Category: Үйл явдлын тойм

МОНГОЛ УЛСЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧ Х.БАТТУЛГА:
“Эрхэм монголчууд аа,
Ард иргэд ээ,
Ахмад настан буурлууд аа, Та бүхний энэ өдрийн амгаланг айлтгая.
Шинэ оны эхэнд Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлөөс ахмадуудынхаа тэтгэврийн зээлийг тэглэх зөвлөмж гаргасныг Засгийн газрын хуралдаанаар дэмжиж, улмаар УИХ-аас Иргэдийн тэтгэвэр барьцаалсан зээлийн төлбөрийг төрөөс нэг удаа төлөх тухай хуулийг баталсан билээ. Энэ бол нэг талаар монголын төрөөс ахмад настанууддаа барьж буй Сар шинийн бэлэг юм.
Монголын төр нэг удаагийн үйлдлээр бус боломжит бүх аргыг ашиглан ахмадуудынхаа нийгмийн халамжийг нэмэгдүүлэхээр чармайн ажиллаж байна. Цаашдаа тэтгэврийн доод хэмжээг 500 мянган төгрөг хүртэл өсгөх боломжийг эрэлхийлнэ. Энэ нь улсын төсөвтэй шууд холбоотой учир нарийн тооцоо судалгаа, төсвийн тодотгол хийх зэрэг үйл ажиллагаа шаардлагатай юм.
Ахмадаа ачлах, настан буурлуудаа тэтгэх нь монголын өв уламжлал, ёс заншил бөгөөд үеийн үед төрийн эрхэм үүрэг байж ирсэн.
Сар шинийн баярын өмнөхөн дэлхий даяар эрчимтэй тархаж буй титэмт вирусийн халдвар, цар тархалтын нөхцөл байдлын улмаас 17 дугаар жарны “Хотол төгс” хэмээх төмөр хулгана жилийн Цагаан сарын баярыг тэмдэглэхгүй байж, болзошгүй аюулаас урьдчилан сэргийлэх зорилгоор тусгайлан зарлиг гаргахаас аргагүйд хүрсэн.
Учир нь, энэ вирусийн халдварт өвчин нь вирус илэрсэн улс орнуудын ахмад настнуудад хүндээр тусах нь олонтаа тохиож байна. Уламжлалт Цагаан сарын баяраараа бид ахмад буурлуудаа эрүүл энх, амар амгалан байлгахад илүүтэй анхаарах ёстой билээ.
Монголчууд аа, Та бүхэндээ хандан настан буурлууддаа эрсдэлд учруулахгүйгээр орчин цагийн технологийн дэвшил зэргийг ашиглан амар мэндээ мэдэлцэн золголт хийхийг уриалж байна.
Биеэр уулзаж золгох нь ихээхэн эрсдэлийг дагуулах учир энэ өвчний тархалтыг буурах хүртэл тэвчин өнгөрөөх нь ахмад настнуудад маань тустай юм. Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын анхааруулгаас үзэхэд шинэ титэмт вирусийн тархалт нь мэргэжилтнүүдийн таамаглаж байгаагаас илүү ноцтой төлөвтэй байна.
Вирусийн өвчлөлийг гаргуулахгүй байх, урьдчилан сэргийлэх нь одоогоор мэдэгдэж байгаа хамгийн найдвартай арга тул Цагаан сарын баярыг настан буурлуудад хүндрэл, эрсдэл учруулах байдлаар тэмдэглэхгүй байхыг уриалж байна.
Бид өмнөд хөршийн алдааг давтаж болохгүй. Урд хөршид Цагаан сарыг ард иргэд нь өргөн тэмдэглэсэн нь алдаа болж, халдвар тархах, өвчнийг хяналтаас гаргахад хүргэсэн болохыг вирус судлаачид, эрдэмтэд анхааруулж байгааг үл тоож хэрхэвч болохгүй.
Бүх нийтийн эрүүл энхийн төлөө хүн бүр хичээж, хариуцлагатай, сахилга баттай байх цаг бидний өмнө ирлээ. Хүн бүр хувийн ариун цэврийг дээдлэн сахиж, эмч мэргэжилтнүүдийн зөвлөснөөр гараа тогтмол угааж, амны хаалтыг байнга зүүж, биеийн дархлаагаа дэмжээрэй. Вирусийн дэгдэлт, тархалт намжих хүртэл, өвчнийг хяналтад бүрэн оруулах цаг иртэл олныг хамарсан арга хэмжээ, үйл ажиллагаа явуулах, олон хүнтэй газраар хэсүүчлэхээс хүн бүр зайлсхийж, хэсэг хугацаанд тэвчих, хамтдаа эрсдэлийг даван туулах цаг тулж иржээ.
Засгийн газраас хүнсний хангамж, аюулгүй байдлыг хангах, үнийн өсөлтийг хязгаарлах дэс дараалсан арга хэмжээнүүдийг авахаар шамдан ажиллаж байна.
Ард иргэд ээ,
Монголчууд аа,
Настан буурлууд аа
Нийтийг хамарсан өвчин зовлонг дэлгэрүүлэхгүй байх, хүн бүрийн эрүүл саруул амьдралыг тэтгэх, хамгаалах үүднээс уламжлалт Цагаан сарын баярыг зөвхөн энэ удаадаа тэмдэглэхгүй, тэвчин өнгөрөөхийг Та бүхнээс ахин дахин хүсэж, уриалъя аа.
Эрүүл явахад олон олон Цагаан сарын баярыг тэмдэглэнэ. Та бид эрсдэлт нөхцлийг хамтын хүчин чармайлтаар даван гарч, энх тунх сайн сайхан амьдрах болно. Итгэл найдвараа бүү алдаарай, анхаарал сэрэмжээ битгий сулруулаарай.
Мөнх тэнгэрийн хүчин дор монголчууд эрүүл саруул, энх тунх аж төрөх болтугай” гэжээ

Хаврын урь орж, ханш нээгдэх өдөр МБНЭ-ийн ДЦЗ-ийн гишүүд Сэлэнгэ аймгийн Ээж модонд болдог бөө нарын цугларалтыг үзэхээр Улаанбаатар хотоос хөдөлсөн билээ. Замаас Дарханы бөөгийн хүрээлэнгийнхэн нэгдэж, хамтлаг маань өргөн бүрэлдэхүүнтэй болов.
Ээж модонд ирээд манай хамтлаг газар сонгох ажилд оров. Олон бужигнасан газраас холдож, байрлалаа бэлдэж, идээнийхээ дээжийг тавиад залбиралаа хийсэн билээ. Анх удааа олуулаа зорьж ирсэн болохоор сонирхолтой байлаа.
Тэндээс Ээж модонд очиж цугларсан олон улаач нарын бөөлөлт, залбиралтыг үзэж сонирхов. ЭНд өнөөдөр монголд хөгжиж байгөө бөөгийн бүх л шинж төрхийг харж болохоор байсан.
Сэлэнгэ аймгийн захиргаанаас ихээхэн анхаарч энэ үеэр цагдаагийн эргүүл ажиллуулж цугларсан олон хүн, машиг техникийг журам дэглэмд оруулдаг ажээ. Удалгүй энэ их залбиралыг толгойлдог Д.Бямбадорж зайран залран ирж, гол тахилгын ажиллагаа эхэлсэн билээ.
Бүх л язгуур, угсааг илэрхийлсэн бөө нар хуяглан бөөлнө. Энд тэнд гал болон зохион байгуулагдсан хамтлагууд багшийн удирдлагын дор бөөлж, залбирч, өргөлөө өргөнө. Бид энэ их ажиллагааг үзэх далимдаа МБНЭ-ийн сурталчилгаагаа хийсэн.
Үдээш хойш бид цуваанд орж хөдлөж, Сүхбаатар хотын баруун талд орших Сайханы хөтөл дээр саатан, байгалийн сайханыг үзэж, дурсгалын зураг авахуулсан байдаг. Сайханы хөтөл бол олон голын билчэр, хас хэмжээсйиг харуулсан өвөрмөц тогтоцтой их голын бэлчир газар юм. Нэгэн цаг үед хамт олон болж яваа бид дурсгалт газруудаар аялах эхлэл энэ байсан болов уу.

Хүн төрлөхтөн, түмэн олонд тохиож байгаа нийтийг хамарсан гачлангийн эсрэг 2020 оны 02 дугаар сарын 02-ны өдрийн арга хэмжээг дэмжиж, нэгдсэн залбиралд оролцсон 21799 Бөө, улаач, түшээ, шүтлэгтэн нартаа МБНЭ-ийн Дээд цэцийн хуралдайн гишүүдээс талархал илэрхийлж байна. Онгод сахиусын мэдээлсэн онцгой мэдээллийг Бөөгийн зөвлөлд ирүүлсээр байна.

2020 оны 02 дугаар сарын 02-ны 12.00 цагаас МБНЭ-д Хөвсгөл нууранд хийгдэх “Мөсний баяр”-т оролцох улаач нарын уулзаж, зохиогдох арга хэмжээний тухай мэдээлэл солилцож, оролцох талаар санал зөвлөлдлөө.
Ийнхүү ярилцахдаа цаг үеийн байдлаас болоод хойшлогдох тохиолдолд, мөн цаг хугацаанд хийгдэх тохиолдолд хэрхэн оролцох талаар ярилцлаа. “Мөсний баяр”-ыг зохион байгуулахад оролцох хэсгийг 2 хувааж, аймагт төвлөрүүлэн хийх арга хэмжээг Хөвсгөл аймгийн бөөгийн хүрээлэнгийн удирдагч Б.Эрдэнэбаатар, зохион байгуулах ажлын хэсгийн ахлагчаар Г.Наранцэцэг тус тус томиллоо.
Улаанбаатар хотоос оролцох ажлын хэсгийн удирдагчаар МБНЭ-ийн Дээд цэцийн гишүүн, Монгол бөөгийн удган Т.Цэндсүрэнг томиллоо.
Уулзалт ярилцлага ажил хэрэгч болэ өнгөрлөө.

оройн мэндээ 2020 оны нэгдүгээр сарын сайн үйлсийн аянийг манай хүрээлэн хариуцсан учир Гэгээн үилсийн аян болгон Дархан уул аймгийн1 сургуулийн олон жил засвар хийгдээгүй 1 ангийн засвар тохьжилтийн зардлийг бүрэн дааж хамтран ажиллаж уг сургуулийн Шугам зургийн Баярсайхан багш д .Зураг зүйн камнет болгож засвар хийж тохижуулан хүлээлгэн өглөө . Баярсайхан багш мааань 6-8 ангийн 500 орчим хүүхдүүдэд зураг зүйн хичээл заах ангитай болсон.нь сэтгэл өндөр урам зоригтой байгаа харагдсаан . Өсвөр насны олон хөөрхөн хүүхэдүүдэд сурах орчин бүрдүүлэхэд хувь нэмэрээ оруулж гэгээн үйлсийн аян зохион байгууллаа .

ЖАНГАР гэж…
1924 оноос Оросын Б.Я.Владимирцов тэргүүтэй эрдэмтэд Монголын ардын аман зохиолын нэгэн төрөл болох туулиудыг судалж, бичиж тэмдэглэх судалгааны ажлыг эхлүүлсэн бөгөөд Монголчуудын олон овог ястны дунд Жангарын тууль түгээмэл тархахдаа аль нэг бүлэг нь олон хувилбараар тархсаныг олж илрүүлжээ. Шинжлэх Ухааны Академи Монгол нутгаас олдсон Жангар туулийн олон бүлгийн аман хувилбарыг цуглуулж хоёр удаа эмхтгэн гаргасан бөгөөд 1963 онд эрдэмтэн багш Т.Дүгэрсүрэн Жангар туулийн 13 бүлгийг Халимаг хэлнээс орчуулан олны хүртээл болгосныг 2000 онд түүний үр хүүхдүүд нь 26 бүлэг болгон хэвлүүлсэн байдаг. Жангарын бүлгүүдийг бүрэн олж цуглуулах, сонгомол эх бүтээх эхийг тавьсан хүн бол эрдэмтэн зохиолч Ц.Дамдинсүрэн юм. Монгол судлалын нэрт эрдэмтэн Б.Ринчен өөрийн шавь Т.Галсанд Жангар туулийг эмхтгэн Монгол Жангарын сонгомол эхийг бэлтгэх даалгавар өгснийг удам дамжсан туульч өөлд Тангадын хүү биелүүлж, 2006 онд Монгол Жангар хөлгөн их судрын хоёр ботийг Монгол түмэндээ өргөн барьсан. Жангар бол улс төр, шашин, Монголын ахуй амьдрал, түүх зэрэг бүхий л шинжлэх ухааныг өөртөө багтаасан яруу найраг хэлбэрээр бичигдсэн өв соёлын агуу бүтээл мөн.

“Монголын Их Хүрээ” хийдийн хамба лам, зурхайч З.Санждорж хийдийн өргөтгөлийг ашиглалтанд оруулах ёслолын ажиллагаа боллоо. Монголын Их Хүрээ” хийдийн өргөтгөлийг нээж З.Санждорж үг хэлж, лам ёслолын нар зан үйл хийлээ.
Ёслолын ажиллагаанд МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайханыг урьж оролцууллаа. Хийдийн өргөтгөлийг нээлтийн ажиллагаанд гадаадын зочид, хэвлэл мэдээллийн газрууд уригдан ирсэн байлаа. Түүний дараа урлагын тоглолт болж, зочдод зориулсан хүлээн авалт болсон байна.

Монголын бөөгийн хөгжилд жинтэй хувь нэмэр оруулж ирсэн Зайран Хурцжавхлангийн 2013 оны шинэ жилийн цэнгүүнд МБНЭ-ийн удирдлага урилгаар оролцсон билээ. Жилд дутам өөрсдийн эгнээгээ мянга орчим хүнээр тэлдэг Зайран Хурцжавхлан нь “Язгуур шүтээн” бөөгийн холбоог байгуулсан байдаг.
“Язгуур шүтээн” бөөгийн холбоо нь тэнгэр шүтлэгтэй хүмүүсийн нэгэн хүсэл, зорилго доор сайн дураараа нэгдэн эвсэж байгуулагдан ажиллаж өнөөдөр 5800 гаруй гишүүд, шавь бүхий тасралтгүй үйл ажиллагаа явуулдаг төрийн бус байгууллага болжээ. Монголдоо хамгийн олон бөөгийн шавь бүхий байгууллага юм.
Тус холбоо нь халх сахиусыг ёс, дэг жаягаар залан тухлуулж, уул, ус, лус савдгийг аргадан тахих зэрэг бөөгийн бүхий л ёс заншлыг бусдад түгээн дэлгэрүүлж танилцуулах зорилготой ажээ.
Шинэ жилийн цэнгүүнд МБНЭ-ийн ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан баяр хүргэж үг хэллээ.
Монгол бөөгийн байгууллагын хөгжилд үнэтэй хувь нэмэр оруулж байгааг тэмдэглэж, Мөнх тэнгэрийн төлөө “Алтан шонхор” медалиар шагнасныг гардуулсан байна. Шинэ жилийн цэнгүүний үйл ажиллагаа сайхан болж өнгөрлөө.

Нэгдсэн үндэсний байгуулагын дэмжлэг санаачлагаар 1950 –иад оноос эхлэн дэлхий даяар Дэлхийн шашны өдрийг жил болгоны нэгдүгээр сарын 3 дахь 7 хоногын ням гарагт тэмдэглэж ирсэн билээ. Монгол улсад 1999 оноос эхлэн уг өдрийг тэмдэглэж ирсэн билээ.

Энэ өдрөөр “Бишрэлт” зочид буудалд Дэлхийн шашны өдрийг Монголын Бахайчуудын Үндэсний Оюун санааны Чуулга зохион байгууллаа. Энэхүү өдөрт Хинду, Иудейн, Будда, Христ, Ислам, Бахай,Бөөгийн шашны төлөөллүүд оролцож илтгэл тавьж, санал солилцлоо. Уг арга хэмжээнд МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан урилгаар оролцлоо.
Бүх шашиныхан хамтын хүчээр хүн төрөлхтний сайн сайхны төлөө сэтгэл санаа, хүч оюунаа зориулж ажиллах талаар санал бодолоо хуваалцсан сайхан үйл ажиллагаа боллоо.

Эдгээрээс Засгийн газрын тогтоолоор 175 дурсгалыг улсын хамгаалалтад, 275 дурсгалыг аймаг, нийслэлийн хамгаалалтад авчээ. “Түүх, соёлын үл хөдлөх дурсгалыг хамгаалах, сэргээн засварлах хөтөлбөр”-ийг 2008-2015 онд хэрэгжүүлэхэд 13.2 тэрбум төгрөг зарцуулахаар төлөвлөсөн байна. Хөтөлбөрийн хүрээнд соёлын өвийг сэргээн засварлах төвийг байгуулж, мэргэжилтнүүдийг бэлтгэж буй гэнэ.Эрдэнэ зуу хийдийн тухайд музей нь 19 хүний орон тоотой, 7909 үзмэртэй, түүний 117 нь “түүх, соёлын хосгүй үнэт дурсгалт зүйл” юм байна.Нийт үзмэрийн 25.8 хувь нь үзүүлэгт, 69 хувь нь сан хөмрөгт, таван хувь нь Лавиран сүмд буюу Эрдэнэ зуу хийдэд байгаа аж. Эрдэнэ зуу хийдийн хамгаалалтыг сайжруулах, сэргээн засварлах ажлыг Соёлын өвийг хамгаалах тухай шинэчлэн найруулж баталсан хуулийн хүрээнд хийх юм байна.
Дээрх музейг улсын чанартай болгохоор төлөвлөжээ.Үүний дараа гишүүд зарим зүйл асуув. Хүн чулуунуудыг хэрхэн хамгаалах, нутгийн ард иргэдэд түшиглэсэн аялал жуулчлал хөгжүүлэх, үндэсний брэнд бий болгох, Ховд аймагт байдаг бага ястнуудын бий биелгээ зэрэг биет бус соёлын өвийг уламжлуулах, монголчуудын өөрийн онцлог бүхий адууны соёлыг түгээн сурталчлах гэх мэт саналыг гишүүд хэлжээ. Пүрэв гаригт болсон “Соёл ба хөгжил” үндэсний чуулганы үеэр үндэсний болон орон нутгийн брэндийн талаар хөндсөн байна. Биелгээ зэрэг биет бус соёлын өвийг хамгаалах, уламжлуулахталааранхаарчбайгаа, аяллыналтанцагирагбийболгонзамхарилцаа, дэд бүтэц, үйлчилгээг нь сайжруулах, шаардлагыг өндөрсгөх, бүс нутагт хамтын уялдаатай шийдвэрийг гаргаж байх талаар бодлого боловсруулж байгаа гэдгээ салбарын сайд нь хэлэв. О.Баасанхүү гишүүн Монголын бахархалт шувуу болгон зарласан шонхор шувууг гадагш нь зарахыг хориглох санал гаргасан.
С.ТУУЛ