Монголын Бөөгийн нэгдсэн холбоо

Category: Үйл явдлын тойм

  • Зургаа. Албан ёсны уулзалт хийв.

    Монгол Улсаас Тува Улсад суугаа Ерөнхий консуль Ганчимэг бол энэ улсад ажиллаж байгаа анхны эмэгтэй ерөнхий консуль гэдгээрээ онцлготой. Түүний төрийн ажлын туршлага, чамбай байдалаараа ажиллах хугацаанд томоохон уулзалт, зөвлөлгөөн хийж дорвитой асуудлыг шийдэх гэж оролдсон. Монгол дахь улс төр, эдийн засгийн байдлууд асуудлыг шийдвэрлэхэд дорвитой нөлөө үзүүлсэнгүй.
    Тувагийн бөөгийн байгуулагуудын байдал, монголчуудын тувад ажиллаж байгаа байдлын талаар мэдээлэл солилцлоо. Гол хөдлөгөөн Увсын Хандгайтын боомтоор хийгдэж, 200 орчим автомашин гардаг, харин Завханы Тэсийн боомт харьцангүй цөөхөн хүн нэвтэрдэг ажээ.
    Бидний уулзалт харилцан мэдээлэл өгч, сонирхосон асуудлаар хариулт өгч найрсаг сайхан болж өнгөрлөө. Өмнөх ерөнхий консулын газрыг бодвол өнгө зүс орж, уулзалтын хүндэтгэлийн танхимтай болжээ.

     

    djmedia:196

  • Тав. Кызыл хотоор аялав.

    Төв талбайд үхэр хөлөглөсөн хүний хөшөө байна. Энэ бол савдагийн хөшөө ажгуу. Дараа нь  үндэсний музейгээр орлоо. Бүгд Найрамдах Тува улсаас өнөөг хүртэл түүх эндээс харж болно. Биднийг музей үзэх үед үнэт олдворын хэсэг ажиллаж, тувагийн нутгаас олдсон алтан эдлэл болон үнэт зүйлсийн үзмэрүүд бүхий тусгай хамгаалалтай хэсгийг үзэх боломж олдлоо. Зураг авахыг хориглодог тул бөөтэй холбоотой онгод байж болох зарим зургийг авч чадсан билээ. Харин олон жил баригдаж байгаа боловч нэгэн өвөрмөц барилга болох Залуучуудын ордон дуусаагүй хэвээр байлаа.
    Тува Улсын их сургуулийн шинэ барилга содон харагдана. Удахгүй эргэн тойрон барилгууд сүндэрлэх буй за. Енесей мөрний ар талд томоохон цэргийн анга шинээр байрлаж, барилгын ажлуудаа эхэлжээ. Албан хаагчдын хотхон Енесей мөрний өмнө эргээс тод харагдана. Их мөрөн дээр  шинээр цэргийн гүүр тавьжээ. Тэр хавийн газар цэргийн хотхоны бүтээн байгуулалт өрнөсөн харагдана.
    Хотын зүүн хэсэгт Цэргийн кадетийн сургуулийн иж бүрэн барилгын цогцолбор бэлэн болж энэ жилээс сургалт эхлэх бөгөөд монголоос хүүхдүүд ирж суралцах ажээ. Ийнхүү цэргийн томоохон сургууль бэлэн болжээ. Хоёр томоохон сургууль шинэхэн барилгатай болсон нь шинэчлэлийн явц сайн байгааг харуулж байна.

    djmedia:195
     

  • Дөрөв. Бөөгийн “Дүнгэр” төвөөр зочлов.

    Өмнө ирж байснаас зарим зүйл шинээр нэмэгдсэнийг анзаарав. Бөөгийн “Дүнгэр” төв хотын төв замын дагуу байрладагаараа онцлоготой. Тэнд биднийг очиход бөөгийн “Дүнгэр” төвийнхөн угтаж билээ. Бүгд цугларчээ. Хашаан дотроо монгол гэр барьж тэнд биднийг хоолоор дайлсан билээ.
    МБНЭ-ийн гурван жилийн ойн арга хэмжээнд урилгаар оролцохдоо бид анхлан танилцсан билээ. Тэр үеээс хойш дөрвөн жил өнгөрчээ. Анх “Дүнгэр” төвийн тэргүүн байсан Сара Оол өнөөдөр Тувагийн бөөгийн тэргүүн болсон ажээ.
    Харин бидний таних Долаана “Дүнгэр” төвийг удирдаж байгаа ажээ. Бид Тувад байх хугацаанд хийх, үзэх ажлаа тохиролцож, ойрын хугацаанд хийж байгаа ажил, үйл явдлаа ярилцсан билээ. Тэндээс гараад бид Сара Оолын гэрт зочилж, түүний гэр бүлийнхэнтэй танилцсан юм. Орой нь саунд сууж аян замын алжааллаа тайлсан билээ.
     

    djmedia:194

  • Гурав. Шинэ тосгон ба халх голын ялалтын ой.

    djmedia:190

    Ашиглалтад хүлээлгэн өгч байгаа энэхүү томоохон бүтээн байгуулалтыг ОХУ-ын “Роснефть” компанийн 8 сая еврогийн санхүүжилтээр хэрэгжүүлж байна. Барилгын ажилд “Их модун” ХХК, Зэвсэгт хүчний 138, 110-р барилгын цэргийн ангийн алба хаагчид, сумын иргэд зэрэг 500 гаруй хүн гар бие оролцож байгаа юм.
     
    Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга шинэ сумын барилгын явцтай танилцах үеэр, ““Бид XX зууны хөдөөгийн бодлогыг 1950, 1960 онд гаргаж байсан. Одоо ХXI зууны шинэ хөдөө, орон нутгийн бодлогоо гаргах ёстой. Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн асуудлыг бүх түвшинд ярьж, хэлэлцэж эхэлсэн энэ үед тус хуулийн төсөлд тусгагдсан засаг, захиргааны асуудлыг хөндөж ярилцах хэрэгтэй. Мөн XXI зуунд хүн яаж амьдрах ёстой вэ, малчдын орлогыг хэрхэн тогтвортой байлгах вэ гэдэгт анхаарлаа хандуулах шаардлагатай юм. Улаанбаатар хотоос 1000 гаруй км зайтай Халх гол суманд газар тариаланг хөгжүүлж, хөрш зэргэлдээ улс, хот руу бүтээгдэхүүн гаргах боломж бий. Өөрөөр хэлбэл, орон нутагт нь боловсруулах үйлдвэр барих зэргээр төрөөс бодлогоор дэмжих шаардлагатай” гэсэн билээ. Алслагдсан сумдын өнгө төрхийг өөрчилж, XXI зууны шаардлагад нийцсэн амьдрах орчин бүрдүүлэх нь Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга чухал зорилт болгон дэвшүүлж буй ажээ.    
      Эрхүү мужаас бэлэглэсэн ОХУ-ын маршал Г.К.Жуковын дөрвөн метр өндөр морьт хөшөө Халх гол суманд сүндэрлэжээ. Мөн Монгол Улсын баатар Дандарын цээж хөшөө түүний түүхэн үйл явдал өрнөсөн газарт босгосон байна.
    МБНЭ-ийн удирдлага, Халх гол сумын Засаг дарга Х.Хүрэл-Эрдэнэтэй уулзсан билээ. 

     

  • Гурав. Баярын цэргийн парад болон үдшийн цэнгүүн боллоо.

     Засгийн эрхийг барьж буй намууд Батлан хамгаалах салбарын сайд, дэд сайдад цэргийн алба хаасан хүнийг томилж байх шаардлага буй. Энэ удаагийн парадыг хүлээн авсан сайд “болно” командаа мартаж, цэргийн штабын дарга нь гүйн очиж сануулж байгаа харагдах нь олон түмэнд таагүй сэтгэгдэл үлдээв. 
     Цэргийн жагсаалын цоглог марш эгшиглэж, монголын зэвсэгт хүчний дараа нь Оросын цэргийн жагсаал төв индэрийн өмнүүр баярын жагсаалын алхаагаар сүр жавхлантай өнгөрлөө. Энэ үеэр мөн агаарт байлдааны нисдэг тэргэний  жагсаалд парадад чимэг болон нисч өнгөрсөн.
     Цэргийн парадын дараа Монгол цэргийн ялалтын хөшөөн дээр баярт зориулсан концерт эгшиглэсэн билээ. Бүх л үеийнхэн оролцсон баярын концерт олон сайхан содон тоглолтоор үзэгчдийн анхаарлыг татаж байлаа.
     Цэргийн дуу бүжгийн эрдмийн чуулга олонд танил болсон шилдэг тоглолтоо үзүүллээ. Халх голын ялалтын 80 жилийн ойд зүриулсан баярын хурал болж өнгөрлөө.
     Үдшийн харанхуй нөмөрч эхлэнгүүт Чойбалсан хотын төв хэсэгт маршал Чойбалсан хөшөө бүхий талбайд баярын ёслолын үдшийн цэнгүүн эхэлсэн билээ. Хүүхэд багачууд тоглоомонд наадаж, залуучууд, буурлууд баярын тоглолтыг сонирхон үзэж энэ оройн цэнгүүн баярын бас нэгэн чимэг болон өнгөрлөө.
     Халх голын байлдааны гол өрнөл болсон энэ нутагт ялалтын баярын ийнхүү баяр ёслолын байдалтай тэмдэглэн өнгөрүүллээ. Жилээс жилд биднээс холдох ялалтын баяр нэр, өнгө зүс, хэл яриа өөрчлөндөж, бас залуу үе минь мэдээлэл хомсдож, халх голын дайны тухай ойлголт алсран холдож байгаа нь харагдлаа. Олны өмнө нэртэй болсон цөөн хэдэн хүний судалсан болон ярьсан зүйлээр бүх зүйл үнэлэгдэж болохгүй болсон цаг үе билээ.

    djmedia:189
     

  • Гурав. Хамтарсан хээрийн сургууль боллоо.

    ОХУ-Монгол Улсын цэргийн хамтарсан “Сэлэнгэ-2019” байлдааны буудлагатай хээрийн сургуулилт Дорнод аймгийн  Чойбалсан хотын Зэвсэгт хүчний 327 дугаар ангийн хээрийн сургуулилтын талбайд хоёр орны 1500 гаруй цэргийн алба хаагчид оролцож, 8 дугаар сарын 27-ны өдөр байлдааны буудлагатай хамтарсан цэргийн сургуулилт үзүүлсэн. 
    Энэ жилийн сургуулилт Халхын голын байлдааны ялалтын 80 жилийн ойд зориулан хийгдэж буйгаараа онцлог юм. Үйл ажиллагаанд БХЯ-ны дэд сайд Дуламжав, Зэвсэгт хүчний хуурай замын цэргийн командлагч Монгол Улсын талын сургуулийн удирдагч бригадын генерал Б.Амгаланбаатар, ОХУ-ын Дорнод цэргийн тойргийн 36 дугаар армийн командлагч, ОХУ-ын талын сургуулийн удирдагч дэслэгч генерал Нурсулев Михайл Яковлевич, аймгийн ИТХ-ын дарга Л.Хишигтогтох, аймгийн Засаг дарга Бадамсүрэн болон албаны удирдлагууд оролцсон.
     Хоёр орны цэргүүд хууль бус зэвсэгт бүлэглэлүүдийг устгах тактикийн ажиллагаа явууллаа. Улаан дарцаг өргөгдөж, бүрээгээр дохио өгөгдсөнөөр байлдааны буудлагатай хээрийн сургууль эхэллээ. Галын шугам дээр утаа суунаглаж байлдааны ажиллагаа эхэлснийг тунхаглав. Дайсны дайралтыг шургуу шуурган галаар цохилт өгч байлдааны ажиллагаа эхэллээ. Алсын зайнаас айсуу яваа дайсны довтолгоонд артиллерийн их бууны цохилт өглөө.
     Агаараар нисдэг тэрэгнүүд дүүлэн нисч дайсны гол цэгүүдэд цохилт өгч эхэллээ. Танк болон байлдааны хуягт машинууд окопноос ээлжлэн гарч хүчтэй цохилтууд өгч байлаа. Мөн ар талаас хүч нэмэгдүүлсэн танк болон БМП, артиллерийн чиг харааны хэрэгслүүдээр цохилт өгч эхэлсэн.
     Улмаар дайсны дайралтыг няцаалт өгсөны дараа хариу цохилт өгч сөрөг дайралт хийж эхэллээ. Гүнээс нэмэлт хүчээр ирж буй дайсны хүчинд “Катюш”-ийн цохилтоор няцаалт өгч, улмаар манай хамтарсан хүчин довтолгооноо эрчимжүүлэн дайсныг бүрэн цохисноор ээлжит байлдааны буудлагатай сургууль өмнөх зорилтоо биелүүлж амжилттай дуусгалаа.
     Байлдааны буудлагыг сонирхож байсан дорнодчууд ар талд тавьсан хязгаарыг сад тавин урагшилж, удирдлагын байрны харалдаа ирж үйл ажиллагааг үзсэн билээ. Цаашдаа олон нийтэд үзүүлж байгаа байлдааны буудлагатай хээрийн сургуулийн үед нийтийг хамарсан аюулгүй байдлыг хангахад онцгой анхаарал тавих шаардлагатай болсоныг энэ үйл ажиллагаа харуулсан.

     

    djmedia:188

  • Дөрөв. Их ялалтын ойг тэмдэглэж буй Чойбалсан хот.

     

    Шөнийн Чойбалсан хот гэрлэг чимгэлээр өвөрмөц сайхан харагдаж байлаа. Монгол цэргийн ялалтын хөшөөнөөс эхлэн баярын өнгө сэтгэгдлийг сэргээнэ. Өнгөрсөн жилүүдэд хот цөөнгүй шинэ барилгаар өргөжин тэлжээ.
    Халх голын дайны дайны үед Чойбалсан хот цэргийн байлдааны ажиллагааны чухал төв байсан юм. Японы цэргийн агаарын цохилтод өртөж байсны тэмдэг болгож босгосон хөшөө Чойбалсан хотын хуучин төв хэсэгт өнөөдөр өнгөрсөн түүхийг бидэнд сануулах мэт харагддаг.
    Чойбалсан хот нь засаг захиргааны нэгж Хэрлэн сум, сум нь 10 багтай, 12,0 мянган өрх, 41,7 мянган хүн амтай, нийт хүн амын 48 хувь нь төвлөрсөн хангамжтай орон сууцанд амьдардаг. Чойбалсан хотын хэмжээнд 2010 оны байдлаар 5 давхар тохилог орон сууц 56 байна. Мөн Дорнод Монголын дээд сургууль, Мэргэжлийн сургалт үйлдвэрлэлийн төв, Шаталсан сургалттай Техник технологийн сургуульд /ШСТТС/2600 гаруй оюутан,сурагчид суралцаж, ажиллах хүчин бэлтгэж байна. Үүнээс гадна соёл урлаг, спортын байгууллагууд болох Музей /байгалийн болон уран зургийн/, Хөгжимт Драмын театр, Дамдинсүрэнгийн нэрэмжит төв Номын сан, Спортын ордон /баригдаж байгаа/ зэрэг байгууллагууд үйл ажиллагаагаа явуулж байна. Тус хотод Дулааны цахилгаан станц, Адуунчулууны нүүрсний уурхай, “Дорнод” мах импекс, савангийн үйлдвэр, “Дорнод” гурилын үйлдвэр зэрэг томоохон үйлдвэрлэл үйл ажиллагаагаа явуулж байна. Үүний зэрэгцээ хүнс, оёдол, арьс шир, модны чиглэлийн олон жижиг дунд үйлдвэр, 1000 орчим худалдаа, үйлчилгээний байгууллага үйл ажиллагаагаа явуулж байна.

    djmedia:187
     

  • ХАЛХ ГОЛЫН БАЙЛДААНЫ ЯЛАЛТЫН 80 ЖИЛИЙН ОЙГ ТЭМДЭГЛЭВ.

    Бидний үед олон баримт далд байсан, одоо ил болж зарим дүгнэлт өөрчлөгдөж байгаа бололтой. Халх голын хилийг дайны жилүүдэд Оросын хилчид хамгаалж, олон хилчин дайчид амиа алдаж, тэдэнд зориулсан хөшөө босгох болжээ.
    Халх голын дайны үйл ажиллагаанд хэнтий нутаг цэрэг, стратегийн хувьд дайрч өнгөрөх гол зам байсан. Энэ л нутагт их дайны бэлтгэл ажлын гол ачаалал өрнөж, монголын цэргийн гол зам, мөр дайрч өнгөрсөн онцлогтой.
    Хэнтийн удирдлагууд Халх голын байлдааны ажиллагааны 80 жилийг тэгсхийгээд тэмдэглэсэн болж өнгөрөв. Гол үйл ажиллагааа болсон Дорнод аймаг явахдаа энэ нутаг, хотыг дайрч өнгөрдөг болохоор чимээгүй өнгөрөх аргагүй байдаг бололтой. Халхын голын дайны ялалтын 80 жилийн ойн баярын үйл ажиллагаа Хэнтий аймгаас эхэлж байна. Энэ хүрээнд Монгол-Зөвлөлтийн дайчдын хөшөөнд цэцэг өргөж, Улсын баатар Ш.Гонгорын хөшөөний нээлт боллоо. Тус хөшөөний эх загварыг Хэнтий аймгийн зураач урчуудын холбооны тэргүүн, МУЭХ-ны гишүүн зураач Д.Батхуяг тэргүүтэй Хэнтий аймгийн зураач, урчууд хамтран маш богино хугацаанд бүтээсэн байна. Хөшөөнд БНМАУ-ын Анхны Монгол Улсын Баатар идэр залуу настай Ш.Гонгорыг хурандаа цол бүхий цэргийн хувцастайгаар дүрсэлсэн байна. Түүнчлэн Батлан хамгаалах яамны төв архиваас Халх голын дайнд Хэнтий аймгаас оролцож явсан 678 хүний нэрийг шүүж авсан бөгөөд эдгээр дайчдын нэрсийг дурсгалын цогцолборын хананд бичиж мөнхжүүлжээ. Хан Хэнтий чуулгад баярын хурал, хүндэтгэлийн концерт болон Халх голын байлдааны ялалтын 80 жилийн ойд зориулан бүтээсэн баримтат киноны нээлт тус тус боллоо.

    Халх голын ялалтын баярыг тэмдэглэхээр төв талбайд цэнгүүн хийж, түүний урд байрлах Өөрөө яванч их буу, их бууны хөшөөг өнгөлөн буджээ. Харин түүний дэргэд байрлах Хэнтийчүүдийн шүтээн болсон соёмбот хөшөө, цогцолборт гар хүрсэнгүй. Өнгөө алдсан алаг цоог будагтай соёмбот багана, эргэн тойрон орших сурталчилгааны самбарууд салхинд салбайн унжиж, нурж унах нь дөхсөн харагдана. Тэрхүү нурж унаж буй самбарт “Хэнтийчүүдийг шүтээн нь шонхор шувуу байна” хэмээн тунхаглан бичжээ. Ийхнүү шүтээнээ шүтсэн шиг шүтэж чаддаггүй удирдлагын төрх тавхан метрийн зайтай орших хоёр хөшөөнөөс ажил нь тодорхой харагдана билээ.
    Монголчууд бид үндэсний бахархалаа хойч үедээ шүтсэн шиг шүтэж дамжуулж өгөхсөн. Аугаа их Чингис хааны нэрээр нэрлэгдсэн хот, монголчуудын шүтэж ирсэн шонхор шувууг дээдлэх эрхийг өвөртөлсөн, хэнтийчүүд минь нэрэндээ эзэн байхсан.
    djmedia:186
     

  • Хоёр. Бидний мартаж буй түүх буюу Тувагийн замд

    Хил гараад арав орчим км яваад засмал замд оров. Засмал зам эхлэх газарт бүтээн байгуулалт явагдаж шинэ хотхон баригдаж байгаа харагдсан. Замын урд талаар зэрэгцэн их уст Тэсийн хол цэлэлзэн урсана. Миний мэдэхийн монголын хамгийн гүн устай гол билээ. Замын хоёр талаар өвөрмөц тогтолцоогоо гайхуулан янз бүрийн хадан уулс үргэлжлэнэ. Тавь орчим км яваад Эрзин тосгонд ирлээ. Энэ тосгонд өмнө нь хонож байсан түүхтэй.
    Тосгоноос цааш давхисаар модтой хайрханы өвөрт байрлах Самагалтай тосгонд ирлээ. Энд бид машиндаа шатахуун аваад цааш аялалаа үргэлжлүүллээ. Тосгодод шинээр цөөн ч гэсэн барилгууд нэмэгдэж баригдсан харагдана. Модтой хайрханыг өгссөөр хөтөл дээр байрлах бөөгийн болон буддагийн суварга бүхий өргөлийн газарт ирлээ. Төв замын хоёр талд байрлах энэ өргөлийн газарт нэгэн эмэгтэйтэй тааралдаж ярилцах гэсэн боловч хэл ойлголцсонгүй. Ойрхоноос сайн зүс харж танилцаад өнгөрсөн. Тэндээс хөдлөөд явсаар цөөнгүй км явсаны дараа замын хажууд тэрхүү бусгүй зогсож байгаатай дахин таарсан нь сонин учрал байлаа.
    Өндөр хайрханыг давсаны дараа уудам тал угтаж энэхүү талаар давхисаар их хөндийд орших Кызыл хотод ирлээ.djmedia:182
     

  • ОРОСЫН НУТГААР ХӨНДЛӨН АЯЛСАН НЬ. 1. Тэнгэр уйлсан энэ жилийн Тува нутаг. Нэг. Хил хүртэлх замын тэмдэглэл.

    Эндээс Завхан аймгийн Түдэвтэй сум очихын тул зам нийлсэн таван машин Их монгол элсийг хөндлөн туулахаар хөдлөв. Уртын голын хоёр талаар айлууд зэрэгцэн буусан учраас зам төөрөлгүй явсаар Их монгол элсний Сүв хэмээх газарт ирлээ. Бид Их монгол элсийг голын судал даган хөндлөн туулсан юм. Ланд круйзерээс авахуулаад приус хүртэл бүх маркын дөрвөн автомашин, хөнгөхөн газар өөрсдөө түрж, элсэрхэг газар том машин нь жижэг тэргээ чирсээр их элсийг хөндлөн туулав. Нэгэнт наран шингэсэн учраас элсийг гарангуут бид амрахаар аяны майхнаа барьж тухлан хоносон билээ. Хөгжилтэй бас адал явдалтай энэ өдрийн амралт хотын бидэнд сонирхолтой өнгөрлөө. Нэгэнт харанхуй болсон тул бид амрахаар шийдвэр гаргав.
    Өглөө босоод эргэн тойрноо харахад элс, нуур, хангай нийлсэн байгалийн үзэсгэлэнтэй газар бид хоножээ. Тэндээс элсэн дөрөлжийг даван хангайн замд оров. Жижиг тэргээ чирсээр багахан элсэн замыг туулж аялал цааш үргэлжилсэн билээ.
    Жин үдийн үед Завхан аймгийн Түдэвтэй суманд ирж, тус сумын бөөгийн зөвлөлийн удирдагч, Монгол бөөгийн тэргүүн удган Сосорбарамын гэрт очлоо. Тэд дөнгөж гэртээ ирсэн байхтай таарав. Хэдий аян замд ядарсан гэлээ ч тэд байдаг боломжоороо биднийг дайлж билээ.
    Нэгдсэн их тахилгаас дөнгөж ирээд байсан тул онгодын гэрийн дотоод зургийг нь авах боломжгүй байсан. Онгодын гэрт нь орж хүндэтгэл үзүүлээд бид цааш аяны замаа үргэлжлүүлэв. Хэдий байдаг хэмжээндээ зүтгэсэн боловч ажлын цагт багтаж хилийн боомт хүрч чадсангүй.
    Бид хилийн цэргийн отрядын зочид буудалд амрахаар болов. Нэгэнтээ хил тойрч явахад танилцсан хурандаа Батбаяр бидэнд тав тухтай хонох боломжийг олгосон билээ. Миний хувьд хил хамгаалагчдын тухай, гэр бүл, хүүхдийн талаар авч байгаа арга хэмжээний талаар сайхан мэдээ сонссон билээ.
    Өглөө эртхэн бид хилийн боомтын зүг хөдөллөө. Есөн цаг гэхэд бид эхний машин болж хилийн боомтод очсон байлаа. Нутгийн нэгэн тэрэг бидэнд учирлаж гуйсан тул урдуур оруулав. Яагаад гэвэл олон удаа орж гардаг тул уддаггүй юм гэсэн шалтгаан хэлсэн билээ. Бид шинээр бүртгүүлж удах учир тэдний хүсэлтийг зөвшөөрсөн юм. Монголын тал шуурхай шалгах ажээ. Энд өмнө ажиллаар явж байхад таарсан ажилтантай уулзлаа. Магадгүй хамгийн удаан хил дээр тогтвортой ажилласан нэгнээр тодорч болох нэгэн байлаа. Харин ОХУ-ын тал хоёр талаас ирсэн машиныг ээлжлэн оруулж шалгадаг журамтай бололтой. Биднийг шалгаж дуусаад Оросын боомтоос гарч байхад анх орсон машин буцаад хил гарч байгаа харагдсан.
    Хилийн боомтыг явганаар гарч болдог тул хэд хэдэн монгол зорчигч гарч байгаатай таарав. Хэдхэн минут ярилцахад Оросын иргэн 30 кг ачаатай гарах эрхтэй бол манай иргэд шинэ бараа авч гарах боломж муутай, гарахаар бол гаалийн бүрдүүлэлт хийдэг гэж хэлсэн билээ. Харин хүнсний зүйлд энэ журам хамаардаггүй гэлээ.
    ОХУ-ын хилийн боомтын үйл ажиллагаа урьд өмнөхөөс сайжирсан сэтгэгдэл надад төрсөн. Нарийн дэс дараатай, шуурхай үзэж шалгаж байлаа. Бид оросын талд шалгуулахад хоёр цаг болжээ. Энэ бол Арцсуурь-Цагаантолгойн хилийн боомт байлаа.

     djmedia:181