Category: Мэдээ, мэдээлэл

Энэ нь хүний харж, мэдэрч чадах 5 мэдрэхүй буюу харах, сонсох, үнэрлэх, амтлах, хүртэх мэдрэхүйгээс дээгүүр, оюун санааны болон сүнсний төвшин дэх мэдрэмжийг хэлдэг. Өөрөөр хэлбэл жирийн хүний харж чадахгүй зүйлсийг харж, тэдэнтэй харилцан, ирээдүйд учирч болох таагүй зүйлсийг урьдчилан зөгнөж сануулах гэх мэт… Өдгөө техник технологи хөгжиж хүний ерөнхий биеийн энерги, зэргээс тухайн хүнийг хэр зөн совинтой мэдрэмжтэй хүн болохыг хэлдэг болжээ.

2. Тус мэдрэмжийг хөгжүүлж болдог уу?
Эрдэмтэд хүнийг 5 мэдрэхүйгээс гадна өвчин мэдрэх, шийдвэр гаргах гэх мэт хэд хэдэн мэдрэхүйтэй болохыг судалсан байдаг. Цаг хугацааны туршид хүний бие физиологи, сэтгэл зүй, маш ихээр өөрчлөгдөж байдаг учраас 6 дахь мэдрэмж хөгжиж болохыг үгүйсгэхгүй. Гэвч ихэнх тохиолдолд төрөхөөсөө үе дамжин уламжлагдах нь элбэг аж… Бид заримдаа үйл явдал дахин давтагдаж байгаа мэт мэдрэмж, танихгүй хэрнээ урьд өмнө уулзаж байсан мэт санагдах, тун удахгүй ямар нэг сайн эсвэл ёрын муу зүйл тохиолдох гэж байгаа мэт санагддаг бөгөөд үүнийгээ зөн совин хэмээн нэрлэдэг шүү дээ. Энэ нь ч мөн 6 дахь мэдрэхүйн илрэл юм. Чухам түүнийг хэрхэн хөгжүүлэх, оюун санаагаа зөв цэгцтэй байлгахаас цаашид илүү хөгжих нь хамааралтай.

3. Хүний биед хэрхэн мэдрэгдэх вэ?
Мэдрэмж бүхэн өөрийн онцлогтой байдаг. Бид түүний тодорхой байдлаар мэдэрч, таньдаг шүү дээ. Үүний нэгэн адил зөн совин, далд ухамсар зэргийг ч мэдрэх, таних боломжтой. Энэ нь хүн хүнд харилцан адилгүй илэрдэг. Зарим хүнд зүүдэнд нь илрэх, зөнтэй зүүд зүүдэлдэг байхад, бие нь тавгүйрхэх, сэтгэл санаа тааруухан болох, бусдыг азгүйтэж байна, аюулт өртөж байна гэх зэргээр бодит мэт төсөөлөн бодож, муу үйл явдлыг мэдэрдэг аж.

4. Ямар замаар хөгждөг вэ?
Хүмүүс ихэвчлэн бясалгалын замаар өөрийн 6 дахь мэдрэмжийг хөгжүүлдэг. Өөрийн оюун бодол, дотоод мэдрэмжээ нэгэн чигт барьж, анхаарлаа сайн төвлөрүүлж чаддаг байх хэрэгтэй. Мэдээж үүнийг хүссэн бүр хийж чадахгүй. Тиймээс хөгжүүлье хэмээн бодож байвал багагүй зүтгэл хэрэгтэй. Хүн хүний зан байдал, сэрэл мэдрэхүйгээс хамааран янз бүрээр мэдрэгдэж болно.

5. Бидний амьдралд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?
Мэдээж 6 дахь мэдрэхүй үнэхээр хөгжиж, эсвэл өөрт мэдрэгдэж эхэлсэн үед хүн бүр түүнийг харилцан адилгүй хүлээн авдаг. Энэ нь сайн, эсвэл муугаар ч нөлөөлж болох юм. Зарим нэг нь зүүдэндээ тавгүй зүүд зүүдэлж, тэр нь удалгүй биелэхэд гүн цочролд орж, өөрийгөө муу ёрыг дуудлаа хэмээн буруутгадаг. Харин эсрэгээрээ зөгнөсөн зүйл нь биелэхэд түүнээс урамшиж, өөрийгөө ер бусын чадвартай хэмээн үнэлэх нь ч бий. Гэхдээ зөн совин, 6 дахь мэдрэхүй зэрэг нь хүн бүрт багахан хэмжээгээр байдаг болохыг эрдэмтэд судалжээ. Чухам түүнийгээ хэрхэн хөгжүүлснээс л бүх зүйл шалтгаалдаг байна.

6. Ямар хүний 6 дахь мэдрэхүй өндөр хөгжсөн байдаг вэ?
Бүсгүйчүүдийн хувьд эрчүүдийг бодвол 6 дахь мэдрэхүй нь илүүтэй хөгжсөн, хөгжих магадлал ч өндөр байдаг ажээ. Учир нь эх үрийн холбоо, үрээ мэдрэх мэдрэмжээс улбаатай гэнэ. Ээжүүд үр хүүхдээ мэдэрдэг, тэрчлэн ихрүүдэд ч мөн илүүтэй байдаг аж. Чухам түүнийгээ мэдэх, хөгжүүлж байж л өөрт илэрхий мэдрэгддэг байна.

7. 6 мэдрэхүй болон зөн совин
Зарим хүний зургаа дахь мэдрэхүй бусдаас илүү хөгжсөний ачаар аливаа үйл явдлыг урдаас төсөөлөн хэлэх чадвартай болдог. Тийм ч учраас хүн төрөлхтний түүхэнд Нострадамус, Вольф Мессинг, Ванга зэрэг домог мэт яригддаг зөнч олон бий. Тэдний хэлсэнд итгэх нь ч бий, үгүй нь ч бий. Хүн яагаад сайнаасаа илүүтэй муу совиндоо итгэдэг нь сонирхолтой хэрэг шүү. Үүнийг эрдэмтэд хүний “эмзэг сэтгэл”-тэй холбон тайлбарлажээ. Насанд хүрсэн ямар ч хүн аж жаргалыг хүсэн мөрөөддөг. Харин тэд мөрөөдөлд нь саад болох гэнэтийн азгүй явдал, өвчин, үхлээс айж цэрвэж явдаг. Чухам хүн бүрт байдаг энэ далд айдсыг өдөөж өгдөг тэрхүү муу совинд амархан итгэдэг байна. Бас үүнд хүний амьдралд тохиолддог санамсаргүй явдлууд ч дам болон шууд нөлөөлдөг аж.

МБНЭ-д нэгдэж ажиллахаар бөөгийн “Голомт” төвийн удирдах бүрэлдэхүүн ирж уулзлаа. Хамтарч ажиллах зөвлөмж бичигт Бөөгийн “Голомт” төвийн тэргүүн Ш.Сүхбат гарын үсэг зурж, тамга дарж баталгаажуулсан байна.
Монгол бөө нар хамтран ажиллаж, бөөг хаах асуудлыг хэрхэн даван туулах талаар санал, бодлоо солилцлоо. Уулзалт харилцан ойлголцсон, хамтарч ажиллах талаар саналаа нэмэрлэсэн ажил хэрэгч болж өнгөрлөө.
Алтай

Тухайлбал, “Алтаар урс”, “Тосоор гоож”, “Эрдэнэс залгимар” гэх юм уу өөр ямар нэгэн бэлгэтэй үгсээр ихэд унтууцсанаа тайлах нь байдаг л юм. Хар дом хийгээд хараалын бүхэл бүтэн судар бүтээсэн ард түмэн бол монголчууд билээ. Түүнээс гадна эрдэмтэн, судлаач Д.Цэрэнсодномын “Монгол аман зохиолын тайлбарт дээж бичиг” бүтээлд хараалын талаар бүхэл бүтэн бүлэг бий. Дээр дурдсан судар болоод бүтээлд орших зарим нэгэн хараалын хэлц үгнээс хүргэхийг зорив. Гэхдээ хараал сурч бусдыг хаа дайралдсан газраа харааж яв гэж буй юм биш шүү. Боловсрол, соёлт хүн болгон ганц нэг гарчиглачихад гэмгүй гэж үзсэнээс түүнийг сонгосон болно. Олныг үл нуршин өргөн тархсан зарим хараалаас одоо өгүүлье. Мартсанаас зарим газар хараалыг зүхэл гэх нь ч буй.

“Гангинахаас ганц нохойтой, Хангинахаас хар тогоотой
Үргэх малгүй, үнсэх үргүй бол”, “Тэгнэх тэмээгүй, тэврэх ханьгүй бол” гэх зэргээр шууд хараах нь бий. Гэтэл далд утгаар егөөдөн хараах нь ч бас байдаг ажээ. Жишээ нь, “Нар сарыг гэртээ мэндуулж, навч цэцгийг хотондоо ургуулж, явган нүүж, нүцгэн жарга” гэх нь, ээ. Энэ юу хэлэв гэхээр “Цоорхой гэртэй, хотлох малгүй, унах унаагүй, өмсөх хувцасгүй яв” гэсэн үг юм байна. “Чихээ огтлуул, чөмгөө ташуул, хэц дэрлэ, хэрээнд тоншуул” гэдэг хараал ч байдаг ажээ. Тоглоом даадаггүй хүнд тун осолтой үг юм. Энд голдуу ардын аман зохиолын хэлбэрээр үлдсэн хараал дурдсаныг хэлэх хэрэгтэй болов уу. Өөрөөр хэлбэл, монголчуудын хараал бараг тэр чигээрээ шидэт үг буюу шүлгийн шад, мөр гэсэн үг юм.

Хараахдаа хүртэл цэцэн цэлмэг ард түмэн гэдгийг өгүүлж буй хэрэг. “Аманд нь адруу, хэлэнд нь хэдрүү, нүдэнд нь өвдөг, хамарт нь хатиг ургамар” гэж нэг хараал байх. Баруун монголчуудын дунд үүнээс гадна “Долоон эрийн нүүр үзмэр” гэсэн дэлгэрсэн хараал буй. “Барьсан гэр чинь бариатайгаа өгөр, тулсан тулга чинь тулаатайгаа зэвэр” гэх жихүүдэс даамаар хараал бас байх. “Үүдэн дээр чинь ууль хашгир, үнсэн дээр чинь үнэг хөрвөө” гэх ёролсон агуулгатай хараал ч харагдана. “Яранд идүүлж, яс нь цаймар” гэх хараал харин хаа очиж элбэг тохиодог шүү. Дан хараалын аман зохиолоос гадна хариулга болох ерөөл маягтай хэллэг ч дайралддаг. Олны мэдэх ганц нэг жишээ авъя.
“Хараал чинь ерөөл болог, хамар чинь тунхуу болог. Хэлсэн эрүү хувхайрч, хэлүүсэн хүмүүн жаргаг” гэх буюу “Идсэн эрүү хувхайрч, идүүлсэн бут ургадаг” гэх зэрэг гүн ухааны гэмээр хараалын хариулга элбэг тохиодог ажээ. Говийнхны нэг хэцүү хараал ийм ажгуу. “Тоононд чинь тогоруу өндөглөг, тогоонд чинь хулгана үүрлэг” гэсэн ахуйн сэдэвтэй аж байдлын гэхээр хараал байна.

Хараалын аман зохиолын хамгийн баян хэллэг, хэлц бүхий нь бөөгийн дуудлага буюу тамлага юм. Энд бид зөвхөн “Цахирын ээжийн тамлага” гэдэг бөөгийн дуудлагаас толилуулъя.
    Хаан дэлхийгээ алд
    Хатан улсаа алд                   
    Хан харалбай чинь харла                
    Тойруулга захаа хяргуул                
    Толгойгоо тас цавчуул   
    Сахилаа газарт булуул       
    Санваараа модонд өлгүүл
    Бурхан гэдэг чинь
    Будаг, шавар хоёр
    Лам гэдэг чинь
    Лагс толгойтой сангас
    Ном гэдэг чинь
    Бэх, цаас хоёр
    Шашин гэдэг чинь
    Шавар шанхай хоёр
    Далай ламд мөргөвөл
    Далан гурав цавчуулна
    Богд ламд мөргөвөл
    Борви, сүүжээ таслуулна хэмээн бөөгийнхөн бурханы шашинтай арцалддаг ажээ.
“Хүний махан хүнстнүүд, хүрэл чулуун зүрхтнүүд” гэж эхэлдэг дархад бөөгийн ерэн есөн тэнгэрийн тамлага нарийндаа мэргэжлийн хараал, зүхэл гэхэд болно.

Монголчууд бөө, мөргөлийг Баруун Монголын буюу урианхай, өөлд, дөрвөд, дархадын, Зүүн Монголын болох буриад, барга, хамниган гэх зэргээр үндэстэн ястан, үүсэл гарлаар нь ангилдаг юм байна. Хамгийн хэцүү, хүнд хараалтай нь дархад бөө нар гэдэг юм билээ. Тиймээс ч Хөвсгөлийн хүнтэй бүү марга, маргалаа ч битгий хэрэлд гэдэг нь ийм учиртай ажгуу. Орчин цагийнхны хараал бараг амны уншлага, аав ээжийн нэр шиг болоо юу даа гэх харуусал төрдөг. Нэг үг хэлээд л “П… минь” гэх нь ердийн юм. Оросуудаас авсан гэх энэ хараал бидний аав, ээжийн үеэс л уламжилж ирсэн байдаг. Гэхдээ эрчүүд л хэлэхээс эмэгтэй хүн амандаа ч авдаггүй хараал шүү дээ. Одоо ерөнхий боловсролын сургуулийн бага, дунд ангийн охид хүртэл уурсахаараа урсгаж өгдөг болжээ. Хараалын утга, мөн чанарыг үл ухдаг, тэр талаар нь томчууд тайлбарлаж өгдөггүйгээс ч тэгдэг болов уу. Хараал хэлэхгүй, хэлүүлэхгүй байх талаар хичнээн жил тэмцээд ч халж, сольж чадалгүй өнөөдөртэй золголоо. Энэ ер нь нийгмээс салдаггүй зүйл бололтой дог шүү.

Мэргэд чухам юу гэж үздэгийг нь мэдэхгүй юм. Архидалтаа арилгаж чадахгүй байж хараалтай давхар тэмцэх хэрэг байна уу? Тэгээд ч ёстой арилгаж чадахгүй юмны нэг нь тэр гэх улс ч буй. “Үгээр үхүүлж болдог” гэж монголчууд зүгээр нэг хэлээгүй байх. Үг энергитэй нь ойлгомжтой.
Тиймээс ч дом, шившлэгийг үгээр үйлддэг буй за. Тарниар олон зүйлийг номхотгож болдгоос үзсэн ч хараалд олиг байхгүй нь тодорхой. Хараалгаснаас хараасан нь хохирдог гэдэг үг ч бий дээ. Хараал хар энергитэй гэдэг ортой болж таараад байгаа юм. Тэгэхээр амандаа авамгүй л юмны нэг дээ. Хэрхэхийг та өөрөө мэднэ буй за.

. Арга хэмжээнд Монгол Улсын Соёл, Аялал жуулчлал, спортын яамны сайд Оюунгэрэл оролцож баяр хүргэж үг хэлсэн юм. Баярын арга хэмжээнд Монголын Зэвсэгт хүчний цэргийн Аньсамбалын уран бүтээлчид, БНАСАУ-ын Элчин сайд, соёл урлагын төлөөлөгчид оролцож уран бүтээлийн тоглолт боллоо. БНАСАУ-ын ЭСЯ-ны урилгаар уг арга хэмжээнд МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан, Монгол бөөгийн их Удган Г.Гэрэлтуяа, Монгол бөөгийн Тэргүүн Удган Я.Мөнгөнсувд нар оролцсон байна. БНАСАУ-ын Элчин сайдад МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч уулзах хүсэлт тавьсаныг хүлээн авч ойрын хугацаанд уулзахаар боллоо.
Д.Тэмүлэн

Өнөөдөр Итали улс нь дэлхийд ДНБ-ий хэмжээгээр 7-д, Хүний Хөгжлийн Индексээр 17-д орох үзүүлэлттэй, өндөр хөгжсөн орнуудын нэг билээ. Энэ улс нь Их Найм, Европын Холбоо, Баруун Европын Нэгдлийн гишүүн юм. Италийн нутгаар хийсэн архелогийн малталтууд нь энэ нутагт хүмүүс Хуучин чулуун зэвсгийн үе буюу барагцаагаар 200,000 жилийн өмнө амьдарч байсныг нотолдог. Итали нь бүхэл бүтэн Газар дундын тэнгисийн бүс нутгийн нийгэм, соёлын хөгжилд асар их нөлөө үзүүлээд зогсохгүй Европын соёлд ч гүнзгий нөлөөлж, улмаар бусад томоохон соёл иргэншилд нөлөөлж байв. Дэлхийн энэ хэсэгт Манъя Граециагийн (Magna Graecia) дараа Этрүс, ялангуяа Ромын Бүгд Найрамдах Улс болон Эзэнт гүрний соёл иргэншил олон зууны турш цэцэглэн хөгжжээ. Итали нь сэргэн мандалтын үеийн Европын шинжлэх ухаан, урлагийн төв байсан.             Италын бөө, бөө судлаач Арабелла Циампи цаашид олон жил бөөгийн зан үйл заншилыг судлахаар зорьж байгаагаа танилцуулаад -Монгол бөөгийн талаар сонирхож Монгол Улсад ирээд байгаагаа хэлсэн юм.             МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхантай Италын бөө, бөө судлаач Арабелла Циампид судалгааны ажилд нь амжилт хүсч, боломжтой чиглэлд туслалцаа үзүүлж ажиллахаа илэрхийллээ.                                                                                                                

У. Мандаа           

Орчин үеийн сонгодог загваруудаар баригдсан брэнд худалдааны төвүүд нүдэнд содон, хүн ихтэй харагдана. Өмнөд хөрш нэгэнт хөгжлийнхөө эрчийг авч, хурдацтай хөгжиж байна. Бид тэднийг янз бүрээр муулж, ад үзэн шоолсоор хөгжлөөрөө хол хоцорлоо. 
Бээжинд ажил хэргийн уулзалтууд амжилттай өрнөсөн. Цаг хугацаа харуулна.
Бээжингээс Хөх хот зорьлоо. Манайхан анх метро байгуулахаар зарлаж байхад өвөрмонголын Хөх хот шууд л ажил хэрэг болгосон. Тун удахгүй Хөх хотын метро ашиглалтад орно. Одоо төв замуудын дагуу метроны байгууламжууд ажиллаж, их ажил ундарч байгаа нь харагдана. Автозамуудаа давхарлаж, эртнээс машин замын ачаалалаа хөнгөлөх асуудлыг цаг үед нь шийдвэрлэж байна. Хөх хотыг тойроод олон арван жуулчлалын төвүүд ашиглалтад оруулсан байна. Бүх үйл ажиллагаа төлөвлөлтийн дагуу хийгдэж, эдийн засаг эрчимтэй урагшилж байна. 
Далан хар уулын өмнө тал, хотын хойд хэсгээр орон сууцны орчин үеийн хороолол сүндэрлэн босчээ. Хотын өнгө зүсийг эрс өөрчилсөн орон сууцны хороололууд өвөрмөц төрхөөр баригдсан байна. 
Хурдны галт тэрэг Хөх хот-Ордос хотын хооронд аялж эхэлжээ. Өмнө нь автомашинаар бүтэн өдөр аялж очдог байсан газар одоо хэдхэн цаг давхиад очих болсон байна. Бүтээн байгуулалтын хөгжлийн эрчим гэж энэ билээ. Манайханы хоосон ярьдаг, өмнөд хөршийнхөн бүтээдэг хоёрын ялгаа ийм маягаар амьдрал дээр харагдана. Шинэ жилийн баяраар өмсгөлөөрөө гоёсон Бээжин, Хөх хотын зураглал ийм байлаа.
Д.Хүрэлбаатар

Тэгвэл энэ яагаад өөрийн чадварт тийм итгэлтэй байсан юм. Магадгүй тэр өөрийн хүчийг мэдэрч, хүн төрөлхтний амьдралыг аврах нь түүний амьдралын утга учир гэдгийг мэдсэн бололтой.
Тэрээр аюулт өвчнөөс эмчлэх эм бүтээгаагүй ч эмчилгээнд гайхалтай үр дүнг үзүүлж байсан юм. Тахлын улмаас түүний эхнэр, хүүхдүүд ч нас баржээ. Ингээд Нострадамус энэхүү аюулт халдвараас аврах аргыг олохын тулд 10 жилийн амьдралаа зориулсан гэдэг. Орон судлал, зөн билиг
Анагаах ухаанд гаргасан түүний гавьяа зүтгэл Нострадамусыг нэр хүндтэй болгоод зогсохгүй нөлөө бүхий танилуудтай болгож чаджээ. Гэхдээ жинхэнэ алдар нэр үүнээс 50 жилийн дараа бий болсон юм. Нострадамус одон орон судлалыг сонирхож, гараг эрхэс, оддыг байршлыг идэвхийлэн сонирхож эхэлжээ. Удалгүй тэрээр анхны бүтээлээ гаргасан байна. Тухайн жилд нь түүний 353 хуудас бүхий “Центурий” цуврал бүтээл гарчээ. Энэхүү зөгнөл Нострадамуст олон таагүй зүйлс авчирсан байна.
Тус улсын засаг захиргаанаас түүнийг хар хүчтэй холбоотой хэмээж, эрүүдэн шүүлтээр байцаалт явуулахаар болсон байна. Ингээд зөнч эр Италид удаан хугацааны турш бүгж, Хенрих хааны эгч түүнд орогнох байр гаргаж өгчээ. Нострадамус нас барахынхаа өмнөхөн л Екатерина Медичитэй уулзаж, өөрийнхөө зөн билгийн талаар ярьсан байна.
Ингээд түүний хэлсэн бүгд нас барсных нь дараа биелсэн байна. Тиймээс тэрээр амьд ахуйдаа зөнч гэсэн алдар нэрийг авч чадаагүй аж. Энэхүү домогт хүний хэлсэн үгийн талаар олон тооны домог яриа яригддаг.
Гэхдээ түүний хэлсэн дэлхийн дайнууд, байгалийн гамшиг, эзэнт гүрний мөхөл, сэргэн мандалт гээд бүх зүйл гайхалтай давхацдагаараа онцлогтой. Түүний бичвэр хуучирсан хэлээр бичигдсэн учраас өдгөө тайлж уншихад амаргүй болжээ. Тиймээс ч Нострадамусын зөгнөл, анхааруулгын ихэнхийг болсноос нь хойш л авах боломжтой. Гэхдээ ямар ч хүнд ойлгогдохоор зөгнөлүүд ч бий. Тухайлбал, тэрбээр Христийг 7-р мянган эхээр л ирнэ гэж зөгнөсөн байдаг. Өөрөөр хэлбэл түүнийг ирэхийг хүлээхийн тулд хүн төрөлхтөн дахин 5000 жил амьдрах хэрэгтэй гэсэн үг.
Нострадамусын 2019 оны зөгнөл
Нострадамусын 2019 оны зөгнөлд тайлагдаагүй олон зүйл бий. Гэхдээ ихэнхийг нь бүр тайлж чадсан байдаг.
Хамгийн түрүүнд хүмүүс байгалийн аюул, эдийн засгийн байдлыг сонирхдог. Нострадамус ирэх зун Европ хавиар маш хүчтэй түймэр болно гэжээ. Ган гачиг, өндөр температурын нөлөөгөөр ой мод түймэрт өртөж, ноцтой үр дагавар авчирна. Дулаарлын асуудалд илүү их анхаарал хандуулах ёстой. Энэ сэдэв нь дэлхийн бүх иргэдийн хувьд хамгийн хөндүүр сэдэв болжээ.
Дэлхийн дулаарал ойрын ирээдүйд илүү том аюул заналхийллийг учруулна. Эдийн засагт дэлхийн томоохон өөрчлөлт хүлээгээд хэрэггүй. Нөхцөл байдал бараг өөрчлөгдөхгүй. Хойд улсуудад эдийн засгийн өсөлт бага зэрэг харагдах боловч ерөнхийдөө дүр зураг хэвээр байна. Хамгийн хөгжилтэй орнуудын удирдагчдын томоохон уулзалт болно. Үүний дүнд хоёр хүчирхэг гүрний харилцаа бага зэрг дулаарна.
Эх сурвалж: party

2012 оны 12 дугаар сарын 22-ны өдөр болох үйл явдалтай холбогдуулан МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан, дэд Ерөнхийлөгч, судлаач Д.Бадарч нарБНХАУ-ын ӨМӨЗО-ны судлаач Үнэнчтэй уулзаж, санал бодлоо солилцов. Судлаач Үнэнч Чингис хааны төрсөн нутаг, үйл явдал өрнөсөн газруудыг судалсан судалгааны ажлын талаар танилцууллаа. Эзэн Чингис хааны түмэн өлзий гийсний 840 жилийн ойн хүрээнд байгуулсан Дэлгэрхаан сумын хөдөө аралд төрийн их тайлга, тахилгыг хийж ёслон байгуулсан Гэрэлт хөшөө, түүний он цаг, тооны харилцан уялдааны тухай, Хэрлэн Тооно уулын онь, нарны туяаны харилцан тогтолцооны талаар сонирхолтой ярилцлага хийлээ. Эдгээр ярилцлагыг бичиж МБНЭ-ийн архивт хадгалав.

Дараа нь МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан Монгол бөөгийн түүхэн уламжлал, өнөөгийн байдал, тулгамдсан асуудал сэдвээр мэдээлэл хийлээ. Мэдээлэлд Монгол улсын хөгжлийн түүхэнд Монгол бөөгийн гүйцэтгэсэн үүрэг, гайхамшигт тохиолдлууд, тулгарч байсан хүнд сорилтууд, манжийн төрөөс бөөг мөхөөхийн тулд хийсэн харгис бодлого, бөөгийн хөгжлийн түүхэнд балархай байсан 300 орчим жилд бөө ямар замаар явсан, сүүлийн зуунд бөө нар хэрхэн хэлмэгдэлд өртөж байсан тухай ярив. Сүүлийн 20 орчим жилийн хугацаанд Монгол бөөгийн хөгжил, өнөөгийн байдал, тулгамдсан асуудал, МБНЭ байгуулагдсан түүхэн шалтгаан цаашид хийх ажлын талаар танилцууллаа. 2014 онд эхний нэгдсэн Их тахилга Өмнөговь аймагт хийгдэх болсонтой холбоотой бэлтгэл ажлын талаар санал солилцлоо.
Уулзалтад оролцсон МБНЭ-ийн дэд Ерөнхийлөгч, Монгол бөөгийн Их Дархан Удган Д.Батчулуун Монгол бөөгийн “Тэнгэрийн улаач” нарын өмнө тулгамдаж байгаа асуудлаар ярьлаа.
Уулзалт халуун дотно, элгэмсэг сайхан болж өнгөрөв. Уулзалтын дараа ч уг уулзалтад оролцсон МБНЭ-ийн Хяналтын цэцийн гишүүн, Монгол бөөгийн Тэргүүн удган Я.Мөнгөнсувд зарим хүмүүсийн асуудалд биечлэн хариулт өглөө.
Уулзалтын явцад МБНЭ-ээс зохион байгуулсан Их тахилга, арга хэмжээ, уулзалт, аялалын талаар фото мэдээлэл хийсэн байна.

8. Edouard Beaupré
8’3″
1881 ондтөрсөн Edouard Beaupréнь гайхалтай циркчин ба BarnumBaileys-д одбайжээ. Тэрээр Канадад төрсөн ба 9 настайдаа 6 фут өндөр байсан ба өөд болтолоо өссөн бөгөөд өөд болохдоо 8,3 фут хүртэл өсчээ. Тэрээ 1904 онд гэртээ нас барсан.
7. Ella Ewing
8’4″
Ella Ewing 1872 онд Миссури хотод төржээ. Тэрээр “Миссури аварга” гэгддэг бүсгүй байжээ. Тэрбээр 7 нас хүртлээ хэвийн байсан ба түүнээс эхлэн эрчимтэй өсөж эхэлжээ. Түүний өндөрийн талаар маргаантай байсан учраас Гиннесийн номонд бүртгэгдээгүй байна. 1913 онд тэрбээр сүрьеэгийн улмаас нас баржээ.

6. Al Tomaini
8’4.5″

Al Tomaini нь 8’4 “гэсэн өндөртэй аварга хүн байсан ба (Guinness Book Records 7’4”) 356 фунт (162 кг) байжээ. Мөн тэр циркийн жүжигчин байсан байна. Энэ зураг нь 1936 онд Чикаго хот дахь Exposition-д циркийн хамт ажиллаж байсан бөгөөд ирээдүйн эхнэр болох Jeanie Tomaini-тай уулзаж байхдаа авхуулсан зураг аж. Жани хөлгүй төрсөн бөгөөд 76 см өндөртэй 2 фут байжээ.
5. Leonid Stadnyk
8’5″
еонид Стадник 1971 онд Украинд төрсөн. Тэр бол б мал эмнэлгийн мэс засалч бөгөөд ээжтэйгээ хамт амьдардаг. Тэрбээр Гиннесийн номонд бүртгэгдсэн дэлхийн хамгийн өндөр хүн юм. Түүний эрүүл мэнд бага багаар муудсаар модн ымөчир, байшин зэргээ түшиж явах хүртлээ муудсан гэнэ.
4. John F Carroll
8’7″
John Carroll (1932 онд төрсөн) нь Нью-Йоркийн Buffalo хотод төрсөн. Тэр хэдийгээр олон тооны эмчилгээ хийдэг байсан ч өсөлв нь маш хурдацтай өссөн. Тэр хэдхэн сарын дотор долоон инчээр өссөн. Тэрбээр 1969 онд нас баржээ. Түүний өндөр тодорхой бичигдээгүй гэдэг.
3. John Rogan
8’9″
Жон Роган нь 1868 онд төрсөн бөгөөд 13 нас хүртлээ ердийн байдлаар өссөн. Тэр бол Африкийн хамгийн өндөр Америк хүн юм. Тэр 1905 онд өвчний хүндрэлийн улмаас болж нас баржээ.
2. Johan Aason
8′ 9-1/4″
Johan АНУ-д төрсөн. ТэрбээрЖонРоганыггүйцэж энэжагсаалтынхоёрдугаартбичигджээ.Сонирхолтойньтүүний ээж ньнь мөн 7’2 ” өндөртэйхүнбайсанюм. Johanнасбарахүедээ 9’2 “байсанбайна.

1.Роберт Доулlow

8′ 11″.
Роберт Доулlow бол түүхэн дэх хамгийн өндөр хүн бөгөөд хамгийн өндөр нотолгоогоор нотлогддог. Тэрээр Иллинойс мужийн Алтоноос ирсэн учир түүнийг Альтон аварга гэж нэрлэдэг. Түүнийг нас барах үедээ ч өссөөр байсан ба зогсолтын шинж тэмдэг илрээгүй байна. Тэрбээр 22 насандаа шагайндаа бэртэж цэврүүтсэнээсээ болж нас барсан байна.. Тэрбээр хатуу бетонон дотор оршуулагджээ. Учир нь түүний гэр бүлийнхэн түүний биеийг хүмүүс сонирхон булшийг ухах вий гэхээс сэргийлэн тэгэж оршуулсан байдаг.