээч Хуан Пабло Бохославски анхааруулж байна.
     Оюутолгойн уурхайг хөгжүүлэх талаар 2009 онд Монгол Улсын Засгийн газар Рио Тинто-той байгуулсан хөрөнгө оруулалтын гэрээгээр татварын тогтвортой байдлын тухай заалт нь 30 жил хүчинтэй  байх юм байна. Тиймээс цаашид гэнэтийн ашиг болон ер бусын ашигт татвар ногдуулах эсэх асуудлаар санал зөрөлдөөнтэй  байх магадлалтай бөгөөд энэ асуудлыг шийдвэрлэхэд хоёр тал гэрээг дахин авч үзэн, хэлцэл хийх замаар зах зээлийн үнэд суурилсан хөвөгч роялти хэрэглэх хувилбарыг сонгох нь хувилбар байж болох юм гэсэн саналаа дэвшүүлжээ.
    НҮБ-ын хүний эрхийн хараат бус шинжээч Хуан Пабло Бохославски өнөөдөр танилцуулсан тайлангаа дахин хянан боловсруулж, ирэх арваннэгдүгээр сард Монгол Улсын Засгийн газарт танилцуулах юм байна. Монгол Улсын Засгийн газар түүний тайлантай танилцаж, хариу өгсний дараагаар НҮБ-ийн хүний эрхий комисст тайлангаа бүрэн дуусгавар болгон хүлээлгэн өгөх ажээ
    Г.Тулга

     
  • БНАСАУ-ын байгуулагдсаны баярыг тэмдэглэв.

    Дэлхий хоёрдугаар дайны төгсгөлд холбоотон гүрнүүдийн тохиролцсноор Азийн зарим орнуудыг Японы колончлолоос чөлөөлөх болж, Солонгосын хойгийг 38 дугаар өргөргөөр түр зааглан Умард хэсгийг ЗХУ, Өмнөд хэсгийг АНУ чөлөөлж, улмаар 1948 онд Умард хэсэгт БНАСАУ, Өмнөд хэсэгт БНСУ байгуулагдсан туүхтэй.
    1948 оны 9 дүгээр сарын 9-нд БНАСАУ байгуулагдмагц манай хоёр орон харилцан хүлээн зөвшөөрөлцөж, ЗХУ-ын \ тухайн үеийн\ дараагаар 1948 оны 10 дугаар сарын 15-нд дипломат харилцаа тогтоосон хоёр дахь орнууд билээ.
     Баярын арга хэмжээг тохиолдуулан БНАСАУ-ын ЭСЯ хүлээн авалт хийлээ.
     БНАСАУ-ын байгуулагдсаны баярын арга хэмжээнд МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан оролцлоо.
    Манай улс Ж.Самбуу гуайгаас хойш БНАСАУ-д Элчин сайдаа ээлжлэн томилсоор эдүгээ 21 дэх элчин сайд ажиллаж байгаа бол манай улсад БНАСАУ-ын 22 дахь Элчин сайд ажиллаж байна.

     
     
  • Зургаа. Албан ёсны уулзалт хийв.

    Монгол Улсаас Тува Улсад суугаа Ерөнхий консуль Ганчимэг бол энэ улсад ажиллаж байгаа анхны эмэгтэй ерөнхий консуль гэдгээрээ онцлготой. Түүний төрийн ажлын туршлага, чамбай байдалаараа ажиллах хугацаанд томоохон уулзалт, зөвлөлгөөн хийж дорвитой асуудлыг шийдэх гэж оролдсон. Монгол дахь улс төр, эдийн засгийн байдлууд асуудлыг шийдвэрлэхэд дорвитой нөлөө үзүүлсэнгүй.
    Тувагийн бөөгийн байгуулагуудын байдал, монголчуудын тувад ажиллаж байгаа байдлын талаар мэдээлэл солилцлоо. Гол хөдлөгөөн Увсын Хандгайтын боомтоор хийгдэж, 200 орчим автомашин гардаг, харин Завханы Тэсийн боомт харьцангүй цөөхөн хүн нэвтэрдэг ажээ.
    Бидний уулзалт харилцан мэдээлэл өгч, сонирхосон асуудлаар хариулт өгч найрсаг сайхан болж өнгөрлөө. Өмнөх ерөнхий консулын газрыг бодвол өнгө зүс орж, уулзалтын хүндэтгэлийн танхимтай болжээ.

     

    djmedia:196
  • Тав. Кызыл хотоор аялав.

    Төв талбайд үхэр хөлөглөсөн хүний хөшөө байна. Энэ бол савдагийн хөшөө ажгуу. Дараа нь  үндэсний музейгээр орлоо. Бүгд Найрамдах Тува улсаас өнөөг хүртэл түүх эндээс харж болно. Биднийг музей үзэх үед үнэт олдворын хэсэг ажиллаж, тувагийн нутгаас олдсон алтан эдлэл болон үнэт зүйлсийн үзмэрүүд бүхий тусгай хамгаалалтай хэсгийг үзэх боломж олдлоо. Зураг авахыг хориглодог тул бөөтэй холбоотой онгод байж болох зарим зургийг авч чадсан билээ. Харин олон жил баригдаж байгаа боловч нэгэн өвөрмөц барилга болох Залуучуудын ордон дуусаагүй хэвээр байлаа.
    Тува Улсын их сургуулийн шинэ барилга содон харагдана. Удахгүй эргэн тойрон барилгууд сүндэрлэх буй за. Енесей мөрний ар талд томоохон цэргийн анга шинээр байрлаж, барилгын ажлуудаа эхэлжээ. Албан хаагчдын хотхон Енесей мөрний өмнө эргээс тод харагдана. Их мөрөн дээр  шинээр цэргийн гүүр тавьжээ. Тэр хавийн газар цэргийн хотхоны бүтээн байгуулалт өрнөсөн харагдана.
    Хотын зүүн хэсэгт Цэргийн кадетийн сургуулийн иж бүрэн барилгын цогцолбор бэлэн болж энэ жилээс сургалт эхлэх бөгөөд монголоос хүүхдүүд ирж суралцах ажээ. Ийнхүү цэргийн томоохон сургууль бэлэн болжээ. Хоёр томоохон сургууль шинэхэн барилгатай болсон нь шинэчлэлийн явц сайн байгааг харуулж байна.

    djmedia:195
     
  • Дөрөв. Бөөгийн “Дүнгэр” төвөөр зочлов.

    Өмнө ирж байснаас зарим зүйл шинээр нэмэгдсэнийг анзаарав. Бөөгийн “Дүнгэр” төв хотын төв замын дагуу байрладагаараа онцлоготой. Тэнд биднийг очиход бөөгийн “Дүнгэр” төвийнхөн угтаж билээ. Бүгд цугларчээ. Хашаан дотроо монгол гэр барьж тэнд биднийг хоолоор дайлсан билээ.
    МБНЭ-ийн гурван жилийн ойн арга хэмжээнд урилгаар оролцохдоо бид анхлан танилцсан билээ. Тэр үеээс хойш дөрвөн жил өнгөрчээ. Анх “Дүнгэр” төвийн тэргүүн байсан Сара Оол өнөөдөр Тувагийн бөөгийн тэргүүн болсон ажээ.
    Харин бидний таних Долаана “Дүнгэр” төвийг удирдаж байгаа ажээ. Бид Тувад байх хугацаанд хийх, үзэх ажлаа тохиролцож, ойрын хугацаанд хийж байгаа ажил, үйл явдлаа ярилцсан билээ. Тэндээс гараад бид Сара Оолын гэрт зочилж, түүний гэр бүлийнхэнтэй танилцсан юм. Орой нь саунд сууж аян замын алжааллаа тайлсан билээ.
     

    djmedia:194
  • Г.Аюурзана: Би бөөгийн онгод, сахиус онгод, урлагийн онгодын тухай гурван роман бичлээ

    -Чи бид хоёр ном гарсны дараа заавал уулзаж ярилцдаг зуршилтай болох нь ээ дээ. (инээв) “Цагаан хар улаан”-аас хойш түр завсарлах маягтай л сууна даа.
    -“Цагаан хар улаан” романаа бичих гэж Ховдын хязгаар руу явж судалгаа хийсэн гэсэн. Тор¬гууд ястны дунд аль хэр удаан байв?
    -Уржнан намар Ховдын Булганд очиж, настай улсуудаар хэсч, хууч домог сонсож, элдвийн яриа өрнүүлж нэлээд явсан шүү. Сайхан ч нутаг юм билээ, сайхан ч үүх түүх олж мэдсэн. Номонд минь бараглаад орсон доо. Ер нь Монгол Улсын хэмжээнд хамгийн цөөн тоотой ястнуудын нэг нь торгууд шүү дээ. Ганцхан Булган голд л байна. Гэтэл дээхнэдээ Зүүнгарт, дараа нь Ижил, Доны тал нутагт бүхэл бүтэн хаант улс байгуулан эрхшээж явсан хүчирхэг угсаатан. Одоо ихэнх нь хилийн цаана, Шинжаанд, бас Халимагт суудаг. Монгол аман зохиолын гайхамшиг болсон “Жангар”-ын туульсыг бүтээж, уламжилж үлдээсэн, маш их зовлон үзэж хат суусан хүмүүс дээ. Би бас Жангартай холбоотой газар ус хайж тийшээ очсон. Яахав, хоосонгүй ээ, үр дүн нь нэг ийм роман болох шив.
    -Та энэ романаа торгууд ястан, оюутан цагийн анд, кино зохиолч Х.Хүчитхард зориулан бичсэн үү?
    -Үгүй дээ, гэхдээ миний оюутан цагийн найзуудын дунд торгууд хүн байсан нь, Хүчит маань нутгаа их ярьдаг нь тодорхой хэмжээгээр түлхэц өгсөөн. Чухам л торгууд ястныг сонгоход хүрсний учир бол “Жангар”-тай холбоотой л доо.
    -Уран бүтээлч хүний сэтгэ¬лийн ертөнц романы гол баатар зураачийнх шиг мөнхийн зөр¬чил¬тэй байд¬гийг та зохиолдоо гаргав уу?
    -Тийм ээ, дүрсэлж бичье гэж зорьсон гол санаануудын минь нэг нь тэр. Ерөнхийдөө “Цагаан хар улаан” романыг сэдвийнх нь хувьд бол Торгуудын үүх түүх, нүүдэлчдийн туульсын сэтгэлгээ, уран бүтээлч хүний дотоод ертөнц, хайр дурлалын тухай зохиол гэж тодорхойлоход болно. Урлаг гэж юу юм, жинхэнэ нь хуурамчаасаа юугаараа эрс ялгардаг юм бэ, жинхэнээсээ уран бүтээлч байна гэдэг нь зүгээр нэг нэр алдар, мөнгө ашиг хөөхөөс хэдий хэр дээгүүр юм бэ гэхчлэн үзэл бодлын шинжтэй зүйлс бас дэвшүүлэхийг хичээсэн л дээ.
    -Хомерын туульсын Одиссей баат¬рын хатан Пенелопе тохиолд¬лоор таны романы баа¬тар болов уу, та хэргээр энэ нэрийг сонгов уу?
    -Туульсын сэтгэлгээний онцло¬гийг романдаа тусгасан учраас гадаад бүсгүйн нэрийг ч зориуд Пенелопе болгосон. Энэ нэр далд утгаараа бол хүлээлтийг бэлгэдэж байгаа. Орчин үеийн хүмүүсийн дотор ямар нэгэн, бүтэшгүй, учиршгүй хүлээлт л ноёлж байдаг юм шиг надад санагддаг. Анх Булганд таарахдаа Пенелопе найз хархүүгээ хүлээж байсан, хожим нь Швейцарийн эмнэлэгт Рэнцэнрааг хүлээж л өдөр хоногийг өнгөрөөж байна. Энэ бүхэн иргэншил, язгуурын чөлөөт амьдрах хэв маяг хоёрын зөрчлийг жаахан тодосгох зорилготой эсрэгцүүлэл юм л даа, уг нь. Өөр бас бус бэлгэдэл ч бий. Жишээ нь, бүсгүйн бүтэн нэр Пенелопе Вүкич гэж байгаа биз. Вүкич гэдэг нь уулс гэсэн үгнээс гаралтай черногор овог. Черногор улсын нэр нь хар уулс гэсэн утгатай. Рэнцэнраа Булганд гурван өнгийн уул зурахаар ирсэн хийгээд хар өнгийн дотор бусад өнгө шингэсэн байдаг гэх мэтчлэн нэлээд учир утга, уялдаа сүлжээ бодсон юм.
    -Торгуудын сүүлчийн жан¬гарч Намаржааны дүрээр та ард түмний аман зохиолын асар их эрдэнэсийн сан хүн төрөлхтөнд өвлөгдөлгүй устаж буйг харуулахаар зорьсон байх. Торгуудууд амьдрал дээр жангар хайлах юм уу? 
    -Булганд очоод хамгийн их харамссан зүйл бол жинхэнэ жан¬гарч тэнд алга. Бүр товшуур гэж ямар хөгжим байдгийг ч хүүхэд залуус мэдэхгүй өсч байна. “Жангар”-ыг зохиосон ард түмний тусгаар тогтносон Монгол Улсад байгаа хэсэг нь товшуураа залсан айлгүй, жангар хайлдаг хүнгүй байгаа нь их л бэрх санагдсан даа. Миний муу зохиол өчүүхэн ч гэлээ сэдэл санаа өгч, Булган сумынхан мөдхөн туульсын гайхамшигт уламжлалаа сэргээх биз ээ гэж битүү найдаж л сууна. Одоохондоо Ярантаар хил гараад, Ховогсайр ч юм уу, урагшлаад Хэжинд очиход багшлах туульч залаад өв уламжлалаа сэргээх боломж бий. Гэхдээ одоохондоо л гэдгийг мартаж болохгүй. Ер нь л оройтчих гээд байна шүү дээ. Сонирхуулахад, Их дэлгүүрийн зүүнтэй Хэжингээс ирсэн торгууд хархүү Шинжаан зоогийн газар ажиллуулдаг юм билээ. Тэгэхээр бизнесийн тал дээр бол торгууд хүмүүсийн хэлхээ холбоо сайн юм шиг. Харин “Жангар”-таа илүү анхаарал тавих санаа торгуудуудад маань төрөх байлгүй дээ.
    -Хөгжиж, дэвжиж буй хүн төрөлхтөний шуугиант амьд¬ралыг “галзуугийн эмнэлэг”-тэй зүйрлэсэн тохиолдол дэлхийн утга зохиолын түүхэнд цөөнгүй байдаг. Та Рэнцэнраагийн сэтгэл алдарсан Пенелопегийн дүрээр үүнийг бататгасан юм шиг санагдсан?
    -Сэтгэцийн эмгэг гэдэг өнөө хэр бүрэн зөв оношлогдоогүй байгаа өвчин шүү дээ. Чухам юунаас болдог юм бэ, өвчин юм уу, эсвэл өөр төрлийн сэтгэлгээний илрэл юм уу гээд л, яг эцэслээд тогтоочихсон зүйл байхгүй. Тэгвэл онгодыг ч бас шинжлэх ухаанд сэтгэцийн гаж байдал л гэж тайлбарладаг. Жаран шөнө дамнуулж хайлдаг туульсыг ямар ч ойтой хүн бүрэн цээжлэх боломжгүй еэ дээ. Гэтэл яаж хайлаад байна. Энд ердөө л нөгөө нэг тайлагдашгүй гажиг болох онгодын хүч л оролцоод байгаа юм шүү дээ. Туульсын уламжлалаас холдчихсон манай үеийн сэхээтнүүдэд энэ гажиг яриа шиг санагдах байх л даа. Гэвч онгод хэмээх оюун санааны этгээд үзэгдэл байдаг нь бол гарцаагүй, туульч хүн онгодын хүчээр зэрэгцээ ертөнцийн өөр хэмжээс рүү нэвтэрч байж тэр их цэцийг цээжээрээ урсгаж гаргадаг нь маргаангүй юм. Тиймээс сэтгэцийн эмнэлэг бол энэ романд бас л бэлгэдлийн утгаар орсон. Ер нь би онгодын тухай гурван роман бичиж үзлээ. Магадгүй, миний өөрийн санаа ч биш байж мэднэ.
    -Сүүлийн гурван романаа хэлж байна уу?
    -Тийм ээ. Бөөгийн онгод, сахиус онгод, урлагийн онгод…
    -Таны энэ романд хувийн амьдралаас чинь орсон юм шиг туйлын үнэмшилтэй хэсгүүд их байна лээ. Та үүнийг зөвшөөрнө биз?
    -Би өөрийнхөө фэйсбүк хууд¬санд Рэнцэнрааг орос багш нь урла¬гийн замаас хазайчихаас аварч буй тэр хэсэг надад жинхэнээсээ тохиолдсон явдал болохыг бичсэн л дээ. Хүмүүс их уншсан байна лээ. Цухас сонирхуулбал, Утга зохиолын сургуульд сурч байхдаа би гуравдугаар курсынхаа эхний семестрт тасалсан цагийн тоо хэтэрсэн тул сургуулиасаа хөөгдсөн юм. Миний уран бүтээлийн удир¬дагч багш Долматовский энэ тухай мэдээгүй байж л дээ, учир нь би мягмар гараг бүрт явагддаг семинарт нь суусаар л явсан хэрэг. Тэгээд дундуур нь Монголд ирж, Зохиолчдын хороонд энэ тухайгаа хэлтэл “Аюурзанад ахин нэг боломж олгон, шийдвэрээ эргэн харна уу” гэсэн утгатай хүсэлтийг албан бичгийн байдлаар хийгээд надад өглөө. Би түүнийг нь аваачаад гадаад декандаа өгчихлөө. Тэгсэн чинь нэг өдөр Долматовский намайг дуудаад “Хаая, хүүе, чи хөөгдчихсөн юм уу. Би мэдээгүй л яваа шүү дээ” энэ тэр гээд л сүйд болов. Тэгснээ “За, чамайг яагаад дандаа эхний цагийн хичээлд ирдэггүйг би сайн мэдэж байна. Чи монголчуудтайгаа нийлж шөнөжин архиддаг юм байна. Үнэн үү. За, тэгэхээр одоо чи тэдэнтэй нийлж архи уухгүй, уувал зөвхөн манай гэрт архи ууж байна гэж надад амла” гэж байна. Би ч нүд орой дээрээ гарах шахсан амьтан, буруу дуулав уу, буруу ойлгов уу гээд гайхширч суутал Евгений Аронович цаасан дээр гэрийнхээ утсыг бичээд “Май, архи уумаар санагдвал шөнө орой хэдийд ч бай шууд утасдаад ирж болно. Манайд архи хангалттай бий. Хүссэнээрээ ууж болно. Харин хэзээ ч монголчуудтайгаа нийлж архидахгүй, зөвхөн манайд ирж ууна л гэж амла. За, ингэж тохирох уу” гээд тулгалаа шүү. Би  ч “Яалаа гэж дээ. Би юу гэж багшийндаа очиж архи уух билээ” гэсхийн дүлэгнэтэл “За, тэгвэл нутаг руугаа буц. Зөвхөн миний дэргэд архи ууж байя гэж амлах юм бол чинь л, би ректор руу орж чамайг хамгаалж сургуульд авч үлдэнэ. Хэрэв энэ утсыг авахгүй, саяын зүйлийг амлаж чадахгүй бол баяртай” гэж билээ. Утасны дугаар бичсэн цаасыг бариад би ангиас нь гарсан. Маргааш нь л миний хөөгдсөн тухай тушаал өөрчлөгдөж, нэг жилийн чөлөө болгон сольсон байж билээ. Тийм болохоор л би Горькийн сургуульд 1988-1994 он хүртэл зургаан жил сурсан юм шүү дээ.
    -Та багшийнхаа гэр рүү утасд¬сан уу?
    -Зөвлөлтийн үед Долматовский гэдэг чинь, пээ базарваань, Воро¬ши¬лов¬той л архи уудаг хүршгүй том амьтан байхгүй юу. Нэг муу тэнэг оюутан юу гэж төрийн хошой шагналт өвгөн рүү архи уумаар байна гэж утасдах вэ дээ. Германы цэргийн дээд эрхтэн Гиммлер өөрөө “Долматовскийн дуунууд байгаагүй бол оросуудыг бид хөнгөхөөн ялчих байсан” гэж хэлж байсан удаатай, тийм амьд домог байлаа шүү дээ. Хөөгдсөн түүх минь тэгээд намжсаны дараа мань эр мягмар гараг бүрт л “Чамайг утасдахгүй байгаа болохоор уухгүй байгаа л гэж ойлгоод яваа шүү” гэж нухацтайхан хэлдэг байж билээ, хөөрхий.
    -Таны романд домгийн шинж¬тэй нуураас хөх азарга гарч ирэх ч юм уу, Жангарчийн мөрөн дээр хөх шувууд гарч ирдэг хэсгүүд нэлээд дүрслэгдсэн байсан. Нутгийн торгуудуудын дундаас иймэрхүү эрдэнэ болсон домог олныг сонсов уу? 
    -Бадамраа, Баастай, Пагма, Оотан гээд хэдэн сайхан хөгшид байна лээ шүү. Тэд тэнгэртээ морилох юм бол, олон хууч эзгүй л хоцрох байх даа. Юутай ч, би ганц заримаас нь бичихчмээнэ аядлаа.
    -Зохио¬лын баатар туульч Намар¬жаан гуайг тууль хайлахдаа хөгж¬мийн зэмсэг биш эвдэрхий тов¬шуур цохиод байгаагаар дүр¬сэл¬сэн. Энэ товшуурын үлдэгдлээр балран мөхөж буй ардын ёс заншил, өдрөөс өдөрт мартагдсаар буй Жангар хайлах зэрэгт харамсан билэгдсэн үү?
    -Чи өөрөө шүлэг зохиол бичдэг хүн учраас, асуултууд чинь өөрөө хариултаа дотроо авч явж байна. Бүр хуян шар тараадаг модоор цохилго тааруулан хайлж байгаа биз дээ. Угаасаа товшуурыг яг л бөөгийн хэнгэрэг шиг амилуулж барих ёстой юм билээ л дээ. Одоо үнэнийг хэлэхэд товшуур амилуулах ёс мартагджээ. Шинжаанд ч тэр, Соёлын хувьсгалаар жангарчид хэлмэгдээд дууссан юм шиг санагдсан. Халимаг уламжлалаа барьж үлдсэн Цагаанзам гуай эд нар л гадарладаг байж магадгүй.
    -Зураач гурван уулын зур¬гийнхаа цагааныг зүсээд авчихдаг нь таныхаар юуг илэрхийлж байгаа бол?
    -Ихэнх тохиолдолд уран бүтээлч хүн бүтээлдээ хэт орчихоороо илүүдүүлж алдаа хийдэг. Рэнцэнраа энэ алдаагаа олж харсан, гэхдээ чухам аль уул илүүдсэнийг өөрөө ч мэдэхгүй байсан тул эхлээд цагаан уулаа зүсч авчихаад дараа нь учиргүй харамсдаг. Би ч гэсэн романаа цааш явуулаад байж болохоор л их зүйл ноороглосон. Гэвч энэ хэсгийг бичиж байхдаа цагаа олж зогсох хэрэгтэй юм байна гэж ухаарсан даа. Зарим уншигчид хэтэрхий олон шугамтай, олон өөр өөр үйл явдал нэг дор зэрэгцсэн байна гэж хэлж байна лээ. Би угаасаа өгөх юмсаа өгье гэж бодсон. Авцалдаагүй, залгаас нь тод харагдаад байгаа хэсэг бүхнийг зүлгүүрдэх гэж оролдсон бол, хэтэрхий урт роман болчих байсан биз. Би өөрөө хэтэрхий зузаан номд дургүй болохоор яг л гол баатар шигээ зарим хэсгийг нь танаж зүсээд үлдсэн нь энэ дээ.
    -“Цагаан хар улаан” романыг миний таних хүмүүс нэлээд авч харагдсан. Аль хэр гүйлгээтэй байна?
    -Угаасаа миний номууд гарсан даруйдаа бол сайн гүйдэг юм шүү дээ. Жаахан ч гэсэн уншигчдын хүрээ байна. Тэд маань дайраад авдаг юм шиг байна лээ. Үнэнч уншигчид маань аваад гүйцмэгц тэгээд л зогсчихдог.
     
  • Морьт харвааны ДАШТ-ээс монгол залуу Гран при шагнал хүртжээ

    2019 оны 9 сарын 02
     
    БНСУ-д болсон Морьт харвааны дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний Гран при шагналыг монгол залуу хүртжээ.
    Манай тамирчид харвааны төрөл бүрт алт, мөнгө, хүрэл медаль авч, “Хан Монгол” морьтон холбооны Э.Эрдэнэ Гран при шагналыг авжээ.
     
  • МОНГОЛЧУУД ХААШАА ЯВЖ БАЙНА ВЭ

    Христийн шашин монголд эрчимтэй хөгжиж, 650 гаруй сүмтэй болж, шинэ хуулиа батлуулан үйл ажиллагааг эрчимтэй эхлэхээр бэлэн байдалтай байна. Нийгмийн бүхий салбарыг хамарсан үйл ажиллагаа явуулах боломжийг аль хэдийнээ хангажээ. Ертөнцийн эзэн намайг эзэмдээч гэж гуйн залбирч орилох шүтэн бишрэгчдийн дүр олны танил болжээ. 
    Сүхбаатарын талбайд Шри Шри Шанкарт мөргөн залбирч буй Монголчууд битүү дүүрчээ. Бид юу руу явж байна. Бид хэнийг бишрэн шүтэж байна. Арай бүх зүйлээ хөрөнгө, мөнгөөр сольж байгаа биш биз.
    Эд эх орныхоо төлөө, тусгаар тогтнол, газар шороогоо хамгаалах тэмцэлд уриалсан тэмцэл болоход бид ингэж нэгдэж, цуглаж чаддаг билүү.
    Шашин шүтлэг бол аугаа их эрх чөлөө. Шүтлэг бишрэлийг тань хүндэлж байна. Гэвч хараад байхад харамсах зүйл их байх юм. Хар тамхинд залуу үе нь сүйрч, шашны мухар сүсгийн мансууралд дунд үе, ахмад үетэйгээ нудруулж буйг харж байна. Хэзээ нэгэн цагт Хөх мөнх тэнгэр, эх дэлхийгээ шүтдэг монгол үндэстэн эргэн босох болно.

     
  • ДОРНОД АЙМГИЙН БӨӨГИЙН ХҮРЭЭЛЭНГИЙН АЖИЛТАЙ ТАНИЛЦЛАА

     Маргааш өдөр нь МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан Дорнод аймгийн бөөгийн хүрээлэн, “Хун хатан эжий” бөөгийн байгууллагын онгодын өргөөнд зочилсон байна. Онгодын өргөөнд зочилоход энэхүү өргөөг байгуулахад гүл туслалцаа үзүүлсэн шүтэн бишрэгчид байлцсан билээ.
     МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан “МБНЭ-ийн хамт олны баталсан Монгол бөөгийн байгуулагыг бэхжүүлэх Стратеги хэтийн төлөвлөгөө амжилттай хэрэгжиж байгаагийн нэг тодорхой жишээ бол Онгодын өргөө байгуулсан явдал юм. “ гэв.
     Буриад бөөгийн онцлогыг тусгаан онгодын өргөө нь өвөрмөц сонирхолтой байлаа. МБНЭ-ийн Дээд цэцийн хуралдайн гишүүдийг төлөөлж, дурсгалын зүйлийг МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан гардуулсан билээ.
     Дорнод аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн төлөөлөлтэй хамтарч Халх голын дайны гол үйл явдал өрнөсөн газарт аялж, шинээр баригдаж буй Халх гол сумын төвийн үйл ажиллагаатай танилцлаа.
       Баярмаа

     
  • ДЭЭД ЦЭЦИЙН ХУРАЛДАЙН ЖАРАН ХОЁРДУГААР ХУРАЛДААН БОЛОВ.

     
    2019 оны 09 дүгээр сарын 12-ны өдөр МБНЭ-ийн Дээд цэцийн хуралдайн Жаран хоёрдугаар хуралдаан, МБНЭ-ийн төв байранд боллоо. Хуралдаанаар хэлэлцсэн асуудлууд:
    Нэг. БОДЛОГЫН АСУУДАЛ
    1. Тува Улс, Буриад Улсад бөөгийн байгууллагын өнөөгийн байдал
        Хоёр. НЭГДСЭН БОЛОН ОРОН НУТГЫН ТАХИЛГА
    2. Хоёр мянган цааны баярын галын тахилгад оролцсон тухай
    3. Дорнод аймгийн Бөөгийн хүрээлэнгээс Халх голын баярт ороцсон тухай
            Гурав. ГАДААД ХАРИЛЦАА
    4. ОХУ-ын Бөөгийн Буриадын Ольхоны нэгдсэн тахилгад оролцсон тухай
    5. ОХУ-ын Тувагийн хамтарсан тахилгад оролцсон тухай 
    МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан, МБНЭ-ийн тэргүүн дэд Ерөнхийлөгч, Монгол бөөгийн их зайран Д.ОдонхүүЖаргалсайхан нарын мэдээлэл хийв. 
                Дөрөв. ДОТООД АСУУДАЛ
    6. “Намрын тахилга зохион байгуулах тухай санаачлага” Дээд цэцийн хуралдайн гишүүн, Монгол бөөгийн зайран Мөнхчулууны санаачлагыг хэлэлцэв. 
    7. “Монгол төрийн сүлдний тухай” МБНЭ-ийн гишүүн Гантогоогийн мэдээллийг
     Хуралдаанаар хэлэлцсан асуудалтай холбогдуулан  П.Батжаргал, Ц.Отгонсүрэн, Д.Одонхүү, Б.Батжаргал, Оюунтуул, Сэргэлэн, Одбаяр, Д.Жаргалсайхан, Гантогоо, Мөнхчулуун нар үг хэлж, санал бодлоо хэллээ.
     Хуралд урилгаар оролцсон МБНЭ-ийн гишүүн Гантогоо “Монгол бөөгийн нэгдсэн тахилгыг Их хаадын хуралдай хийж, шүтэж явсан Хэнтий аймгийн Дэлгэрхаан хайрханд хийх”-ийг санал болгон дэвшүүллээ.
     Хэлэлцсэн асуудалтай холбогдуулан тодорхой асуудлуудыг дараагийн ДЦХ-аар хэлэлцэх нь зүйтэй гэж үзлээ. МБНЭ-ийн 2020 оны жилийн төлөвлөгөөнд тусгаж ажиллах нь зүйтэй гэлээ. 
      Дээд цэцийн хуралдайн гишүүн, Монгол бөөгийн зайран Мөнхчулууны санаачлагын талаар гишүүд санал, бодлоо ярилцаж Намрын тахилгыг зохион байгуулахаар боллоо. Энэхүү намрын тахилгыг зохион байгуулахаар ажлын хэсгийг баталлаа.
     Намрын тахилгыг зохион байгуулах ажлын хэсгийн ахлагчаар Монгол бөөгийн зайран Мөнхчулуун, гишүүдээр Монгол бөөгийн их удган Отгонсүрэн, Монгол бөөгийн тэргүүн удган Б.Батжаргал, Монгол бөөгийн зайран Одбаяр, Монгол бөөгийн удган Оюунтуул, Монгол бөөгийн удган Сэргэлэн нарыг баталлаа.
     МБНЭ-ийн Дээд цэцийн хуралдайн гишүүнээр Монгол бөөгийн зайран Б.Баттогтох, Монгол бөөгийн удган Балжид нарыг сонгож, Төрийн ажилд шилжсэн тул Одсүрэнг МБНЭ-ийн Дээд цэцийн хуралдайн гишүүнээс чөлөөлсөн байна.
    Хуралдааныг Цагаанхүү, У.Ганхуяг, Наранцэцэг, Отгончимэг, Одсүрэн, Я.Отгонбаатар, Ч.Сумьяа, Одгэрэл, Мөнхбүрэн, Цэндсүрэн, Тамжид нар тасаллаа.  Хуралдаан 2.45 минут үргэлжлэв.