Category: Гадаад харилцаа, мэдээлэл

Хэнгэрэг (морьтой бөө дээр дүрслэгдсэн дүрслэлтэй), түүний зан үйл хийхдээ өмсдөг малгайн өмсгөл, зан үйлдээ өмсдөг хувцас (амьтан, шувуу, могойн дүрс, туслах сүнсний дүрүүд) хүмүүс сайн мэддэг.
Бөөгийн шашны зан үйлийн бүх материаллаг шинж чанаруудыг авч үздэг угсаатны зүйчид бөөгийн зан үйл, дотоод мөн чанар, олон зүйлийг судлахдаа хязгаарлагдмал байдаг. Сүүлийн жилүүдэд сэтгэл судлаач, эмч, хөгжим судлаач, урлаг судлаачид идэвхтэй анхаарч эхэлсэн дотоод нууцлаг мөн чанарыг илүүтэй сонирхох болсон.
Тиймээс өргөн бүрэлдэхүүн оролцсон Экспедицийг зохион байгуулах болсон. Түүний зорилго шинэ зүйлийг эрж олох, сонирхолтой суурь мэдээллийг хайж олох, ярилцах, хуваалцах явдал юм. Бид хүрээлэн буй ертөнцөд болон хувь хүний байдалд болж буй бүхий л сонирхолтой, хэрэгтэй, үнэ цэнэтэй зүйлийг цуглуулахыг хүсч байсан.
Тува бөөгийн зан үйл, ёслол, бөөлөлт, өвөг дээдсийн сүнснүүд, дээд ба доод ертөнцийн холбоо, бөөгийн уналгууд гээд олон зүйлийг судлахыг зорьсон.
2017 оны 7-р сарын 17–25-ны өдрүүдэд Абакан дахь бүх хүмүүсийг цуглуулаад 7-р сарын 26-ны өдрөөс Кызыл хотоос хөдлөв.
Бид Кызыл хотод, Кызыл хотоос холгүй Бай-Тайги, Ак-Довурак, Монун-Тайгид бүх талаар тав тухтай зочид буудалд байрлаж, өдөрт нь бид микроавтобусаар янз бүрийн арга хэмжээнд оролцдож байв. Энэ бүхэн зохион байгуулагчдын экспедицийн хөтөлбөрийн дагуу хийгдэж байсан. Өдөр бүр ямар нэг бөө мөргөлийн зан үйлд оролцож байсан.
Түүний зэрэгцээ угсаатны тоглолт, нуур, байгалийн хүчирхэг энергэтэй газар, буддизмтай танилцах, музейд зочлох зэрэг аяллууд байсан.
Бөө нар олон, өөр өөр байсан. Мэргэндээ сайн нэгэн байхад эрчим хүчээр нөлөөлдөг, өвчин анагаадаг, сэтгэлзүйн эмчилгээ засал хийдэг нэгэн байх ажээ.
2017 оны 7-р сарын 26 – 8-р сарын 3-нд хоёр дахь удаагийн Экспедицийг зохион байгуулсан. Энэ бол бидний адал явдлын хоёрдахь хэсэг байлаа. Өмнөхийн адил Кызыл хот, Бай-Тайги, Ак-Довурак, Монун-Тайги зэрэг зочид буудлуудад байрласан. Кызыл, Монун-Тайги хотын бөө нарын бөөгийн ёслол, хамгийн онцгой байсан.
Энэ бүхнийг зохион байгуулахдаа оролцохыг хүсэгчид Оросын янз бүрийн газраас Абакан хотод галт тэрэг, нисэх онгоц, автомашинаар хүрэлцэн ирж төвлөрдөг байна. Эндээс нэгдсэн журмаар Кызыл хот руу микроавтобусаар явдаг ажээ.

Танзибэй тосгон
Баруун Саяны нурууны эрэг орчим Эргаки мөрний урд талд Танзибэй тосгон байдаг. Бүх аялагчид амралтаар очвол тэнд заавал зочилно гэдэгт итгэлтэй байна. Танзибэй нь цэвэр агаартай, гайхамшигтай шиш kebabтай хамт, нутгийн гар урчууд танд зориулсан гар урлалыг үзэх болно. Нутгийн цайгаар газрууд танд шарсан махаар дайлах болно. Танзибей танд баярлалаа, миний зам үргэлжилсээр байна …
Цаашилбал, олон тооны уулын горхи, цаст уулын оргил бүхий Эргаки улсын байгалийн гайхамшигт шинж чанарыг агуулсан цогцолбор газраар зам дайрч өнгөрөх болно. Эдгээр өөрийн нүдээр үзэж, мэдрэх юутай сайхан. Энд бүх юм үзэсгэлэнтэй, сэтгэл татам байдаг.
Тува

Тувагийн бүгд найрамдах улсын нутаг дэвсгэрт хаана ч өвсөөр бүрхэгдсэн толгод, түүнийг тойрон билчих хонины сүрэг, адуу хааяахан харагддаг. Тува бол ойролцоогоор 314 мянган хүн амтай ОХУ-ын бүрдүүлэгч аж ахуйн нэгжүүдийн нэг юм. Хүн амын 80 гаруй хувь нь тувачууд юм.
ЗСБНХУ-ын бүрэлдэхүүнд багтсанаас хойшхи хэсэг хугацаанд тусгаар байдлаар амьдарч байсан тул ард түмэн өөрсдийн хэл, нүүдэлчний загшил, бөө мөргөлийн уламжлалыг хадгалсаар ирсэн. Тыва нь уул, тайга, тал нутгийг гайхамшигтай хослуулсан. Байгалийн янз бүрийн бүрдэл нь гайхшруулдаг.
Кызыл
114 мянган хүн амтай Тувагийн бүгд найрамдах улсын нийслэл. Кызыл нь Жижиг Енисей (Kaa Khem), Том Енисей (Biy Khem) хоёрын хооронд оршдог. Кызыл бол Енисей дээрх анхны том хот тул энд голын ус нь цэвэр, үйлдвэрийн болон ахуйн бохир усаар бохирддоогүй тунгалан ажээ.
Енисей нь уулын гол, горхины усаар баяжиж, өргөн уудам газар нутгаар дамжин өнгөрдөг их гол юм. Хотын дэргэдээс голын сүр жавхланг харж, ус, шувуудын чимээг сонсох боломжтой. Энд цэнгэг, цэвэр агаар, зуны сайхан нарыг мэдэрнэ. Энэ бүхэн хэнд ч маш сайхан таашаал өгч, байгалийг жинхэнэ өнгөт зураг мэт харна. Кызыл хотод анхны өглөө би өглөө таван цагт сэрээд эрэг дагуу удаан алхаж, бясалгал хийж, амьдралыг тэрхэн агшныг сайхан өнгөрөөв. Өглөөний долоон цагийн үед эрэг дээр гимнастик хийж, гүйж яваа хөгшин, залуу хүмүүсийг харч болно.
Кызыл бол Азийн газарзүйн төв ба зүрх юм. Хотын эрэг дээр “Азийн төв” хөшөө сүндэрлэнэ. Би Азид төрсөн бөгөөд амьдардаг байсан тул энэ газрын энерги нь миний биеийн бүх эсүүдэд баяр хөөр авчирч, эрч хүч өгч байгааг мэдрэх сайхан. Азийн төвд ойрхон бөөгийн байгууллагуудын нэг (Есөн Тэнгэрүүд) байрлах бөгөөд маш их нэр хүндтэй бөө Ай-Чурек тэргүүлдэг ажээ.
Азийн төв, бөө мөргөлийн төв хоёр маш их бэлгэдлийг илэрхийлж байна. Эсрэг эрэг дээр, толгод дээр алдартай тарни бичсэн байдаг. Тувад буддизм ба бөө мөргөл нь хоорондоо их зохицолтой байдаг. Кызыл өөрөө хөөрхөн провинциализм, амьдралын тайван хэмнэлийг хослуулдаг. Энд, хотын зах дээр ч гэсэн бухимдал байдаггүй.
Буддын шашны сүм
Өөр нэг баяр хөөртэй үе бол Кызыл хотод байхтай холбоотой юм. Амьдралдаа анх удаа би Буддын шашны сүмийг харсан. Өглөө найман цагт улаан дээл өмссөн лам нар нутаг дэвсгэрээрээ явж, зан үйлээ хийдэг. Шүтэгчид байхгүй байсан.
Энгийн уур амьсгал, хүчтэй тайван энерги, даруу байдал, хүлээн зөвшөөрөх уур амьсгал. Буддизм бол хамгийн тэсвэр тэвчээртэй шашин юм шиг санагддаг. Дараа нь би хүмүүсийн юу хийж байгааг харж, тэдний үйлдлийг давтав. Хэд хэдэн удаа ариун сүмийн эргэн тойрон дахь бусад хүмүүстэй хамт явж, булан бүрт хүрч байв. Унтаж, мэдэрч, зүрх сэтгэлээрээ дамжуулж, эргэн тойронд юу болж байгааг ойлгов. Үүний дараа би Енисейгийн эрэг дагуу урт удаан хугацаанд сэтгэлийнхээ баяр хөөртэй тайван амгалан алхав.

Оросын микробиологч, НҮБ-ын биологи, химийн зэвсэглэлийн гишүүн асан Игорь Никулин “Россия1” телевизийн сувгийн ток шоунд оролцох үеэрээ “титэм вирусийг зохиомлоор гарган аваагүй гэдгийг батлах боломжгүй” хэмээн өгүүлжээ. 

Түүний өгүүлснээр 2015 онд Nature сэтгүүлд нэгэн нийтлэл гарсан бөгөөд энэ нийтлэлд 2014 онд Хойд Каролинагийн их сургуулийн эрдэтэд хүний SARS вирус болон сарьсан багваахайны титэм вирус дундаас, эдгээр дээр хүний эд эсэд вирус нэвтрэх боломжийг өгөх рекомбинант уургийг нэмэн эрлийз вирус гарган авсан талаар өгүүлсэн байжээ.

Вирусийг хэдийнэ гарган авсны дараа Хятадын эрдэмтэд ч энэ ажилд нэгдсэн гэнэ.

“Энэ гайхалтай нээлтийн талаар Ерөнхийлөгч Обамад хэлэхэд тэрбээр АНУ-ын нутаг дэвсгэр дээр ийм төрлийн туршилт явуулахыг хориглосон. Тиймээс л судлаачид ажлаа Ухань хотын лаборатори руу шилжүүлсэн, тэнд нь ч Билл болон Мелинда Гейтс нарын сангийн хүчин чармайлтаар орчин үеийн вирус судлалын хүрээлэн байгуулагдчихсан байсан юм” хэмээн Никулин өгүүлжээ.

Түүний өгүүлснээр, хүний уураг дээр явуулсан туршилтын дараа вирус хүний эд эсэд нэвтэрч, тэндээ үржин, энэ вирусийн эсрэг антителүүд болон вирусийн эсрэг эм бэлдмэл үйлчилэхгүй байгаа нь тодорхой болсон гэнэ.

Мөн Никулин “зохиомлоор вирус гарган авах боломжгүй гэж ярих хэрэггүй, тэд боломжтой гэдгийг аль хэдийнэ батласан” хэмээн онцолжээ.

Г.Бямбасүрэн

Монгол, Өмнөд Солонгос, Мексик, Гренландын шилдэг 10 бөө Тувад цуглаж дэлхийн ирээдүйг мэдэх ёслол үйлджээ.
Дэлхийн хамгийн хүчирхэг 10 бөөг дээрх дөрвөн улсаас бүрдүүлсэн бөгөөд тэд энэ сарын 19-27-нд болсон Тувагийн бөөгийн олон улсын анхны фестивальд оролцжээ. Уг баярт нийтдээ 200 гаруй хүн оролцсоны дотор Монгол, Өмнөд Солонгос, Мексик, Гренландаас гадна ОХУ, Казахстан, Скандинавийн төлөөлөгчид болон тэдний дагалдагч нар байсан юм.
Э.Төгсжаргал

МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан БНАСАУ-ын Элчин сайдын зөвлөхтэй уулзаж, хамтын ажлын талаарх санал бодлоо солилцлоо. Жилийн 4 дүгээр сар бол БНАСАУ-ын хувьд тэмдэглэлт явдлаар арвин сар байдаг. 4 дүгээр сарын 15-ны өдөр бол БНАСАУ-ын ард түмний мөнхийн Ерөнхийлөгч нөхөр Ким Ир Сений мэндэлсний 108 жилийн ой болж, тэмдэглэн өнгөрүүлсэн. Мөн 4 дүгээр сарын 25-нд нөхөр Ким Ир Сений санаачилгаар анх үүсэн байгуулагдсан БНАСАУ-ын цэргийн хүчний баярын өдөр байдаг.
БНАСАУ-ын тэргүүн нөхөр Ким Ир Сений 1988 онд БНМАУ-д хийсэн түүхэн айлчлалын үед Монголын хүндэт харуулын бэлтгэл ажлыг хариуцаж, Зэвсэгт хүчний Улаанбаатар горнизоны намын байгууллагын даргаар ажиллаж байсан тухай МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан дурсамжит мөчөө ярилцлаа.
БНАСАУ-ын хичээнгүй ард түмэн, цар тахлын үед хариуцлагатай, өндөр зохион байгуулалттайгаар ажиллаж буй талаар мэдээллийг сонслоо.

Нийслэл Ром хот нь түүхэнд чухал ач холбогдолтой дэлхийн хот байсан. Өнөөдөр Итали улс нь дэлхийд ДНБ-ий хэмжээгээр 7-д, Хүний Хөгжлийн Индексээр 17-д орох үзүүлэлттэй, өндөр хөгжсөн орнуудын нэг билээ. Энэ улс нь Их Найм, Европын Холбоо, Баруун Европын Нэгдлийн гишүүн юм. Италийн нутгаар хийсэн архелогийн малталтууд нь энэ нутагт хүмүүс Хуучин чулуун зэвсгийн үе буюу барагцаагаар 200,000 жилийн өмнө амьдарч байсныг нотолдог. Итали нь бүхэл бүтэн Газар дундын тэнгисийн бүс нутгийн нийгэм, соёлын хөгжилд асар их нөлөө үзүүлээд зогсохгүй Европын соёлд ч гүнзгий нөлөөлж, улмаар бусад томоохон соёл иргэншилд нөлөөлж байв. Дэлхийн энэ хэсэгт Манъя Граециагийн (Magna Graecia) дараа Этрүс, ялангуяа Ромын Бүгд Найрамдах Улс болон Эзэнт гүрний соёл иргэншил олон зууны турш цэцэглэн хөгжжээ. Итали нь сэргэн мандалтын үеийн Европын шинжлэх ухаан, урлагийн төв байсан.
Италын бөө, бөө судлаач Арабелла Циампи цаашид олон жил бөөгийн зан үйл заншилыг судлахаар зорьж байгаагаа танилцуулаад -Монгол бөөгийн талаар сонирхож Монгол Улсад ирээд байгаагаа хэлсэн юм.
МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхантай Италын бөө, бөө судлаач Арабелла Циампид судалгааны ажилд нь амжилт хүсч, боломжтой чиглэлд туслалцаа үзүүлж ажиллахаа илэрхийллээ.

У. Мандаа Эх сурвалж: mn.wikipedia.org

Энэтхэгийн залуу зурхайч Абхигяа Ананд хүү сошиал медиа од болж байна. Учир нь тэрээр хүн төрөлхтнийг хамарсан коронавирусыг 11 сараас эхлэн 2020 оны 5 сарын сүүл хүртэл хүч авч эмх замбараагүй байдал бий болохыг 2019 оны 8 сард урьдчилан сануулж байсан нь биелж байгаа учраас одоо түүнийг анхааралтай сонсож байна.
Зурхайч хүү коронавирсыг 5 сарын сүүлд багасч 6 сарын эцэс гэхэд таатай мэдээ дуулдахыг хэлж байна. Гэхдээ хүн төрөлхтөн амьтдыг зовоож, байгальтай буруу харьцаж байгаа нь үргэлжилсээр байгаа учраас үйлийн үр хүндэрч коронагаас илүү хүчтэй шинэ өвчлөл/вирус 12 сарын 20-нд дэгдэж 2021 оны 3 сар дуустал хамрахыг сануулж байна.
Түүний санал болгож буй зөвлөгөө нь вирусны дархлаатай байх хэрэгтэйгээс гадна хэв маягаа өөрчлөхгүй л бол ирээдүйд бүр олон төрлийн шинэ вирусэнд нэг төрлийн вирусны вакцин тус болохгүй гэжээ.
Анандын өөр нэг зөвлөгөө бол мал амьтны аж ахуй эрхэлдэг хүмүүс мэргэжлээ зольж (солих) өргөл өргөхийг хүсчээ. Мөн органик газар тариаланг яг одоо л эрхлэхгүй бол ирээдүйд хүнсний хомсдол хамгийн том аюул болж болохыг урьдчилан хэлж байна. Эдийн засаг тэр чигтээ хямралд орохыг мөн хэлж байна.

БНАСАУ-ын хоёр дахь өндөр албан тушаалтан Чой Рён Хэ ням гарагт болсон Ардын их хурлын чуулганыг даргалсан гэж Солонгосын төв цахилгаан мэдээний агентлаг /KCNA/ мэдээлснээс үзэхэд удирдагч Ким Жөн Ун уг чуулганд оролцоогүй бололтой.

Ардын их хурлын чуулганыг баасан гарагт зохион байгуулахаар товлосон байсан боловч БНАСАУ уг чуулган төлөвлөсний дагуу болсон эсвэл хойшлуулсан талаар даваа гаргийн өглөө хүртэл мэдээлээгүй нь коронавирусний цар тахалтай холбоотой ямар нэгэн зүйл хийх шаардлага үүссэн байж болзошгүй хэмээн таамаглахад хүргэжээ.

“KCNA” агентлагийн даваа гаргийн мэдээнд парламентын чуулган ямар шалтгаанаар хойшилсон талаар дурдаагүй байжээ. Түүнчлэн өнгөрсөн оноос хойш зогсонги байдалд орсон цөмийн хэлэлцээний талаар АНУ-д хандсан мэдэгдэл эсвэл коронавирусний халдвар тархахаас урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээнүүд гэх мэт томоохон шийдвэрийн талаар мэдээлээгүй байна.

Ням гаргийн чуулганаар төсвийн талаар болон Гадаад хэргийн сайд Ри Сон Воныг Төрийн зөвлөлийн гишүүнээр сонгох гэх мэт дотоод хэргийн асуудлуудыг хэлэлцсэн гэж “KCNA” агентлаг мэдээлжээ. Ри Сон Вон Төрийн зөвлөлийн гишүүн болсноор түүний эрх мэдэлд ямар нэгэн өөрчлөлт орохгүй бөгөөд уг зөвлөлийг 2016 онд байгуулагдсанаас хойш Гадаад хэргийн сайд гишүүн байсаар иржээ.

Хоёр Солонгосын асуудал хариуцсан гол төлөөлөгч асан Ри Сон Вон Гадаад хэргийн сайд асан Ри Ён Хогийн халааг энэ оны эхээр авсан бөгөөд шинэ сайд Төрийн зөвлөлийн гишүүний халааг мөн ийнхүү авсан байна.

БНАСАУ-ын зэвсгийн хөгжүүлэлтийн асуудал хариуцсан төлөөлөгч Ри Пён Чоль, Ардын аюулгүй байдлын сайд Ким Жөн Хо, Ардын зэвсэгт хүчний сайд Ким Жөн Гван нарыг Төрийн зөвлөлийн гишүүнээр сонгожээ. Гадаад хэргийн дэд сайд Чой Сон Хуйн нэр уг мэдээнд дурдагдаагүй боловч түүнийг тэргүүлэгчдийн эгнээнд сууж байснаас үзэхэд Төрийн зөвлөлийн шинэ гишүүнээр сонгогдсон байх магадлалтай ажээ.

БНАСАУ парламентын чуулганыг жил бүрийн дөрөвдүгээр сард зохион байгуулж, төрийн төсөв болон танхимын халаа сэлгээний талаар хэлэлцдэг юм. Мөн энэхүү чуулганаар АНУ-тай өрнүүлэх цөмийн хэлэлцээний байр суурь гэх мэт БНАСАУ-ын бодлогын чиглэлийг тодорхойлох магадлалтай байдаг тул олон нийтийн анхаарлыг ихэд татдаг байна.

Мэргэжилтнүүдийн мэдээлснээр, БНАСАУ ням гаргийн чуулганаас АНУ-ыг чиглэсэн ямар нэгэн мэдэгдэл гарах төлөвгүй байгаа ажээ. Ким Жөн Ун өнгөрсөн оны чуулганд оролцож, цөмийн хэлэлцээнд шинэ санал тавихыг Вашингтонд уриалсан юм.

Вьетнамын нийслэл Ханой хотноо жил гаруйн өмнө болсон БНАСАУ, АНУ-ын удирдагчдын дээд хэмжээний уулзалт тохиролцоогүйгээр өндөрлөснөөс хойш цөмийн хэлэлцээ зогсонги байдалд орсон билээ. Пёньяны цөмийн зэвсгээс ангижрах чиглэлд гаргаж буй алхмууд, Вашингтоны хариу арга хэмжээнүүдийн талаар талууд санал нэгдэж чадаагүйн улмаас уг хэлэлцээ амжилтад хүрээгүй юм.

Ким Жөн Ун өнгөрсөн 12 дугаар сарын сүүлээр болсон намын хурлын үеэр, холын зайн тусгалт пуужингууд болон цөмийн зэвсэг турших талаарх өөрийн тогтоосон хязгаарлалтдаа дахин баригдахгүй хэмээн хэлээд, дэлхий нийт ойрын ирээдүйд “стратегийн шинэ зэвсэг”-ийг үзэх болно гэж мэдэгдсэн байна.

Цөмийн хэлэлцээг үргэлжлүүлэхийн тулд Вашингтоныг нэг талыг баримталсан шаардлагаасаа татгалзах хэрэгтэй гэж БНАСАУ үзсэн хэвээр байгаа ажээ. БНАСАУ-ын удирдагчийн дүү Ким Ёо Жоны өнгөрсөн сард хийсэн мэдэгдэлд, БНАСАУ, АНУ-ын хоёр талын харилцаа, хэлэлцээг хоёр талын тэнцвэрт байдал тогтворжсон тохиолдолд дахин тунгаан бодох боломжтой гэж тэмдэглэжээ.

Энэ удаагийн парламентын чуулган коронавирусний цар тахал дэлхий даяар тархсан үед зохион байгуулагдсан бөгөөд Пёньян уг халдварыг улс орондоо тархахаас урьдчилан сэргийлэхийн тулд ихээхэн хүчин чармайлт гаргаж байгаа юм. БНАСАУ коронавирусний халдвар бүртгэгдээгүй байгаа цөөн хэдэн орны нэгд тооцогдож байгаа боловч гадаадын ажиглагчдын үзэж буйгаар, Пёньян халдварын тархалтын талаарх мэдээллийг нуун дарагдуулж байж болзошгүй ажээ.

Ардын их хурлын чуулганаар коронавирусний цар тахлаас үүдэлтэй хямралыг зохицуулах эдийн засаг, олон нийтийн эрүүл мэндийг чиглэсэн арга хэмжээнүүдэд голчлон анхаарах төлөвтэй байжээ. Уг чуулганаар төсвийн асуудлуудыг мөн хэлэлцсэн бөгөөд олон нийтийн эрүүл мэндийн зардлыг 7.4 хувиар өсгөсөн нь өнгөрсөн онд 5.8 хувиар өсгөсөнтэй харьцуулахад нэмэгдсэн үзүүлэлт юм. Мөн шинжлэх ухаан, технологи, боловсролын салбарын төсвийг 9.5 хувиар нэмэгдүүлсэн байна. Өнгөрсөн онд уг төсвийг 5.1 хувиар нэмэгдүүлж байсан гэж “KCNA” агентлаг мэдээлжээ. Түүнчлэн үндэсний батлан хамгаалахын зардал нийт төсвийн 15.9 хувийг эзлэх ажээ.

Монгол Улсад ирж олон бөөтэй уулзаж, тэдний зан үйлтэй танилцаад буцахдаа Монголын Бөөгийн Нэгдсэн Эвлэлийн ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхантай уулзах хүсэлтийг Унгар Улсын бөө Фехерхелло Оску нар тавьсаны дагуу оройн хоол хамтдаа зооглох явцдаа санал бодлоо солилцсон юм. Өнөөгийн байдлаар Унгарт олон бөө байдаг боловч Монголын бөө шиг төвлөрсөн байгууллага байдаггүй, чиг чигээ баримтлан ажиллаж ирсэн. Ийм нөхцөлд хүндрэлүүд гардаг. Гэхдээ эрх ашигаа хамгаалан нэгдэн ажиллах зайлшгүй шаардлага байгаа юм гэж Фехерхелло Оску хэлсэн юм. Цуг яваа удган өөрийн улсдаа их алдартай гэж танилцуулсан билээ. Монголд ирээд олон сайхан бөө нартай танилцсандаа баяртай байгаагаа дурсаж, цаашид хамтран ажиллах сонирхолтой байна гэв. Монголд мөнх тэнгэрээ шүтэн бишрэгчид олон болж байгаад баяртай байна. Эх орон, онгон байгалиа хамгаалахад дэлхий даяар нэгдсэн нэг ойлголттой болж байна. Та нар нэгдэн нэг үзэл санаа бодлоор мөнх тэнгэртээ хүчээ нэгтгэн залбирч чадаж байгаа нь гайхамшиг юм гэдгийг онцлон тэмдэглэж ярьж байлаа.. МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан Монгол-Унгарын бөө нарын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэхэд та хоёр их үүрэг гүйцэтгэнэ гэдэг итгэлээр үдэж байна. Тэр их итгэлийн илэрхийлэл болгож, мөнх тэнгэрийн үйлсд олон жил зүтгэж явааг үндэслэн “МБНЭ-ийн “Хүрэл шонхор” медалиар шагнаж байна гэв. Шагналыг гардуулахдаа “Бид олон чиглэлээр хамтран ажиллах боломж байгааг” тэмдэглэн хэллээ. Я.Мөнгөнөө

МБНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Д.Жаргалсайхан Монгол Улсад шашины хөгжлийн өнөөгийн байдал, тэгш бус чиг хандлага, хууль эрх зүйн орчинг боловсронгуй болгох шаардлага, Монгол Улс дахь хүний эрхийн асуудлаар гарч байгаа зөрчлийн талаар саналаа хэллээ. Цаашид хамтран ажиллах талаар өөрийн бодол, саналаа хэллээ.
МБНЭ-ээс АНУ-д байрладаг Дэлхийн Бөө судлалын сантай хамтран ажиллаж ирсэн тухай, энэ байгууллагын нэр барьж докторын хуурамч диплом худалдаж байсан зарим хүмүүсийн үйл ажиллагааг таслан зогсоосон тухай мэдээллийг өгсөн. Цаашид ийм зохисгүй үйл ажиллагааг гаргахгүй байх нөхцлийг бүрдүүлэх шаардлагатайг тэмдэглэлээ. Хуурамч “диплом” худалддаг иргэдийн талаар мэдээлэл өглөө.
Монгол бөө нарын дунд АНУ-д хэд хэдэн дээд сургууль төгссөн гэж баримт үзүүлж, ярьдаг боловч англи хэлний мэдлэггүй цөөнгүй иргэд байдаг. Энэ нь АНУ-д сургууль төгссөн гэх эргэлзээг төрүүлдэг. Энэ асуудлыг ч хөндөж ярилаа.
Өнөөгийн байдлаар Монгол улсад бөө шүтлэгийн хөгжлийн талаар мэдээлэл тоо зөрөөтэй байгаа нь харагдлаа.
АНУ-ын Элчин сайдын яамнаас Монголын Иссусын шашин, Буддагийн шашин, мусальман шашины төлөөлөлтэй жил бүр тогтмол уулзаж, санал бодлоо солилцож иржээ.
Уулзалт, ярилцлага харилцан нэг нэгнийгээ ойлголцсон, хамтран ажиллах итгэлээр дүүрэн байлаа.
Д.Мандахаа