Category: Мэдээ, мэдээлэл

Хөгжөөн дэмжигчид Монголын газрын зурагтай том плакат гарган, багаа дэмжсэн нь унгарчуудад хандан “Та нар Европт Монголоос ирсэн шүү дээ” гэж хэлсэн хэрэг байлаа. Зурагт хуудас дээр “Агуу Унгарын түүхээс харахад” гэж бичсэн байв.
Харин цэнгэлдэхэд ирсэн беларусь фэнүүдэд энэ зурагт хуудас таалагдсангүй. Тэд “Татар Монголын дарлалд хамгийн их зовсон ард түмэн бол манай ард түмэн” хэмээн хашгарч, шүгэлдсээр зурагт хуудсыг хураалгаж чаджээ.
М.Сугар-Эрдэнэ

Хоёр. НЭГДСЭН БОЛОН ОРОН НУТГИЙН ТАХИЛГЫН ТУХАЙ
5. Нэгдсэн тахилгыг БУРХАН ХАЛДУН хайрханд хийх тухай
6. Нэгдсэн тахилгыг ХӨХ УУЛАНД хийх тухай
МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан
7. Нарны тахилгыг зохион байгуулах тухай
Монгол бөөгийн удган Х.Майцэцэг
8. Тэнгэр шүтлэгтэний байр, намрын тахилга зохион байгуулах тухай
Монгол бөөгийн удган С.Батзул
Гурав. ГАДААД ХАРИЛЦАА
9. Монгол суугаа Элчин сайдын яамдад мэндчилгээ дэвшүүлэх тухай
МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан
Дөрөв. ЗОХИОН БАЙГУУЛАХ АЖЛУУД
10. Халх голын баярын арга хэмжээнд оролцох, аялал хийх
МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан
11. Байгал нуур, Бух ноёны онгонд залбирах, Тува Саяаны нуруунд аялах
Манлайлалын зөвлөлийн удирдагч Батзул
Төлөөллийн зөвлөлийн удирдагч А.Оюунтуул
Тав.. ДОТООД АЖИЛ
12. Хар сүлдны тахилга зохион байгуулсан дүнгийн тухай
МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан
Зургаа. МЭДЭЭЛЭЛ, СУРТАЛЧИЛГАА
13. Мэдээлэл, сурталчилгаатай холбоотой гаргасан шийдвэрийн биелэлт
Төлөөллийн зөвлөлийн удирдагч А.Оюунтуул
Долоо. ЦАГ ҮЕИЙН АСУУДЛУУД,
14. Манлайлалын зөвлөлийн удирдагчийг сонгох
МБНЭ-ийн өнөөгийн нөхцөл байдлын тухай мэдээллийг Д.Жаргалсайхан хийлээ. Мэдээлэлдээ МБНЭ нь Бөөгийн зөвлөлийн эгнээгээ өргөжүүлэн 12 гишүүнтэй дүрмйнхээ дагуу ажиллахаа тодорхойллоо. Гол нь санхүүгийн дэмжлэг үзүүлж, байгуулагын үйл ажилагаааг тасралтгүй хангах үүрэг хүлээх юм. Энэ үүргийг хэрэгжүүлэн Бөөгийн зөвлөлийн хуралдаанд гишүүнээр оролцохоор Д.Жаргалсайхан, Д.Одонхүү, Б.Батжаргал, П.Эрдэнэбаатар, Байгалтөгс, Батзул нар саналаа ирүүлжээ. Цаашид өргөжин дэлэх биз ээ.
Харин МБНЭ-ийн үйл ажиллагаанд идэвхитэй оролцдог, татвараа цаг хугацаанд төлдөг гишүүдээ ДЦХ-нд урьж оролцуулж, тэдний дэмжлэгтэй хийж, шийдвэр гаргаж байхаар шийдвэрлэлээ.
Мэдээлэлтэй холбогдуулан Д.Одонхүү саналаа илэрхийллээ.
Хуралдаан дээр энэ жил дараах хүмүүст Бөөгийн цол олгосныг мэдээллээ. Үүнд:
Нэг. Монгол бөөгийн Их зайран цолыг
Дашдондиков Зоригтод-ОХУ-ын Буриад Улсын иргэн
Хоёр. Монгол бөөгийн Их удган цолыг
Балгахинов Балжиму Батуевна -ОХУ-ын Буриад Улсын иргэн
Гурав. Монгол бөөгийн Тэргүүн дээд удган цолыг
Б.Батжаргал-Говь-Алтай аймгийн харьяат
Дөрөв. Монгол бөөгийн тэргүүн зайран
Мягмар-Хөвсгөл аймгийн Улаан-Уул сумын харьяат
Дүгэр Оолович -ОХУ-ын Тува Улсын иргэн
Д.Д.Пүрбэ -ОХУ-ын Буриад Улсын иргэн
Аюуш-зайран,Өвөрмонгол
Тав. Монгол бөөгийн зайран,удган цолыг
Далайбаяр-зайран
Б.Энхзориг-Зайран
Д.Анхмаа-Удган
Пагма-Орлом-Удган
Батзул-Удган
Алтанчимэг-Удган
Отгонжаргал-Удган
Энхцэцэг-удган
Р.А.Баир -ОХУ-ын Буриад Улсын иргэн
Хуралдаанаар 2023 оны ажлын үр дүнг хэлэлцэж дараах хүмүүсийг шагнаж урамшуулахаар шийдвэрлэлээ. Цаашид улаачийг Их зайран, удган цол хүртэл түшиж ирсэн түшээ, улаачийг Мөнх тэнгэрийн төлөө “Алтан шонхор” медалиар шагнаж байх саналыг МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан дэвшүүллээ.
Нэг. Мөнх тэнгэрийн төлөө “Алтан шонхор” медалиар
Ц.Отгонсүрэн-Монгол бөөгийн их удган
Балжима-Тулмааш, ОХУ
Амгалан-Түшээ
Хоёр. Мөнх тэнгэрийн төлөө “Мөнгөн шонхор” медалиар
Майцэцэг-Монгол бөөгийн удган
Цэвэлмаа-Монгол бөөгийн тэргүүн удган
Пагма-Орлом -удган
Эрдэнэцэцэг-Удган
Гурав. Мөнх тэнгэрийн төлөө “Хүрэл шонхор” медалиар
Баасанжав-удган
Энхтүвшин-Удган
Х.Бат-Өлзий-түшээ
Дараах хүмүүст ДУРСАМЖ олгохоор шийдвэрлэлээ. Үүнд:
Нэг. НЭГДСЭН ТАХИЛГАД
1. Нарны тахилгыг толгойлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн тэргүүн удган Б.Батжаргал,
2. Хайрханы тахилгыг толгойлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн тэргүүн удган Ж.Өлзийсайхан,
3. Хайрханы тахилгыг тэргүүлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн удган Эрхэмбаяр
4. Хайрханы тахилгыг тэргүүлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн зайран Бум-Эрдэнэ
5. Лусын тахилгыг толгойлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн их удган Б.Бадамсүрэн,
6. Лусын тахилгыг тэргүүлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн тэргүүн зайран П.Пүрэвдорж
7. Тэнгэрийн тахилгыг толгойлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн их удган Ц.Отгонсүрэн,
8. Тэнгэрийн тахилгыг тэргүүлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн тэргүүн удган Х.Гэрэлмаа
9. Галын нэгдсэн тахилгыг тэргүүлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн зайран Гэнэнхүү
Хоёр. ШАР ТИЙРЭНГИЙН ЭСРЭГ ТАХИЛГАД
10. Толгойлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн тэргүүн дээд зайран П.Эрдэнэбаатар
Гурав. ХАВРЫН ТАХИЛГАД
11. Толгойлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн удган Х.Майцэцэг
Дөрөв. НАМРЫН ТАХИЛГАД
12. Лусын тахилгыг толгойлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн тэргүүн дээд зайран Болд
13. Хайрханы тахилгад толгойлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн тэргүүн зайран Мягмар
14. Хүүхдийн овооны тахилгад толгойлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн тэргүүн дээд зайран П.Эрдэнэбаатар
15. Хүүхдийн овооны тахилгад тэргүүлж бөөлсөн, Монгол бөөгийн удган Батзул,
Хуралдаанаар 2024 онд хийх ажлын төлөвлөгөөний төслийг ярилцлаа.
Хэлэлцсэн асуудлаас гол анхаарал татсан асуудал бол Хар сүлдны тахилга зохион байгуулсан дүнгийн тухай хэлэлцэж “хар сүлдийг догшруулан тахих үйл үр дүнтэй болсоныг сайшааллаа.

Тууль хайлах ёслолыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газар, Соёлын яам, “Чингис хаан” үндэсний музей, Монгол Улсын их сургуулийн Утга зохиол, урлаг судлалын тэнхим хамтран зохион байгууллаа.
“Монгол баатарлаг туульсаа дээдлэн дэлгэрүүлэх тухай” Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн 2019 оны 13 дугаар зарлигийн дагуу жил бүрийн Хаврын тэргүүн сар болон Өвлийн тэргүүн сарын шинийн гуравны өдөр баатарлаг туульс хайлдаг уламжлалтай юм.

Монгол бахархлын өдөр

Энэ удаагийн албан ёсны уулзалт Улаанбаатар хотод боллоо. Уулзалтад МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан, Монгол бөөгийн их зайран В.Төмжий (Нэргүй) нар оролцлоо. Монгол-Тувагийн бөөгийн байгууллагуудын хамтын ажиллагаан талаар харилцан санал бодлоо солилцлоо.
МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан, “Зөвхөн гадаад харилцааны хувьд 2023 онд Гэгээн ширээт улсын тэргүүн Монгол дахь шашины тэргүүн нарын уулзалтад урьж оролцуулж, Христ, Үнэн алдартны шашины Дэлхийн болон азийн тэргүүнүүд уулзалт хийж, Турк, Канад Улсын элчин сайд, Монгол дахь шашины тэргүүн нар -Монгол бөөгийн өргөөнд зочиллоо.
20 гаруй улс орны шүтэгч, жуулчид МБНЭ-д ирж танилцлаа. Мөн ОХУ-ын Агийн болон төвийн бүс, Өвөрмонголын нутгаар аялж, улаач нартай уулзаж, хамтарсан тахилга хийлээ.
Нэгэнт хөрш зэргэлдээ улсуудад, дэлхийн шашин шүтлэгийн байгууллагууд идэвхитэй үйл ажиллагаа явуулж байхад зарим бөө “монгол бөө нар нэгддэггүй юм” гэсэн хувийн санаагаа нийтэд тулгаж байгаа нь харагддаг. Энэ бүхнийг цаг хугацаа харуулна. Монголчууд бид Тэнгэр шүтлэгийн дор нэгдсэн тэр үедээ хүчирхэг байсныг санахад хангалттай.” Гэж танилцууллаа. Уулзалтын дараа хүндэтгэлийн зоог барилаа.
Тувагийн бөө нар цөөн тооны иргэдийг хүлээн авч, бөөгийн зан үйлээр үйлчлэх боломжтой. Тийм хүсэлттэй Иргэд 458654 утсаар харилцана уу

Баярын ажиллагаанд Монгол дахь дипломат төлөөлөгчид, Элчин сайдууд, хүндэт төлөөлөгчид хүрэлцэн ирсэн байлаа. Баярын үйл ажиллагаанд зориулж турк, монголын үндэсний ая дууны мэндчилгээ эгшиглэж, хэсэгчилсэн тоглолт хийлээ.
Бүгд Найрамдах Түрк Улсын 100 жилийн ойд зориулсан хүндэтгэлийн хүлээн авалтад Монголын Бөөгийн Нэгдсэн эвлэлийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан урилгаар оролцлоо. Үйл ажиллагаанд оролцох явцад МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан БНХАУ, БНСУ, Канад Улсын шинээр томилогдсон Элчин сайдууд болон олон улсын байгууллагын төлөөлөгч нартай танилцлаа.
МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайханы хувьд хамтын ажиллагаа нь Хоёр орны аюулгүй байдлын салбарт эхэлсэн байдаг.
Харин БНТУ-ын Засгийн газраас Монгол Улсын Засгийн газарт хооронд буцалтгүй тусламжаар баригдсан, Хархорин-Хөшөө цайдамын авто зам барих, Түрэгийн хөшөө дурсгалыг сэргээн хамгаалах, Орхоны хөндийд Дэлхийн соёлын өвийн музей байгуулах ажлуудад МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан нь зохих хэмжээгээр оролцож байжээ.
Туркэд боловсролын байгуулагатай танилцах, олон улсын эрдэм шинжилгээний хуралд оролцох, монгол оюутан боловсрол эзэмшүүлэхэд тэтгэлгээр суралцах боломжийг нэмэгдүүлэх, зэргээр 10 орчим удаа харилцан зочилсон байдаг.
Монголд Түрэгийн үеийн хөшөө дурсгалыг хадгалж хамгаалах төслөөр эхлүүлсэн Мэргэн Тоньюкукийн хөшөө дурсгал нь Түркийн түүхэнд онцгой байр суурь эзэлдэг бөгөөд чухал ач холбогдолтой юм.
Туркийн түүх, соёлын хувьд асар их ач холбогдолтой археологийн олдворуудыг гарган сэргээн засварласан бөгөөд одоо хүртэл Монголын үндэсний түүхийн музейн Түрэг соёлын өвийн үзэсгэлэнгийн танхимд хадгалагдаж байна.

“Монголын шашны удирдагчидтай Шашны эрх чөлөөний талаарх уулзалтыг энэ жил дахин зохион байгуулсандаа баяртай байна. Шашин шүтэх эрх чөлөө бол манай хоёр улсын үндэс суурийн салшгүй хэсэг бөгөөд энэхүү түгээмэл эрхийг хамгаалахын тулд бид тууштай хамтран ажиллаж байна.” – Элчин сайд Буанган

Тэрбээр энэ удаа “Бөөгийн домог” зохиолоор кино хийхээр болсон байна. Энэ ном нь зохиогчийн 4 дэх роман бөгөөд Буриад түмний үндэс угсаа ба соёл ухамсрын сүйрлийг бөө мөргөлийн сэдвээр бэлэгдэн дүрсэлсэн, түүнчлэн хайр дурлалын сэдвийг хүний оюун санаан дахь далд орон зайд дэвсгэрлэн хөндсөн зохиол юм.
Б.Дэжид

Өглөө 6.00 гэж босов. Амгалан гуай аль эрт босчихсон банштай цай хоол унд бэлдчихсэн байв. Багийн гишүүдийн хэн нь ч байсан Улан-Үдээр ирэхээр бол ирж байгаарай гэж сайхан сэтгэлээр урьлаа.

Хоол ундаа идчихээд шууд хөдөллөө. Биднийг үдэн гаргаж өгөв. Бороотой өглөө байв. Бүтэн солонго татчихсан түүнийг хараад сэтгэл өөдрөг хөдөлцгөөлөө.
2023 оны 08 дугаар сарын 26-ны өдөр, Хиагтын зүг давхиж явна. Буцах зам хурдан байдаг юм байна ухааны юм бодон явна. Хиагт дээр яг 11:00 цаг гээд ирлээ. Очёрт зогсохоосоо өмнө энд байх Абсолют дэлгүүрээр орцгоолоо. Бүгд тусдаа багахан юм аваад дариухан хөдөлцгөөв. Шууд очоод оочирлож зогсов. Урд хэдхэн машин байна.
Хилийн шалган дээр ачаагаа бүгдийг буулгаж, шалгуулав. Шалгагч хоёр залуу байв. Бидний ачааг хараад байгаль хүрээ юу гэж асууж байна. Угаас бидний ачааг харсан хэн ч аялалаар явсан гэдэг нь харагдахаар байв. Энд бараг 2 цаг болсон байхаа. Хил нэвтрээд Монголын гааль дээр мөн бүх ачаагаа буулгаад шалгуулав.
Бидний ард наймаачин бололтой Сэлэнгийн бүсгүй явна. Бидний ачааг хараад та нар аялаа юу л гэж байна. Жаахан яриа өрнүүлтэл манай гаальчид одоо надаас юм хараад унана бүр сурчихсан эд нар заваан юмнууд л гэж байна. Ийн яриа өрнөөд хил гараад л тоос манаргаад замаасаа салцгаав. Оросын тосгон их харсан болохоор хил гараад л бас л яг нэг Оросын тосгонд явж байгаа юм шиг л санагдлаа.
Сэлэнгийн төвөөр дайраад гарлаа. Замд олон улсын худалдааны төв гэж байна, содон санагдав. Мөн аюулгүйн тойрог маягийн замын голд шар тариан түрүүн хөшөө байна. Билэгдэл нь байх. Сэлэнгийн төв дээр таньдаг айлаар оров. Тэднийх Улаанбаатар хотод амьдарч байгаад Сэлэнгэ аймагруу ирж амьдрахаар шийдэн нүүж ирээд байгаа билээ. Хоол унд гээд сүйд. Бид ч хэрэггүй гээд хөнгөн цайлаад гарая гэв.
Тэндээс цаг гаран давхиад Дархан хот орлоо. Цээгээ хүлээн авч угтан хоолонд урив. Дарханы гоё газруудын нэг бололтой гаднаа террасстай юм. Дулаан байсан болохоор гадна сууж хооллоё гээд сууцгааж байтал салхилаад эхэллээ. Тэгэхээр нь дотогш орж сууцгаав. Замд идэж уух, айлууд дайлж цайлах гээд л үнэндээ идэж уухаар тансаг явж ирлээ. Монгол хоолоо бас санажээ. Бүгд дор бүрнээ хоолоо захиалав. Удган Цээгээтэй сонин сайхан хөөрөлдөн хооллов. Өөрийн нь үйлийн талаар, Дархан хотын бөөгийн одоогийн байдал гэх зэргээр хөөрөлдөв. Бас хөөрхөн удаан сууцгаасан байна лээ шүү. Ингээд хооллож дуусаад 19,00 цагийн үед Дархан хотоос хөдлөв.
Д.ЖАРГАЛСАЙХАН
АЛДАРМАА

Удганы зааж өгсөн газар очиж ярьсан тохирсон гутлаа аваад бидний яаралтай ажил дуусав. Одоо харин хотын төвөөр явж зураг буулган хоттой танилцав. Төв талбай буюу Лениний хөшөөтэй талбай, мөн манайхаар гэрэлт гудамж шиг залуучууд хөдөлгөөн ихтэй гудамжаар зугаалав. Номын дэлгүүр, хүнсний зах, цэргийн дэлгүүр, баатруудын хөшөө гээд л хотын төдөөр нилээд явлаа. Нэг л мэдэхэд оройн 18:00 цаг болсон байлаа.