Category: Мэдээ, мэдээлэл

Тэдний нэг энэ өдөр МБНЭ-д зүчлон ирж, МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхантай уулзаж санал бодлоо солилцсон билээ.
Монгол бөө бол бусад дэлхийн бөөгөөс өвөрмөц онцлоготой билээ. Энэ удаагийн зочин маань тэрхүү онцлог уламжлалын тасархай байлаа. МБНЭ-ийг зорьж ирсэн зочин нь монгол цустай, монгол уламжлалаар боссон улаач байлаа.
Хоорондоо харилцаа холбоотой байж, хамтран ажиллах талаар өөр, өөрсдийн саналаа ярилцлаа. Уулзалтын төгсгөлд дурсгалын зүйлс солилцлоо.
Энэ удаагийн уулзалтанд ДЦЗ-ийн гишүүн, Монгол бөөгийн их удган Ц.Отгонсүрэн, Монгол бөөгийн удган П.Энхтуяа нар оролцлоо.
Алтай

Монголчууд сар шинийн золгуут гээд гадаад байтугай дотоод мэдээллээ үзэх завгүй байх үеэр цахим ертөнцийг бас нэгэн мэдээ шуугиулж эхэлжээ. Өөрийгөө сүнс судлал, метафизикийн үндэслэгч гэж танилцуулсан нийтлэлч Стивен Банкарц өнгөрсөн сард “48 минутын турш клиник үхэлд орсон хамба лам Бурхан эмэгтэй гэдгийг нотлов” гэсэн гарчигтай мэдээллийг цахим хуудсандаа тавьжээ.
ЭХИЙН ТЭВРЭЛТИЙГ ТЭНГЭРТ МЭДЭРСЭН ГЭНЭ YY?
Массачусет мужийн католикийн лам, 71 настай Жон Майкл Онейл нэгдүгээр сарын 29-ний өдөр зүрхний шигдээсээр эмнэлэгт яаралтай хүргэгдэж, эмнэлэгт ирэнгүүтээ зүрх нь зогсчээ. Массачусет мужийн нэгдсэн эмнэлгийн эмч нар LUCAS 2 гэдэг аппарат хэрэглэж байж. Гэтэл хэсэг хугацааны дараа зүрхний хэм нь тогтворжиж, бие нь бүхэлдээ амь оржээ.
48 минутын турш амьсгал хураасан түүнийг анагаах эмнэлэг аварчээ. Хачирхалтай нь тэрбээр тэнгэрт очиж, эмэгтэйлэг байдал нь илүү давамгайлсан Бурхантай уулзсан гэх цочирдуулам мэдээг илчилж, үзэгдэл харснаа нотлох боллоо. Жон Онейл лам клиник үхэлд орсон тухайгаа биш, эмч нарын ачаар дахин амьдрах болсон тухайгаа ч биш тэс өөр зүйлийг тасралтгүй тунхаглана гэж мэдүүлэв.
“Бурханы төрх нь дийлдэшгүй бас тайвшруулам байсан. Дуу хоолой нь тайтгаруулж аргадаж байгаа юм шиг, төрх байдал нь ээждээ тэврүүлж байгаа мэт, тайтгармаар намуухан байсан. Бурхан бол Ариун Эцэгээс гадна Ариун Эх байгаа гэдэг энэ үнэн баримт надад огтхон ч саад тотгор болохгүй. Эх үнэхээр бүх юмны тайлал. Эхийг байгаа гэдэгт, цаашдаа ч байх болно гэдэгт би итгэсэн” гэж католикийн лам тунхаглаад байна.
“Бурхан эмэгтэй гэдгээ дэлхийд надаар тунхаглуулах гэж л амийг маань буцааж өгсөн” гэж цаг шахам амьсгал хурааж амжсан 71 настай лам өгүүлж байхад, Массачусет мужийн нэгдсэн эмнэлэгийн эмч нар түүнийг “ус уух хувьтай хүн юмаа” гэлцэж байлаа.
Стивен Банкарц: “Бид Бурханыг хүчирхэг, уурлаж хилэгнэсэн, тушаал зарлиг буулгагч, шүүх эрх мэдэлтэй гэж бодож ирсэн.
Бурхан үнэхээр эрэгтэй биш гэдэгт ганц санал нэмэрлэхийг минь зөвшөөрнө үү. Хэн нэгэн интернетэд Бурхан эмэгтэй гэсэн нийтлэл тавихаар энэ нь тэр чигээрээ интернетийг шуугиулаад л, харин хэн нэгэн Бурхан эрэгтэй гэхээр хэн ч сүйд майд болохгүй байна гэхээр их инээдтэй байгаа биз” гэх зэргээр нийтлэлдээ бичжээ.
Энэ мэдээ www.newseveryday.com, India today, Sunday Monitor, Daily monitor гэх мэт албан ёсны мэдээллийн сайтууд, CBS радио гээд олон сувгаар цацагдсан ажээ…
СҮНСЛЭГ АМЬДРАЛ, СҮНСНИЙ ЭХ ҮНЭХЭЭР БАЙДАГ БОЛОВ УУ?
Биеэсээ гарсан сүнс нь тэнгэрт эхийн хайрыг мэдэрсэн гээд, бас бурхан эмэгтэй гэж нотлох католик ламын үг хэр үнэний ортой бол? Ер нь клиник үхэлд орсон хүмүүсийн үзсэн үзэгдлүүд яагаад ихэнхдээ ижил төстэй байдаг юм бол?
Дэлхийд хамгийн анх клиник үхлийн талаар Raymond Moody гэдэг хүн хөндөн ярьж байж. Энэ үеэс хойш үхээд босож ирсэн гэгдэх хүмүүсийн яриа, үзэгдэл гэх зэрэг иймэрхүү чиглэлийн судалгаа хийдэг “Олон улсын клиник үхлийн судалгааны төв” (IANDS – International Association for Near-Death Studies ) 1981 онд байгуулагдаж одоо болтол эрдэм шинжилгээний хурал зохиогдсоор байдаг юм байна.
Хурлын үеэр клиник үхэлд орсон хүмүүс ярихдаа ихэнхдээ сүнс нь биеэсээ гарч хөөрөн, нэг хонгилоор явснаа их гэрэл өөрийг нь бүчин авсан тухай ярьдаг ажээ.
Энэ удаа ч тэнгэрт эх бурхантай уулзсан гэж шуугиан тарьсан Майкль Онейл лам бас ялгуун дуу хоолойтой эхийн тэврэлтийг сануулам дийлдэшгүй их гэрэл өөрийг нь бүрхсэн тухай өгүүлсэн байлаа.
Хүмүүс клиник үхлийг янз бүрээр хүлээн авдаг.

Хүмүүс клиник үхлийг янз бүрээр хүлээн авдаг. Зүгээр л хүний тархи буюу оюун санаа хэвийн бус ажилласнаас үүдэх хий хоосон мэдрэмж гэж хэлэх хүмүүс ч бий.
Шинжлэх ухаанд “сэтгэл бол тархинаас үүдэлтэй” гэж үздэг бол уламжлалт сэтгэлгээнд “сэтгэл бие хоёр тусдаа” гэж үздэг гэнэм. Сэтгэл тархи хоёрыг адилхан гэж бүх эрдэмтэд бас үздэггүй аж. Америкийн мэдрэлийн мэс засалч, “Диваажин орших баталгаа” /Proof of Heaven/ номын зохиогч, профессор Эбэн Александр клиник үхэлд орохоосоо өмнө тархи оюун санаа, сэтгэл хоёр нь тусдаа гэдэгтэй санал нийлдэггүй байжээ.
Харин тэрбээр одоогоос 7 жилийн өмнө өөрөө клиник үхэлд орж үзэгдэл харжээ. Түүний тархи бактерид өртөж ухаангүй болоод, үрэвслээс ялгарсан идээ бээр тархийг нь шахаж, цусны урсгал нь муудан, улмаар амь насанд чухал үүрэг гүйцэтгэж байдаг тархины судлыг нь (brain sterm) хүртэл гэмтээж дахин амь орох магадлал 2 хувьтай байжээ. Профессор Александр хагас үхсэн төлөвт байхдаа тоо томшгүй олон эрвээхий нисэлдэх дүр зураг, ёслолын том хаалга сүндэрлэх ертөнц, түүний цаана байрлах бурханы оршихуйг олж харсан гэдэг.
Гэтэл дахин амьдарсныхаа дараа тэрбээр өөрийнхөө эмчилгээний түүхээс тархины зургаа үзэхэд тархины үйл ажиллагаа бүрэн зогсож, мэдрэл ч ой санамж ч ажиллагаагүй байсныг яг байгаагаар нь уг зурагт харуулсан байжээ. Ийм ухаангүй байдал долоо хоног үргэлжилсэн байхад, яагаад тархи зогссон үед болсон үзэгдлийг санасан байж таарах вэ?
Тийм л учраас профессор тархи сэтгэл хоёр нэг ёсондоо сүнс тархи хоёр тусдаа гэдгийг батлах болсон байна. Тархи судлаачдын үзэж байгаагаар зүрх зогсох үед хэдхэн секундийн дотор тархи руу урсах цусны урсгал зогсож, улмаар тархины үйл ажиллагаа зогсдог гэдэг.
Тиймээс тархи зогссон үеийн мэдрэмж буюу клиник үхлийн үеийн үзэгдлүүд нь үхлийн дараах сүнсний амьдрал байдгийг гэрчилнэ үү гэлтэй. Сүнсний амьдрал байгаа гэвэл сүнсэнд маань ч бас аав ээж байх ёстой юм шигээ.
Одоогийн бидний амьдралд ээж маань бидний амин биеийг төрүүлж, бид эцэг эхийнхээ амьдралыг замнахдаа ч аав ээж болон амьдардаг биш гэж үү?
Хүмүүний хэдхэн жилийн амьдралаар бүх юм хэмжигддэгсэн бол энэ дэлхийн бузар булайд оногдох шүүлт хаах нь байхсан бол?
Хүчирхийлэл, аллага хэрээс хэтэрч энэ нийгмийн хууль ч түүний өмнө хүчин мөхөстөж, аймшигт хэргүүдийн ард хохирогчийн шарил чимээгүйхэн занданшдаг гээд бодохоор зөв бурууг дэнслэх шүүх сэнтий хаа нэгтээ байх ёстой биш үү?
Эхийн минь тэврэлтийг дахин сануулж, тайтгарал өгдөг эх бурхан тэнгэрт үнэхээр тосох болов уу, яадаг бол?

У.Хүрэлсүх болон УИХ-ын гишүүн Ж.Энхбаяр, УИХ-ын гишүүн асан Р.Амаржаргал нарын улстөрчдөөс гадна цэрэг, цагдаагийн дарга нар, ахмад алба хаагч зэрэг 950 гаруй хүн оролцож байна.

Дөнгөж сая холбооны тэргүүнийг сонголоо. Нийт 950 төлөөлөгчийн 100 хувийн саналаар Монгол цэргийн нэгдсэн холбооны тэргүүнээр Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийг сонгогдов.

Монгол цэргийн нэгдсэн холбооны анхдугаар Их хуралаас бага хурлын гишүүнээр Зэвсэгт хүчний хурандаа Д.Жаргалсайханыг сонгосон байна.

Монгол цэргийн нэгдсэн холбооны бүтэц зохион байгуулалтын хувьд тэргүүн болон Удирдах зөвлөлийн 31 гишүүн, Хяналтын зөвлөлийн таван гишүүнтэй байх аж. Холбооныхоо ээлжит Их хурлыг зургаан жилд нэг удаа, ээлжит бус хурлыг холбооны тэргүүний шийдвэрээр хуралдуулж байхаар тогтжээ.

Холбооны зорилго нь залуу үед эх оронч үзлийг төлөвшүүлэн бодлого, үзэл баримтлалыг боловсронгуй болгох, түүнийг хэрэгжүүлэх арга замыг тодорхойлох чиглэлээр Монгол Улсын төр, иргэний нийгмийн байгууллагатай хамтарч ажиллан, дэмжлэг үзүүлэх гэж тодорхойлов.

 АНУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд бүрэн эрхт Элчин сайд Майк Клечески Ховд аймагт ажиллаж байна. Мөн язгуур соёлын өлгий болсон Ховд аймаг болон баруун бүсэд салшгүй холбоотой шашин шүтэх, эс шүтэх эрхийг хамгаалах тухай шашны тэргүүлэгчидтэй үр дүнтэй яриа өрнүүлжээ. Тэрээр Ховд аймгийн төр захиргааны байгууллага болон эрүүл мэнд, боловсрол, соёл урлагийн байгууллагуудын төлөөлөгчидтэй уулзаж, Ховд нутгийн түүхэн дурсгалт газруудаар аялжээ. Тухайлбал, Гурван цэнхэрийн агуйг үзсэн аж. энэ тухайгаа “Улаанбаатарт музей үзэж явахдаа Гурван цэнхэрийн агуйн тухай мэдсэнээс хойш дэлхийн өв болсон хадны сүг зургуудыг нүдээр үзэх ёстойг ойлгосон юм. Түүхийн бэлгэдэл болсон эдгээр үзэсгэлэнт олдворуудыг үзэх гайхалтай байлаа. Соёлын өвийг хадгалах нь дипломат албаны маань чухал хэсэг билээ” хэмээн Элчин сайд Клечески сэтгэгдлээ илэрхийлжээ.

Өмнө нь 2012 оны 5 дугаар сард Монголын бөө нар нэгдсэн тахилга хийж, эцэг өвгөдийн алтан өлгий болсон Сэлэнгэ аймгийн Мандал сумын Ноён уулын бүсийн хамгаалах бөөгийн зан үйлийг хийж байсан. Үүгээрээ МБНЭ-ийн нэгдсэн тахилга ялгаатай юм.
Чингисийн талбайд бөө, удган, бас бус тэмцэгчид нийлж, Сэлэнгэ аймгийн Мандал суманд орших Ноён уулын бүс дэх Гацууртын алтны ордыг стратегийн орд газар болгохыг эсэргүүцэж, туг далбаагаа намируулан, унжлага сагсуургаа харшилдуулсаар бөө, удганууд жагсаал хийсэн. Энэхүү улс төрийн арга хэмжээг удирдан зохион байгуулж оролцогчдын нэг нь “Онгодын хөх тамгат” халх-ойрад бөөгийн төвийн тэргүүн Н.Хишигжаргал байсан билээ.
2018 оны 4 дүгээр сарын 18-ны өдөр Эх орныхоо газар шороо, уул ус, байгалийн баялгийг хайрлан хамгаалах, бүрэн бүтэн байлгахын төлөө хийх монгол зан үйлийн талаар “Дэлхийн тэнгэр шүтлэгтний нэгдсэн холбоо” ТББ-аас мэдээлэл хийсэн билээ.
Удган, зайрангууд “Эх орон газар шорооныхоо төлөө цохилох зүрхтэй хүмүүс байдаг. Тиймээс бид Монгол төрд шургалж өөрийн хар амиа хоохойлж, ард түмнийг хохироож, газар шороогоо малтсан 27 хүнийг цээрлүүлнэ. Эхний есөн хүнийг тэнгэрт мэдүүлнэ. Нартын хууль дийлэхээ байчихсан юм бол тэнгэрт мэдүүлнэ.” Хэмээн тунхагласан билээ. Энэхүү зан үйлийг сарын 21-22-нд шилжих шөнө үүрээр хийж байсан. Түүнд олон арван байгууллага нэгдэж байсан. Түүнийг зохион байгуулагчийн нэг нь “Онгодын хөх тамгат” бөөгийн төвийн тэргүүн Н.Хишигжаргал байсан юм.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар “Онгодын хөх тамгат” халх-ойрад бөөгийн төвийн тэргүүн Н.Хишигжаргалыг “Байгаль дэлхийгээ хамгаалах, үндэсний өв соёлоо түгээн дэлгэрүүлэх үйлс”-эд оруулсан хөдөлмөрийг үнэлэн “Алтан гадас” одонгоор шагнажээ.

Хамгийн анх лам Родевик 1963 онд эксорцизмын тухай “Биед шингэсэн чөтгөр, шуламыг зайлуулах нь” гэсэн ном бичсэн. Энэ номыг би Орос руу явсан хүнд захиж уншсан. Их сонирхолтой ном. Уг номонд “Энэхүү онцгой аюултай зан үйлийг үйлдэхдээ тухайн бөө удган тэр хүнийхээ эмнэлгийн шинжилгээг нарийвлан гаргуулж, ердийн өвчин бус чөтгөр, шулам шүглэсэн хорлол гэдгийг тогтоох хэрэгтэй” гэж зааварчлан бичсэн байдаг. 1976 онд тэрбээр эксцоризмыг бие даан үйлдэхдээ өөрийнхөө бичсэн номны зааварчилгааг мөрдөж нэгэн оюутан бүсгүйг нөгөө ертөнц рүү илгээсэн тухай тодорхой бичсэн нь бий.
Тэр их амархан. Өөрийн зан үйл нь огцом өөрчлөгдсөн хүмүүс байдаг. “Тэр уг нь их даруухан залуу, бүсгүй байсан. Сая уулзсан аймаар ууртай, солиотой болчихсон байна лээ” гэж ирээд бид хоорондоо ярьдаг даа. Ийм л хүмүүс эксорцизм буюу чөтгөр шулам биед нь шингэснээ өөрсдөө мэддэггүй. Огцом уурлаж, тэр үедээ зүгээр явж байгаа хүнийг барьж авч зодох, хэрүүл өдөх зэргээр авирладаг. Заримдаа бие нь эв эрүүл хэрнээ татаж унадаг хүмүүс бидний дунд олон байдаг. Тэдний биед чөтгөр орсноор өөрийн биед шингэсэн өнөөх чөтгөр шулмыг хөөж гаргахаар тэмцэлдэх явцдаа ялагдаж улмаар ухаан алддаг. Гэнэт ухаан алддаг, татаж унадаг хүнийг өнөөдөр эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан өвчнийг нь эдгээж, оношийг нь тогтоож чадахгүй байгаа шүү дээ. Гэсэн хэрнээ лам бөөгөөр яваад эдгэрчихсэн тохиолдол бий. Энэ нь ердөө биед шүглэсэн чөтгөр шулмыг л хөөж гаргаснаар эрүүл болж байгаа гэсэн үг юм.-Хүн хүний биеийн байдлаас болно. Миний анхны хайрыг булаасан бүсгүйд би хамгийн анх эксорцизм хийж байлаа, Тэр бүсгүй мөн л миний дотны найз байсан болохоор би ямар хууч өвчтэй гэдгийг сайн мэдэж байсан юм. Эхний нэг сар би түүнд хараал хийж, шившлэгтэй чихэр жимс өгч үзлээ. Гэвч ямар ч үр дүн гараагүй. Харин дараагийн сараас нөгөө бүсгүй сэтгэл санааны гүн хямралд орж идэж уухаа байсан. Долоо хоногийн дотор 8 кг турж сарын дараа 30 кг болтлоо турж эцэн, тухайн жилдээ буюу 23 насандаа нас барсан. Эмнэлгээр яваад өвчнийх нь онош л гарна уу гэхээс миний хараал хийсэн онош гарахгүй нь ойлгомжтой. Ингээд би өөрөө өөртөө итгэж, хараалын аргаар хүнийг үхүүлж болдгийг баттай мэдэж авсан. Дараа нь хүн амины хэрэг үйлдээд ердөө 8 жилийн хорих ял авсан залууд хараал хийж үзсэн. Талийгаачийн ар гэрийхэн надад захиалга өгсөн юм. Харин тэр “ёслол” амжилттай болж дээд шүүхэд давж заалдаад байсан алуурчин залуу Ганцхудагийн подвальд амиа хорлосон доо.
Зарим хүний дотор хоёр буюу түүнээс дээш хүм үүсийн сүнс оршиж байдаг. Ямар нэгэн нөлөөллийн улмаас сүнснүүд биеийг дийлэн гарч ирдэг. Яг ийм хүмүүст хараал жатга хийх жаахан явдалтай байдаг. Нэг биш нэлээд хэдэн сүнсийг биенээс нь хөөн гаргасны дараа хараалаа үйлддэг. Хараал хийсний дараа тэдний зан ааш гэнэт өөрчлөгдөн хувирч огтоос танигдахгүй мэт болдог. Миний хараал хийсэн хүмүүсээс хоёр хүн сэтгэл мэдрэлийн өвчин тусч одоогоор Шархадны эмнэлгийн данстай болчихсон явж байна. Ямар ч хүн хийсэн муу үйлийнхээ шанг сайн хүртэх учиртай. Бид түүнийг нь биелүүлэгчид.
Хүмүүс өөрсдөө их гэнэн. Одоо олон бөө бий болсон учраас хамаагүй нас жилээ хүнд хэлдэггүй, зарим нь бүр нууцлаад байдаг хэрнээ өвддөг эрхтэн. өвчнөө хаа хамаагүй хэлдэг. Гэтэл хараал хийдэг хүмүүст нас жилээс илүүтэй тэр өвчнийх нь онош байхад л болно. Тэр ч байтугай хүнийг нас барахад уншдаг “Сонсгоод” гээд ном байдагтай адил ямар эрхтнийг өвчлүүлэх тусгай тарни хүртэл байдаг. Тэгэхээр би хүмүүст нас жилээ нуухаасаа илүүтэй өвддөг эрхтэн, өвчнийхөө оношийг л нууцалж явбал аминд чинь өлзийтэй гэж хэлмээр байна. Манайхны сул тал гэвэл уулзалдаагүй удсан хүмүүс хүртэл гудамжинд тааралдахаар мэнд усаа мэдэлцэв үү үгүй юу өвчин зовлонгоо яриад эхэлдэг. Энэ зуур чинь тухайн хүн өөрт чинь хараал хийгээгүй ч гэсэн өнөөх өвчнийг нь “хуваалцаж” байдаг.

Энэ үеэр бөөгийн уг аваад цөөнгүй хэдэн жил болсон боловч босч чадаагүй залуучууд ирж уулзаж байлаа. Бөө болохоор шийдэж, найман багшийн нүүр үзэж, 15-н сая төгрөг зарцуулсан боловч ямар ч үр дүнд хүрээгүй, улмаар дээд сургуулиа хаяж, орон нутагтаа ирсэн. Энд ирээд ч зовлон үргэлжэлэж, ах дүү хамаатан садны дунд байх аргагүй болсон хөдөө суманд найз нэгнээ түшин амьдарч яваа нэгэнтээ ч уулзасан. Эрүүл мэнд, эд хөрөнгө, сэтгэл санааны зовлонд хэн нэгнийг учруулан байж бөөгийн нэр барьж, “хуурамч” уг босгодог бусармаг байдлыг халах цаг болжээ. Бид ийм асуудлаар МБНЭ-д мэдээлэл авдаг утас ажиллуулах шаардлагатай болсоныг цаг хугацаа харуулав. Бөөгийн нэр хүндийг унагааж байгаа тодорхой хүмүүстэй тэмцэх цаг нэгэнт болжээ.

Ц.Лувсанлхама гэсэн нэртэй л байлаа. Бид хайсаар яваад түүнийг олж уулзсан юм. Эхлээд учир явдлаа танилцуулах гээд нилээд удаан ярилцлага болсон. Хувь хүн амьдралын зэрэгцээ, улаачийн үйлээ авч явах, дээр нь сонгуульт ажил хийх зэрэг нь хувь хүнээс их хүчин чармайлт шаардана. Түүнийг давж гарах нь цаг үеийн сорилт болон үлдэж байлаа.
Тэнгэр үзэл, бөө мөргөлөө дэлэгрүүлэх зорилтын хүрээнд аймагт бөөгийн байгууллага байгуулахын тулд улаач нараа олох, улмаар зорилгоо ойлгуулж байгууллага байгуулах зорилт тавьж, аймгийн бөөгийн ажлыг Ц.Лувсанлхамад итгэж үлдээгээд аян замаа цааш үргэлжлүүлсэн билээ.
Зарим аймагт хуралдаанаа хийж салбараа байгуулж, зарим аймагт зүтгэх хүнээ олж тавих төдийхнөөр ажил өрнөж, баруун аймагт ажилласан өдрүүд өнгөрлөө. Олон зүйл хувь хүний хүчин зүйл, зүтгэлээс шууд шалтгаална.

aрга хэмжээнүүд, бизнесий уулзалтанд 70 гаруй төлөөлөгч, ОХУ-аас Буриад, Халимаг улс, ОХУ-ын ШУА, “Монголын анд нөхдийн нийгэмлэг”-ийн төлөөлөгчид, Австри, Киргиз, Англи улсаас ДМЧ-ны гишүүд, идэвхтэнүүд, нийтдээ гадаадын арваад хотод ажиллаж амьдарч байгаа монголчууд, дэлхий дахинаа тархан суурьшсан Хүннү, Монгол, Түрэг угсаа гарвалтан, Монголч эрдэмтэд, монголын анд нөхдийн өргөн бүрэлдэхүүнтэй төлөөлөл оролцож, даяаршлын өдгөө цагт Монгол түмний хэл, соёл, хүмүүнлэгийн харилцаа холбоонд тулгуурласан тал бүрийн хамтын ажиллагааны тулгамдаж буй асуудлуудыг хэлэлцсэн байна. Чуулганы хүрээнд зохион байгуулсан Монгол, Туркийн бизнес уулзалт нь хоёр орны өрнөн дэлгэрч байгаа харилцаа, хамтын ажиллагааг эдийн засаг, худалдаа, аялал жуулчлал, хүмүүнлэгийн салбарт улам бүр өндөр шатанд дэвшүүлэн хөгжүүлэх талаарх нийтлэг хүсэл эрмэлзлэлийн нэгдмэл илэрхийлэл болсноороо онцлог юм.
Чуулганы төлөөлөгчид Истанбул хотноо ажиллаж амьдарч байгаа монголчуудтай нөхөрсөг уулзалт зохиож, төр засгийн бодлого шийдвэр, бүтээн байгуулалтын талаар мэдээлэл хийж, урлагийн тоглолт сонирхуулжээ. Дэлхийн Монголчуудын Чуулганы үеэр Бурса хотноо Монгол улсын Өргөмжит Консулын газрын нээлтийг хийж, ажилд оруулсан нь хоёр орны найрсаг харилцааны хүрээ далайцыг нэмэгдүүлэх, ялангуяа аж үйлдвэржсэн энэ хот, бүс нутгийн үйлдвэр аж ахуйн газруудтай худалдаа бизнесийн хамтын ажиллагаа хөгжүүлэх, хүмүүнлэгийн харилцаа солилцоог идэвхижүүлэх, монгол иргэдийн эрх ашгийг хамгаалахад шинэ шижим, түлхэц болох нь эргэлзээгүй.
Чуулганы удирдлага, үг хэлсэн хүмүүс энэхүү Чуулган уулзалтыг эх орондоо хүлээн авсанТурк улсын Төр, засгийн газар, түүнийг бэлтгэх зохион байгуулах талаар нөр их хүчин чармайлт гарган найрсагаар хамтран ажилласан Бурса хотын удирдлага, тус хотын худалдаа, эдийн засаг, соёлын байгууллагууд, олон нийтийн төлөөлөлд нэгэн дуугаар талархал илэрхийлж байсан бөгөөд чуулган бүхэлдээ хоёр орны найрсаг харилцаа, хөгжил цэцэглэлтийн төлөө сайн сайхны ерөөл дэвшүүлсэн халуун дотно уур амьсгалд болж өнгөрлөө.

гишүүн Ш.Энхбаярын шавь удган Оюунсувдаар Говь-Алтай аймгийн бөөгийн хүрээлэнгээр удирдуулахаар томилсон билээ.

Аливаа арил үүрэг хүлээсэн хүнээс шууд шалтгаалдаг. Бид аймгийн төвд уулзалт хийхээр санал урьдчилан хүргүүлсэн боловч ажил хэрэг болж чадсангүй. Удган Оюунсувдад Монгол бөөгийн байгууллагын ач холбогдолын талаар чамгүй удаан ярьж, санал бодлоо солилцсон юм. Монгол бөөгийн байгууллагын салбараа аймгуудад байгуулах чамгүй хүнд даалгаврыг хэр чинээндээ биелүүлэх гэж зүтгэсээр, Говь-Алтай аймагт ажиллав.
Бүх л аймагт, замын дагуу сумдын номын санд “Монгол бөөгийн ёс зүй”, Монгол бөө номыг хандивлаж явсан билээ. Цаас хүнд учраас нилээд овор ихтэй ачаатай хотоос хөдөлсөн юм. Говь-Алтай аймагт хэдэн зуун ширхэг номыг түгээхээр үлдээсэн билээ.